بیست و هفتم اسفند، زادروز عبدالحسین زرین‌کوب (۱۳۰۱-۱۳۷۸)
عبدالحسین زرّین‌کوب، مورّخ اندیشه‌ها و ادبیات
مقاله‌ای از دانشنامۀ زبان و ادب فارسی
به قلم روزبه زرّین‌کوب
🔸 عبدالحسین زرّین‌کوب، ادیب، مورخ و نویسندۀ معاصر و استاد دانشگاه تهران، در روزهای پایانی اسفند ۱۳۰۱ش. در بروجرد زاده شد. گاه، تاریخ تولد او را ۲۷ اسفند این سال نوشته‌اند اما دراین‌باره سند دقیقی وجود ندارد و به قول خود او، «هر سال، یک دو روز از نوروز پیرتر بود». زرّین‌کوب در زادگاهش به مدرسه رفت و تحصیل خود را تا پایان سال پنجم متوسطه در «رشتۀ علمی» در بروجرد ادامه داد. به سبب تعطیل شدن کلاس ششم متوسطه در تنها دبیرستان شهر، برای ادامۀ تحصیل، به تهران رفت، اما «رشتۀ ادبی» را برگزید و در ۱۳۱۹ش، تحصیلات متوسطه را به پایان برد و در میان دانش‌آموزان رشتۀ ادبی سراسر کشور رتبۀ دوم را به دست آورد.
🔴برای دیدن متن مقاله به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=15549
عبدالحسین زرّین‌کوب، مورّخ اندیشه‌ها و ادبیات
مقاله‌ای از دانشنامۀ زبان و ادب فارسی
به قلم روزبه زرّین‌کوب
🔸 عبدالحسین زرّین‌کوب، ادیب، مورخ و نویسندۀ معاصر و استاد دانشگاه تهران، در روزهای پایانی اسفند ۱۳۰۱ش. در بروجرد زاده شد. گاه، تاریخ تولد او را ۲۷ اسفند این سال نوشته‌اند اما دراین‌باره سند دقیقی وجود ندارد و به قول خود او، «هر سال، یک دو روز از نوروز پیرتر بود». زرّین‌کوب در زادگاهش به مدرسه رفت و تحصیل خود را تا پایان سال پنجم متوسطه در «رشتۀ علمی» در بروجرد ادامه داد. به سبب تعطیل شدن کلاس ششم متوسطه در تنها دبیرستان شهر، برای ادامۀ تحصیل، به تهران رفت، اما «رشتۀ ادبی» را برگزید و در ۱۳۱۹ش، تحصیلات متوسطه را به پایان برد و در میان دانش‌آموزان رشتۀ ادبی سراسر کشور رتبۀ دوم را به دست آورد.
🔴برای دیدن متن مقاله به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=15549
بیست و نهم اسفند، زادروز پرویز ناتل خانلری (۱۲۹۲-۱۳۶۹)
من فارسی را عزیز می‌دارم و به خود می‌بالم که این زبان من و کسان من است. زبانی که شیرینی آن را دشمن و دوست و خویش و بیگانه چشیده‌اند، زبانی که سعدی بدان غزل سروده است و در دورترین نقطهٔ آسیا، قرن‌ها پیش از این مطربان چینی غزلش را به گوش جهان‌گردان اندلس خوانده‌اند.
نزد من وطن آن نیست که شما می‌پندارید. این چهار خط فرضی که دور ایران کشیده‌اند وطن مرا محدود نمی‌کند. هر جا که فرهنگ ایرانی هست وطن من است؛ زیرا در آنجاست که روح من و ذوق من آشنا می‌یابد و به گمان من وطن آنجاست که آشنایی هست. نمی‌گویم که فرهنگ همان زبان است؛ اما زبان هم یکی از اجزاء فرهنگ است و جزء بزرگی است.
منبع: زبان‌شناسی و زبان فارسی، پرویز ناتل خانلری، چ دوم، توس، تهران، ۱۳۶۶، ص ۱۷۵.
@theapll
من فارسی را عزیز می‌دارم و به خود می‌بالم که این زبان من و کسان من است. زبانی که شیرینی آن را دشمن و دوست و خویش و بیگانه چشیده‌اند، زبانی که سعدی بدان غزل سروده است و در دورترین نقطهٔ آسیا، قرن‌ها پیش از این مطربان چینی غزلش را به گوش جهان‌گردان اندلس خوانده‌اند.
نزد من وطن آن نیست که شما می‌پندارید. این چهار خط فرضی که دور ایران کشیده‌اند وطن مرا محدود نمی‌کند. هر جا که فرهنگ ایرانی هست وطن من است؛ زیرا در آنجاست که روح من و ذوق من آشنا می‌یابد و به گمان من وطن آنجاست که آشنایی هست. نمی‌گویم که فرهنگ همان زبان است؛ اما زبان هم یکی از اجزاء فرهنگ است و جزء بزرگی است.
منبع: زبان‌شناسی و زبان فارسی، پرویز ناتل خانلری، چ دوم، توس، تهران، ۱۳۶۶، ص ۱۷۵.
@theapll
فصل دوم «سروستان» منتشر می‌شود
🔸فصل دوم برنامۀ شنیداری «سروستان؛ دریچه‌ای به باغ فرهنگ و ادب ایرانی» در ایام نوروز منتشر می‌شود.
🔸بخش اول سروستان نوروزی شامل گفتارهایی از خانم دکتر ژاله آموزگار، استادان علی بهرامیان و جویا جهانبخش و داستان‌خوانی استاد هوشنگ مرادی کرمانی است.
🔸در بخش‌های دوم تا سیزدهم سروده‌هایی را از شاعران گذشته و امروز ایران دربارۀ نوروز و بهار خواهیم شنید.
🔸فصل دوم برنامۀ «سروستان» را در شنوتو و کست‌باکس بشنوید.
@theapll
🔸فصل دوم برنامۀ شنیداری «سروستان؛ دریچه‌ای به باغ فرهنگ و ادب ایرانی» در ایام نوروز منتشر می‌شود.
🔸بخش اول سروستان نوروزی شامل گفتارهایی از خانم دکتر ژاله آموزگار، استادان علی بهرامیان و جویا جهانبخش و داستان‌خوانی استاد هوشنگ مرادی کرمانی است.
🔸در بخش‌های دوم تا سیزدهم سروده‌هایی را از شاعران گذشته و امروز ایران دربارۀ نوروز و بهار خواهیم شنید.
🔸فصل دوم برنامۀ «سروستان» را در شنوتو و کست‌باکس بشنوید.
@theapll
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
نوروزستان: گفتاری از دکتر ژاله آموزگار
@theapll
@theapll
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
نوروزستان: داستان‌خوانی استاد هوشنگ مرادی کرمانی
@theapll
@theapll
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
نوروزستان: سعدی‌خوانی دکتر محمود عابدی
@theapll
@theapll
نکته‌هایی از دستور خطّ فارسی
فاصله‌گذاری «بی» (پیشوند یا حرف اضافه)
🔸بی- در نقش پیشوند نفی همیشه با نیم‌فاصله از واژۀ پس‌از خود نوشته می‌شود:
بی‌تردید، بی‌توجّه، بی‌حاصل، بی‌حساب، بی‌حوصله، بی‌جهت، بی‌چون‌وچرا، بی‌قرار
🔸بیجا (بیهوده)، بیچاره، بیخود (بیهوده)، بیداد، بیدل، بیراه، بیزار، بیعار، بیکار، بینوا، بیهوش (ناهشیار)
🔸 «بی» در نقش حرف اضافه همیشه با فاصلۀ کامل از واژۀ پس‌از خود نوشته می‌شود:
بی هیچ چشمداشتی کار کرد.
🔸امروزه «بی» در واژه‌هایی مانند بیهوده و بیگانه پیشوند محسوب نمی‌شود. این واژه‌ها ساده (بسیط) هستند و به همین صورت نوشته می‌شوند.
@theapll
فاصله‌گذاری «بی» (پیشوند یا حرف اضافه)
🔸بی- در نقش پیشوند نفی همیشه با نیم‌فاصله از واژۀ پس‌از خود نوشته می‌شود:
بی‌تردید، بی‌توجّه، بی‌حاصل، بی‌حساب، بی‌حوصله، بی‌جهت، بی‌چون‌وچرا، بی‌قرار
🔸بیجا (بیهوده)، بیچاره، بیخود (بیهوده)، بیداد، بیدل، بیراه، بیزار، بیعار، بیکار، بینوا، بیهوش (ناهشیار)
🔸 «بی» در نقش حرف اضافه همیشه با فاصلۀ کامل از واژۀ پس‌از خود نوشته می‌شود:
بی هیچ چشمداشتی کار کرد.
🔸امروزه «بی» در واژه‌هایی مانند بیهوده و بیگانه پیشوند محسوب نمی‌شود. این واژه‌ها ساده (بسیط) هستند و به همین صورت نوشته می‌شوند.
@theapll
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
نوروزستان: گفتاری از استاد علی بهرامیان
@theapll
@theapll
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
نوروزستان: حافظ‌خوانی استاد بهاءالدین خرمشاهی
@theapll
@theapll
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
نوروزستان: شعرخوانی استاد موسی اسوار
@theapll
@theapll
هفتم فروردین، روز هنرهای نمایشی، بر اهالی نمایش فرخنده باد.
به این بهانه، چند واژه از برابرهای مصوّب فرهنگستان را برای واژگان تخصصی هنرهای نمایشی بشناسیم. برای آگاهی از واژه‌های بیشتر «هزارواژۀ هنر» را ببینید.
🎭 ايمايش mime, pantomime, dumb show
نوعی نمایش بدون كلام شامل قطعات نمایشی كوتاه هجوآميز و عمليات آكروباتی و رقص كـه در روم باستان اجرا می‌شد.
🎭 ايماگر | mime artist, mime
كـسی كـه در نمـايش ايمـايی ایفای نقش می‌كند.
مترادف: بازيگر نمایش ایمایی
🎭 بزنگاه | point of attack
لحظـۀ آغاز كـنش اصـلی در نمايش يا داستان.
🎭 پس‌نمايش | afterpiece
نمايشی كوتـاه و اغلـب كمـدی که پس از نمایش اصلی اجرا می‌شود.
🎭 سوگنامه | tragedy
۱. دراساس، اثـر نمايـشی منظـومی كـه بـا بـه تـصوير كـشيدن تيره‌روزی و نگون‌بختی شخصيت‌هايی نامدار تاريخی يـا اسـطوره‌ای در طـی رويدادی كامل و مهــم و جدی و بدفرجام در بيننده ترس و ترحم ايجاد كند.
۲. فيلم یا نمایشی كه براساس چنین اثـری به اجرا درآيد.
🎭 سوگنامه‌ای | tragic
مربوط به سوگنامه
متـرادف: سوگناک
🎭 تک‌گویی| soliloquy, monolog
سخنانی كــه يــک شخـصيت به‌تنهايی بر روی صحنه بيان می‌كند.
🎭 نمايش‌پرداز | dramaturge, dramaturgist
۱. نمايشنامه‌نـويس
۲. مـشاور ادبی و نمایشی كه با كارگردان نمايش همكاری می‌كند و ممكن است تغييراتی در متن نمايشنامه ايجاد کند.
🎭 نمايش‌پردازی | dramaturgy
۱. فن و هنر نگارش نمايـشنامه
۲. مطالعه و تحلیل و تفسير نمایـشنامه برای اجراهای جدید بـــا توجه بـــه مخاطـــب و زمان و مكان.
🎭 نمايشی‌كردن | dramatization
پديـد آوردن يـک اثـر يـا مـتن نمایشی براساس يــک اثر ادبی يــا غيرادبی.
متـرادف: نمايشی‌سازی
اعضای کارگروه تخصصی واژه‌گزینی در رشتۀ هنرهای نمايشی:
هما جـديكار، خـسرو خورشـيدی، دكتـر مـسعود دلخواه، شهرام زرگر، دكتـر قطـب‌الـدين صـادقی، دكتـر محمـود عزيزی، دكتر محمدباقر قهرمانی، دكتر احمد كاميـابی‌مـسلک، دكتـر مصطفی مختاباد، احسان مقدّس (دبير گروه)
@theapll
به این بهانه، چند واژه از برابرهای مصوّب فرهنگستان را برای واژگان تخصصی هنرهای نمایشی بشناسیم. برای آگاهی از واژه‌های بیشتر «هزارواژۀ هنر» را ببینید.
🎭 ايمايش mime, pantomime, dumb show
نوعی نمایش بدون كلام شامل قطعات نمایشی كوتاه هجوآميز و عمليات آكروباتی و رقص كـه در روم باستان اجرا می‌شد.
🎭 ايماگر | mime artist, mime
كـسی كـه در نمـايش ايمـايی ایفای نقش می‌كند.
مترادف: بازيگر نمایش ایمایی
🎭 بزنگاه | point of attack
لحظـۀ آغاز كـنش اصـلی در نمايش يا داستان.
🎭 پس‌نمايش | afterpiece
نمايشی كوتـاه و اغلـب كمـدی که پس از نمایش اصلی اجرا می‌شود.
🎭 سوگنامه | tragedy
۱. دراساس، اثـر نمايـشی منظـومی كـه بـا بـه تـصوير كـشيدن تيره‌روزی و نگون‌بختی شخصيت‌هايی نامدار تاريخی يـا اسـطوره‌ای در طـی رويدادی كامل و مهــم و جدی و بدفرجام در بيننده ترس و ترحم ايجاد كند.
۲. فيلم یا نمایشی كه براساس چنین اثـری به اجرا درآيد.
🎭 سوگنامه‌ای | tragic
مربوط به سوگنامه
متـرادف: سوگناک
🎭 تک‌گویی| soliloquy, monolog
سخنانی كــه يــک شخـصيت به‌تنهايی بر روی صحنه بيان می‌كند.
🎭 نمايش‌پرداز | dramaturge, dramaturgist
۱. نمايشنامه‌نـويس
۲. مـشاور ادبی و نمایشی كه با كارگردان نمايش همكاری می‌كند و ممكن است تغييراتی در متن نمايشنامه ايجاد کند.
🎭 نمايش‌پردازی | dramaturgy
۱. فن و هنر نگارش نمايـشنامه
۲. مطالعه و تحلیل و تفسير نمایـشنامه برای اجراهای جدید بـــا توجه بـــه مخاطـــب و زمان و مكان.
🎭 نمايشی‌كردن | dramatization
پديـد آوردن يـک اثـر يـا مـتن نمایشی براساس يــک اثر ادبی يــا غيرادبی.
متـرادف: نمايشی‌سازی
اعضای کارگروه تخصصی واژه‌گزینی در رشتۀ هنرهای نمايشی:
هما جـديكار، خـسرو خورشـيدی، دكتـر مـسعود دلخواه، شهرام زرگر، دكتـر قطـب‌الـدين صـادقی، دكتـر محمـود عزيزی، دكتر محمدباقر قهرمانی، دكتر احمد كاميـابی‌مـسلک، دكتـر مصطفی مختاباد، احسان مقدّس (دبير گروه)
@theapll
نکته‌هایی از دستور خطّ فارسی
فاصله‌گذاری «ـ تر» و «ـ ترین» با کلمۀ پیش‌از خود
-تر و -ترین همواره با نیم‌فاصله/ بی‌فاصله از کلمۀ پیش‌از خود نوشته می‌شوند، مگر در:
بهتر، کهتر، مهتر، بیشتر، کمتر، کلانتر (رئیس کلانتری)
@theapll
فاصله‌گذاری «ـ تر» و «ـ ترین» با کلمۀ پیش‌از خود
-تر و -ترین همواره با نیم‌فاصله/ بی‌فاصله از کلمۀ پیش‌از خود نوشته می‌شوند، مگر در:
بهتر، کهتر، مهتر، بیشتر، کمتر، کلانتر (رئیس کلانتری)
@theapll
دهم فروردین، زادروز مسعود جعفری جزی (۱۳۴۵)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۹۷/۹/۲)
برخی آثار: سیر رمانتیسم در اروپا؛ سیر رمانیسم در ایران؛ شاعران در جست‌وجوی جایگاه: نگاهی دیگر به تحول شعر فارسی؛ طلیعه تجدد در شعر فارسی (ترجمه)؛ زیباگرایی (ترجمه)؛ شعلۀ آه، منشی غیوری دهلوی (تصحیح و شرح)؛ ابن‌عربی و زبان تازهٔ عرفان (ترجمه)؛ تراژدی (ترجمه)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۹۷/۹/۲)
برخی آثار: سیر رمانتیسم در اروپا؛ سیر رمانیسم در ایران؛ شاعران در جست‌وجوی جایگاه: نگاهی دیگر به تحول شعر فارسی؛ طلیعه تجدد در شعر فارسی (ترجمه)؛ زیباگرایی (ترجمه)؛ شعلۀ آه، منشی غیوری دهلوی (تصحیح و شرح)؛ ابن‌عربی و زبان تازهٔ عرفان (ترجمه)؛ تراژدی (ترجمه)
هیئت وزیران در تاریخ ۲۹ اردیبهشت ۱۳۱۴ به پیشنهاد وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه با بنیان‌گذاری «فرهنگستان ایران» موافقت و اساسنامهٔ نخست آن را تصویب کرد.
هیئت وزیران، روز پنجم خرداد همان سال، فهرست استادانِ پیشنهادی وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه شامل ۲۱ نفر را برای عضویت پیوستۀ فرهنگستان ایران تصویب کرد. یکی از این افراد پیشنهادی، استادِ زنده‌یاد علی‌اکبر دهخدا بود.
📌 توضیح:
آنچه از اسناد موجود (ازجمله تصویب‌نامهٔ شمارهٔ ۱۵۴۰ به‌تاریخ ۱۳۱۴/۳/۵) برمی‌آید این است که در نشست روز ۲۹ اردیبهشت ۱۳۱۴ هیئت وزیران، به ریاست محمدعلی فروغی، نخست‌وزیر وقت، بنیان‌گذاری فرهنگستان ایران و اساسنامهٔ آن به تصویب رسیده است. عبارت مصوّب پنجم اردیبهشت در متن حکم جای تردید دارد.
@theapll
هیئت وزیران، روز پنجم خرداد همان سال، فهرست استادانِ پیشنهادی وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه شامل ۲۱ نفر را برای عضویت پیوستۀ فرهنگستان ایران تصویب کرد. یکی از این افراد پیشنهادی، استادِ زنده‌یاد علی‌اکبر دهخدا بود.
📌 توضیح:
آنچه از اسناد موجود (ازجمله تصویب‌نامهٔ شمارهٔ ۱۵۴۰ به‌تاریخ ۱۳۱۴/۳/۵) برمی‌آید این است که در نشست روز ۲۹ اردیبهشت ۱۳۱۴ هیئت وزیران، به ریاست محمدعلی فروغی، نخست‌وزیر وقت، بنیان‌گذاری فرهنگستان ایران و اساسنامهٔ آن به تصویب رسیده است. عبارت مصوّب پنجم اردیبهشت در متن حکم جای تردید دارد.
@theapll