به آگاهی علاقه‌مندان می‌رساند با توجه به اعلام استانداری تهران مبنی بر تعطیلی روز دوشنبه (ششم اسفندماه)، نود و هشتمین سخنرانی ماهانه در زمان دیگری برگزار خواهد شد.

معاونت علمی و پژوهشی فرهنگستان زبان و ادب فارسی

@theapll

ششم اسفند، زادروز هوشنگ ابتهاج (۱۳۰۶-۱۴۰۱)
@theapll

هفتم اسفند، سالگرد درگذشت علی‌اکبر دهخدا (۱۲۵۷-۱۳۳۴)

على‌اکبر دهخدا، ادیب، شاعر و منتقد اجتماعى معاصر در سال ۱۲۵۷ش، در محلّۀ سنگلج تهران زاده شد. پدرش، خان باباخان، که مَلّاکى متوسّط از مردم قزوین بود، هنگامى که فرزند ارشدش، على‌اکبر، نُه ساله بود، درگذشت، و مادرش، که «مَثَل اعلاى مادرى» بود، ناگزیر پنج فرزند خود را «در کنف تربیت خود گرفت». دهخدا مقدّمات فارسى، عربى و درس‌هاى دیگر را در مکتب‌خانه‌هاى قدیم فراگرفت و سپس، ده سال در نزد معلّمى به نام شیخ غلامحسین بروجردى، به یادگیرى صرف و نحو عربى، اصول فقه و کلام اسلامى مشغول شد. به علاوه، از محبّت‌ها و تشویق‌هاى روحانى تجدّدخواهِ سرشناس، شیخ هادى نجم‌آبادى، هم بهره گرفت. پس از آن، در آزمون نخستین دورۀ «مدرسۀ سیاسى» شرکت جُست و پذیرفته شد. معلّمان این مدرسه کسانى چون میرزا حسن‌خان پیرنیا (مشیرالدّوله)، میرزا حبیب‌الله، اردشیر جى، عبدالرّزاق بغایرى و دکتر مورِل فرانسوى بودند. دهخدا پس از...

🔴 برای خواندن مقالهٔ «علی‌اکبر دهخدا»، به قلم کامیار عابدی منتشرشده در جلد سوم دانشنامهٔ زبان و ادب فارسی به نشانی زیر مراجعه شود:
🌐 https://apll.ir/?p=15300

«سروستان» بیست و چهارم منتشر شد

فصل سوم پادپخش «سروستان؛ دریچه‌ای به باغ فرهنگ و ادب ایرانی» در ده برنامه و با نگاهی به شعر و زندگی شاعران معاصر ایران منتشر می‌شود.
سروستان بیست و چهارم، با یادی از مهدی اخوان ثالث، شاعر معاصر منتشر شد. در این قسمت، در بخش سرو سایه‌فکن سهیلا عابدینی یادی می‌کند از مهدی اخوان ثالث و سپس در گنج‌آوا سخنان دکتر مسعود جعفری جزی را دربارۀ ویژگی‌های سروده‌های اخوان ثالث خواهیم شنید. در «از زندگی من»، بخش‌هایی از گفت‌وگوی مهدی اخوان ثالث با ناصر حریری را با صدای معصومه حسینی مورودی می‌شنویم. دکتر محمدرضا رضوی در بخش «زبان‌کاوی» دربارۀ ویژگی جابه‌جایی در زبان می‌گوید و در بخش معاصر‌خوانی بخش‌های از داستان «ترس» امین فقیری را با صدای دکتر فتانه نادری می‌شنویم.

برنامۀ شنیداری «سروستان؛ دریچه‌ای به باغ فرهنگ و ادب ایرانی» هر دو هفته یک‌بار منتشر می‌شود.
«سروستان» بیست و چهارم را در شنوتو و کست‌باکس بشنوید.
@theapll

درخشش اعضای فرهنگستان زبان و ادب فارسی در چهل و دومین دورۀ جایزۀ کتاب سال

🔸مراسم پایانی چهل و دومین جایزۀ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران و سی ‌و دومین دورۀ جایزۀ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، روز سه‌شنبه، هفتم اسفندماه با حضور مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، و سید عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، در تالار وحدت برگزار شد.

🔸در این مراسم، علی رواقی، محمود عابدی و مسعود جعفری جزی، اعضای پیوسته، تهمینه عطائی و شهره معرفت، اعضای هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی برندۀ جایزۀ کتاب سال و مریم حسینی، عضو وابسته و مریم دانشگر، عضو هیئت علمی فرهنگستان شایستۀ تقدیر شناخته شدند و جوایز خود را دریافت کردند.

🔴 متن کامل خبر را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=17875

نخستین شواهد تاریخی رواج شعر سعدی در تصوف هند

یادداشتی از دکتر مسعود فریامنش
پژوهشگر فرهنگستان زبان و ادب فارسی

🔸در تاریخ سوم شعبان ۷۰۷ قمری، یک تن از شاعران مشهور هند، امیر حسن سجزی دهلوی (زنده در ۷۲۷ق)، ملقب به «سعدی هند»، بر آن شد تا تقریرات و گفت‌وگوهای شیخ خویش نظام‌الدین اولیا بدائونی (درگذشت: ۷۲۵ ق) را در کتابی زیر عنوان فواید الفؤاد جمع و تحریر کند و بدین‌گونه با نگارش این کتاب هم تعالیم نظام‌الدین را به صوفیان بعدی چشتی منتقل ساخت و سبب مزید شهرت این شیخ صوفی در ادب عرفانی هند گشت و هم گونهٔ نوینی زیر عنوان ملفوظات برای ثبت و ضبط تعالیم مشایخ صوفی هند در وجود آورد که سخت مقبول خانقاهیان هند واقع شد و زان پس آثار متعددی به تقلید از آن به رشته تحریر درآمد و حتی به برخی از صوفیان سلف هم منسوب گشت…

🔴 متن کامل یادداشت را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=17865

دهم اسفندماه، زادروز حسن انوری (۱۳۱۲)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll

دهم اسفندماه، زادروز مهدی اخوان ثالث (۱۳۰۶-۱۳۶۹)
@theapll

پرنیان پارسی (۳)

و بر پیران همیشه به‌ رحمت باش، که پیر بیماری‌ست که کس به عیادت وی نرود؛ و پیری علّتی‌ است که هیچ طبیب داروی آن نداند الّا مرگ.

قابوس‌نامه، عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر، به اهتمام و تصحیح غلامحسین یوسفی، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۵، ص ۶۰.
@theapll

پانزدهم اسفندماه، روز درختکاری گرامی باد.

#سیاوش_کسرایی
@theapll

نکته‌هایی از دستور خطّ فارسی

ترکیب‌هایی که با نیم‌فاصله/ بی‌فاصله نوشته می‌شوند (۲)

ترکیب‌‏های اِتباعی (دوگانی یا دارای شباهت آوایی) با نیم‌فاصله/ بی‌فاصله (بسته به نوع نویسه‌ها) نوشته می‌‏شوند:
پول‌‏مول، پول‌‏وپله، دم‌‏ودستگاه، دنگ‌‏وفنگ، شلوغ‌‏پلوغ

@theapll

فارسی را پاس بداریم (۲۴)

خودپرداز یا اِی‌تی‌اِم؟

بگوییم ✅ خودپرداز
نگوییم ❌ اِی‌تی‌اِم

@theapll

روشنا (۱۰)

آن خطّاط سه گون خط نبشتی: یکی او خواندی، لا غیر؛ یکی هم او خواندی، هم غیر؛ یکی نه او خواندی، نه غیر.
آن منم که سخن گویم؛ نه من دانم، نه غیر من!

مقالات شمس تبریزی، به تصحیح محمدعلی موحد، انتشارات دانشگاه صنعتی شریف، ۱۳۵۶، ص ۲۷۲.
@theapll

بیست و یکم اسفند، روز بزرگداشت نظامی گنجوی
@theapll

«سروستان» بیست و پنجم منتشر شد

فصل سوم پادپخش «سروستان؛ دریچه‌ای به باغ فرهنگ و ادب ایرانی» در ده برنامه و با نگاهی به شعر و زندگی شاعران معاصر ایران منتشر می‌شود.
سروستان بیست و پنجم، با یادی از احمد شاملو منتشر شد. در این قسمت، در بخش سرو سایه‌فکن سهیلا عابدینی یادی می‌کند از احمد شاملو و سپس در گنج‌آوا سخنان دکتر مسعود جعفری جزی را دربارۀ ویژگی‌های سروده‌های شاملو خواهیم شنید. در «از زندگی من»، با صدای معصومه حسینی مورودی، گزیده‌ای از سخنان احمد شاملو را دربارهٔ شعر و زندگی شخصی‌اش می‌شنویم. پس‌از آن، به گفتاری از دکتر علی شیوا دربارۀ چندوچون گزینش نوواژۀ «آزمونک» گوش می‌سپاریم و در بخش کهن‌خوانی پاره‌هایی از «سفرنامۀ ناصرخسرو» را با صدای عفت امانی می‌شنویم.
برنامۀ شنیداری «سروستان؛ دریچه‌ای به باغ فرهنگ و ادب ایرانی» هر دو هفته یک‌بار منتشر می‌شود.
«سروستان» بیست و پنجم را در شنوتو و کست‌باکس بشنوید.
@theapll

بیست و چهارم اسفند، زادروز غلامحسین صدری‌افشار (۱۳۱۳-۱۳۹۷)
@theapll

گفتاری از زنده‌یاد ابوالفضل خطیبی دربارۀ ۲۵ اسفند، سالروز پایان سرایش شاهنامه
نسخۀ کامل این گفتار را در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی بشنوید.
@theapll

بیست و هفتم اسفند، زادروز مهدی آذریزدی (۱۳۰۰-۱۳۸۸)
@theapll

روشنا (۱۱)

نخست چشمۀ زبان باید که بسته شود تا چشمۀ دل بگشاید.

تذکرة‌ الا‌ولیاء، فریدالدین عطار نیشابوری، به سعی و اهتمام و تصحیح رینولد نیکلسون، دنیای کتاب، ۱۳۷۵، ص ۲۷۲.
@theapll

نوروز ۱۴۰۴ فرخنده باد.
#نوروز
@theapll