ایران‌بوم (۱۳)

تابستان

🔸 زبان‌ها و گویش‌های ایرانی در پهنۀ گسترده‌ای، از دامنه‌های کوه‌های قفقاز در شمال غربی فلات ایران تا بلوچستانِ پاکستان، در جنوب شرقی ایران؛ و از دره‌های رود زَرافشان در تاجیکستان، در شمال شرقی فلات ایران، تا کرانه‌های جنوبی تنگۀ هرمز و جنوب ایران، پراکنده‌اند. سخن‌گویانِ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو در ایران، تاجیکستان، افغانستان، ازبکستان، شبه‌قارۀ هند، ترکمنستان، چین (در ایالت سین‌کیانگ)، قفقاز (گرجستان، ارمنستان، جمهوری آذربایجان و داغستان)، ترکیه، عراق، عمان و... زندگی می‌کنند. این سرزمین‌ها در روزگاران گذشته بخشی از قلمرو سیاسی یا فرهنگی ایران‌زمین بوده‌اند.
پیوند زبان فارسی و دیگر زبان‌ها و گویش‌های ایرانی، بسیار پررنگ و چشمگیر است. در «ایران‌بوم» گوشه‌هایی از این پیوندها را نشان می‌دهیم.

🔸 از «/» برای نشان دادن تلفظ‌های گوناگون و از «،» برای نشان دادن معنای یکسان واژه‌ها بهره برده‌ایم.
#ايران_بوم
@theapll

ویراست دوم  گنجینۀ گویش‌های ‌ایرانی (استان گیلان ۱) منتشر شد

🔸 کتاب گنجینۀ گویش‌های ‌ایرانی، (استان گیلان ۱)؛ هفت گویش از دامنۀ البرز، تألیف عفت امانی، پژوهشگر ارشد گروه زبان‌ها و گویش‌های ایرانی فرهنگستان است. چاپ نخست این اثر سال ۱۴۰۱ منتشر شد و پس از مدت کوتاهی نایاب شد و فرهنگستان تجدید چاپ کتاب را لازم دانست ولی مؤلّف بر آن شد که چاپ دوم را با ویراست جدیدی ارائه دهد. به گفتۀ مؤلف در ویراست جدید افزون‌بر بازنگری در بخش آواشناسی و صرف و نحو و انجامِ برخی ویرایش‌ها، دو کار مهم دیگر نیز صورت گرفته است: نخست افزودن چند متن در قالب شعر و قصّه و خاطره و زبانزد و مَثل؛ دودیگر تغییراتی در شیوۀ واج‌نویسی که در مقدمۀ کتاب توضیح کاملی دربارۀ این روش و دلیل آن ارائه شده‌ است.

🔸 ویراست دوم گنجینۀ گویش‌های ‌ایرانی، (استان گیلان ۱)؛ هفت گویش از دامنۀ البرز زمستان ۱۴۰۳ در ۵۶۸ صفحه و با قیمت ۳۲۰ هزار تومان منتشر شده است.

🔸علاقه‌مندان می‌توانند برای خرید این کتاب با کتاب‌فروشی فرهنگستان (شمارۀ ۸۸۶۴۲۴۹۷ / آقای عفیفی ۰۹۱۲۶۹۴۷۱۴۴) تماس بگیرند.

🔴 متن کامل معرفی کتاب:
🌐 https://apll.ir/?p=18716

دوم مردادماه، سالگرد درگذشت احمد شاملو (۱۳۰۴-۱۳۷۹)

@theapll

فارسی را پاس بداریم (۲۹)

گام‌یار یا واکر؟

بگوییم ✅ گام‌یار
نگوییم ❌ واکر

@theapll

نکته‌هایی از دستور خطّ فارسی

ترکیب‌هایی که با نیم‌فاصله/ بی‌فاصله نوشته می‌شوند (۷)

ترکیب‌‏هایی که یک جزء آن‌ها وام‌واژهٔ فرنگی باشد با نیم‌فاصله/ بی‌فاصله نوشته می‌‏شوند:
پاگون‌‏دار، خوش‌‏پُز، شیک‏‌پوش

تبصره: چنانچه جزء پسین ترکیب‌های ساخته‌شده با وام‌واژه‌های فرنگی پسوند باشد از قاعدۀ پسوندها پیروی می‌کند و به‌صورت پیوسته نوشته می‌شود:
پروتگان، ژنگان، وبگاه، یونپار، یونگان

@theapll

دهم مرداد، زادروز محمود دولت‌آبادی (سبزوار ۱۳۱۹)

@theapll

پرنیان پارسی (۸)

به نامِ نیکو مردن به که به‌ننگ زندگانی کردن و زیستن.

قابوس‌نامه، عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر، به اهتمام و تصحیح غلامحسین یوسفی، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۵، ص ۹۹.

@theapll

فارسی یا پارسی؟

برشی از گفت‌وگو با دکتر علی‌اشرف صادقی، عضو پیوسته و مدیر گروه فرهنگ‌نویسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی با گرامیداشت هفدهم مرداد، سالروز شهادت محمود صارمی، روز خبرنگار را به همهٔ خبرنگاران ارجمند کشور شادباش می‌گوید و از همراهی و همکاری خبرنگاران محترمی که برای بالندگی و پویایی زبان فارسی تلاش می‌کنند، سپاسگزاری می‌کند.
@theapll

نوزدهم مرداد، سالگرد درگذشت هوشنگ ابتهاج (۱۳۰۶-۱۴۰۱)

@theapll

بیستم مرداد، زادروز عباس زریاب خویی (۱۲۹۸-۱۳۷۳)

@theapll

با تصحیح عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی:
دیوان بدرالدین جاجرمی منتشر شد

🔸دیوان بدرالدین جاجرمی به تصحیح عباس بگ‌جانی، عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار منتشر شد.

🔸 آثار جاجرمی، شاعر سدۀ هفتم، که در این کتاب گرد آمده، هزار و پانصد و هفتاد و یک بیت شامل دیوان، اختلاج‌نامه، فال‌نامه و اختیارات قمر است. از این آثار دانسته می‌شود که او به پیشگویی و طالع‌بینی و نیز منظوم کردن متون منثور فارسی و عربی علاقه‌ای ویژه داشته است.

🔸دیوان بدرالدین جاجرمی با تصحیح و تحقیق عباس بگ‌جانی، تابستان ۱۴۰۴ در ۲۰۱ صفحه، با شمارگان ۲۲۰۰ نسخه و با قیمت ۶۵۰ هزار تومان در انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار و با همکاری نشر سخن منتشر شده است.

🔴 متن کامل معرفی کتاب:
🌐 https://apll.ir/?p=18734

روشنا (۱۶)

دریغا که مردم در بند آن نیستند که چیزی بدانند؛
بلکه در بندِ آن‌اند که خلق در ایشان اعتقاد کنند که عالِم‌اند.

نامه‌های عین‌القضات، به اهتمام علی‌نقی منزوی و عفیف عسیران، کتابخانهٔ منوچهری، تهران، ۱۳۶۲، ج ۲، ص ۴۵۹.

@theapll

«رایانه» چگونه به جای «کامپیوتر» برگزیده شد

این روزها در شبکه‌های اجتماعی دربارۀ سرچشمۀ واژۀ «رایانه» بسیار سخن گفته شد و جدال‌هایی میان علاقه‌مندان درگرفت. برخی از این علاقه‌مندان در میانۀ این جدال‌ها، هوش مصنوعی را نیز به کمک فراخواندند تا به آن‌ها بگوید رایانه از چه زمانی در زبان فارسی رواج پیدا کرده است.

🔴 متن کامل یادداشت را در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی بخوانیم:
🌐 https://apll.ir/?p=18739

@theapll

هویت خودتان را به‌عنوان یک ایرانی نگه دارید

برشی از سخنان استاد فتح‌الله مجتبائی، عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در دیدار با دانشجویان دانشگاه تهران
فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۲۵ فروردین ۱۴۰۴

#ایران
@theapll

اول شهریورماه، سالگرد درگذشت پرویز ناتل خانلری (۱۲۹۲-۱۳۶۹)

#پرویز_ناتل_خانلری
#عقاب

@theapll

سوم شهریورماه، زادروز محمدعلی اسلامی ندوشن (۱۳۰۳-۱۴۰۱)

#شاهنامه
@theapll

با دریغ و اندوه درگذشت استاد موسی اسوار، ادیب، مترجم و عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، را به آگاهی می‌رساند.
استاد اسوار، زادهٔ سوم مرداد ۱۳۳۲ بود و در پی دوره‌ای بیماری دیشب جان به جان‌آفرین سپرد. وی ۲۱ شهریور ۱۳۹۶ به عضویت پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی درآمد و مدیریت گروه ادبیات تطبیقی فرهنگستان را برعهده داشت‌.
با تسلیت درگذشت این استاد فرهیخته، خبرهای مربوط به آیین تشییع و خاکسپاری ایشان در وبگاه و صفحه‌های رسمی فرهنگستان در فضای مجازی اطلاع‌رسانی خواهد شد‌.

روابط‌عمومی فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll

پیام تسلیت فرهنگستان زبان و ادب فارسی به مناسبت درگذشت استاد موسی اسوار

بسمه تعالی
درگذشت استاد ارجمند آقای موسی اسوار، عضو پیوسته و مدیر گروه ادبیات تطبیقی فرهنگستان زبان و ادب فارسی موجب تأسف عمیق استادان و پژوهشگران و کارکنان فرهنگستان و دوستداران و ارادتمندان ایشان شد.
استاد اسوار در عرصۀ زبان و ادبیات عرب در جامعۀ علمی کشور ما چهره‌ای درخشان بود و با تلاش چندده‌سالۀ خود آثار ارزشمندی به زبان فارسی در معرفی ادبیات قدیم و معاصر عربی به جامعۀ علمی و ادبی ایران پدید آورد. علاوه‌بر این، او از ویراستاران برجستۀ کشور بود و با سابقۀ طولانی خدمت در صداوسیما نفش ارزنده و مؤثری در پاسداری از زبان فارسی در رسانۀ ملی ایفا کرد.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی فقدان این ادیب دانشمند را که برای همگان شخصیتی قابل احترام داشت، به بازماندگان و آشنایان و عموم اهل ادب تسلیت می‌گوید و برای آن شادروان از درگاه خداوند کریم آمرزش و آرامش مسئلت می‌کند.
غلامعلی حداد عادل

@theapll

آیین وداع با پیکر استاد موسی اسوار

🔸چهار‌شنبه، پنجم شهریورماه، آیین وداع با پیکر استاد موسی اسوار، ادیب، مترجم و عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ساعت ۹ صبح در ساختمان فرهنگستان برگزار خواهد شد.

🔸 پیکر استاد موسی اسوار ساعت ۱۱:۳۰ در قطعۀ نام‌آوران بهشت زهرای تهران به خاک سپرده می‌شود.

📌نشانی: تهران، بزرگراه شهید حقانی، بلوار دکتر حسن حبیبی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
@theapll