روز پاسداشت زبان فارسی در صداوسیما

علاقه‌مندان می‌توانند مجموعهٔ اخبار مربوط به روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی را که در برنامه‌های مختلف شکبه‌های رادیویی و تلویزیونی انعکاس یافته بود، در پیوند زیر ملاحظه کنند:
http://apll.ir/?p=2793

قابل توجه اعضای محترم کانال فرهنگستان زبان و ادب فارسی

برای دستیابی به کانال‌های رسمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی در پیام‌رسان‌های داخلی به نشانی‌های زیر مراجعه کنید.

پیام‌رسان ایتا:
https://eitaa.com/theapll

پیام‌رسان سروش:
https://sapp.ir/theapll

پیام‌رسان بله:
@theapll

@theapll
دانشنامۀ زبان و ادب فارسی ـ جلد هفتم

جلد ذیل (پایانی) دانشنامۀ زبان و ادب فارسی منتشر شد. این جلد حاوی مقالات بسیار مهم و ارزشمندی است و مؤلّفان صاحب‌نظر در زبان وادب فارسی در این جلد با گروه دانشنامۀ تحقیقات ادبی فرهنگستان همکاری کرده‌اند. این جلد در نزدیک به ۶۰۰ صفحه و شامل ۱۴۵ مقاله تدوین یافته است.

مداخل جلد ذیل دانشنامۀ زبان و ادب فارسی را به سه دسته می‌توان تقسیم کرد: ۱. مدخل‌هایی که مقالاتشان هنگام آماده‌سازی مجلّدات پیشین یا اصلاً دریافت نشد یا به‌موقع دریافت نشد. این دسته از مقالات ناگزیر به جلد ذیل ارجاع داده شدند؛ ۲. مدخل‌هایی که به معرفی زندگی و آثار شخصیت‌های بزرگ علمی‌ای اختصاص دارند که در سال‌های اخیر به رحمت ایزدی پیوستند؛ ۳. مقالات تازۀ در موضوعات بسیار مهم و ارزشمند ادبی که مؤلفان صاحب‌نظر در زبان وادب فارسی آن‌ها را به رشتۀ تحریر درآورده‌اند.

مقالات این جلد نه‌تنها کمبودهای مجلّدات پیشین را جبران می‌کند، بلکه بعضی ازآن‌ها در اهمیت تحقیق منحصربه‌فرد و یگانه مرجع مطالعه و تحقیق به شمار می روند و اطلاعات ذکرشده در آن‌ها را در کمتر منبع دیگری به این جامعیت می‌توان یافت. بعضی دیگر از آن‌ها مقالاتی در باب موضوعاتی‌اند که تا کنون در هیچ دانشنامه‌ای مدخل نشده‌اند و اطلاعات دربارۀ آن‌ها، به این تفضیل، در هیچ منبعی نیامده است. به‌علاوه، در این جلد تنی چند از مهم‌ترین و مشهورترین نویسندگان و شاعران فارسی‌‌زبان در کشورهای همسایه، از جمله افغانستان و تاجیکستان و نیز شاعران و نویسندگان ترک، معرفی شده‌اند و مقالات
نسبتاً جامعی دربارۀ زندگی و آثار آنان در این مجلّد درج شده است.

سال انتشار مجلّدات پیشین دانشنامۀ زبان و ادب فارسی بدین قرار بوده است:

جلد اوّل (شامل مقالات آب تا برزویۀ طبیب): ۱۳۸۴؛
جلد دوم (شامل مقالات برندق خجندی تاحیرتی تونی): ۱۳۸۶؛
جلد سوم (شامل مقالات خارزنجی تا سنایی غزنوی): ۱۳۸۸؛
جلد چهارم (شامل مقالات سندبادنامه تا فردوسی): ۱۳۹۱؛
جلد پنجم (شامل مقالات فردوسی ثانی تا مسرور طالقانی): ۱۳۹۳؛
جلد ششم (شامل مقالات مسعود، محمّد تا یونس): ۱۳۹۵.

http://apll.ir/?p=2813

@theapll
همکاری استادان تاجیک و افغان در تألیف دانشنامۀ زبان و ادب فارسی

هم‌زمان با برگزاری سی‌ویکمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، جلد هفتم دانشنامۀ زبان و ادب فارسی منتشر شد. این جلد حاوی مقالات مهم و ارزشمندی است و مؤلّفان صاحب‌نظر در زبان وادب فارسی، از جمله استادانی از کشورهای تاجیکستان و افغانستان، در تألیف مقالات آن با گروه دانشنامۀ تحقیقات ادبی فرهنگستان همکاری کرده‌اند. مداخل تألیفی این استادان عمدتاً مربوط به شخصیت‌های درگذشتۀ کشورهای تاجیکستان و افغانستان است.

در طی تألیف مجلد هفتم دانشنامۀ زبان و ادب فارسی، با سفارش و پیگیری پژوهشگاه فرهنگ فارسی ـ تاجیکی در تاجیکستان، مقاله‌هایی به قلم پروفسور شریف‌مراد اسرافیل‌نیا، استاد و پژوهشگر تاجیک، دربارۀ استادانی چون احمد مخدوم دانش، صدر ضیاء، صدرالدین عینی، ساتم الغ‌زاده، باباجان غفوراُف، محمد عاصمی، محمدجان شکوری و دیگران تألیف شد.

همچنین با همکاری دانشگاه فردوسی مشهد، دکتر خلیلی‌الله افضلی از کشور افغانستان، در تألیف جلد ذیل دانشنامه با فرهنگستان زبان و ادب فارسی همکاری کرد.

جلد هفتم دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در نزدیک به ۶۰۰ صفحه و شامل ۱۴۵ مقاله است که به سرپرستی استاد اسماعیل سعادت، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به اتمام رسیده است.
http://apll.ir/?p=2821

@theapll
پیام تسلیت دکتر حداد عادل به مناسبت درگذشت شادروان دکتر احمدی

خبر درگذشت دوست گرامی و استاد عزیز، مرحوم دکتر احمد احمدی، رئیس سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی (سمت)، مایۀ تأثر و تأسف فراوان شد.

فرهنگستان زبان و ادب فارسی فقدان این روحانی صاحب فضل و فضیلت را که در عمر پربرکت خود خدمتگزار صادق دین و فرهنگ و عم و فلسفه بود، به اهل حوزه و دانشگاه و دوستان و همکاران و به‌ویژه به خانواده و فرزندان محترم ایشان تسلت می‌گوید و برای آن استاد فقید از خداوند طلب علوّ درجات می‌کند.

غلامعلی حداد عادل
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی

حجت‌السلام و المسلین دکتر احمد احمدی (۱۳۱۲-۱۳۹۷) دارای مدرک دکتری فلسفۀ غرب از دانشگاه تهران بود. وی از سال ۱۳۵۲ به عضویت هیئت علمی دانشگاه تهران درآمد و در این دانشگاه دروس فلسفۀ اسلامی و فلسفۀ غرب و فلسفۀ تطبیقی را در مقطع دکتری تدریس می‌کرد.

شادروان دکتر احمدی بنیان‌گذار سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت) بود و حدود ۳۳ سال مدیریت این سازمان را بر عهده داشت. وی همچنین از مؤسسان دانشگاه تربیت مدرس بود و در هفتمین دورۀ مجلس شورای اسلامی نیز به‌عنوان نمایندۀ مردم تهران انتخاب شد.

http://apll.ir/?p=2848

@theapll
برای آگاهی از اخبار و اطلاعات فرهنگستان زبان و ادب فارسی به وبگاه جدید فرهنگستان مراجعه کنید.

www.apll.ir

http://www.persianacademy.ir/UserFiles/Image/X220397.jpg
http://www.persianacademy.ir/fa/X220397.aspx

@theapll
برگزاری سومین جلسه از سلسله مجالس علمی بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار

چهارشنبه، بیست و سوم خردادماه ۱۳۹۷، سومین مجلس از سلسله مجالس علمی بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، به یاد استاد فقید دکتر سید جعفر شهیدی برگزار می‌شود.

در این برنامه علی بهرامیان، ویراستار گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبه‌قارۀ، در موضوع «نسخه‌ها و ترجمه‌های فارسی کهن قرآن کریم» با دکتر آذرتاش آذرنوش و دکتر مرتضی کریمی‌نیا گفت‌وگو خواهد کرد.

این برنامه روز چهارشنبه، بیست و سوم خردادماه، از ساعت ۱۸:۳۰ در محل کانون زبان پارسی برگزار خواهد شد.

نشانی: تهران، خیابان ولی‌عصر(عج)، سه‌راه زعفرانیه، خیابان شهید عارف‌نسب، شمارۀ ۱۲، باغ موقوفات دکتر محمود افشار
http://apll.ir/?p=2865

نامۀ فرهنگستان ـ شمارۀ ۶۱

شصت و یکمین شمارۀ فصلنامۀ نامۀ فرهنگستان منتشر شد. این شماره از نامۀ فرهنگستان شامل بخش‌هاى گوناگون، ازجمله سرمقاله، مقاله، نقد و بررسی، تحقیقات ایران‌شناسی، گلچینی از دیرینه‌ها، تازه‌های نشر و اخبار است. عناوینی که در هر بخش دیده می‌شود عبارت‌اند از:

بخش «مقاله»: «بوطیقای مکانی انزوا و تأثیر آن در چگونگی روایت داستان یک شهر»، کتایون شهپرراد، آذین حسین‌زاده؛ «انواع اختصارسازی در زبان فارسی»، آبتین گلکار؛ «ساختارشکنی با چند نمونه از مصداق آن در غزل حافظ»، رضا قنادان؛ «گسترۀ سیاست جنایی در سیرالملوک»؛ فاطمه نوری، ابوالحسن شاکری؛ «سیری در نسخۀ صیدنامۀ خانی اثر مولا محمدسلیم رازی»، محبوبه مسلمی‌زاده، شهیده مکوندی؛ «زبان سعدی در قصاید فارسی او»، نجمه دری، کوروش کمالی سروستانی؛ «بررسی مؤلفه‌های روایت پسامدرنیستی در رمان از چشم‌های شما می‌ترسم»، سکینه نجاتی رودپشتی، سیروس شمیسا؛ «زبان و ادبیات فارسی در قزاقستان»، سید محمدباقر کمال‌الدینی؛ « ترجمه و پای چوبین «وفاداری»»، محمود حدادی.

بخش «نقد و بررسی»: «بانگ نی»، سعید رضوانی؛ «سکۀ صاحب‌عیار»، مهدی فیروزیان.

بخش «تحقیقات ایران‌شناسی»: «چرا داستان آرش کمانگیر در شاهنامه نیست؟»، ابوالفضل خطیبی؛ «معرفی چهار شاهنامه از قرن‌های ششم و هفتم هجری»، سجاد آیدنلو؛ «نقش فرهنگ عامۀ کرمان در غنی‌سازی ادبیات کودک و نوجوان»، غزاله حیدری آبکنار، مریم اسدیان.

بخش «گلچینی از دیرینه‌ها»: «مایه‌های ژورنالیستی قلم محمدحسین فروغی در روزنامۀ تربیت»، مهسا رون.

بخش «تازه‌های نشر»: کتاب تاریخ ادبیات ایران (با رویکرد ژانری)؛ کتاب حیات در کلمات
نشریات ادواری: ایرانشهر امروز

بخش «اخبار»: به یاد پروفسور ولادیمیر آرنویچ لیوشیتس دانشمند و سغدی‌شناس، لیلا عسگری؛ سی و سومین «همایش خاورشناسان آلمان»، سعید رضوانی.

سرمقالۀ این شماره از نامۀ فرهنگستان، با عنوان «نامۀ فرهنگستان در بوتۀ نقد» و به قلم دکتر غلامعلی حداد عادل است. علاقه‌مندان می‌توانند این شماره از مجلۀ نامۀ فرهنگستان را از پیوست زیر بارگیری کنند:

http://www.apll.ir/?p=2878

http://www.apll.ir/wp-content/uploads/2018/06/Xabarnameh61part1.pdf

http://www.apll.ir/wp-content/uploads/2018/06/Xabarnameh61part2.pdf

@theapll
انتصاب خانم دکتر ایلمیرا دادور به مدیریت گروه ادبیات تطبیقی

دکتر غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، طی حکمی دکتر ایلمیرا دادور، استاد زبان فرانسۀ دانشگاه تهران را به مدیریت گروه ادبیات تطبیقی منصوب کرد. پس از درگذشت شادروان استاد ابوالحسن نجفی، عضو فقید پیوسته و مدیر گروه ادبیات تطبیقی فرهنگستان، استاد احمد سمیعی (گیلانی) به سرپرستی این گروه منصوب شده بود. متن حکم صادر شده بدین شرح است:

بسمه‌تعالی

استاد محترم سرکار خانم دکتر ایلمیرا دادور

احتراماً
نظر به دانش و تجربۀ ارزشمندی كه داريد به موجب این حکم به سمت مدیر گروه «ادبیات تطبیقی» فرهنگستان زبان و ادب فارسی منصوب می‌شويد. توفيق آن استاد ارجمند را در خدمت به علم و فرهنگ و پاسداري از زبان و ادب فارسی از خداوند متعال مسئلت می‌كنم.

غلامعلی حداد عادل

دکتر ایلمیرا دادور، استاد زبان فرانسۀ دانشگاه تهران و دارای مدرک دکتری ادبیات تطبیقی از دانشگاه نیس‌ فرانسه است. عضویت شورای تخصصی گروه فرانسۀ دانشکدۀ ادبیات علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس، سردبیری مجلۀ پژوهش ادبیات معاصر جهان، عضویت هیئت تحریریۀ مجلۀ مطالعات زبان و ادبیات فرانسه، معاونت پژوهشی دانشکدۀ زبان‌ها و ادبیات خارجی دانشگاه تهران، عضویت هیئت ممیزۀ دانشگاه تهران از جمله مسئولیت‌های ایشان بوده است.
برخی از آثار تألیفی دکتر دادور عبارت‌اند از: بررسی تطبیقی ساختار داستان کوتاه، واژگان نشانه ـ معناشناسی (فرهنگ تخصصی)، درآمدی بر ادبیات تطبیقی، دیرینه‌شناسی ترجمه، تصویر‌شناسی.
http://www.apll.ir/?p=2889

@theapll
روابط تاریخی ایران و دشت قبچاق

کتاب روابط تاریخی ایران و دشت قپچاق که در سال جاری در انتشارات «کتابخانۀ آلژاس» و به کوشش دکتر صفر عبدالله، عضو پیوستۀ خارجی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و با همکاری رایزنی فرهنگی ایران در قزاقستان، در شهر آلماتی، به چاپ رسید ادامۀ مطالعات و تحقیق در باب روابط اقوام ایرانی و ترک در طول تاریخ است. پیش از این چند جلد کتاب دیگر نیز به کوشش دکتر صفر عبدالله در همین موضوع به زبان روسی منتشر شده بود.

این کتاب شامل مجموعۀ مقالات و سخنرانی‌های دانشمندان ایران و جهان است که در این زمینه پژوهش کرده‌اند و در قالب مقالات همایش بین‌المللی گفت‌وگوهای فرهنگی ایران و آسیای مرکزی ارائه شده‌اند. این همایش از ۲۵ تا ۲۷ اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۶ در شهر آلماتی، پایتخت جمهوری قزاقستان، و با شرکت دانشمندان ایران، روسیه، کانادا، قزاقستان، کشورهای آسیای مرکزی و قفقاز برگزار شد.

همایش مذکور به ابتکار دکتر صفر عبدالله، ایران‌شناس تاجیک و ساکن قزاقستان، و با همکاری دانشگاه روابط بین‌الملل و زبان‌های جهان، موسوم به ابولی‌خان شهر آلماتی، و با یاری رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در قزاقستان برگزار شد. مجموعۀ حاضر با ترجمه و ویراستاری و تدوین و تنظیم دکتر صفر عبدالله، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به چاپ رسیده است و شامل ۳۰ مقاله و سخنرانی از اندیشمندان ایران‌شناس و ترک‌شناس است. فهرست این مقالات عبارت است از: «خسرو اول انوشیروان (سال‌های ۵۳۱-۵۷۹ میلادی) و ارتباط او با اقوام ترک بنا به شهادت ابن مسکویه»، کولِسنیکوف (سنت پترزبورگ ـ روسیه)؛ «سعدی و مسئلۀ کم‌آزاری در فرهنگ ایران»، دکتر اصغر دادبه (ایران)؛ «نقش فرهنگ ایران در آسیای صغیر در قرون ۱۲ و ۱۳ میلادی»، پروفسور رستم شکوراف (مسکو)؛ «نقش سغدی‌ها در ترکستان شرقی در قرون ۶ و ۷ میلادی»، پروفسور آبلِت کمال‌اف (قزاقستان)؛ «ترکان حامی زبان و فرهنگ ایرانی در سال های ۱۰۲۷ تا ۱۷۲۲»، پروفسور ریچاد فولتس (کانادا)؛ «اصطلاحات ترکی و مغولی در نظام مالیاتی ایران در قرون ۱۳ و ۱۴ میلادی»، دکتر لقمان بای‌ماتوف تاجیک (سوئد)؛ «چینی‌ها از دیدگاه ایرانیان»، پروفسور کلارا حافظوا (قزاقستان)؛ «اهمیت ترجمه در روابط معنوی و تاریخی ایران و آسیای مرکزی»، دکتر نعیمه سگیندیکوا (قزاقستان)؛ «تأثیر فرهنگ ایران در آسیای مرکزی»، حسن قریبی (ایران)؛ «واژه‌های ترکی در دیوان ضیای پارسی خجندی»، دکتر مهدی نوریان (ایران)؛ «مشرب ایغوری از دیدگاه فرهنگ‌شناسی و زبان‌شناسی»، پروفسور والری ماخ‌پیروف (قزاقستان)؛ «ترجمۀ فارسی رمان مختار عوض‌اف، آبای و مترجم او»، پروفسور عبدالنبی ستارزاده (تاجیکستان)؛ «آهنگ‌های صوفیانه در دیوان ناصر بخارایی»، دکتر شریف‌مراد اسرافیل‌نیا (تاجیکستان)؛ «دست‌نویس جدیداً کشف‌شدۀ امیر علیشیر نوایی و اهمیت آن»، پروفسور بدرالدین مقصوداف (تاجیکستان)؛ «تأثیر تصوف ایرانی در دشت قپچاق»، دکتر محمدرضا موحدی (ایران)؛ «بررسی تطبیقی برخی از جنبه‌های هویت ایرانی و قزاقی»، پروفسور گلنار نادروا (قزاقستان)؛ «سنن خیمه‌سازی، خیمه‌های طلایی در امپراتوری چنگیز و اخلافش»، دکتر آیبولات کوشکومبایف (قزاقستان)؛ «سیاقة العدد و نقش بلاغی آن در شاهنامه»، دکتر حسن حیدری (ایران)؛ «منابع فارسی دربارۀ قدرت دولت در تاریخ اقوام ترک»، پروفسور ژولدوس تولیبایوا (قزاقستان)؛ «برقراری و رشد و تکامل جمهوری اسلامی ایران و نقش آن در جهان امروز»، دکتر غالیا شاتانوا (قزاقستان)؛ «نقش قراخانیان در روابط تاریخی ایرانیان و ترکان»، دکتر محسن حیدرنیا (ایران)؛ «دیوان خوشحال‌خان قریب به‌عنوان نمونۀ نظم عرفانی قرن ۱۹ میلادی»، دکتر گل‌بهرام مولوتوا (قزاقستان)؛ «سهم صوفی اللهیار در توسعۀ ادبیات ترکی و فارسی در آسیای میانه»، نرگس شاه علیوا (ازبکستان)؛ «نگاهی به تذکرۀ اویسی فارسی»، دکتر المیرا مالاتووا (قزاقستان)؛ «نقش و جایگاه تعلیمات نقشبندیه در توسعۀ روابط ملی و فرهنگی اقوام ایرانی و ترک در آسیای مرکزی»، دکتر جعغر خال مؤمنوف (ازبکستان)؛ «مختار عوضوف و ادبیات معاصر فارسی تاجیکستان»، دکتر دیار کونایف (قزاقستان)؛ «طراز و ترکستان در نظم و نثر فارسی»، دکتر محمدباقر کمال‌الدینی و سید شهاب کمال‌الدینی (ایران)؛ «چهرۀ آسمانی پیر ترکستان، خواجه احمد یسوی»، مسعود شیخ زین‌الدین (رایزن فرهنگی)؛ «سخن مقدماتی رئیس دانشگاه روابط بین‌الملل و زبان‌های جهان معروف آبلای‌خان»، آکادمیسین خانم سلیمه کونانبایوا؛ «سخنرانی دکتر قهرمان سلیمانی، معاون پژوهش و آموزش سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی».
ترجمه، تهیه، ویرایش و تنظیم تمامی مقالات این مجموعه به همت دکتر صفر عبدالله، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی انجام پذیرفته است. کتاب روابط تاریخی ایران و دشت قپچاق در ۳۶۰ صفحه و با شمارگان ۵۰۰ نسخه در آلماتی، پایتخت قزاقستان منتشر شده است.

@theapll
مجموعه‌واژه‌های علوم سلامت
سلامت جنسی، سلامت زادآوری (۱)

گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی در طول بیش از دو دهه فعالیت خود نزدیک به پنجاه‌ و پنج ‌هزار واژه را در حوزه‌های مختلف علمی به تصویب رسانده است. مجموعۀ حاضر شامل واژه‌هایی است که از سال ۱۳۹۱ تا سال ۱۳۹۵، در حوزۀ علوم سلامت، در شورای واژه‌گزینی و شورای عالی فرهنگستان تصویب شده است.

مطالب مجموعۀ حاضر شامل ۵۱۹ واژه و بدین شرح تنظیم شده است: ۱. واژه‌نامۀ توصیفی به ترتیب الفبای فارسی، که شامل ضبط فرنگی واژۀ بیگانه، معادل مصوّب فرهنگستان و تعریف واژه است. تعریف واژه‌ها را اعضای کارگروه در اختیار فرهنگستان قرار داده‌اند. البته، با صلاحدید فرهنگستان، تعریف‌ها عمومی‌شده و قابل درک برای افرادی با تحصیلات کارشناسی است و صرفاً برای روشن شدن مطلب ارائه شده است و تعریف دقیق و جامع علمی نیست. ۲. فهرست واژه‌ها به ترتیب الفبای لاتین.

کتاب مجموعه‌واژه‌های علوم سلامت، به کوشش گروه واژه‌گزینی گردآوری و ویرایش شده که انتشارات فرهنگستان آن را در ۹۶ صفحه و با شمارگان ۱۷۰۰ نسخه، به بهای ۹۵۰۰۰ ریال منتشر کرده است.
http://www.apll.ir/?p=2896

@theapll
مجموعه‌واژه‌های اقتصاد (۱)

گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی در طول بیش از دو دهه فعالیت خود نزدیک به پنجاه‌ و پنج ‌هزار واژه را در حوزه‌های مختلف علمی به تصویب رسانده است. مجموعۀ حاضر شامل واژه‌هایی است که از سال ۱۳۸۱ تا سال ۱۳۹۵، در حوزۀ علوم اقتصاد، در شورای واژه‌گزینی و شورای عالی فرهنگستان تصویب شده است.

مطالب مجموعۀ حاضر شامل ۳۱۹ واژه و بدین شرح تنظیم شده است: ۱. واژه‌نامۀ توصیفی به ترتیب الفبای فارسی، که شامل ضبط فرنگی واژۀ بیگانه، معادل مصوّب فرهنگستان و تعریف واژه است. تعریف واژه‌ها را اعضای کارگروه در اختیار فرهنگستان قرار داده‌اند. البته، با صلاحدید فرهنگستان، تعریف‌ها عمومی‌شده و قابل درک برای افرادی با تحصیلات کارشناسی است و صرفاً برای روشن شدن مطلب ارائه شده است و تعریف دقیق و جامع علمی نیست. ۲. فهرست واژه‌ها به ترتیب الفبای لاتین.

کتاب مجموعه‌واژه‌های اقتصاد (۱)، به کوشش گروه واژه‌گزینی گردآوری و ویرایش شده که انتشارات فرهنگستان آن را در ۷۴ صفحه و با شمارگان ۵۰۰ نسخه، به بهای ۶۰۰۰۰ ریال منتشر کرده است.
http://www.apll.ir/?p=2900

@theapll
چهارصد و شصت و دومین نشست شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی

تنظیم: شیرین عاصمی

دوشنبه، بیست و هفتم خردادماه ۱۳۹۷، چهارصد و شصت و دومین نشست شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با حضور اکثر اعضای پیوسته و وابسته و مدیران گروه‌های علمی فرهنگستان، به ریاست دکتر غلامعلی‌ حدّاد عادل، در تالار دکتر شهیدی برگزار شد.

تبریک به استاد احمد سمیعی (گیلانی)، عضو پیوستۀ فرهنگستان، به جهت تقدیر از ایشان در مراسم نهمین جایزۀ اخلاق و نیایش، تبریک به دکتر حسن انوری، عضو پیوستۀ فرهنگستان، به جهت برگزاری مراسم بزرگداشت ایشان درتبریز، تبریک به دکتر محمدتقی راشدمحصل، مدیرگروه زبان ها و گویش‌های ایرانی فرهنگستان، به جهت برگزاری مراسم بزرگداشت مفاخر خاندان راشدمحصل در بیرجند، تبریک به دکتر محمدجعفر یاحقی، عضو پیوستۀ فرهنگستان، به مناسبت برگزاری مراسم بزرگداشت ایشان در مشهد، تبریک به استاد هوشنگ مرادی‌کرمانی، عضو پیوستۀ فرهنگستان، به جهت انتشار ترجمۀ فرانسة کتاب شما که غریبه نیستید، دعوت از اعضای فرهنگستان برای شرکت در مراسم اعطای بیست و پنجمین جایزۀ موقوفات افشار به دکترعلی اشرف صادقی، عضو پیوستۀ فرهنگستان، اعلام تأثر فرهنگستان از درگذشت شادروانان حجت الاسلام و المسلمین دکتر احمد احمدی، بنیان‌گذار و رئیس سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی (سمت) و استاد فلسفۀ دانشگاه تهران، استاد مؤمن قناعت، شاعر و نویسنده و ادیب تاجیک، گزارش دکتر غلامعلی حدادعادل و دکتر محمدجعفر یاحقی از مراسم پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی در تهران و مشهد، از مباحث پیش از دستور این نشست بود در ادامه دکتر غلامعلی حدادعادل، دکتر مهدی محقق، عضو پیوستۀ فرهنگستان، دکتر محمددبیرمقدم، عضو پیوسته و معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان، دربارۀ مقام علمی و فرهنگی زنده‌یاد دکتر احمد احمدی، و‌ آقای حسن قریبی، نیز دربارۀ شادروان مؤمن قناعت سخن گفتند.

دستور جلسه این نشست انتخاب عضو پیوستۀ جدید شورای فرهنگستان و استماع گزارش اعضای پیوسته و مدیران فرهنگستان بود.

در آغاز نشست دکتر غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان، خانم دکتر ایلمیرا دادور، استاد زبان فرانسۀ دانشگاه تهران را به‌عنوان مدیر گروه ادبیات تطبیقی فرهنگستان زبان و ادب فارسی معرفی و حکم مدیریت این گروه را به ایشان تقدیم کرد.

در ادامه دکتر محمدسرور مولایی، عضوپیوستۀ غیر ایرانی فرهنگستان، از سفر اخیر خود به افغانستان و وضعیت زبان و ادب فارسی در این کشور و دیدار و گفتگو با استادان زبان فارسی در افغانستان گزارش داد. همچنین خانم دکتر ناهید بنی اقبال، رئیس کتابخانۀ فرهنگستان، از وضعیت کتابخانه و کتاب‌های اهدایی به کتابخانۀ فرهنگستان و دکتر محمدرضا نصیری، عضو وابسته و دبیر فرهنگستان، از فعالیت‌های فرهنگستان در نمایشگاه بین‌المللی کتاب گزارش دادند.

در این نشست که با حضور حسن قریبی، رئیس پژوهشگاه فرهنگ فارسی ــ تاجیکی برگزار شد، آقای حسن قریبی گزارش کاملی از فعالیت های این مرکز و وضعیت زبان فارسی در کشور تاجیکستان ارائه داد.
در پایان نشست اعضای فرهنگستان از نمایشگاه آثار منتشر‌شده در پژوهشگاه فرهنگ تاجیکی ــ فارسی بازدیدکردند.

http://www.apll.ir/?p=2904

@theapll
بیست و پنجمین جایزهٔ تاریخی و ادبی دکتر محمود افشار یزدی

سه‌شنبه، بیست و نهم خردادماه ۱۳۹۷، بیست و پنجمین جایزهٔ تاریخی و ادبی دکتر محمود افشار یزدی برای زبان فارسی و وحدت ملی در بنیاد موقوفات افشار برگزار شد.

در این مراسم، که با حضور دکتر غلامعلی حداد عادل برگزار شد جایزهٔ تاریخی و ادبی دکتر محمود افشار یزدی به دکتر علی‌اشرف صادقی، عضو پیوسته و مدیرگروه فرهنگ‌نویسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی تقدیم شد.

در این مراسم آیت‌الله سید مصطفی محقق داماد، از متولیان بنیاد دکتر افشار، دکتر ژاله آموزگار، عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دکتر حسن انوری، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دکتر امید طبیب‌زاده، استاد دانشگاه بوعلی‌سینای همدان، و دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دربارۀ دکتر علی‌اشرف صادقی و خدمات علمی و فرهنگی او سخنرانی کردند.
http://www.apll.ir/?p=2909

@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۴۶

چهل و ششمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (خرداد ۱۳۹۷) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: دلایل حفظ، ترویج و آموزش زبان فارسی در نظام آموزشی به مناسبت بیست و پنجم اردیبهشت، روز پاسداشت زبان فارسی (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ سعدی در کتاب‌های درسی (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ معرفی کتاب‏های آموزش زبان فارسی در خارج از ایران (۲): مختصر اصول فارسی (دکتر سیده‌‏زیبا بهروز)؛ معرفی مصوّبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی: ۱. واژه‌های عمومی؛ ۲. واژه‌های بیگانه در کتاب‌های درسی (شیما شریفی)؛ آشنایی با مراکز آموزشی و پژوهشی زبان و ادبیات فارسی (۴): مرکز تحقیقات فارسی ج.ا. ایران، دهلی‏‌نو؛ نقد و تحلیل متون درسی (۱۸): درس «قصۀ عینکم» سال یازدهم (عبدالحسین موحد)؛ کارگاه نویسندگی دانش‌آموزان (۱۶): گزارشی از امتحان نگارش خرداد ۱۳۹۷ دبیرستان شهید شهریاری قم (سید رضا باقریان موحد)؛ نقد و بررسی کتاب فارسی یازدهم (رضا قلی نیا سرگروه و دبیر ادبیات شهرستان بابلسر)؛ پیام تسلیت دکتر حداد عادل به مناسبت درگذشت شادروان دکتر احمدی، انتشار جلد هفتم دانشنامۀ زبان و ادب فارسی، ماهنامۀ انشا و نویسندگی شمارۀ ۹۰ و ۹۱؛ شرایط شرکت در فراخوان نخستین دورۀ جایزۀ هوشنگ مرادی کرمانی؛ روزشمار رویدادهای ادبی اردیبهشت ۱۳۹۷ (علی زارعی مزد آبادی)؛ شعر پایانی: زبان گم‌کرده (لایق شیرعلی).

علاقه‌مندان می‌توانند چهل و ششمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان را از نشانی زیر بارگیری کنند:
http://www.apll.ir/?p=2937
http://www.apll.ir/wp-content/uploads/2018/06/khabarname46.pdf

@theapll
زبان فارسی در برنامه‌های ورزشی

با شروع مسابقات فوتبال جام جهانی در روسیه برنامه‌های مختلفی در این خصوص در شبکه‌های صداوسیما، با رویکردهای گوناگون پخش می‌شود که هریک مخاطبان خاص خود را دارد، اما نکتۀ قابل ذکر دربارۀ این برنامه‌ها زبان مشترک مجریان و گزارشگران و کارشناسان آن‌هاست؛ زبانی که در سال‌های اخیر، علی‌رغم تمام نقدها و راهکارهای کارشناسان حوزۀ زبان، همچنان به استفاده از کلمات بیگانه گرایش دارد و حتی در این مسیر به افراط گراییده است. تا آنجا که برخی از اصحاب ورزش در مواردی کلمات فارسی‌ای را که سالیان متمادی در زبان ورزشی وجود داشته است حذف و معادل بیگانۀ آن را جایگزین کرده‌اند.

این رویکرد واکنش‌های مختلف کارشناسان و علاقه‌مندان به زبان فارسی را در پی داشته است. از آن جمله است گزارش مهرداد خدیر، کارشناس پایگاه تحلیلی ـ خبری عصر ایران. آنچه در ادامه آمده است متن کامل گزارش مذکور، به نقل از این پایگاه خبری است.

مهرداد خدیر: میهمان یا کارشناس چهارشنبه شب برنامۀ عادل فردوسی‌پور، به بهانۀ دیدار دو تیم برزیل و صربستان، مارکو اوکتاویو، سرمربی برزیلی تیم فوتبال ساحلی ایران بود.

مرد برزیلی، به سبب سال‌ها حضور در ایران، تا اندازه‌ای فارسی می‌داند و اصطلاحات زبان فارسی را نیز، حتی وقتی به زبان مادری یا زبان انگلیسی صحبت می‌کند، به‌ کار می‌برد.

به همین خاطر در طول برنامه عادل فردوسی‌پور و محمدرضا احمدی در دقایقی که از هشتگ، مربع، ستاره فارغ می‌شدند از اوکتاویو می‌خواستند کمی هم به فارسی صحبت کند تا با نمک لهجه و گویش او برنامه را بانمک کنند. او البته دست‌آخر به این خواست عمل کرد و جملات پایانی را به فارسی گفت و لبخند بر لب دو مجری نشاند.

اصرار عادل فردوسی‌پور و محمدرضا احمدی به فارسی‌گویی مرد برزیلی اما در حالی بود که گزارشگران فوتبال، امسال به شکل غریب و رهاشده‌ای برای اظهار فضل یا از روی ناآشنایی با ظرافت‌ها و قابلیت‌های زبان فارسی انواع اصطلاحات و کلمات غیرفارسی را به کار می‌‌برند، تا جایی که یکی از گزارشگران یک شب گفت: یک کلین‌شیت دیگه ثبت کرد. بریم یک آیتم فان ببینیم… یک سیو عالی، ایران می‌تونه کام‌بک کنه و… .

احتمالاً تصور می‌کنید نویسندۀ این متن مته به خشخاش می‌گذارد و می‌گویید در این وانفسای قیمت دلار و طلا و کابوس ترامپ که از سیزدهم آبان می‌خواهد کل نفت ما را تحریم کند و دستمان را اساسی بگذارد در پوست گردو حالا چرا گیر داده‌ایم به استفاده از کلماتی چون: تایمینگ، کات‌بک، کلین‌شیت، شوآف و مانند این‌ها در گزارش‌های فوتبال و شاید تصور کنید اتفاقاً هرچه از این اصطلاحات بیشتر استفاده شود یعنی طرف باسوادتر است.

مشکل اما این است که اتفاقاً کسانی که دایرۀ واژگان محدودتری دارند قادر به برگرداندن نیستند و اگر عادل فردوسی‌پور انگلیسی تدریس می‌کند استادی هم با ۱۰۰ درجه بالاتر از او یک مؤسسۀ آموزش هم‌زمان را اداره می‌کند با این تفاوت و امتیاز که سعدی را نیکو می‌شناسد و هرچند مثل بلبل انگلیسی صحبت می‌کند اما وقتی هم فارسی حرف می‌زند و می‌نویسد تنها فارسی است و لابه‌لای آن انگلیسی نمی‌ریزد. نام این استاد را هم البته باید ذکر کرد که دکتر رضوانی دهاقانی است و به قدری در کار خود جدی است که تا طرف سعدی خواندن را درست نداند مدرک ترجمۀ هم‌زمان به دست او نمی‌دهد.

دلار و طلا و کابوس بازگشت تحریم‌ها همه به جای خود؛ موضوع این گفتار اما اصرار دو مجری فوتبال به مربی برزیلی تیم ساحلی برای فارسی حرف زدن است تا از بامزگی برخی کلمات او لحظاتی بخندند. حال‌آنکه اتفاقاً آن‌که باید فارسی سخن بگوید خود ایشان‌اند.
اگر حالا به‌جای گلر می‌گوییم دروازه‌بان، به‌جای فول می‌گوییم خطا و به‌جای لاین‌‌کیپر از اصطلاح کمک‌داور یا خط‌نگه‌دار استفاده می‌کنیم به‌خاطر نسل قبلی گزارشگران است که لغات بیگانه را با خاک‌انداز نمی‌ریختند وسط گزارش.

گزارشگر به «زیدان» می‌گوید زیزو حال‌آنکه زیدان برای ما نامی آشناست و در فرهنگ خودمان هم از اصطلاح زید و عمرو استفاده می‌کنیم. یا همین «خدیرا» که در واقع «خضیرا» بوده و ما که حرف «ض» را نباید «دال» تلفظ کنیم.

کلماتی چون گل و فوتبال البته جا افتاده‌اند و مانند دکتر کزازی نمی‌توانیم به‌جای فوتبال از واژه «توپان» استفاده کنیم (در گروه مرگ ایران جا گرفت/ کارِ توپان این زمان بالا گرفت). جالب اینکه واژگانی چون فوتبالیست و گلر را هم ما ساخته‌ایم و فوتبالیسم نداریم که فوتبالیست داشته باشیم یا گل‌کیپر بود و ما گلر گفتیم و بعد به دروازه‌بان تصحیح کردیم. اما برای واژگان دیگر هیچ ضرورتی ندارد این‌همه اصطلاح نامأنوس به کار بریم.

👆👆👆👆👆👆
تا عادل فردوسی‌پور می‌گوید: کلین‌شیت، پشت سر او بقیه هم می‌گویند. یا چون تکیه‌کلام او «عجیب و غریب» است و در هر برنامه صد بار می‌گوید «عجیب و غریب» محمدحسین میثاقی هم در جام جهانی روسیه در هر گزارش از پشت درهای بسته و فنس‌ها (چون ظاهر‌اً کارت ورود نداشته و از کوی و خیابان گزارش تهیه می‌کند) چند بار می‌گوید عجیب و غریب! حالا باز عجیب و غریب مثل کام‌بک و کلین‌شیت، عجیب و غریب نیست، اما به‌کارگیری واژگان دیگر هیچ ضرورتی ندارد و اتفاقاً از دایرۀ محدود واژگان به‌کارگیرندگان آنان حکایت می‌کند وگرنه چرا مجید وارث، بهترین گزارشگر فوتبال، که ۳۰ سال است در استرالیا زندگی و کار رسانه‌ای می‌کند باز هم در گزارش‌های خود بیشترین واژگان فارسی را به کار می‌برد.

عادل را البته شخصاً دوست دارم. کیست که بتواند انکار کند او برای خود برند شده و چه بچۀ لوس صداوسیما لقب بگیرد و چه هر عنوان دیگر، با فوتبال رسانه‌ای گره خورده است.

دربارۀ مجری دیگر نظر خاصی ندارم، چون سرگرم هشتگ، مربع و ستاره و قرعه‌کشی و مسابقات بخت‌آزمایی است. اما اگر به‌جای اصرار به مربی ساحلی برای فارسی حرف زدن خودشان هم کمی فارسی حرف بزنند، چند تا اصطلاح تازه یاد بگیرند، گاهی هم به تارنمای فارسی انجمن سر بزنند تا با ناب‌ترین واژگان فارسی که به‌جای عربی هم می‌توان به کار بست چه رسد به انگلیسی، آشنا شوند، بد نیست. خیلی هم خوب است.
http://www.apll.ir/?p=2943