This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
برشی از سخنان دکتر ژاله آموزگار، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در جمع استادان و دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد
دوشنبه، هفتم آبان‌ماه ۱۴۰۳
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(بخش نخست)
@theapll
دوشنبه، هفتم آبان‌ماه ۱۴۰۳
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(بخش نخست)
@theapll
روشنا (۳)
یکی را در بغداد، هزار چوب بزدند که یک سخن نگفت.
گفتند: «چرا بانگ نکردی؟»
گفت: «بهر آن را که معشوق حاضر بود، می‌نگرست.»
کیمیای سعادت، امام محمد غرالی، به کوشش حسین خدیو جم، انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۶۱، ج ۲، ص ۶۰۹.
@theapll
یکی را در بغداد، هزار چوب بزدند که یک سخن نگفت.
گفتند: «چرا بانگ نکردی؟»
گفت: «بهر آن را که معشوق حاضر بود، می‌نگرست.»
کیمیای سعادت، امام محمد غرالی، به کوشش حسین خدیو جم، انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۶۱، ج ۲، ص ۶۰۹.
@theapll
نکته‌هایی از دستور خطّ فارسی
ترکیب‌هایی که الزاماً پیوسته نوشته می‌شوند (۱)
ترکیب‌هایی که با پسوند ساخته می‌شوند همیشه پیوسته نوشته می‌شوند، مگر هنگامی که:
🔸 حرف پایانی بخش نخست با حرف آغازین بخش دوم یکسان باشد: آب‌بان، نظام‌مند
🔸 پسوند «-گانه» با اعداد:
پانزده‌گانه، پنج‌گانه، ده‌گانه،
🔸پسوندهای -اُم، -اُمی، -اُمین در ترکیب با عدد سی:
سی‌ام، سی‌امی، سی‌امین
🔸 نویسۀ پایانی واژه «ها»ی ناملفوظ باشد:
دروازه‌بان، دیوانه‌وار، زباله‌دان، علاقه‌مند، لاله‌زار
@theapll
ترکیب‌هایی که الزاماً پیوسته نوشته می‌شوند (۱)
ترکیب‌هایی که با پسوند ساخته می‌شوند همیشه پیوسته نوشته می‌شوند، مگر هنگامی که:
🔸 حرف پایانی بخش نخست با حرف آغازین بخش دوم یکسان باشد: آب‌بان، نظام‌مند
🔸 پسوند «-گانه» با اعداد:
پانزده‌گانه، پنج‌گانه، ده‌گانه،
🔸پسوندهای -اُم، -اُمی، -اُمین در ترکیب با عدد سی:
سی‌ام، سی‌امی، سی‌امین
🔸 نویسۀ پایانی واژه «ها»ی ناملفوظ باشد:
دروازه‌بان، دیوانه‌وار، زباله‌دان، علاقه‌مند، لاله‌زار
@theapll
سال ۱۳۱۴، فرهنگستان ایران با همکاری وزارت جنگ، برای بخشی از اصطلاحاتی که از زبان‌های بیگانه (فرانسه یا معادل عربی آن‌ها) در نیروی دریایی رایج بود، برابرهایی برگزید. برخی از این واژه‌ها را بخوانیم:
بحریه – قوای بحری: نیروی دریایی
ملاح: ملوان
کشتی جنگی: ناو
کشتی کوچک جنگی: ناوچه
تورپیل: اژدر
تورپیل‌انداز: اژدرافکن
تحت‌البحری: زیردریایی
تابین: ناوی
امیرالبحر (Amiral): دریاسالار
معین‌البحر: دریادار
Contre-Torpilleur: ناوشکن
Vice-Amiral: دریابان
Navigateur: دریانورد
Flotte: ناوگان
Escadrill Flottille: ناوگروه
گفتنی است به جای تحت‌البحری یا Sous-Marin نخست زیرآوی برگزیده شده بود که در بازنگری به زیردریایی برگردانده شد.
در روند بازنگری واژه‌های نیروی دریایی، سرهنگ بایندر، فرمانده وقت نیروی دریایی جنوب، به عنوان نمایندۀ وزارت جنگ با فرهنگستان همکاری داشت.
دریابان غلامعلی بایندر (زادۀ ۳ آذر ۱۲۷۷) فرمانده نیروی دریایی جنوب، از افسران دانشور، آگاه و میهن‌دوست ایران، روز سوم شهریور ۱۳۲۰، پس‌از ورود نیروهای انگلیسی به ایران در نبرد با این متجاوزان، در نزدیکی خرمشهر به شهادت رسید.
@theapll
بحریه – قوای بحری: نیروی دریایی
ملاح: ملوان
کشتی جنگی: ناو
کشتی کوچک جنگی: ناوچه
تورپیل: اژدر
تورپیل‌انداز: اژدرافکن
تحت‌البحری: زیردریایی
تابین: ناوی
امیرالبحر (Amiral): دریاسالار
معین‌البحر: دریادار
Contre-Torpilleur: ناوشکن
Vice-Amiral: دریابان
Navigateur: دریانورد
Flotte: ناوگان
Escadrill Flottille: ناوگروه
گفتنی است به جای تحت‌البحری یا Sous-Marin نخست زیرآوی برگزیده شده بود که در بازنگری به زیردریایی برگردانده شد.
در روند بازنگری واژه‌های نیروی دریایی، سرهنگ بایندر، فرمانده وقت نیروی دریایی جنوب، به عنوان نمایندۀ وزارت جنگ با فرهنگستان همکاری داشت.
دریابان غلامعلی بایندر (زادۀ ۳ آذر ۱۲۷۷) فرمانده نیروی دریایی جنوب، از افسران دانشور، آگاه و میهن‌دوست ایران، روز سوم شهریور ۱۳۲۰، پس‌از ورود نیروهای انگلیسی به ایران در نبرد با این متجاوزان، در نزدیکی خرمشهر به شهادت رسید.
@theapll
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
هفتم آذر، سالگرد درگذشت حمید مصدِّق (۱۳۱۸ – ۱۳۷۷)
@theapll
@theapll
ایران‌بوم (۴)
درخت
🔸 زبان‌ها و گویش‌های ایرانی در پهنۀ گسترده‌ای، از دامنه‌های کوه‌های قفقاز در شمال غربی فلات ایران تا بلوچستانِ پاکستان، در جنوب شرقی ایران؛ و از دره‌های رود زَرافشان در تاجیکستان، در شمال شرقی فلات ایران، تا کرانه‌های جنوبی تنگۀ هرمز و جنوب ایران، پراکنده‌اند. سخن‌گویانِ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو در ایران، تاجیکستان، افغانستان، ازبکستان، شبه‌قارۀ هند، ترکمنستان، چین (در ایالت سین‌کیانگ)، قفقاز (گرجستان، ارمنستان، جمهوری آذربایجان و داغستان)، ترکیه، عراق، عمان و... زندگی می‌کنند. این سرزمین‌ها در روزگاران گذشته بخشی از قلمرو سیاسی یا فرهنگی ایران‌زمین بوده‌اند.
پیوند زبان فارسی و دیگر زبان‌ها و گویش‌های ایرانی، بسیار پررنگ و چشمگیر است. در «ایران‌بوم» گوشه‌هایی از این پیوندها را نشان می‌دهیم.
🔸 از «/» برای نشان دادن تلفظ‌های گوناگون و از «،» برای نشان دادن معنای یکسان واژه‌ها بهره برده‌ایم.
@theapll
درخت
🔸 زبان‌ها و گویش‌های ایرانی در پهنۀ گسترده‌ای، از دامنه‌های کوه‌های قفقاز در شمال غربی فلات ایران تا بلوچستانِ پاکستان، در جنوب شرقی ایران؛ و از دره‌های رود زَرافشان در تاجیکستان، در شمال شرقی فلات ایران، تا کرانه‌های جنوبی تنگۀ هرمز و جنوب ایران، پراکنده‌اند. سخن‌گویانِ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو در ایران، تاجیکستان، افغانستان، ازبکستان، شبه‌قارۀ هند، ترکمنستان، چین (در ایالت سین‌کیانگ)، قفقاز (گرجستان، ارمنستان، جمهوری آذربایجان و داغستان)، ترکیه، عراق، عمان و... زندگی می‌کنند. این سرزمین‌ها در روزگاران گذشته بخشی از قلمرو سیاسی یا فرهنگی ایران‌زمین بوده‌اند.
پیوند زبان فارسی و دیگر زبان‌ها و گویش‌های ایرانی، بسیار پررنگ و چشمگیر است. در «ایران‌بوم» گوشه‌هایی از این پیوندها را نشان می‌دهیم.
🔸 از «/» برای نشان دادن تلفظ‌های گوناگون و از «،» برای نشان دادن معنای یکسان واژه‌ها بهره برده‌ایم.
@theapll
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
درست بنویسیم (۱۶)
به خواری زیستن از عزتِ ناقص بود بهتر
گوارا کرد بر من قیمت نازل، کسادی را
صائب
@theapll
به خواری زیستن از عزتِ ناقص بود بهتر
گوارا کرد بر من قیمت نازل، کسادی را
صائب
@theapll
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
برشی از سخنان دکتر ژاله آموزگار، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در جمع استادان و دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد
دوشنبه، هفتم آبان‌ماه ۱۴۰۳
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(بخش دوم)
@theapll
دوشنبه، هفتم آبان‌ماه ۱۴۰۳
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(بخش دوم)
@theapll
روشنا (۴)
هر که به جای تو نیکویی کرد، تو را بستۀ خود کرد؛ و هر که با تو جفا کرد، تو را رستۀ خود کرد.
نفحات الانس من حضرات القدس، نورالدین عبدالرحمان جامی، با مقدمه و تصحیح و تعلیقات محمود عابدی، انتشارات مؤسسۀ اطلاعات، ۱۳۸۲، ص ۲۸۴.
@theapll
هر که به جای تو نیکویی کرد، تو را بستۀ خود کرد؛ و هر که با تو جفا کرد، تو را رستۀ خود کرد.
نفحات الانس من حضرات القدس، نورالدین عبدالرحمان جامی، با مقدمه و تصحیح و تعلیقات محمود عابدی، انتشارات مؤسسۀ اطلاعات، ۱۳۸۲، ص ۲۸۴.
@theapll