بیست و یکم اردیبهشت‌ماه، سالگرد درگذشت محمدرضا باطنی (۱۳۱۳-۱۴۰۰)
@theapll

به‌مناسبت روز جهانی زن در ریاضیات، با چند واژۀ مصوّب فرهنگستان در زمینهٔ ریاضی آشنا شویم:

نگاشت (mapping, map):
رابطه‌ای که هر نقطه از یک مجموعه را به نقطه‌ای از مجموعهٔ دیگر می‌نگارد.

هم‌ریختی (homomorphism):
تابعی از یک دستگاه جبری به دستگاهی جبری از همان نوع که عمل‌های جبری را حفظ می‌کند.

برآمد (argument, amplitude):
زاویۀ بین نمایش برداری یک عدد مختلط و جهت مثبت محور اعداد حقیقی.

بَستار (closure):
در مورد مجموعه‌ای از نقاط، اجتماع آن مجموعه و همۀ نقاط انباشتگی آن.

کمینه (minimum):
کوچک‌ترین مقدار در مجموعه‌ای از مقادیر، درصورت وجود.

بیشینه (maximum):
بزرگ‌ترین مقدار در مجموعه‌ای از مقادیر، درصورت وجود.

سادک (simplex):
ساده‌ترین شکل هندسی با بعد مفروض.

تانژانت (tangent):
برای یک زاویۀ تند در یک مثلث قائم‌الزاویه، نسبت ضلع مقابل به ضلع مجاور آن زاویه.

اعضای کارگروه تخصصی ریاضی واژه‌گزینی:
دکتر علی آبکار، دکتر مهدی بهزاد، دکتر علیرضا جمالی، دکتر مهدی رجبعلی‌پور، دکتر غلامرضا رکنی لموکی، دکتر علی عمیدی، دکتر طاهر قاسمی هنری، دکتر محمدباقر کاشانی، سیامک کاظمی، مهدی مدغم، دکتر محمدرضا مشکانی.
@theapll

در نشست خبری رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی مطرح شد:
بزرگداشتی متفاوت برای زبان و ادبیات فارسی

🔹در آستانۀ برگزاری آیین پاسداشت زبان فارسی و همچنین بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی، فرهنگستان زبان و ادب‌ فارسی میزبان نشست خبری رئیس فرهنگستان با خبرنگاران بود.

🔹در ابتدای این نشست دکتر غلامعلی حداد‌ عادل، زبان فارسی را یکی از ارکان هویت ملی ایرانیان دانست و گفت: این زبان یکی از کهن‌ترین زبان‌های زندۀ دنیا است، از دیرباز به عنوان زبان مشترک بین همۀ اقوام پذیرفته شده و با ادبیات فاخر خود، ایران را به جهان شناسانده است.

🔶 متن کامل خبر را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=15905

🔶گزارش تصویری:
🌐 https://apll.ir/?p=15905

برنامه‌های فرهنگستان زبان و ادب فارسی به مناسبت بیست و پنجم اردیبهشت‌ماه، روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی

شرکت علاقه‌مندان در این برنامه‌ها و نشست‌های علمی آزاد است.

@theapll

شاهنامه، ضرورت زمانۀ ما

یادداشتی از دکتر محمود رضایی دشت‌ارژنه
استاد دانشگاه شیراز

🔸در روزگاری که با یورش تازیان، ایرانیان را دل سخت پریشیده بود و: «بخت ما چون روی بدخواهان ما تیره، دشمنان بر جان ما چیره، شهر سیلی خورده هذیان داشت، بر زبان بس داستان‌های پریشان داشت»، فردوسی ققنوس‌وار از میان آتش و خاکستر، ستوار و پرهیمنه قد راست کرد و با سرودن شاهنامه: «بیفکند از نظم کاخی بلند، که از باد و باران نیابد گزند.». باری، فردوسی، این بخرد فرزانه و این وجدان بیدار ایران‌شهر، چنان خوش، در صور اسرافیل خود دمید، که ایرانیان را دیگرباره، جان به کالبد و خنده بر لب آمد و بیش، زعامت تازیان را برنتابیدند و درفش کاویان را بر فراز ستیغ غرور و باروهای دل، برافراشتند. شاهنامه، بزرگترین حماسۀ ملی ایران، نه تنها بنا بر یک بایستگی تاریخی سر برآورد و مرهمی بر روح شکستۀ ایرانیان آن عهد بود، امروزه نیز حتی به شیوه‌ای بایسته‌تر نیاز جامعۀ ماست....

🔴 متن کامل یادداشت را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=15921

شرکت در این نشست‌ها برای علاقه‌مندان آزاد است.
@theapll

حداد عادل در آیین پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت فردوسی:
سرنوشت ایران با زبان فارسی گره خورده است

🔹رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در نخستین روز از آیین پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی، با اشاره به اهمیت زبان فارسی و جایگاه این زبان در نظر ملّت ایران: زبان فارسی رکنی مهم از فرهنگ ملّی ما ایرانیان است؛ تا ایران بوده، زبان فارسی بوده و تا زبان فارسی بوده، ایران بوده است و تا زبان فارسی خواهد بود، ایران هم خواهد بود. این‌طور است که سرنوشت ایران و ایرانی بودن با زبان فارسی گره خورده است. زبان فارسی شناسنامۀ ملّی ما مردم ایران است و در جهان بیش از هر چیز ایران را با ادبیات فاخر و گران‌سنگ فارسی می‌شناسند. این زبان به برکت لطف سخن و معانی مندرج در آن آفاق را درنوردیده و پیام مردم ایران را در طول تاریخ به سراسر جهان رسانده و امروز نیز می‌رساند.

🔶 متن کامل خبر را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=15994

🔶گزارش تصویری:
🌐 https://apll.ir/?p=15933

در نخستین روز از برنامه‌های روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت فردوسی؛
نشست مسئولان دفترهای ارتباط با فرهنگستان در دانشگاه‌ها برگزار شد

🔹 همزمان با برگزاری برنامه‌های آیین پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی، روز سه‌شنبه ۲۵ اردیبهشت فرهنگستان زبان و ادب فارسی میزبان نشست مسئولان دفترهای ارتباط با فرهنگستان در دانشگاه‌های کشور با رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود.

🔹نبودن منابع علمی برای برخی رشته‌ها همچون ادبیات تطبیقی، نبود نگاه آینده‌نگرانه در گسترش رشته‌ها و مقاطع تحصیلی در دانشگاه، همچنین اهمیت همراهی جامعۀ علمی کشور از واژه‌های مصوب فرهنگستان برای پیشرفت زبان فارسی علمی از جمله بحث‌های طرح شده از سوی حاضران در این نشست بود.

🔶 متن کامل خبر را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=16005

در نخستین روز از برنامه‌های آیین پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت فردوسی:
نسخۀ پیشنهادی دستور خط و فرهنگ املایی فارسی غیررسمی منتشر شد

🔹 نشست تخصصی زبان و رایانه با موضوع دستور زبان فارسی و رسم‌الخطّ با ارائه چهار گزارش از برنامه‌های  صورت گرفته در فرهنگستان زبان و ادب فارسی با حضور دکتر غلامعلی حداد عادل، دکتر محمد دبیرمقدم، معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان و تنی چند از اعضای هیئت علمی و پژوهشگران و علاقه‌مندان عصر ۲۵ اردبیهشت برگزار شد.

🔹علاقه‌مندان می‌توانند نسخۀ الکترونیکی این دفترک را از وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی دریافت کنند و پیشنهادهای اصلاحی خود را تا پایان خرداد ۱۴۰۳ از طریق رایانامۀ lan.comp@apll.ir به گروه زبان و رایانۀ فرهنگستان ارسال کنند.

🔶 متن کامل خبر را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=16030

دکتر علی‌اشرف صادقی در نشست تخصصی «فرهنگ‌نویسی» فرهنگستان زبان و ادب فارسی:
فرهنگ جامع زبان فارسی در دست تدوین است

🔹 علی‌اشرف صادقی با اشاره به تدوین سه جلد از فرهنگ جامع زبان فارسی تاکنون، دلیل تدوین این فرهنگ را پدید آوردن اثری شامل و پوشانندۀ تمام کلمات فارسی متون قدیم و معاصر دانست ضمن آنکه گوشهٔ چشمی هم به فارسی تاجیکی و افغانستانی (دری) داشته باشد.

🔹علی‌اشرف صادقی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و مدیر گروه فرهنگ‌نویسی گفت: ما تا پیش از لغت‌نامۀ دهخدا فرهنگ‌هایی داشته‌ایم که اکثر قریب‌ به ‌اتفاقشان در هند و تعدادی در ایران تألیف شده‌اند. شاید بتوان گفت اولین فرهنگ جامع زبان فارسی لغت‌نامۀ دهخداست و سپس دو فرهنگ‌ فارسی قابل اعتنای دیگر، یکی «معین» و دیگری «سخن» هستند.

🔶 متن کامل خبر را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=16049

بیست و هشتم اردیبهشت‌ماه، روز بزرگداشت خیّام گرامی باد!
@theapll

به‌مناسبت روز نجوم، با چند واژۀ مصوّب فرهنگستان زبان و ادب فارسی آشنا شویم:

🌌 ستاره‌زایی (star formation)
فرایند تشکیل ستاره یا منظومه‌های ستاره‌ای براثر چگالش گاز در ابرها و سحابی‌های مولکولی.

🌌 خوربین (helioscope)
ابزاری برای مشاهدۀ قرص خورشید که از چشم رصدگر در مقابل پرتوهای درخشان خورشید محافظت می‌کند.

🌌 خورشیدنگار (photoheliograph)
نوعی تلسکوپ شکستی که ویژۀ عکس‌برداری از قرص خورشید است.

🌌 اخترسنجی (astrometry)
شاخه‌ای از اخترشناسی که به اندازه‌گیری و بررسی موقعیت دقیق و حرکت اجرام آسمانی می‌پردازد.

🌌 اخترش (astration)
چرخۀ تبدیل مواد بین‌ستاره‌ای به ستاره‌ها که در نتیجۀ این چرخه واکنش‌های هسته‌ای با عناصر سنگین غنی می‌شود و سپس به‌صورت باد ستاره‌ای یا سحابی سیاره‌ای یا اَبَرنواختر به فضای بین‌ستاره‌ای بازمی‌گردد.

اعضای کارگروه تخصصی نجوم:
بابک امین‌تفرشی، دکتر محمدرضا حیدری خواجه‌پور، مهرداد سرمدی، دکتر حسین معصومی همدانی، دکتر منصور وصالی؛ مهندس محمدرضا بهاری، دکتر مهدی خاکیان قمی، علی کوهپایی، دکتر رضا منصوری، دکتر محمدتقی میرترابی

@theapll

سی‌ام اردیبهشت، زادروز امید طبیب‌زاده (۱۳۴۰)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۴۰۲/۱۰/۱۱)

برخی از آثار:
تحلیل وزن شعر عامیانه فارسی؛ نگاهی به شعر نیما یوشیج: بحثی در چگونگی پیدایش نظام‌های شعری؛ وزن شعر عروضی فارسی؛ مبانی و دستور خط فارسی شکسته؛ فارسی شکسته: دستور خط و فرهنگ املایی؛ جلال آل‌احمد و معاصرانش؛ ظرفیت فعل و ساخت‌های بنیادین جمله در فارسی امروز.
@theapll

سی‌ام اردیبهشت، زادروز احمدرضا احمدی (۱۳۱۹-۱۴۰۲)
@theapll

مقالات ناشناختۀ فاطمه سیاح در باب ادبیات تطبیقی

سخنرانی دکتر آبتین گلکار، عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در نشست علمی ادبیات تطبیقی، به مناسبت روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی

فرهنگستان زبان و ادب فارسی – سه‌شنبه ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۳

@theapll

ششم خرداد، سالگرد درگذشت علامه محمد قزوینی (۱۲۵۶-۱۳۲۸)