فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.8K subscribers
1.41K photos
298 videos
13 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
زبان‌شناسی نظری: پیدایش و تکوین دستور زایشی (ویراست سوم)
http://www.persianacademy.ir/fa/B041095.aspx
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
کانال رسمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll
زبان‌شناسی نظری: پیدایش و تکوین دستور زایشی

دستور زایشی مکتبی مسلط و غالب در زبان‌شناسی نظری امروز است و مجموعه‌ای از نظریه‌های زبانی را در بر می‌گیرد که جملگی بر دو باور فلسفی و زبان‌شناختی استوارند. این دو باور عبارت‌اند از: الف) برخی از ویژگی‌های زبانْ زیستی و فطری‌اند و ازاین‌رو کودک به هنگام تولد به آن‌ها مجهز است؛ ب) بارزترین جنبۀ زبان ساختار صوری و ریاضی‌گونۀ آن است. این مکتب از پیشینه‌ای کهن برخوردار است، زیرا ریشه در مطالعات زبانی دستورنویس هندی، پانینی (قرن چهارم پیش از میلاد)، آراء فلسفی افلاطون (قرن چهارم پیش از میلاد، و تفکرات عقل‌گرایانۀ دکارت (قرن هفدهم میلادی) دارد. احیاکنندۀ این آرا و تفکرات در قرن بیستم، آورام نوآم چامسکی، زبان‌شناس شهیر امریکایی است.

از دستور زایشی یا مکتب زایشی، به‌عنوان انقلابی در زبان‌شناسی و علوم شناختی یاد می‌شود که اکنون به درختی تنومند تبدیل شده است. بدنه و تنۀ اصلی این درخت نمایانگر خط فکری شخص چامسکی و جمع کثیری از پیروان اوست و شاخ و برگ‌های آن انشعاب‌هایی هستند که از آن جوانه زده‌اند و در تکوین آن دستور و شکل‌دهی چهره‌های امروزین آن تأثیرگذار بوده‌اند.

به گفتۀ مؤلف در مقدمۀ کتاب حاضر، در نگارش این کتاب که دوازده سال به طول انجامیده است، هدف‌ها و ملاحظاتی در نظر بوده که عبارت‌اند از: ۱. تألیف کتابی که معرف چهرۀ واقعی دستور زایشی باشد، به‌نحوی‌که تصویری واقعی از سیر تحولات نظری به دست بدهد؛ ۲. برطرف کردن خلأ نظری موجود در زبان‌شناسی امروز ایران؛ ۳. فراهم نمودن زمینۀ لازم برای دانشجویان و پژوهشگران جهت راهیابی به متون تخصصی این رشته؛ ۴. معادل‌سازی برای اصطلاحات تخصصی جدید؛ ۵. در نظر داشتن جنبه‌های آموزشی کتاب؛ ۶. در نظر داشتن حداقل دانش و معلومات برای ورود به کتاب جهت مفید بودن آن برای پژوهشگران و دانشجویان رشته‌های مرتبط و نیز علاقه‌مندان به مسائل زبان و زبان‌شناسی و نظریه‌های زبانی؛ ۷. مستند بودن تمامی مفاهیمی که معرفی و توصیف شده‌اند؛ ۸.تلاش در ارائۀ تحولات نظری با توجه به سیر زمانی رخداد آن‌ها؛ ۹. توضیح سیر پیدایش و تکوین هر انشعاب از تنۀ اصلی این دستور بر اساس منابع اصلی؛ ۱۰. توصیف چهرۀ کنونی نظریه‌ها.

فهرست فصل‌های سیزده‌گانۀ کتاب حاضر از این قرار است: نگرش‌های مسلط در زبان‌شناسی نظری امروز؛ ساخت‌های نحوی؛ نخستین نظریه‌های معنایی؛ نظریۀ معیار؛ معناشناسی زایشی؛ دستور حالت؛ دستور رابطه‌ای؛ نظریۀ معیار گسترده و نظریۀ معیار گستردۀ اصلاح‌شده؛ نظریۀ حاکمیت و مرجع‌گزینی و نظریۀ اصل‌ها و پارامترها؛ دستور واژی ــ نقشی؛ دستور ساخت گروهی تعمیم‌یافته و دستور ساخت گروهی هسته‌بنیان؛ برنامۀ کمینه‌گرا؛ و نظریۀ بهینگی. کتاب‌نامه، واژه‌نامۀ فارسی به انگلیسی، واژه‌نامۀ انگلیسی به فارسی، نمایۀ اصطلاحات و نمایۀ نام‌ها بخش‌های پایانی این کتاب را تشکیل می‌دهند.

به گفتۀ مؤلف در مقدمۀ ویراست سوم این کتاب، برخی از مفاهیم نظری طرح‌شده در نظریۀ حاکمیت و مرجع‌گزینی و نظریۀ اصل‌ها و پارامترها، بسط یافته‌اند و شرح بیشتری داده شده‌اند. همچنین در این ویراست شاهد گسترش مطالب در برخی از فصول کتاب، از جمله فصل اول آن هستیم.

کتاب زبان‌شناسی نظری: پیدایش و تکوین دستور زایشی، نوشتۀ دکتر محمد دبیرمقدم، عضو پیوسته و معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که انتشارات سمت ویراست سوم آن را در ۸۱۵ (سی‌وسه + ۷۸۲) صفحه و با شمارگان ۵۰۰ نسخه، به بهای ۳۶۵۰۰۰ ریال منتشر کرده‌است. قابل ذکر است که این کتاب در سال ۱۳۷۹به‌عنوان کتاب برگزیدۀ سال انتخاب شد.
http://www.persianacademy.ir/fa/B041095.aspx

https://telegram.me/theapll
برنامه‌های فرهنگستان در صداوسیما

رادیو تهران
برنامۀ قند پارسی

آشنایی با واژه‌های عمومی مصوّب فرهنگستان

هر روز از رادیو تهران، موج اف‌ام، ردیف ۹۴، ساعت ۱۲:۳۵
رادیو ایران
برنامۀ شناسا

ویژۀ آیین سخن فارسی
بررسی مسائل نگارش فارسی
امروز، یکشنبه، پنجم دی‌ماه، از ساعت ۱۵:۳۰ تا ۱۶:۱۰
رادیو ایران
برنامۀ شناسا

ویژۀ آیین سخن فارسی
بررسی مسائل نگارش فارسی
امروز، یکشنبه، پنجم دی‌ماه، از ساعت ۱۵:۳۰ تا ۱۶:۱۰

با حضور آقایان دکتر حسن ذوالفقاری، مدیر گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان، و حمید حسنی، پژوهشگر ارشد فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
https://telegram.me/theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ــ شمارۀ ۲۸
http://www.persianacademy.ir/fa/B061095.aspx
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
کانال رسمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۲۸

بیست‌وهشتمین شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (آذر ۱۳۹۵) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: سعدی، الگوی رفتاری و گفتاری معلمان ادبیات (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ بررسی میزان علاقه‌مندی دانش‌آموزان به شعرهای کهن و نو در کتاب فارسی (سیّد رضا باقریان موحد)؛ گفت‌وگو با معلمان خبرۀ زبان و ادبیات فارسی (۴): محمدرضا زرسنج؛ سالروز درگذشت میرزا حسن رشدیه، مبتکر و نوآور در تدریس الفبای فارسی؛ معرفی کتاب: راهنمای ویرایش، نوشتۀ غلامحسین غلامحسین‌زاده (سمیه رضایی)؛ فعالیت‌های آموزشی برای کودکان پیش‌دبستانی نوشتۀ جی ـ کی چن؛ معرّفی مصوّبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی (شیما شریفی)؛ واژه‌های بیگانه در کتاب‌های درسی؛ آشنایی با دانشگاه‌های ایران (۲۲): دانشگاه ارومیه (آذین شهریاری‌فرد)؛ آشنایی با کرسی‌های ایران‌شناسی در کشور گرجستان (دکتر مهوش واحددوست)؛ نقد و تحلیل متون درسی (۲): درس «سفر به بصره» ـ سال دهم (عبدالحسین موحد)؛ حضور دانشجویان دورۀ دکتری برنامه‌ریزی درسی در گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان؛ شصت‌وسومین نشست ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی: زبان‌های منطقۀ البرز؛ آخرین ویراست دستور خط فارسی بر روی وبگاه فرهنگستان؛ رونمایی از سند آموزش ۲۰۳۰ ایران؛ همایش بزرگ دبیران شهر تهران؛ برگزاری دو نشست علمی ـ تخصصی گروه ادبیات دفتر تألیف کتاب‌های درسی؛ برگزاری همایش «تحلیل و ترویج برنامۀ درسی فارسی پایۀ دهم»؛ کانال رسمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی در تلگرام؛ مجلۀ انشا و نویسندگی ـ شمارۀ ۷۲؛ یافته‌های ملی تیمز ۲۰۱۵: روند بیست‌سالۀ آموزش علوم و ریاضیات در ایران؛ معلمان شاعر: شعبان کرم‌دخت (داریوش گودرزی).

علاقه‌مندان می‌توانند بیست‌وهشتمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان و همچنین شماره‌های پیشین آن را از نشانی زیر بارگیری کنند:
http://www.persianacademy.ir/fa/azx.aspx

https://telegram.me/theapll
دومین اجلاس ملی سنجش و ارزشیابی علم
http://www.persianacademy.ir/fa/X061095.aspx
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
کانال رسمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll
دومین اجلاس ملی سنجش و ارزشیابی علم

چهارشنبه، ششم بهمن‌ماه ۱۳۹۵، دومین اجلاس ملی سنجش و ارزشیابی علم، به همّت دانشگاه اصفهان و گروه علم اطلاعات دانشگاه اصفهان، و با حمایت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به مدت دو روز برگزار خواهد شد.

اجلاس مذکور شامل محورهای گوناگونی است که محور شمارۀ ۶۳ آن به بررسی رابطۀ بین نظام‌های سنجش و ارزشیابی علم و زبان فارسی (نظام‌های ارزشیابی علم، فنّاوری و صنعت و گسترش يا زوال زبان فارسی) می‌پردازد. همچنین محور شمارۀ ۵۲ این اجلاس نقش فرهنگستان زبان فارسی را در سنجش و ارزشیابی علم و فنّاوری و صنعت بررسی می‌کند.

از جلمۀ اهداف اصلی این اجلاس است: بازاندیشی مبانی معرفت‌‌شناختی علم و بنیادهای آن؛ تجزیه و تحلیل مفاهیم بنیادی و فلسفی سنجش و ارزشیابی علم و فنّاوری و صنعت؛ واکاوی و تحلیل نظام‌های ارزشیابی علم و فنّاوری و صنعت کشور؛ ارزشیابی کیفیت در نظام‌های سنجش علم و فنّاوری و صنعت کشور؛ مطالعۀ تطبیقی رویکردها، روش‌ها، شاخص‌ها و نظام‌های ارزشیابی علم و فنّاوری و صنعت ایران با سایر کشورها؛ واکاوی نقش نظام‌های ارزشیابی علم و فنّاوری و صنعت در رفتار جامعۀ علمی؛ آسیب‌شناسی نظام‌های ارزشیابی علم و فنّاوری و صنعت ایران؛ بازنگری و ارائه الگوهای ارزشیابی علم و فناّوری و صنعت.

فرصت ارسال مقاله به دبیرخانۀ دومین همایش ملی سنجش و ارزشیابی علم تا بیستم دی‌ماه تمدید شده است. علاقه‌مندان می‌توانند برای آگاهی یافتن از چگونگی ارسال مقاله و دیگر شرایط شرکت در این همایش به وبگاه آن به نشانی (http://ses2016.ir) مراجعه نمایند.

http://www.persianacademy.ir/fa/X061095.aspx

https://telegram.me/theapll
همایش شرق‌شناسی و مطالعات ایرانی در هند برگزار می‌شود.
همایش شرق‌شناسی و مطالعات ایرانی در هند برگزار می‌شود.

دومین همایش بین‌المللی شرق شناسی و مطالعات ایرانی توسط مرکز تحقیقات زبان فارسی دانشگاه اسلامی علیگر هندوستان و مؤسسۀ سفیران فرهنگی مبین ایران، از یازدهم تا سیزدهم اسفندماه ۱۳۹۵ در محل دانشگاه علیگر هند برگزار خواهد شد.

دانشگاه دولتی هرات افغانستان، دانشگاه خجند تاجیکستان، دانشگاه دولتی ایروان ارمنستان، دانشگاه ایلیای گرجستان، رایزنی جمهوری اسلامی ایران در هندوستان، و بنیاد سعدی در برگزاری این همایش همکاری می‌کنند. همایش مذکور دبیرخانه‌هایی در کشورهای هند، تاجیکستان و افغانستان دارد و دبیرخانۀ مرکزی آن در ایران است.

این همایش دارای دو محور ویژه و سمپوزیوم تخصصی در حوزۀ شرق‌شناسی، تاریخ و زبان فارسی با عنوان های «بررسی آثار و اندیشه‌های بیدل دهلوی» و «بررسی آراء و نظریات مستشرقان و اندیشمندان اسلامی» است. همچنین در این همایش کارگاه «آموزش تاریخ، تمدن و نسخه‌شناسی درهند» برای علاقه‌مندان برگزار می‌شود. از دیگر برنامه‌‌ها و محورهای مهم این همایش می‌توان به هم‌اندیشی بین‌المللی در زمینۀ راهکارهای توسعۀ زبان فارسی در دنیای علم اشاره کرد.

علاقه‌مندان می‌توانند تا تاریخ ۱۰ دی‌ماه ۱۳۹۵ نسبت به ثبت‌نام و ارسال مقاله برای شرکت در این همایش اقدام کنند. آخرین فرصت ثبت‌نام (حضور بدون ارائۀ مقاله) اول بهمن‌ماه و مهلت ثبت‌نام تور علمی همایش ۲۵ دی‌ماه تا پنجم بهمن‌ماه است.

همایش شرق‌شناسی و مطالعات ایرانی در دانشگاه اسلامی علیگر هند برگزار خواهد شد. علاقه‌مندان می‌توانند برای ارتباط با دبیرخانۀ همایش با شمارۀ تلفن ۲۸۴۲۱۴۰۴-۰۲۱ تماس گرفته، یا از طریق پیام‌نگار info@adabiatfarsi.com  مکاتبه نمایند. همچنین برای پیگیری اخبار و اطلاعیه‌های همایش می‌توانند به پایگاه اینترنتی Adabiatfarsi.com یا کانال تلگرام Telegram.me/indiaconference مراجعه کنند.

https://telegram.me/theapll
واژه‌گزینی: چرا و چگونه؟
http://www.persianacademy.ir/fa/X071095.aspx
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
کانال رسمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll
واژه‌گزینی: چرا و چگونه؟

سه‌شنبه، هفتم دی‌ماه ۱۳۹۵، برنامۀ «گفت‌وگوی فرهنگی» رادیو گفت‌وگو به بررسی مسائل واژه‌گزینی در برنامه‌ای با موضوع «واژه‌گزینی: چرا و چگونه؟» خواهد پرداخت.

در این برنامه که از ساعت ۲۰:۰۰ آغاز خواهد شد، دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و مدیر گروه واژه‌گزینی، خانم نسرین پرویزی، معاون گروه واژه‌گزینی، و دکتر علاالدّین طباطبایی، عضو شورای واژه‌گزینی و مشاور این گروه، دربارۀ مسائل مربوط به واژه‌گزینی و روند آن در فرهنگستان گفت‌وگو خواهند کرد. علاقه‌مندان می‌توانند برنامۀ مذکور را روی موج اف‌ام، ردیف ۱۰۳.۵۰ مگاهرتز بشنوند.
http://www.persianacademy.ir/fa/X071095.aspx

https://telegram.me/theapll
پنجمین شماره از ویژه‌نامۀ شبه‌قاره منتشر شد.
http://www.persianacademy.ir/fa/B081095.aspx
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
کانال رسمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll
ویژه‌نامۀ شبه‌قاره ـ شمارۀ ۵

پنجمین شمارۀ مجلۀ شبه‌قاره، از مجموعۀ ویژه‌نامه‌های نامۀ فرهنگستان، به دبیری دکتر محمدرضا نصیری، عضو وابستۀ فرهنگستان و مدیر گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره، منتشر شد.

در بخش مقالات پنجمین شمارۀ این ویژه‌نامه عناوین ذیل دیده می‌شود: «راج ترنگینی و پیشینۀ تاریخ‌نگاری در هند»، فتح‌الله مجتبائی؛ «نقش تصوف در ترویج رویکردهای اسلامی در حکومت سلاطین هند»، خدیجه عالمی ـ مظهر ادوای ـ حسین نظری؛ «شهاب‌الدین ناگوری و زبان فارسی: نقطۀ تلاقی طب هندی و ایرانی»، فاطمه مهری؛ «مراسم قربانی نزد هندی ـ اروپاییان، هندیان و ایرانیان»، صبا لطیف‌پور؛ «تصحیح بیت‌هایی از کلیات طالب آملی»، وحید عیدگاه طرقبه‌ای؛ «تحلیل چند اصطلاح نقد ادبی در تذکره‌های عصر صفویه»، محمد رضایی ـ یدالله شکری ـ آرزو نقی‌زاده؛ «مقایسۀ تطبیقی شاخص‌های حماسی و ساختاری اکبرنامۀ حمیدی کشمیری و شاهنامۀ فردوسی»، بهناز پیامنی ـ مریم زمانی؛ «پیشنهادی دربارۀ ضبط فارسی اعلام شبه‌قاره»، ثریا پناهی ـ ابوالقاسم رادفر؛ «نگاهی به زندگی و افکار رام موهان روی به انضمام تصحیح رسالۀ تحفة الموحدین»، محمودرضا اسفندیار ـ مریم فلاحتی؛ «نجم‌الغنی خان رامپوری، صاحب نهج‌الادب»، زهره مشاوری؛ «سندی به خط عبدالرحیم خان‌خانان (سپهسالار اکبرشاه گورکانی)»، سیّد امیر منصوری؛ «بازخوانی رابطۀ سیاسی ـ عرفانی بابر گورکانی و احمدخواجگی کاشانی، به‌همراه تصحیح رسالۀ بابریه»، گلاله هنری؛ «بررسی شیوه‌ها و شگردهای بدرچاچی در ایهام‌سازی و اشارت‌پردازی با مفاهیم و مصطلحات نجومی»، علی‌محمد گیتی‌فروز؛ «تأثیرات صرف و نحو فارسی بر زبان اردو»، نذیر احمد ـ ترجمۀ شیوا امیرهدایی.

علاقه‌مندان می‌توانند برای دسترسی به محتوای این شماره از ویژه‌نامۀ شبه‌قاره همچنین شماره‌های پیشین آن به این نشانی‌ها مراجعه کنند:
http://persianacademy.ir/fa/sg05.aspx
http://www.persianacademy.ir/fa/vn.aspx

https://telegram.me/theapll
Audio
برنامهٔ شناسا
رادیو ایران
یکشنبه، پنجم دی‌ماه ۱۳۹۵
https://telegram.me/theapll
Audio
برنامهٔ گفت‌وگوی فرهنگی
رادیو گفت‌وگو
سه‌شنبه، هفتم دی‌ماه ۱۳۹۵
https://telegram.me/theapll
واژه‌گزینی در پویش «آیین سخن»
http://www.persianacademy.ir/fa/X1110951.aspx
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
کانال رسمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll
واژه‌گزینی در پویش «آیین سخن»

رادیو ایران دی‌ماه ۱۳۹۵ را «ماه پاسداشت زبان فارسی» اعلام کرده است و با راه‌اندازی پویش «آیین سخن» در نظر دارد توجه فارسی‌زبانان را به کاربرد صحیح زبان و خط فارسی جلب کند.

از جملۀ برنامه‌ها و طرح‌هایی که به منظور پاسداشت زبان فارسی در طول برگزاری این پویش در نظر گرفته شده، مشارکت علاقه‌مندان و اهل فن و متخصصان در واژه‌گزینی و معادل یابی برای واژه‌های بیگانه است.

پویش آیین سخن از تمامی علاقه‌مندان دعوت می‌کند تا برای کلمات بیگانۀ زیر معادل فارسی پیشنهاد دهند. به بهترین برابرها از طرف فرهنگستان زبان و ادب فارسی هدیه‌ای تعلق خواهد گرفت.
graffiti (گرافیتی)
helicam (هلی‌کم)
helishot (هلی‌شات)
snack (اسنک)
vending machine (وِندینگ‌ماشین)
bookazine (بوکازین)
incubator (انکوباتور)
petshop (پت‌شاپ)
corndog (کورن‌داگ)
celebrity (سلبریتی)
headset (هدست)
راه‌های نظردهی:
پیامک ۳۰۰۰۰۹۰۰
تلگرام @safheyeman_iran
تلفن ۲۲۰۴۰۰۸۶ و ۲۲۰۵۰۰۰۹
https://telegram.me/theapll
شصت‌وچهارمین نشست ماهانۀ فرهنگستان برگزار می‌شود.
http://www.persianacademy.ir/fa/X1110952.aspx
➖➖➖➖➖➖➖➖➖
کانال رسمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll