ششم بهمن‌ماه، سالروز درگذشت مجتبی مینوی (۱۲۸۲-۱۳۵۵)
@theapll

نکته‌هایی از دستور خطّ فارسی

دربارۀ جدانویسی برخی ترکیب‌ها

ترکیب‌هایی که بخش دوم آن‌ها با «آ» آغاز شود و چند هجایی باشد، با نیم‌فاصله نوشته می‌شود:
رزم‌آور، گل‌آرایی، رخت‌آویز، خوش‌آهنگ، دل‌آرام

ترکیب‌هایی که بخش دوم آن‌ها با «آ» آغاز شود و نویسهٔ پایانی بخش نخست «ها»ی ملفوظ یا ناملفوظ باشد، با نیم‌فاصله نوشته می‌شود:
خنده‌آور، ره‌آورد، گله‌آمیز، مه‌آلود
@theapll

نهم بهمن‌ماه، زادروز حمید مصدِّق (۱۳۱۸ – ۱۳۷۷)
@theapll

ایران‌بوم (۱۰)

باران

🔸 زبان‌ها و گویش‌های ایرانی در پهنۀ گسترده‌ای، از دامنه‌های کوه‌های قفقاز در شمال غربی فلات ایران تا بلوچستانِ پاکستان، در جنوب شرقی ایران؛ و از دره‌های رود زَرافشان در تاجیکستان، در شمال شرقی فلات ایران، تا کرانه‌های جنوبی تنگۀ هرمز و جنوب ایران، پراکنده‌اند. سخن‌گویانِ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو در ایران، تاجیکستان، افغانستان، ازبکستان، شبه‌قارۀ هند، ترکمنستان، چین (در ایالت سین‌کیانگ)، قفقاز (گرجستان، ارمنستان، جمهوری آذربایجان و داغستان)، ترکیه، عراق، عمان و... زندگی می‌کنند. این سرزمین‌ها در روزگاران گذشته بخشی از قلمرو سیاسی یا فرهنگی ایران‌زمین بوده‌اند.
پیوند زبان فارسی و دیگر زبان‌ها و گویش‌های ایرانی، بسیار پررنگ و چشمگیر است. در «ایران‌بوم» گوشه‌هایی از این پیوندها را نشان می‌دهیم.

🔸 از «/» برای نشان دادن تلفظ‌های گوناگون بهره برده‌ایم.
#ايران_بوم
@theapll

یازدهم بهمن‌ماه، زادروز احمد سمیعی (گیلانی) (۱۲۹۹-۱۴۰۲)، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی

روز #ویراستار گرامی باد.
@theapll

دوازدهم بهمن‌ماه، سالگرد درگذشت حسن حبیبی (۱۳۱۵-۱۳۹۱)
عضو پیوسته و نخستین رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی
#ایران
@theapll

فارسی را پاس بداریم (۲۱)

افشانه یا اسپری؟

بگوییم ✅ افشانه
نگوییم ❌ اسپری

@theapll

پرنیان پارسی (۲)

در یاد کردن پندهای نوشین‌روان

اگر خواهی که بی‌گنج توانگر باشی، بسندَکار باش.

اگر خواهی که کم‌دوست و کم‌یار نباشی، کینه مدار.

اگر خواهی که مردمان نیکوگوی تو باشند، مردمان را نیکوگو باش.

قابوس‌نامه، عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر، به اهتمام و تصحیح غلامحسین یوسفی، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۵، صص ۵۱-۵۴.
@theapll

آشنایی با زبان‌های ایرانی (۱۳)

زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو
زبان‌ها و گویش‌های ایرانی دستۀ غربی

گروه گویش‌های بلوچی

گویشوران این گروه، عمدتاً در استان بلوچستان پاکستان (واقع در جنوب غربی این کشور) استان سیستان و بلوچستان در ایران، جمهوری ترکمنستان و جنوب شرقی افغانستان ساکن‌اند. مهمترین گویش‌های بلوچی عبارت است از رَخشانی (که از ناحیهٔ مرو، در جمهوری ترکمنستان، به سمت جنوب، تا ایران، افغانستان و کلات در پاکستان رواج دارد)؛ سراوانی (در شرق بلوچستان) لاشاری (در روستای لاشار، واقع در جنوب ایرانشهر)؛ کچی (در کِچ واقع در ناحیهٔ مکران پاکستان)؛ گویش‌های ساحلی (که از جنوب بلوچستان به سمت شرق، تا کراچی واقع در پاکستان رواج دارد)؛ و گویش معروف به بلوچی تپّهٔ شرقی یا بلوچی شمالی (در ناحیه کوهستانی سلسله‌جبال سلیمان، واقع در شرق و شمال شرقی کویته در پاکستان). زبان بلوچی از ادبیات مکتوبِ کهنی برخوردار نیست؛ اما حجمِ اشعار شفاهی این زبان که اغلب دارای مضمونی حماسی است چشمگیر است.

برگرفته از: فرهنگ تطبیقی_موضوعی زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو، محمد حسن‌دوست، انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۸۹، ص ۱۹.
@theapll

نکته‌هایی از دستور خطّ فارسی

دربارۀ الف بیناوند

«الف» در واژه‌هایی مانند جنگاور، دلاور، فنّاوری، تناور، جاناور (صورت دیگر جانور)، بُناور بیناوند است و نباید آن‌ها را به‌صورت جنگ‌آور، دل‌آور و فن‌آوری، تن‌آور، جان‌آور، بُن‌آور نوشت.

@theapll

روشنا (۹)

برادر بی‌عیب مطلبید که نیابید و بی‌‌برادر بمانید.

تذکرة‌ الا‌ولیاء، فریدالدین عطار نیشابوری، به سعی و اهتمام و تصحیح رینولد نیکلسون، دنیای کتاب، ۱۳۷۵، ص ۸۲.
@theapll

فارسی را پاس بداریم (۲۲)

بازارچه یا پاساژ؟

بگوییم ✅ بازارچه
نگوییم ❌ پاساژ

@theapll

همایش «زبان و خط فارسی گفتاری» برگزار می‌شود

همایش «زبان و خط فارسی گفتاری» روزهای دوشنبه و سه‌شنبه، ۲۹ و ۳۰ بهمن‌ماه جاری در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار می‌شود.

🔸به گزارش روابط عمومی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، همایش «زبان و خط فارسی گفتاری» روزهای دوشنبه و سه‌شنبه، ۲۹ و ۳۰ بهمن‌ماه جاری با حضور جمعی از استادان، صاحب‌نظران و پژوهشگران در تالار دکتر شهیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار می‌شود.

🔸برای بهره‌گیری عموم علاقه‌مندان از سخنرانی‌های همایش، همۀ نشست‌ها به صورت برخط در نشانی wbnr.ir/bkle4 پخش می‌شود و برگزیدۀ مقالات همایش در مجلۀ نامۀ فرهنگستان (ویژه‌نامۀ دستور) و کتابچۀ ‌چکیدۀ مقالات منتشر خواهد شد.

🔸 شرکت علاقه‌مندان در نشست‌های این همایش آزاد است.

🔴 متن کامل خبر را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=17743

فصل سوم «سروستان» منتشر می‌شود

فصل سوم پادپخش «سروستان؛ دریچه‌ای به باغ فرهنگ و ادب ایرانی» در ده برنامه و با نگاهی به شعر و زندگی شاعران معاصر ایران منتشر می‌شود.
سروستان بیست و سوم شامل پنج بخش «سرو سایه‌فکن»، «گنج‌آوا»، «از زندگی من»، «نوواژه» و «کهن‌خوانی» است.
در سروستان بیست‌وسوم، در بخش سرو سایه‌فکن سهیلا عابدینی یادی می‌کند از نیما یوشیج و سپس در گنج‌آوا سخنان دکتر مسعود جعفری جزی و دکتر امید طبیب‌زاده را دربارۀ ویژگی‌های سروده‌های نیما خواهیم شنید. در «از زندگی من»، بخش‌هایی از زندگی‌نامۀ خودنوشت نیما یوشیج را با صدای معصومه حسینی مورودی می‌شنویم. پس‌از بررسی چندوچون گزینش نوواژۀ «وبگاه» با دکتر علی شیوا، در بخش کهن‌خوانی پاره‌هایی از «سفرنامۀ ناصرخسرو» را با صدای عفت امانی می‌شنویم.
«سروستان» را در شنوتو و کست‌باکس بشنوید.
@theapll

بیست و چهارم بهمن‌ماه، سالگرد درگذشت فروغ فرخزاد (۱۳۱۳-۱۳۴۵)
@theapll

بیست و ششم بهمن‌ماه، زادروز محمّد بهمن‌بیگی (۱۲۹۸ – ۱۳۸۹)
@theapll

نکته‌هایی از دستور خطّ فارسی

ترکیب‌هایی که با نیم‌فاصله/ بی‌فاصله نوشته می‌شوند (۱)

ترکیب‌هایی که بخش دوم آن‌ها بن مضارع فعل باشد همواره با نیم‌فاصله/ بی‌فاصله نوشته می‌شوند:
اندوه‌بار، ریاضی‌دان، زبان‌شناس، گیاه‌‏شناس، مشقّت‌بار، موسیقی‌دان

تبصره: درصورتی‌که واژۀ ساخته‌شده با بن مضارع فعل نهادینه یا واژگانی شده باشد یا جنبۀ اداری و صنفی یافته باشد پیوسته نوشته می‌شود:
آبخیز، آبدار، آتشبار، آشپز، استاندار، بازیکن، بخشدار، بنکدار، پاسدار، جانباز، حسابدار، راهدار، رگبار، رنگرز، زهتاب، سالگرد، سالنما، فرماندار، کامران، کهربا، لاشخور، مهتاب، ولگرد

@theapll

بیست و نهم بهمن‌ماه، سالگرد درگذشت نادر نادرپور (۱۳۰۸-۱۳۷۸)
@theapll