عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی:
سعدی سیاست‌اندیش‌ترین ادیب ماست
🔸 نود و سومین نشست ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی با حضور استادان پیوسته و وابسته، اعضای هیئت عملی، پژوهشگران و جمعی از علاقه‌مندان با سخنرانی جویا جهانبخش، عضو وابستۀ فرهنگستان، با موضوع «سعدی در عالم سیاست‌نامه‌نویسی» برگزار شد.
🔸جهانبخش با تأکید بر این نکته که امروز هم می‌توان به سخنان سیاسی سعدی گوش فراداد، افزود: گمان می‌کنم در میان نویسندگان طراز اول ادب فارسی با وجود مردی چون فردوسی که شاهنامۀ او کتابی کاملاً سیاسی است، گویا سعدی سیاست‌اندیش‌ترین ادیب ماست و این را به‌خوبی در آثار سعدی می‌توان دید. اصلاً باب اول بوستان و گلستان باب‌هایی سیاسی است. بخش بزرگی از قصاید سعدی و اندرزهای او از سیاسیّات است و حتی در تضاعیف تغزّل‌های او هم می‌توان فکر سیاسی یافت.
🔴برای دیدن ادامۀ گزارش به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=14839
سعدی سیاست‌اندیش‌ترین ادیب ماست
🔸 نود و سومین نشست ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی با حضور استادان پیوسته و وابسته، اعضای هیئت عملی، پژوهشگران و جمعی از علاقه‌مندان با سخنرانی جویا جهانبخش، عضو وابستۀ فرهنگستان، با موضوع «سعدی در عالم سیاست‌نامه‌نویسی» برگزار شد.
🔸جهانبخش با تأکید بر این نکته که امروز هم می‌توان به سخنان سیاسی سعدی گوش فراداد، افزود: گمان می‌کنم در میان نویسندگان طراز اول ادب فارسی با وجود مردی چون فردوسی که شاهنامۀ او کتابی کاملاً سیاسی است، گویا سعدی سیاست‌اندیش‌ترین ادیب ماست و این را به‌خوبی در آثار سعدی می‌توان دید. اصلاً باب اول بوستان و گلستان باب‌هایی سیاسی است. بخش بزرگی از قصاید سعدی و اندرزهای او از سیاسیّات است و حتی در تضاعیف تغزّل‌های او هم می‌توان فکر سیاسی یافت.
🔴برای دیدن ادامۀ گزارش به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=14839
فاصله‌گذاری در خطّ فارسی
فاصله‌گذاری در خطّ فارسی یکی از «قواعد کلّی» ویراست جدید دستور خطّ مصوّب فرهنگستان است. با توجّه به سرعت پیشرفت فنّاوری و تحوّلات حوزۀ حروف‌نگاری و تولید محتوا در فضای مجازی، لزوم رعایت قواعد و ضوابط عام و یکسان در این حوزه بیش از گذشته ضرورت یافت. ازجملۀ مهم‌ترینِ این الزامات سامان دادن به امر فاصله‌گذاری در حروف‌نگاری ترکیب‌ها (یعنی کلمه‌های دارای پیشوند یا پسوند و کلمه‌های مرکّب) و قاعده‌مند ساختن جدانویسی یا پیوسته‌نویسی آن‌ها بود. درنتیجه، «فاصله‌گذاری در خطّ فارسی» و تعریف انواع فاصله در خطّ فارسی به «قواعد کلّی» ویراست جدید دستور خطّ مصوّب افزوده شد.
🔴 توضیحات بیشتر در صفحۀ اینستاگرام فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll
فاصله‌گذاری در خطّ فارسی یکی از «قواعد کلّی» ویراست جدید دستور خطّ مصوّب فرهنگستان است. با توجّه به سرعت پیشرفت فنّاوری و تحوّلات حوزۀ حروف‌نگاری و تولید محتوا در فضای مجازی، لزوم رعایت قواعد و ضوابط عام و یکسان در این حوزه بیش از گذشته ضرورت یافت. ازجملۀ مهم‌ترینِ این الزامات سامان دادن به امر فاصله‌گذاری در حروف‌نگاری ترکیب‌ها (یعنی کلمه‌های دارای پیشوند یا پسوند و کلمه‌های مرکّب) و قاعده‌مند ساختن جدانویسی یا پیوسته‌نویسی آن‌ها بود. درنتیجه، «فاصله‌گذاری در خطّ فارسی» و تعریف انواع فاصله در خطّ فارسی به «قواعد کلّی» ویراست جدید دستور خطّ مصوّب افزوده شد.
🔴 توضیحات بیشتر در صفحۀ اینستاگرام فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll
واژه‌های چنداملایی (واژه‌های عام)
برخی کلمات در فارسی با دو یا چند صورت املایی نوشته می‌شوند. این کلمات ممکن است فارسی یا غیرفارسی باشند. اگرچه این دسته از کلمات دارای معنی یکسان‌اند و هر دو صورت نوشتاری آن‌ها صحیح است، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، براساس قواعد کلی دستور خطّ مصوّب، ازجمله «سهولت آموزش قواعد» و «سهولت نوشتن و خواندن» و گاه هم‌خوانی نوشتار و تلفظ، یکی از دو یا چند صورت نوشتاری این کلمات را ترجیح داده است.
در تصویب این کلمات برخی ملاحظات نیز در نظر گرفته شده است:
الف) املای رایج‌تر، مانند: آذوقه، حوله، حلیم و غیره.
ب) ملاحظات تاریخی و پرهیز از افزایش هم‌نگاشت‌ها، مانند: قُرُق و غُرُق که صورت دوم با غَرْق هم‌نگاشت است.
ج) پرهیز از پیشنهاد صورت املایی غیرمتعارف.
🔴 توضیحات بیشتر در: صفحۀ اینستاگرام فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll
برخی کلمات در فارسی با دو یا چند صورت املایی نوشته می‌شوند. این کلمات ممکن است فارسی یا غیرفارسی باشند. اگرچه این دسته از کلمات دارای معنی یکسان‌اند و هر دو صورت نوشتاری آن‌ها صحیح است، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، براساس قواعد کلی دستور خطّ مصوّب، ازجمله «سهولت آموزش قواعد» و «سهولت نوشتن و خواندن» و گاه هم‌خوانی نوشتار و تلفظ، یکی از دو یا چند صورت نوشتاری این کلمات را ترجیح داده است.
در تصویب این کلمات برخی ملاحظات نیز در نظر گرفته شده است:
الف) املای رایج‌تر، مانند: آذوقه، حوله، حلیم و غیره.
ب) ملاحظات تاریخی و پرهیز از افزایش هم‌نگاشت‌ها، مانند: قُرُق و غُرُق که صورت دوم با غَرْق هم‌نگاشت است.
ج) پرهیز از پیشنهاد صورت املایی غیرمتعارف.
🔴 توضیحات بیشتر در: صفحۀ اینستاگرام فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll
دوم بهمن، سالگرد درگذشت ابوالحسن نجفی (۱۳۰۶-۱۳۹۴)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
زبان فارسی ناتوان نیست
این نکته را نباید فراموش کنیم که هر مفهومی به هر زبانی قابل بیان است، خاصّه زبان فارسی با سابقۀ هزارساله‌اش در همۀ زمینه‌های علمی و ادبی و فلسفی، و اگر احیاناً به این نتیجه برسیم که زبان فارسی برای بیان فلان مطلب ناتوان است (جمله‌ای که بارها از زبان مترجمان تازه‌کار شنیده‌ام) باید صددرصد مطمئن باشیم که ناتوانی از زبان فارسی نیست، از خود ماست.
ابوالحسن نجفی: «مسئلۀ امانت در ترجمه»، مجلۀ نشر دانش، شمارۀ ۱۳، آذر و دی ۱۳۶۱، (صص ۵-۱۱)، ص ۱۰.
@theapll
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
زبان فارسی ناتوان نیست
این نکته را نباید فراموش کنیم که هر مفهومی به هر زبانی قابل بیان است، خاصّه زبان فارسی با سابقۀ هزارساله‌اش در همۀ زمینه‌های علمی و ادبی و فلسفی، و اگر احیاناً به این نتیجه برسیم که زبان فارسی برای بیان فلان مطلب ناتوان است (جمله‌ای که بارها از زبان مترجمان تازه‌کار شنیده‌ام) باید صددرصد مطمئن باشیم که ناتوانی از زبان فارسی نیست، از خود ماست.
ابوالحسن نجفی: «مسئلۀ امانت در ترجمه»، مجلۀ نشر دانش، شمارۀ ۱۳، آذر و دی ۱۳۶۱، (صص ۵-۱۱)، ص ۱۰.
@theapll
فاصله‌گذاری ترکیب‌های ساخته‌شده با «بیناوند»
بیناوند‌ها تکواژهای وابسته‌ای هستند که در میان دو واژه می‌آیند و یک واژۀ مرکّب تازه می‌سازند. ترکیب‌های ساخته‌شده با بیناوندهایی مانند «ا»، «به»، «تا»، «در» و «وا» با نیم‌فاصله/ بی‌فاصله نوشته می‌شوند:
دورادور، سراسر، تابه‌تا، جابه‌جا، خودبه‌خود، دست‌به‌دست، دم‌به‌دم، روبه‌رو، سربه‌سر، لابه‌لا، لحظه‌به‌لحظه، لنگه‌به‌لنگه، موبه‌مو، بیخ‌تابیخ، سرتاپا، سرتاته، گوش‌تاگوش، پیچ‌درپیچ، تودرتو، جورواجور
آن دسته از ترکیب‌های ساخته‌شده با بیناوند «الف» که در آن‌ها امکان پیوستن بیناوند به حرف پیشین وجود دارد پیوسته نوشته می‌شوند:
تنگاتنگ، دمادم، رنگارنگ، لبالب، مالامال، کشاکش، تکاپو
@theapll
بیناوند‌ها تکواژهای وابسته‌ای هستند که در میان دو واژه می‌آیند و یک واژۀ مرکّب تازه می‌سازند. ترکیب‌های ساخته‌شده با بیناوندهایی مانند «ا»، «به»، «تا»، «در» و «وا» با نیم‌فاصله/ بی‌فاصله نوشته می‌شوند:
دورادور، سراسر، تابه‌تا، جابه‌جا، خودبه‌خود، دست‌به‌دست، دم‌به‌دم، روبه‌رو، سربه‌سر، لابه‌لا، لحظه‌به‌لحظه، لنگه‌به‌لنگه، موبه‌مو، بیخ‌تابیخ، سرتاپا، سرتاته، گوش‌تاگوش، پیچ‌درپیچ، تودرتو، جورواجور
آن دسته از ترکیب‌های ساخته‌شده با بیناوند «الف» که در آن‌ها امکان پیوستن بیناوند به حرف پیشین وجود دارد پیوسته نوشته می‌شوند:
تنگاتنگ، دمادم، رنگارنگ، لبالب، مالامال، کشاکش، تکاپو
@theapll
نود و چهارمین سخنرانی ماهانهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار می‌شود:
ادبیات مقاومت در فلسطین
سخنران: موسی اسوار
(عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی)
دوشنبه، ۹ بهمن‌ماه ۱۴۰۲
ساعت: ۱۱
نشانی:
بزرگراه شهید حقّانی، بعد از ایستگاه مترو، ورودی کتابخانهٔ ملی، بلوار دکتر حسن حبیبی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، طبقهٔ سوم.
@theapll
ادبیات مقاومت در فلسطین
سخنران: موسی اسوار
(عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی)
دوشنبه، ۹ بهمن‌ماه ۱۴۰۲
ساعت: ۱۱
نشانی:
بزرگراه شهید حقّانی، بعد از ایستگاه مترو، ورودی کتابخانهٔ ملی، بلوار دکتر حسن حبیبی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، طبقهٔ سوم.
@theapll
فرهنگستان زبان و ادب فارسی با همکاری انجمن صنفی ویراستاران برگزار می‌کند:
ویراستارِ ادیب
نکوداشت استاد احمد سمیعی (گیلانی) و روز ویراستار
چهارشنبه، یازدهم بهمن‌ماه ۱۴۰۲
ساعت: ۱۱
حضور علاقه‌مندان در این نشست آزاد است.
@theapll
ویراستارِ ادیب
نکوداشت استاد احمد سمیعی (گیلانی) و روز ویراستار
چهارشنبه، یازدهم بهمن‌ماه ۱۴۰۲
ساعت: ۱۱
حضور علاقه‌مندان در این نشست آزاد است.
@theapll
«سروستان» نهم منتشر شد
🔸برنامۀ شنیداری «سروستان؛ دریچه‌ای به باغ فرهنگ و ادب ایرانی»، با یادی از دکتر غلامحسین یوسفی، ادیب، نویسنده و مصحّح سرشناس ایرانی منتشر شد.
🔸سروستان نهم شامل چهار بخش «سرو سایه‌فکن»، «داستان واژه‌ها»، «نوواژه» و «کهن‌خوانی» است. در بخش سرو سایه‌فکن آیسان نظرمحمدی از دکتر غلامحسین یوسفی، ادیب و مصحّح سرشناس ایرانی یادی کرده است. در داستان واژه‌ها، دکتر حمید حسنی، فرهنگ‌نویس و پژوهشگر، به بررسی ریشۀ واژۀ «خورشید» پرداخته است. در بخش نوواژه، دکتر علی شیوا، عضو هیئت‌علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دربارۀ واژۀ «شهرآورد» سخن گفته است. و در بخش کهن‌خوانی پاره‌هایی از «مقدمۀ شاهنامۀ ابومنصوری» را با صدای عفّت امانی خواهیم شنید.
🔸برنامۀ «سروستان» هر پانزده روز یک بار منتشر می‌شود. سروستان را در شنوتو و کست‌باکس بشنوید.
🌐 https://apll.ir/?p=14974
🔸برنامۀ شنیداری «سروستان؛ دریچه‌ای به باغ فرهنگ و ادب ایرانی»، با یادی از دکتر غلامحسین یوسفی، ادیب، نویسنده و مصحّح سرشناس ایرانی منتشر شد.
🔸سروستان نهم شامل چهار بخش «سرو سایه‌فکن»، «داستان واژه‌ها»، «نوواژه» و «کهن‌خوانی» است. در بخش سرو سایه‌فکن آیسان نظرمحمدی از دکتر غلامحسین یوسفی، ادیب و مصحّح سرشناس ایرانی یادی کرده است. در داستان واژه‌ها، دکتر حمید حسنی، فرهنگ‌نویس و پژوهشگر، به بررسی ریشۀ واژۀ «خورشید» پرداخته است. در بخش نوواژه، دکتر علی شیوا، عضو هیئت‌علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دربارۀ واژۀ «شهرآورد» سخن گفته است. و در بخش کهن‌خوانی پاره‌هایی از «مقدمۀ شاهنامۀ ابومنصوری» را با صدای عفّت امانی خواهیم شنید.
🔸برنامۀ «سروستان» هر پانزده روز یک بار منتشر می‌شود. سروستان را در شنوتو و کست‌باکس بشنوید.
🌐 https://apll.ir/?p=14974
یازدهم بهم‌ماه، زادروز احمد سمیعی (گیلانی) (۱۲۹۹-۱۴۰۲)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
🔸احمد سمیعی (گیلانی) در بهمن‌ماه ۱۲۹۹ شمسی در محلۀ قدیمی سنگلج (کوچۀ افشارها) تهران متولد شد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در رشت گذراند. سپس در امتحان ورودی سال ۱۳۱۸ دانشکدۀ فنی شرکت کرد و با احراز رتبۀ اول پذیرفته شد، لیکن به فاصلۀ حدود یک ماه از تحصیل در آن دانشکده منصرف گردید و، با گذراندن امتحان ورودی، تحصیلات عالیۀ خود را در رشتۀ زبان و ادبیات فارسی دانشکدۀ ادبیات دانشگاه تهران آغاز کرد. در همین اوان، در انستیتوی روزنامه‌نگاری، که جنب دانشکدۀ حقوق تأسیس شده بود، شرکت نمود.
🔸در خردادماه ۱۳۲۱، دورۀ لیسانس را با اخذ مدال درجۀ یک علمی به پایان برد و، به انتخاب و تشویق استاد بدیع‌الزمان فروزانفر، در مهرماه همان سال وارد دورۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی شد، ولی به علت گرفتاری‌های معاشی و سیاسی نتوانست این دوره را با پی‌گیری طی کند و فقط ۸ شهادت‌نامه از ۱۰ شهادت‌نامۀ آن را به‌تفاریق گذراند.
🔴 برای خواندن ادامۀ زندگی‌نامۀ خودنوشت استاد احمد سمیعی (گیلانی) به نشانی زیر مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=14988
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
🔸احمد سمیعی (گیلانی) در بهمن‌ماه ۱۲۹۹ شمسی در محلۀ قدیمی سنگلج (کوچۀ افشارها) تهران متولد شد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در رشت گذراند. سپس در امتحان ورودی سال ۱۳۱۸ دانشکدۀ فنی شرکت کرد و با احراز رتبۀ اول پذیرفته شد، لیکن به فاصلۀ حدود یک ماه از تحصیل در آن دانشکده منصرف گردید و، با گذراندن امتحان ورودی، تحصیلات عالیۀ خود را در رشتۀ زبان و ادبیات فارسی دانشکدۀ ادبیات دانشگاه تهران آغاز کرد. در همین اوان، در انستیتوی روزنامه‌نگاری، که جنب دانشکدۀ حقوق تأسیس شده بود، شرکت نمود.
🔸در خردادماه ۱۳۲۱، دورۀ لیسانس را با اخذ مدال درجۀ یک علمی به پایان برد و، به انتخاب و تشویق استاد بدیع‌الزمان فروزانفر، در مهرماه همان سال وارد دورۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی شد، ولی به علت گرفتاری‌های معاشی و سیاسی نتوانست این دوره را با پی‌گیری طی کند و فقط ۸ شهادت‌نامه از ۱۰ شهادت‌نامۀ آن را به‌تفاریق گذراند.
🔴 برای خواندن ادامۀ زندگی‌نامۀ خودنوشت استاد احمد سمیعی (گیلانی) به نشانی زیر مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=14988