آشنایی با زبان‌های ایرانی (۱۱)

زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو
زبان‌ها و گویش‌های ایرانی دستۀ غربی

گروه گویش‌های گورانی

گویشوران این گروه، عموماً در غرب ایران، در استان کرمانشاه سکونت دارند. مهم‌ترین گویش‌های گورانی عبارت است از اورامانی (در اورامان، واقع در غربِ سنندج) کَندوله‌ای (در کَندوله، واقع در شمال شرقی کرمانشاه) و باجَلانی (اغلب در قصر شیرین، سرپلِ ذهاب، شمال خانقین و شرق موصِل در عراق). موطنِ اصلیِ گورانی‌ها، مانند گویشوران زازا، ظاهراً جایی در نواحي جنوب غربی دریای خزر بوده؛ مهاجرت آنان به دامنه‌‌های جنوبی رشته‌کوه زاگرس، در زمانی نامعلوم روی داده است. برخی آثار فرقۀ «اهل حق» به این زبان نوشته شده است.

برگرفته از: فرهنگ تطبیقی_موضوعی زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو، محمد حسن‌دوست، انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۸۹، ص نوزده.
@theapll

فارسی را پاس بداریم (۱۴)

کارگروه یا کمیته؟

بگوییم ✅ کارگروه
نگوییم ❌ کمیته

@theapll

ایران‌بوم (۲)

مادر

🔸 زبان‌ها و گویش‌های ایرانی در پهنۀ گسترده‌ای، از دامنه‌های کوه‌های قفقاز در شمال غربی فلات ایران تا بلوچستانِ پاکستان، در جنوب شرقی ایران؛ و از دره‌های رود زَرافشان در تاجیکستان، در شمال شرقی فلات ایران، تا کرانه‌های جنوبی تنگۀ هرمز و جنوب ایران، پراکنده‌اند. سخن‌گویانِ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو در ایران، تاجیکستان، افغانستان، ازبکستان، شبه‌قارۀ هند، ترکمنستان، چین (در ایالت سین‌کیانگ)، قفقاز (گرجستان، ارمنستان، جمهوری آذربایجان و داغستان)، ترکیه، عراق، عمان و... زندگی می‌کنند. این سرزمین‌ها در روزگاران گذشته بخشی از قلمرو سیاسی یا فرهنگی ایران‌زمین بوده‌اند.
پیوند زبان فارسی و دیگر زبان‌ها و گویش‌های ایرانی، بسیار پررنگ و چشمگیر است. در «ایران‌بوم» گوشه‌هایی از این پیوندها را نشان می‌دهیم.

🔸 از «/» برای نشان دادن تلفظ‌های گوناگون و از «،» برای نشان دادن معنای یکسان واژه‌ها بهره برده‌ایم.
@theapll

نقطه، کلمه، جای خودش را دارد
در هر جا معنای خودش را دارد
دنیای من و تو مثل هم نیست رفیق!
هر آدم، دنیای خودش را دارد

بیژن ارژن


#بحر_در_کوزه
@theapll

هفدهم آبان، سالگرد درگذشت سید محمدعلی جمالزاده (۱۲۷۰-۱۳۷۶)
@theapll

هجدهم آبان، زادروز اقبال لاهوری (۱۲۵۶-۱۳۱۷)

چون چراغ لاله سوزم در خیابان شما
ای جوانان عجم جان من و جان شما

حلقه گرد من زنید ای پیکران آب و گل
آتشی در سینه دارم از نیاکان شما
@theapll

درست بنویسیم (۱۴)

✅ راست، درست: صواب

✅ پاداش کار خوب: ثواب

@theapll

روشنا (۱)

اگر دشنامِ دوست بهْ از آفرینِ دیگران ندانی، هنوز از راه عشق بی‌خبری.


یک حرف صوفیانه: سخنانی از عارفان، گزینش محمود عابدی، سخن، ۱۳۹۸، ص ۲۷۸.

@theapll

بیست و یکم آبان، زادروز نیما یوشیج (۱۲۷۶-۱۳۳۸)
@theapll

نود و هفتمین سخنرانی ماهانهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار می‌شود:

دربارۀ از غریب من
(دفتر سوم از اشعار منتشرنشدۀ نیما یوشیج)

سخنران: مهدی علیایی مقدم
(پژوهشگر ارشد فرهنگستان زبان و ادب فارسی)

دوشنبه، ۲۸ آبان‌ماه ۱۴۰۳
ساعت: ۱۱

علاقه‌مندان می‌توانند این نشست را به‌صورت زنده از اینستاگرام فرهنگستان زبان و ادب فارسی (به نشانی theapll) ببینند.

نشانی:
بزرگراه شهید حقّانی، بعد از ایستگاه مترو، ورودی کتابخانهٔ ملی، بلوار دکتر حسن حبیبی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، طبقهٔ سوم.
@theapll

به مناسبت هفتۀ کتاب

🔸 از ۲۴ آبان تا ۱ آذر فروش آثار انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی با ۳۵ درصد تخفیف خواهد بود.

🔸 مسئول کتاب‌فروشی (آقای عفیفی):
۰۲۱۸۸۶۴۲۴۹۷ - ۰۹۱۲۶۹۴۷۱۴۴
@theapll

نکته‌هایی از دستور خطّ فارسی

پسوند «-سان»، «-گر» و «-گری»

پسوند «-سان» همواره با نیم‌فاصله/ بی‌فاصله از واژۀ پیش‌از خود نوشته می‌شود، مگر در: همسان، یکسان

پسوندهای «-گر» و «-گری» در واژه‌هایی که نویسۀ پایانی آن‌ها «ها»ی ملفوظ یا «ط» و «ظ» باشد، جدا نوشته می‌شوند: توجیه‌گر، افراط‌گری و نیز در واژه‌هایی که نویسۀ پایانی آن‌ها «ی» باشد، درصورتی‌که دشوارخوان گردد، با نیم‌فاصله/ بی‌فاصله نوشته می‌شوند: لاابالی‌گری.

@theapll

رئیس جمهور با استاد محمدعلی موحّد دیدار کرد

مسعود پزشکیان، جمعه بیست و پنجم آبان، در دومین روز از هفتهٔ کتاب و کتابخوانی با حضور در منزل استاد محمدعلی موحّد، ادیب، حقوق‌دان، مولوی‌شناس و عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با وی دیدار کرد. سید عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، نیز در این دیدار رئیس جمهور را همراهی می‌کرد.

عکس: پایگاه خبری فرارو
@theapll

روشنا (۲)

سخن اندک و مفید، همچنان است که چراغی افروخته چراغی ناافروخته را بوسه داد و رفت.

یک حرف صوفیانه: سخنانی از عارفان، گزینش محمود عابدی، سخن، ۱۳۹۸، ص ۳۳۱.

@theapll

فهرست انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، آبان‌ماه ۱۴۰۳
@theapll

فارسی را پاس بداریم (۱۵)

نماد / رمز یا سمبل؟

بگوییم ✅ نماد / رمز
نگوییم ❌ سمبل

@theapll

ایران‌بوم (۳)

آتش

🔸 زبان‌ها و گویش‌های ایرانی در پهنۀ گسترده‌ای، از دامنه‌های کوه‌های قفقاز در شمال غربی فلات ایران تا بلوچستانِ پاکستان، در جنوب شرقی ایران؛ و از دره‌های رود زَرافشان در تاجیکستان، در شمال شرقی فلات ایران، تا کرانه‌های جنوبی تنگۀ هرمز و جنوب ایران، پراکنده‌اند. سخن‌گویانِ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو در ایران، تاجیکستان، افغانستان، ازبکستان، شبه‌قارۀ هند، ترکمنستان، چین (در ایالت سین‌کیانگ)، قفقاز (گرجستان، ارمنستان، جمهوری آذربایجان و داغستان)، ترکیه، عراق، عمان و... زندگی می‌کنند. این سرزمین‌ها در روزگاران گذشته بخشی از قلمرو سیاسی یا فرهنگی ایران‌زمین بوده‌اند.
پیوند زبان فارسی و دیگر زبان‌ها و گویش‌های ایرانی، بسیار پررنگ و چشمگیر است. در «ایران‌بوم» گوشه‌هایی از این پیوندها را نشان می‌دهیم.

🔸 از «/» برای نشان دادن تلفظ‌های گوناگون بهره برده‌ایم.
@theapll

بخشی از دست‌نوشته‌های مجموعۀ شعر «از غریب من؛ دفتر سوم از اشعار منتشرنشدۀ نیما یوشیج» انتشار یافت

🔸 بخشی از دست‌نوشته‌های مجموعهٔ «از غریب من؛ دفتری از اشعار منتشرنشدۀ نیما یوشیج» که کار بازخوانی و تصحیح آن‌ها به پایان رسیده است و به‌زودی روانهٔ بازار نشر خواهد شد، برای آگاهی دوست‌داران آثار نیما در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شد.

🔸 مجموعه‌ای از دست‌نوشته‌های نیما یوشیج در فرهنگستان زبان و ادب فارسی نگهداری می‌شود. این اسناد را شراگیم یوشیج، فرزند نیما و به نمایندگی از وارثان نیما، در تاریخ بیست و سوم آبان ۱۳۷۳ به فرهنگستان واگذار کرده است.

🔴 متن کامل خبر را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=17119