“I (i) unli harfmi, undoshmi, ustoz?”

Abituriyent paytlarimda ona tili darsida bir o‘quvchi ustozga shunaqa savol bergandi. Bu mavzularni allaqachon o‘tib bo‘lgan edik. Qolaversa, umuman kursda tayyorlanmaydigan o‘quvchi ham o‘zbek tilidagi 6 ta unlini juda yaxshi biladi, deb o‘ylagandim o‘shanda.

Ichimda “hozir domla so‘kib tashlasa kerak”, deb turgandim. Lekin domlam soʻkmadi, “shuni ham bilmaysanmi?” demadi ham. I ning unli harf ekanini va nima uchun unli ekanini o‘sha o‘quvchiga qaytadan tushuntirib berdi.

Men ham abituriyent paytimda ona tili va fransuz tili fanlaridan tayyorlanardim va juda ko‘p savol berardim.

Meni odatda “kim?”, “qachon?” degan savollardan ko‘ra, “nega?” degan savol ko‘proq qiziqtirardi.

Masalan, fransuz tilida le, la artikllari nima uchun aynan ma’lum otlar oldidan qo‘yiladi? Maktabda matematikadan o‘rganganimiz π nima uchun aynan 3,14 ga teng? Nega bunday?

Xullas, “nega?” degan savolni juda ko‘p berardim.

Bir gal fransuz tili ustozim hazillashib “bunga qo‘yib bersa, hozir bu testlar nima uchun “snegurochka” (oq qog‘oz)ga chiqarilyapti, nima uchun rangli qog‘ozga emas, deb ham so‘raydi”, degandi. 😁

Fransuz tili tayyorlanganlar biladi, u yerda qayerdan kelgani ham tushunarsiz, “shunchaki shunaqa” qoidalar bor (aniqrog‘i, test uchun ahamiyatsiz).

Repetitor sifatida xarakterim shakllanishida o‘sha ona tili ustozimning ta’siri katta bo‘lgan. Onlayn kursimda har bir darsni “kimda qanday savol bor?” degan gap bilan yakunlayman.

Odatda o‘sha paytda javob beraman. O‘sha paytning o‘zida javob bera olmasam (ya’ni bilmasam yoki ikkilansam) odatda taxmin qilib ketmayman. Manbalardan qarayman, tekshiraman va imkon qadar aniq javob berishga harakat qilaman.

Xullas, ayrim o‘quvchilarim “savol bersam, ustoz oldida yomon ko‘rinib qolaman”, deb o‘ylashi mumkin. Aslo unday emas. Biror narsani tushunmayapsizmi – bemalol so‘rang. Hatto o‘zingizga juda oddiy tuyilayotgan narsa bo‘lsa ham.

(c) Jalol BOLTAYEV

👉 @TESTLIDER

❗️❗️❗️❗️❗️❗️❗️❗️❗️

SIFATLI MATERIALLAR, KUCHLI METODIKA, TO‘G‘RI TIZIM MANA QANDAY NATIJALARGA OLIB KELADI?

• 3 oyda “mutlaq nol”dan “Milliy sertifikat”ni qo‘lga kiritgan o‘quvchilardan biri – ISBOT!

• Ikkita asosiy fan – tarix va geografiyadan menda tayyorlanib, Respublikada ushbu yo‘nalishda birinchi bo‘lib ketma-ket “Milliy sertifikat”ni qo‘lga kiritgan va TAKRORLANMAS REKORD o‘rnatgan o‘quvchim – ISBOT!

• Xorazm viloyati bo‘yicha eng yuqori natija ko‘rsatgan o‘quvchim – ISBOT!

• 2024-yil oktyabrda bo‘lib o‘tgan “Milliy sertifikat” imtihonida REKORD natija qayd etgan o‘quvchim – ISBOT!

• 2024-yil dekabrda bo‘lib o‘tgan “Milliy sertifikat” imtihonida REKORD natija qayd etgan o‘quvchim – ISBOT!

• 2025-yil fevralda bo‘lib o‘tgan “Milliy sertifikat” imtihonida REKORD natija qayd etgan o‘quvchim – ISBOT!

• 2025-yil mayda bo‘lib o‘tgan “Milliy sertifikat” imtihonida TOP (onlayn kurslarda eng yuqori) natija qayd etgan kursim a’zosi – ISBOT

• 2025-yil dekabrda bo‘lib o‘tgan “Milliy sertifikat” imtihonida TOP (onlayn kurslarda eng yuqori) natija qayd etgan kursim a’zosi – ISBOT

• 2026-yil yanvarda bo‘lib o‘tgan “Milliy sertifikat” imtihonida top (onlayn kurslarda eng yuqori) natija qayd etgan kursim a’zosi – ISBOT

• 2026-yil aprelda bo‘lib o‘tgan “Milliy sertifikat” imtihonida top (onlayn kurslarda eng yuqori) natija qayd etgan kursim a’zosi – ISBOT

• Olimpiadada TOP natija qayd etgan o‘quvchilarim – ISBOT

Bu xamir uchidan patir, xolos. 189 ball to‘plagan o‘quvchilarim, kursimdagi attestatsiyadan muvaffaqiyatli o‘tgan, Vazir ustamasiga ega chiqqan ham ustozlar ham bisyor.

👉 @TESTLIDER

📚 Dekabr oyidagi “Milliy sertifikat” imtihonida natija qilishni niyat qilganlar uchun – “Dekabrchilar” guruhiga qabul davom etmoqda!

“Dekabrchilar” guruhida darslar sentyabr oyining o‘rtalaridan boshlanadi.

🎁 13-sentyabrgacha to‘lov qilganlar kurs davomida foydalanadigan 3 ta “Kundalik-optimal” test to‘plami va imzoli ruchkani sovg‘a sifatida qo‘lga kiritadi.

Shoshiling!

Kursga qo‘shilish uchun 9860010133910371 kartasiga 200 ming so‘m to‘lovni amalga oshirib, chekni @jalolboltayev_kurs'ga yuboring. So‘ngra sizni guruhga qo‘shib qo‘yamiz.

👉 @TESTLIDER

“Abulg‘oziy Bahodirxonning “Shajarayi turk” asarining nechanchi bobi tarix fani uchun qimmatli manba hisoblanadi?”

Yuqoridagi savol televideniyedagi bir ko‘rsatuvda berilgan ekan (bir necha yil bo‘lgan shekilli).
O‘zim “g‘aliz savollar”dan misol keltirmoqchi bo‘lsam, birdan kelmay qoladi (chunki men unday o‘qitmayman). Bu savol – “g‘aliz”.
Masalan, “Shajarayi turk”ning qolgan boblari tarix uchun ahamiyatsiz deb bo‘lmaydi. Darslikda bu bir ma’lumot o‘laroq yozilgan, xolos. Masalan, o‘zbeklar qadimdan choy iste’mol qilib kelishgan, degan ma’lumot to‘g‘ri. Lekin bundan “Qaysi xalq qadimdan choy iste’mol qilgan?” deb savol tuzib bo‘lmaydi.
Odatda “murakkab” yoki “zo‘r savol ekan” deya baholanadigan bunday “g‘aliz savollar”, ya’ni noto‘g‘ri savollar orqali tayyorgarlik ko‘rgan odamning qaytangga natija qilishi murakkabroq bo‘lishi, kutilganidan ko‘proq vaqt ketib qolishi mumkin. Yoki butun tayyorgarlik tizimi davomida bunday “g‘aliz savollar” bilan ko‘p ishlasa, “fikrlash” jarayoniga zarar yetishi mumkin.

👉 @TESTLIDER

80+ ball bilan “Milliy sertifikat” olib, 189 ball bilan diplomatiya talabasi boʻlgan oʻquvchilarimdan birining fikri

“Menga, ayniqsa, kurs davomida ortiqcha ma’lumot, keraksiz sifralarni yodlatmasligingiz yoqar edi...”

👉 @TESTLIDER

IELTS, BMBA… endi PISA hammi?

O‘zbekiston bolalari ta’lim tizimimizning haqiqiy ahvolini bilish uchun PISA testida qatnashdi. Bu bepul emas, buning uchun davlat tomonidan katta mablag‘ sarflanadi.

Lekin PISA 2025 natijalari chiqdi-yu, O‘zbekistonning matematika va o‘qish savodxonligi bo‘yicha natijalari e’lon qilinmadi.

Test o‘tkazuvchi tashkilot – OECDning o‘zi bunga sabab sifatida ma’lumotlardagi “nomuvofiqliklar”ni ko‘rsatgan. Ya’ni ma’lumotlar ishonchli taqqoslash uchun yetarli darajada to‘g‘ri bo‘lmagan (vazirlik hali qo‘shimcha izoh bersa kerak).

Tashkilot xohlasa, raqamlarni chiqarib yuboraverardi. Lekin bu OECDning obro‘siga to‘g‘ri kelmaydi. Chunki xalqaro baholashning ma’nosi – shunchaki raqam chiqarish emas, ishonchli raqam chiqarish.

IELTSni “epladik” – O‘zbekistonda qog‘ozdagi imtihonlar bekor qilinib, kompyuterga o‘tkazildi;

BMBAni ham “epladik” – 1000 $ ga 1 kunda natija qilish mumkin ekan;

Mana endi PISAni ham “eplashgan” ko‘rinadi, shunqorlar. 😉

👉 @TESTLIDER

10-sinf “O‘zbekiston tarixi” (2022) QUIZ testlar mundarijasi
✅️ Jalol Boltayev
👉 10 o‘zbek (2022). 1–3-mavzular
👉 10 o‘zbek (2022). 4–9-mavzular
👉 10 o‘zbek (2022). 10–13-mavzular
👉 10 o‘zbek (2022). 14–17-mavzular
👉 10 o‘zbek (2022). 18–20-mavzular
👉 10 o‘zbek (2022). 21–24-mavzular
👉 10 o‘zbek (2022). 25–28-mavzular
👉 10 o‘zbek (2022). 29–32-mavzular

10-sinf «O‘zbekiston tarixi» (2022) darsligi boʻyicha «savol-javob»lar
✅️ “Savol-javob”lar Jalol Boltayev tomonidan olib borilgan!
Oldingi «Savol-javob darslari»mizda yozib olingan audiofayllar. 1,2x yoki 1,5x tezlikda eshitib, darsga tayyorgarlik koʻrishingizni tavsiya etaman!
👉 10 o‘zbek (2022), 1–6-mavzular
👉 10 o‘zbek (2022), 7–13-mavzular
👉 10 o‘zbek (2022), 14–17-mavzular
👉 10 o‘zbek (2022), 18–20-mavzular
👉 10 o‘zbek (2022), 21–24-mavzular
👉 10 o‘zbek (2022), 25–28-mavzular
👉 10 o‘zbek (2022), 29–32-mavzular

10-sinf “O‘zbekiston tarixi” (2022) darsligini o‘rganishning eng maqbul yo‘li (bitta dars misolida):

I. ASOSIY O‘RGANISH JARAYONI:

1-qadam: darslikni bir marta o‘qing, bunda faktlarni eslab qolishga emas, mavzuning umumiy mohiyatini anglab olish, o‘rganilayotgan mavzu bo‘yicha tushuncha hosil qilish maqsadida o‘qing.
2-qadam: endi 2 marta mavzuni yaxshiroq o‘zlashtirish maqsadida o‘qing. Sekinroq o‘qisangiz ham bo‘ladi.
3-qadam: “KUNDALIK-OPTIMAL” test to‘plamidagi o‘rganilayotgan mavzularning testlarini kitobchaning o‘ziga ishlab chiqing. Bunda ikkilangan, bilmagan savollaringizni darslikdan qarang. Bu qaytangga yaxshi.
4-qadam: darslikni yana bir marta o‘qing.

II. QO‘SHIMCHA MUSTAHKAMLASH JARAYONI:

5-qadam: Oldingi darslarimizda yozib olingan “savol-javob”ni eshiting (tegishli mavzular bo‘yicha).
6-qadam: “Quiz test”ni ishlang. Xatolaringizni tahlil qiling. To 2–3 xato yo xatosiz chiqqunga qadar ishlang.
7-qadam: “FORMS TEST”ni ishlang. 4 variantli testlardan tashqari yozma savollarga ham alohida e’tibor bering. Ishlab bo‘lgach, xatolarni birma-bir tahlil qiling.

III. SINOV JARAYONI

Yana bir marta o‘qib olib, yopiq guruhda kechqurun bo‘ladigan “savol-javob”da qatnashing.

(c) Jalol BOLTAYEV – testolog, repetitor

👉 @TESTLIDER

Dekabrdagi imtihon uchun moʻljallangan 4‐guruhga kirganlarga ham 3 ta kitob sovgʻa qilinadi, faqat 13‐sentyabrgacha qoʻshilish kerak.

👉 @TESTLIDER

📊 ONLAYN KURSIMIZ AUDITORIYASI QANDAY?

Bugun kursimizda ta’lim olayotgan o‘quvchilar statistikasiga bir nazar tashladik. Natija qiziq:

👦 Eng kichik ishtirokchi – 13 yoshda.
👨 Eng katta ishtirokchi – 52 yoshda.

13 yoshdan 52 yoshgacha bo‘lgan o‘quvchil va ustozlarni birlashtirib turgan narsa esa bitta – tarixdan yuqori natija qilish maqsadi.

👉 @TESTLIDER

🚨 BUGUN – SO‘NGGI IMKONIYAT!

“Dekabrchilar” guruhiga bugun qo‘shilgan har bir o‘quvchiga:

🎁 3 ta “Kundalik-optimal” kitobi
🖊 imzoli ruchka – SOVG‘A!

⏳ Bu taklif BUGUN tugaydi.

Ertadan guruhga qo‘shilish hali ham mumkin. Ammo kitoblar ham, imzoli ruchka ham berilmaydi.

Guruhga qoʻshilish uchun kartasiga 200 ming soʻm toʻlovni oʻtkazib, chekni @jalolboltayev_kurs'ga joʻnating. Biz sizni guruhga qoʻshib qoʻyamiz.

“Ehtimoliy kurs”dan “ehtimoliy kurs”gacha...

Imtihonlar bir o‘quv yilida 4 marta o‘tkazilmoqda. Imtihonlar oralig‘i o‘rtacha 2 oyni tashkil etadi. Bir jihatdan bu yaxshi. O‘quvchi uchun imkoniyat ko‘proq.

Lekin har narsaning plyusi bo‘lganidek, minusi ham bor. Masalan, aksar o‘quvchilar aslida boshlang‘ich nuqtada turgan bo‘lsa-da, 2 oylik “tezkor guruh”larga yoki eng yomoni – tushunar-tushunmas turib va’da beriladigan “faqat ehtimoliy mavzular va ehtimoliy savollar ustida ishlaymiz” mazmunidagi kurslarga yoziladi.

Bunday “tayyorgarlik jarayoni” psixologik jihatdan tinchlantiradi, xolos. “Mana shu mavzularni o‘qisangiz, mana shu savollar tushishi mumkin” degan umid paydo bo‘ladi. O‘quvchi esa o‘zini imtihonga tayyorlanayotgandek his qiladi. Aslida esa bu tayyorgarlik illyuziyasi, xolos.

Natijada imtihonda kutilgan natija chiqmaydi. Keyingi imtihongacha yana ikki oy bor. O‘quvchi yana boshqa navbatdagi “ehtimoliy mavzular” kursiga kiradi. Va shu jarayon takrorlanaveradi. Bir qarasa, 2 oy o‘tibdi. Keyin yana 2 oy. Keyin yana...

Eng achinarlisi, vaqt ketgan bo‘lsa-da, o‘quvchi hali ham boshlang‘ich nuqtadan unchalik uzoqlashmagan bo‘lishi mumkin.

Har ikki oyda imtihon bo‘lishi – har ikki oyda tayyor bo‘lish mumkin degani emas.

Haqiqiy tayyorgarlik – qaysidir savolning “ehtimoliy” ekaniga umid bog‘lash emas. Mavzularni tizimli ravishda o‘rganish, sifatli mavzulashtirilgan testlar orqali mustahkamlash, xatolar ustida ishlash va bosqichma-bosqich murakkabroq topshiriqlarga o‘tish – mana shu haqiqiy tayyorgarlik.

Chunki haqiqiy tayyorgarlik – tushishi mumkin bo‘lgan savollarni izlash emas, imtihonda duch keladigan har qanday savolni ishlashga tayyor bo‘lishdir.

“Ehtimoliy kurs”dan “ehtimoliy kurs”gacha yurib, oxir-oqibat bir yilni yo‘qotib qo‘ymaslik kerak.

👉 @TESTLIDER

🔥 DIQQAT

⏳ Bugungi Milliy Sertifikat namunasidagi testimiz bitta manzilda oʻtkaziladi!

Iltimos, hozirdan kanalga ulanib joyingizni band qilib qoʻying. Sababi, test boshlangach uzatish taqiqlanadi va yakunlangach test oʻchiriladi.

🌙 Manzil: @tarix_jonli_dars

⏳ 4 SOAT QOLDI!

“Oktyabrchilar” guruhiga 1-sentyabrgacha to‘lov qilganlarga 3 ta kitob va imzoli ruchka sovg‘a sifatida yuborilishini aytgan edik.

Keyinchalik ham guruhga ancha odam qo‘shildi, ammo belgilangan muddat o‘tganligi sababli ularga bu sovg‘alarni yubormadik (kitoblarni, albatta, do‘konlardan xarid qilish mumkin).

Sovg‘asiz ham kurs o‘z narxiga arziydi. Hozir hisoblasak, kitoblar va ruchka bilan birinchi oy amalda 80 ming so‘mga tushyapti.

“DEKABRCHILAR” guruhida sovg‘a sifatida yuboriladigan kitoblardan va imzoli ruchkadan quruq qolishni istamasangiz, BUGUN 00:00 gacha to‘lov qilib, guruhga qo‘shiling.

• Narx: 200 000 so‘m / oy
• Karta: 9860010133910371

To‘lovni amalga oshirib, chekni @jalolboltayev_kurs'ga yuboring.

👉 @TESTLIDER

Xorazmliklar diqqatiga!

Oflayn kurslarga qabul davom etmoqda. O‘zim ham har kuni 14:00 dan boshlab ishda bo‘laman.

Darslar 14:00 dan boshlab o‘quvchilarga mos vaqtlarda tashkil etiladi (15:00; 16:00 va hokozo). Agar ertalabki guruh kerak bo‘lsa, kamida 6 nafar o‘quvchi yig‘ilsa, alohida guruh ochamiz.

Aytgancha, “Diplomatiyachilar” guruhi ham to‘lib bormoqda. 🙂

Kursga yozilish uchun 97-299-00-66 raqamiga qo‘ng‘iroq qiling yoki o‘quv markazimizga tashrif buyuring.

• Manzil: Urganch sh., “Arastu” o‘quv markazi, 3-qavat, 3-xona
• Mo‘ljal: “Data” ta’lim stansiyasi ro‘parasi
• Geolokatsiya

👉 @TESTLIDER