فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.8K subscribers
1.41K photos
297 videos
13 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۴۱

چهل و یکمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (دی ۱۳۹۶) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: آموزش زبان انگلیسی در دبستان (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ نقش دکتر فتح‌الله مجتبائی در تألیف کتاب‏های درسی فارسی و دستور دبیرستان‌ها (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ گفت‌وگو با مؤلفان کتاب‌های درسی (۲۹): دکتر فتح‌الله مجتبائی (گیتی قریب)؛ معرفی کتاب طراحی برنامۀ آموزشی زبان (زهرا زندی مقدم)؛ معرفی مصوّبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی: ۱. واژه‌های عمومی؛ ۲. واژه‌های بیگانه در کتاب‌های درسی (شیما شریفی)؛ آشنايي با دانشگاه‌هاي ايران (۳۰): دانشگاه خلیج‌فارس (آذین شهریاری فرد)؛ نقد و تحليل متون درسي (۱۳): درس «پروردۀ عشق» سال يازدهم (عبدالحسین موحد)؛ کارگاه نویسندگی دانش‌آموزان (۱۱): گسترش شخصیت (سید رضا باقریان موحد)؛ آشنایی با مراکز آموزشی و پژوهشی زبان و ادبیات فارسی (۱): مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی مؤسسۀ لغت‌نامۀ دهخدا (آذین شهریاری‌فرد)؛ نقد و تحلیل متون درسی (۱۲): درس «در کوی عاشقان» سال یازدهم (عبدالحسین موحد)؛ کارگاه نویسندگی دانش‌آموزان (۱۰): اگرنویسی‌های اخلاقی (سیدرضا باقریان موحد)؛ کارگاه آموزشی رؤسای انجمن‌های علمی سرگروه‌های آموزشی زبان و ادبیات فارسی، استاد اسماعیل سعادت و دکتر حسین معصومی همدانی، برگزیدگان جشنوارۀ فارابی، نخستین جلسۀ کارگروه ششمین جایزۀ فرهنگستان به مطبوعات، گزارش مراسم رونمایی مثنوی معنوی،برگزاری نمایشگاه کتاب‌های درسی دورۀ قاجار در دانشگاه تهران، هفتاد و دومین نشست ماهانۀ فرهنگستان فرهنگ توصیفی اصطلاحات دیوانی دورۀ تیموریان شبه‌قاره عصر اکبرشاه گورکانی (حکومت: ۹۶۳-۱۰۱۴ ق/۱۵۵۵-۱۶۰۵ م) (دکتر ثریا پناهی)، هفتاد و سومین نشست ماهانۀ فرهنگستان نظریۀ سفر و تصویرشناسی در سفرنامه‌ها: تحلیل موردی نگاه نخستین و نگاه پایانی (دکتر ایلمیرا دادور)، هفتاد و چهارمین نشست ماهانۀ فرهنگستان دیوان سید حسن غزنوی، نویافته‌ها و تصحیح مجدد (دکتر عباس بگ‌جانی)، ماهنامۀ انشا و نویسندگی شماره ۸۵ (آبان ۱۳۹۶) و ۸۶ (آذر ۱۳۹۶) منتشر شد، بنیاد پژوهشی شهریار به روایت تصویر، معلمان شاعر: معرفی دکتر سیدمجید جوادی زاویه به همراه گزیدۀ اشعار (داریوش گودرزی)، روزشمار رویدادهای ادبی آذر ۱۳۹۶ (علی زارعی مزدآبادی)، شعر پایانی: خانه (خسرو فرشیدورد)

علاقه‌مندان می‌توانند چهل و یکمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان و همچنین شماره‌های پیشین آن را از نشانی زیر بارگیری کنند:

http://www.persianacademy.ir/fa/azx.aspx
http://www.persianacademy.ir/fa/B0311962.aspx
http://www.persianacademy.ir/UserFiles/Image/B0311962.jpg
@theapll
چهارصد و پنجاه و نهمین جلسۀ شورای فرهنگستان

دوشنبه، دوم بهمن‌ماه ۱۳۹۶، چهارصد و پنجاه و نهمین نشست شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با حضور اعضای پیوسته و وابسته، به ریاست دکتر غلامعلی حدادعادل، در تالار دکتر شهیدی برگزار شد.

تبریک به استاد دکتر محمدعلی موحد، عضو پیوستۀ فرهنگستان، به‌جهت تصحیح و انتشار کتاب مثنوی معنوی؛ تبریک به استاد اسماعیل سعادت، عضو پیوسته و مدیرگروه تحقیقات ادبی فرهنگستان، به‌جهت برگزیده شدن در نهمین جشنوارۀ بین‌المللی فارابی؛ تبریک به دکتر حسین معصومی ‌همدانی، عضو پیوستۀ فرهنگستان، به‌جهت برگزیده شدن به‌عنوان استاد پیش‌کسوت علوم انسانی در نهمین جشنوارۀ بین‌المللی فارابی و دریافت نشان ابن‌سینای یونسکو؛ تبریک به استاد هوشنگ مرادی کرمانی، عضو پیوستۀ فرهنگستان، به‌جهت دریافت تقدیرنامه از اولین فراهمایی آموزش زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه کمبریج؛ تبریک به دکتر محمدجعفر یاحقی، عضو پیوستۀ فرهنگستان، به‌جهت کسب عنوان دانشمند برگزیده از بنیاد فرهنگی البرز؛ تبریک به دکتر ژاله آموزگار، عضو وابستۀ فرهنگستان، به‌جهت انتشار کتاب از گذشته‌های ایران، یادکردی از شادروان ابوالحسن نجفی، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان، در دومین سالگرد درگذشت ایشان؛ تسلیت به استاد اسماعیل سعادت، به‌جهت درگذشت دختر ایشان؛ تسلیت به دکتر محمدرضا ترکی، عضو وابستۀ فرهنگستان، به‌جهت شهادت همسر خواهر ایشان؛ اعلام تأثر فرهنگستان از درگذشت حبیب‌الله چایچیان، پیش‌کسوت شعر آیینی؛ گزارش بزرگداشت باباجان غفوراف، مورخ و خاورشناس شهیر تاجیکستان، در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ گزارش برگزاری نخستین کارگاه آموزش زبان فارسی با عنوان کارسوق واژه‌گزینی با شرکت دانش‌آموزان منتخب پایۀ دهم دبیرستان‌های پرورش استعدادهای درخشان شهر تهران؛ گزارش دکتر مهری باقری، عضو وابسته و رئیس بنیاد پژوهشی شهریار، و دکتر حسن ذوالفقاری، مدیر گروه آموزش زبان فارسی فرهنگستان، از برگزاری آزمون مهارت‌های زبان فارسی از دانش‌آموزان مقطع پیش‌دانشگاهی تبریز؛ گزارش دکتر حسین معصومی همدانی از جایزۀ ادبی دکتر فتح‌الله مجتبائی؛ گزارش دکتر محمدعلی موحد از روند تصحیح و چاپ مثنوی معنوی؛ گزارش استاد هوشنگ مرادی‌کرمانی از سفر به آلمان و شرکت در همایش توسعۀ آموزش زبان فارسی؛ گزارش استاد بهاءالدین خرمشاهی، عضو پیوستۀ فرهنگستان، از انتشار دانشنامۀ حافظ و حافظ‌پژوهی؛ گزارش دکتر محمد دبیرمقدم، عضو پیوسته و معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان، از مقدمات برگزاری روز بزرگداشت فردوسی و روز پاسداشت زبان فارسی و گزارشی از روند انتخاب اعضای پیوسته و وابستۀ جدید غیرایرانی و گزارش دکتر حسن ذوالفقاری از جایزۀ ادبی هوشنگ مرادی‌کرمانی با هدف شناسایی نوقلمان در مقاطع مختلف تحصیلی از مباحث پیش از دستور این نشست بود.

در این نشست که با حضور دکتر ایو پانف، رئیس بخش ایران‌شناسی دانشگاه صوفیه، و دکتر علیرضا پورمحمد، استاد دانشگاه صوفیه و مدیر مرکز مطالعات ایران در بالکان و اروپای مرکزی، برگزار شده بود، دکتر پانف ضمن اظهار خوشوقتی از حضور در شورای فرهنگستان، از وضعیت زبان فارسی در بلغارستان گزارش داد.

همچنین در این نشست، مهندس تولایی و مهندس تاجیک، کارشناسان سازمان فناوری اطلاعات، از اقدامات انجام‌یافته برای خودکارسازی فعالیت‌های اداری، مالی و علمی فرهنگستان گزارش دادند.

http://www.persianacademy.ir/fa/X071196.aspx
http://www.persianacademy.ir/UserFiles/Image/ARM.JPG
@theapll
پیام تسلیت فرهنگستان به مناسبت درگذشت دکتر وحیدیان کامیار

استاد ارجمند، دکتر تقی وحیدیان کامیار، پس از عمری تحقیق و تألیف در زبان‌شناسی و دستور زبان و صنایع ادبی، دار فانی را بدرود گفت. فرهنگستان زبان و ادب فارسی درگذشت ایشان را به بازماندگان و دوستان و شاگردانشان تسلیت می‌گوید و از خداوند برای آن مرحوم آرامش روان طلب می‌کند.

شادروان دکتر تقی وحیدیان کامیار (زادۀ ۴ بهمن ۱۳۱۳)، زبان‌شناس و استاد پیش‌کسوت دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، چهارشنبه، چهارم بهمن‌ماه ۱۳۹۶، در سن ۸۳سالگی درگذشت. وی در طول سالیان عمر پربار خود تألیفات متعددی داشت که از جملۀ آن‌هاست: دستور زبان عامیانۀ فارسی، دستور فارسی با روش نو، بررسی وزن شعر عامیانۀ فارسی، وزن و قافیۀ شعر فارسی، نوای گفتار در زبان فارسی، بدیع: از دیدگاه زیبایی‌شناسی، فرهنگ قافیه در زبان فارسی، ادبیات فارسی ۱، دورۀ پیش‌دانشگاهی رشتۀ ادبیات و علوم انسانی، دستور زبان فارسی گفتاری، فرهنگ نام آوایی فارسی، بررسی منشأ وزن شعر فارسی، تصحیح دیوان کاتبی نیشابوری، مجموعه مقالات زبان چگونه شعر می‌شود، فرهنگ اوزان شعر فارسی.

http://persianacademy.ir/fa/X0711961.aspx
http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/X071196.jpg
@theapll
ترجمۀ کتاب «نخل» به زبان انگلیسی

کتاب نخل، اثر استاد هوشنگ مرادی کرمانی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با ترجمۀ کارولین کراسکری و به زبان انگلیسی به چاپ رسید.

کتاب نخل داستان زندگی مراد، پسربچۀ یتیمی است که در یک روستا نزد خاله‌اش زندگی می‌کند. روزی درویشی به روستای آن‌ها می‌آید و یک هستۀ خرما را در زمین می‌کارد و به مراد می‌گوید اگر بزرگ شد درخت نخل مال تو. در روستای آن‌ها هیچ درخت نخلی نیست و آب‌و‌هوای آن منطقه نیز برای پرورش درخت نخل مناسب نیست، اما مراد به رشد درخت امیدوار است. او هیچ تصوری از شکل نخل ندارد و...

کارولین کراسکری پیش‌تر کتاب‌های خمره، مربای شیرین و شما که غریبه نیستید، از آثار این نویسندۀ کودک و نوجوان را به انگلیسی ترجمه و روانۀ بازار جهانی کرده بود.

http://www.persianacademy.ir/fa/X101196.aspx
http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/X101196.jpg
@theapll
فراخوان پنجمین همایش ملی متن‌پژوهی ادبی

سه‌شنبه، هجدهم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۷، پنجمین همایش ملی متن‌پژوهی ادبی با موضوع «نگاهی تازه به سبک‌شناسی، بلاغت، نقد ادبی» در کتابخانۀ ملی برگزار خواهد شد.
مباحث و مسائل مربوط به سبک‌شناسی و بلاغت و نقد ادبی از مهم‌ترین موضوعات مطالعات ادبی به شمار می‌آیند که هرچند در ظاهر دانش‌هایی جدا از هم در نظر گرفته می‌شوند، از نظرگاه‌های گوناگونی با یکدیگر ارتباط پیدا می‌کنند. مطالعات بلاغی و موضوعات پیرامون آن، پیشینه‌ای به قدمت ادبیات فارسی دارد و آثار گران‌قدری در این حوزه پدید آمده است و در دوران معاصر نیز، هم‌زمان با آشنایی پژوهشگران ادب فارسی با دانش‌هایی همچون سبک‌شناسی و نقد ادبی، این گونه از مطالعات رنگ‌و‌بویی تازه به خود گرفته است و با وسعت یافتن حوزه‌های مورد بررسی، توانسته ‌است علاوه بر موضوعات طرح‌شده در متون بلاغی کهن، مباحث و موضوعات نوینی را نیز در حوزۀ مطالعات ادبی مطرح کند. در مطالعات سبک‌شناسانه و همچنین نقد ادبی به معنای مدرن آن، اگرچه با پیشینه‌ای نه‌چندان طولانی روبه‌رو هستیم، پژوهشگران ادب فارسی در این حوزه‌ها نیز کوشش فراوانی کرده‌اند. با توجه به آنچه بیان شد، موضوع پنجمین همایش متن‌پژوهی ادبی به نگاهی تازه به یافته‌های پژوهشی در حوزه‌های سبک‌شناسی، بلاغت و نقد ادبی اختصاص یافته است.

مهلت ارسال مقالات به دبیرخانۀ پنجمین همایش بین‌المللی متن‌پژوهی پنجم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۷ است. علاقه‌مندان می‌توانند برای کسب اطلاعات بیشتر به وبگاه متن‌پژوهی به نشانی WWW.MATNPAJOOHI.IR مراجعه کنند.

http://persianacademy.ir/fa/X111196.aspx
http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/X111196.jpg
@theapll
یادی از ادیب اخلاق‌مدار، دکتر حسن حبیبی

مُهر مِهر
دکتر محمدرضا نصیری ـ دبیر و عضو وابستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
پنجشنبه، ۱۲ بهمن ۱۳۹۶

من دیده‌ام بسیار مردانی
که خود میزان شأن آدمی بودند
و از کبریای روح
بر میزان شأن آدمی بسیار افزودند
ه‍. ا. سایه

زنده‌یاد دکتر حسن حبیبی که دیگر در میان ما نیست، بزرگ‌مرد روزگار ما بود. این اندیشمندِ خردمندِ نیک‌اندیش، شخصیتی منحصربه‌فرد داشت. با فقیر و غنی و عالِم و عامی هم‌نشین می‌شد. تکبّر در وجودش نبود و آنچه نداشت، حرص و طمع بود. روزگار را به سادگی می‌گذرانید. از مال دنیا چیزی نداشت. توانمند و قدرتمند بود، امّا هیچ‌گاه دیده نشد که از نفوذ خود در جهت خلاف دین و دولت و ملّت استفاده کند.

او به‌سان شمعی بود که می‌سوخت و دیگران از پرتو نورش بهره‌‌ور می‌شدند. حبیبی، گرچه خود را بندۀ خدا می‌خواند، اما به‌راستی حبیب خدا بود و مرهم دردهای دردمندان و برآورندۀ نیاز نیازمندان. اگر کسی دردِ صاحب‌دردی را با وی در میان می‌گذاشت، محال بود که چاره‌ساز نباشد. با دوستان یک‌رنگ بود؛هرچند یک‌رنگی در این روزگار، رنگ و بویی ندارد، امّا در نزد او قدر و قیمت داشت.

در تصمیم‌گیری‌ها عجله نمی‌کرد. با تأمل و دوراندیشی به امور می‌رسید و همواره نظرش کارساز بود. عاشق ایران بود و اعتلای وطن آرمان او بود. هر زمان که نام ایران به زبان می‌آمد، اشک در چشمانش حلقه می‌زد. کافی بود از ایران و ایرانی و فرهنگ ایران‌زمین سخنی گفته شود، آن‌گاه می‌دیدی که چگونه منقلب می‌شد و با هیجان رشتهٔ سخن را به دست می‌گرفت و ساعت‌ها از ایران و از آمال و آرزوی به‌دل‌نهفته و کارهای برزمین‌مانده سخن می‌راند که هان، باید چنین و چنان کنیم.

چون پای صحبت وی می‌نشستی، آن غلیان روحی و آن سخن‌های شیرین جادوگرانه، چنان تو را اسیر خود می‌کرد که زمان را درنمی‌یافتی و یک وقت می‌دیدی در محضر استادی نشسته‌ای که خود را وقف فرهنگ اصیل ایرانی کرده است و چون وقت خداحافظی می‌رسید، با لبخند و روی گشاده می‌گفت: زمان چه زود گذشت، اما خوب گذشت.

او در پی گم‌شدۀ خود بود. دولت باقی را در کم‌آزاری می‌دانست. از نجیب‌ترین چهره‌های سیاسی به شمار می‌رفت. از دورویی زمانه بیزار بود. قلبی شفیق و دلی مهربان داشت.

نخستین‌ بار ایشان را در اواخر سال ۱۳۶۹ و آخرین‌ بار در ۹ بهمن ۱۳۹۱ ملاقات کردم. نمی‌دانم چه شد که از همان آغاز خود را غرق احسان او دیدم. انسانیت، بزرگ‌منشی، تواضع و فروتنی این مرد، چنان تأثیرگذار بود که پس از گذشت چندین سال از مرگش، هنوز دریغاگوی او هستم. گویی گم‌کرده‌ای دارم؛ گوهری که به اخلاق‌مداری در زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی و سیاسی شهرۀ آفاق بود.

استاد تمام عمر خود را وقف تعلیم و تعلّم کرد. همو فرهنگستان را بنیاد نهاد و ساختمانی برای آغاز فعالیت آن در نظر گرفت. چون فضا را مناسب ندید، در صدد تهیۀ زمین برآمد و به‌ ساخت آن اقدام کرد و سرانجام، با تلاش و پیگیری‌های مستمر، توانست ساختمانی درخور، فرهنگستان‌های جمهوری اسلامی ایران ایجاد کند.


علاقه‌مندان می‌توانند برای خواندن ادامۀ این یادداشت به وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر مراجعه کنند:
http://www.persianacademy.ir/fa/Y141196.aspx
http://www.persianacademy.ir/UserFiles/Image/Y141196.jpg
@theapll
مروارید اندیشه: مصاحبۀ تاریخ شفاهی با اسماعیل سعادت

تاریخ شفاهی یکی از روش‌های نوین ضبط و ثبت خاطرات است. این روش ثبت تاریخ، به‌عنوان یکی از شیوه‌های جدید پژوهشیِ حائز اهمیت، نقش بسیار مؤثری در تاریخ‌نگاری معاصر ایفا کرده است. محصول تاریخ شفاهی جریان روائی تاریخ است که مصاحبه‌شونده، با واپایش و تدبیر مصاحبه‌گر، آن را می‌سازد. با توجه به اهمیت این حوزه، سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی جمهوری اسلامی ایران در سال‌های اخیر به این شیوۀ جدید و تهیۀ تاریخ‌های شفاهی اهتمام ورزیده است.

مصاحبه‌های مجموعۀ حاضر که به گفت‌وگو با استاد اسماعیل سعادت اختصاص یافته، در سال ۱۳۹۶ منتشر شده است. استاد اسماعیل سعادت، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و مدیر گروه تحقیقات ادبی فرهنگستان است که یکی از برجسته‌ترین و اثرگذارترین شخصیت‌های علمی و فرهنگی روزگار ما به شمار می‌آید و نام او با تاریخ ویراستاری در ایران گره خورده است. به همین جهت بخشی از مطالب این کتاب حول موضوعاتی در حوزه‌های چاپ و نشر و ویرایش و ترجمه است. مجموعۀ حاضر، به‌جز مقدمه، شامل هفت فصل است که عبارت‌اند از: فصل اول: خانواده، مکتب‌خانه، و مدرسۀ ابتدایی؛ فصل دوم: دبیرستان، دانش‌سرا، و فراگیری زبان فرانسه؛ فصل سوم: آغاز تحصیلات دانشگاهی و انتشار نخستین ترجمه‌ها؛ فصل چهارم: فن ترجمه و متون فلسفی؛ فصل پنجم: بنگاه ترجمه و نشر، مؤسسۀ فرانکلین و فن ویرایش؛ فصل ششم: رشتۀ زبان‌شناسی، فرهنگستان ادب و دانشنامۀ زبان فارسی؛ فصل هفتم: فرهنگ آثار (ترجمه‌ای) و فرهنگ‌های معاصر. کارنامه (شامل کتاب‌ها و مقالات) و گزیدۀ تصاویر و نمایه و کتابنامه بخش‌های پایانی این مجموعه را تشکیل می‌دهند.

کتاب مروارید اندیشه: مصاحبۀ تاریخ شفاهی با اسماعیل سعادت، به کوشش خانم پیمانه صالحی گردآوری شده که انتشارات سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی آن را در ۲۲۰ صفحه و با شمارگان ۵۰۰ نسخه، به بهای ۱۸هزار ریال منتشر کرده است.

http://persianacademy.ir/fa/B1511961.aspx
http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/B220996.jpg
@theapll
دکتر محمد دبیرمقدم، استاد برتر رشتۀ زبان‌شناسی همگانی

یکشنبه، پانزدهم بهمن‌ماه ۱۳۹۶، آیین نکوداشت استادان نمونۀ دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی با حضور دکتر منصور غلامی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، دکتر مجتبی شریعتی نیاسر، معاون وزیر، دکتر حسین سلیمی، رئیس دانشگاه علامه‌ طباطبائی، رؤسای دانشگاه‌ها و جمعی از استادان در سالن همایش‌های دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم‌تربیتی دانشگاه علامه ‌طباطبائی برگزار شد.

در بیست و ششمین دورۀ نکوداشت استادان نمونۀ کشور دکتر محمد دبیرمقدم، عضو پیوسته و معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان زبان و ادب فارسی و استاد دانشگاه علامه طباطبایی، به عنوان استاد برتر در رشتۀ زبان‌شناسی همگانی برگزیده شد.

http://persianacademy.ir/fa/X1711961.aspx
http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/X1711961.jpg
@theapll
سی‌ و پنجمین دورۀ جایزۀ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران

چهارشنبه، ۱۸ بهمن‌ماه ۱۳۹۶، سی‌ و پنجمین دورۀ جایزۀ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران طی مراسمی با حضور دکترحسن روحانی، رئیس جمهوری اسلامی ایران، در تالار وحدت برگزار شد.

در این مراسم آثار برگزیدۀ کتاب سال معرفی شد. در این دوره از جایزۀ کتاب سال کتاب فرهنگ توصیفی دستور زبان فارسی، به قلم دکتر علاء‌الدین طباطبائی، عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و کتاب سفینۀ کهن رباعیات، به تصحیح دکتر محمد افشین‌وفایی، پژوهشگر گروه شبه‌قارۀ فرهنگستان، به‌عنوان آثار برگزیده معرفی شد.
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۴۲

چهل و دومین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (بهمن‌ماه ۱۳۹۶) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: آموزش زبان و ادب فارسی و نظام آموزش عالی (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ نقد و نگاهی به درس رستم و اشکبوس در کتاب درسی فارسی دهم با مقابلۀ شاهنامۀ چاپ مسکو و چاپ دکتر جلال خالقی‌مطلق (دکتر اصغر شهبازی)؛ گفت‌وگو با دکتر حسین معصومی همدانی (سهیلا عابدینی)؛ دکتر تقی وحیدیان کامیار و کتاب‌های درسی (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ معرفی کتاب: ویرایش زبانی _ شیوۀ نگارش فارسی، پژوهش، پایان‌نامه‌نویسی و نشانه‌گذاری (دکتر سیده‏‌زیبا بهروز)؛ معرفی مصوّبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی: ۱. واژه‌های عمومی؛ ۲. واژه‌های بیگانه در کتاب‌های درسی (شیما شریفی)؛ آشنایی با مراکز آموزشی و پژوهشی زبان و ادبیات فارسی (۲): بنیاد سعدی (آذین شهریاری‌فرد)؛ نقد و تحليل متون درسی (۱۴): درس «باران محبت» سال يازدهم (عبدالحسین موحد)؛ کارگاه نویسندگی دانش‌آموزان (۱۲): گفت‌وگو با فردوسی (سیدرضا باقریان موحد)؛ برگزاری جلسۀ دفاع دکتری با موضوع «بررسی و ارزیابی شیوه‌های واژه‌گزینی و واژه‌های مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی (فرهنگستان سوم)»، پیام تسلیت فرهنگستان به مناسبت درگذشت دکتر وحیدیان کامیار، فراخوان پنجمین همایش ملی متن‌پژوهی ادبی، ماهنامۀ انشا و نویسندگی شماره ۸۷ (دی ۱۳۹۶) منتشر شد، بنیاد پژوهشی شهریار به روایت تصویر، روزشمار رویدادهای ادبی دی ۱۳۹۶ (علی زارعی مزدآبادی)؛ شعر پایانی: بوی بهار (سیاوش کسرائی).

علاقه‌مندان می‌توانند چهل و دومین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی از فرستۀ زیر بارگیری کنند. 👇👇👇
@theapll
آشنایی با ادبیات تطبیقی در رادیو فرهنگ

از بیست‌ و ششم بهمن‌ماه ۱۳۹۶ ویژه برنامۀ «آشنایی با ادبیات تطبیقی» در رادیو فرهنگ آغاز شد.

نخستین برنامه از این سلسله‌گفتارها با حضور استاد احمد سمیعی (گیلانی)، عضو پیوسته و سرپرست گروه ادبیات تطبیقی فرهنگستان، و دومین برنامه با حضور دکتر علی‌رضا انوشیروانی، عضو وابسته و سردبیر مجلۀ ادبیات تطبیقی فرهنگستان برگزار شد.

این برنامه که زیر نظر دکتر حسن پولادی، مدیر محترم گروه ادب و هنر رادیو فرهنگ، و به همت آقای محسن حکیم‌معانی تهیه شده است، روزهای پنجشنبه از ساعت ۱۳ از شبکۀ رادیویی فرهنگ (موج اف‌ام، ردیف ۱۰۶) پخش می‌شود.

علاقه‌مندان می‌توانند فایل صوتی دو برنامۀ پیش‌گفته را از فرسته‌های زیر بارگیری کنند.
96-11-26.mp4
14.1 MB
آشنایی با ادبیات تطبیقی
استاد احمد سمیعی (گیلانی)
پنجنشبه ۲۶ بهمن ۱۳۹۶
#رادیو_فرهنگ
96-12-03.mp4
14.1 MB
آشنایی با ادبیات تطبیقی
دکتر علی‌رضا انوشیروانی
پنجنشبه ۳ اسفند ۱۳۹۶
#رادیو_فرهنگ
@theapll
نامۀ دکتر حداد عادل به وزارت آموزش‌وپرورش و وزارت علوم، تحقیقات و فنّاوری

در بهمن‌ماه سال جاری دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در نامه‌ای خطاب به دکتر غلامی، وزیر علوم، تحقیقات و فنّاوری، و دکتر محمدیان، معاون وزیر آموزش‌وپرورش و رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، به‌منظور ایجاد هماهنگی میان وزارت آموزش‌وپرورش و وزارت علوم در باب مصوبات فرهنگستان، خواستار ورود رسمی این واژه‌ها به کتاب‌های درسی و سؤالات کنکور شد.

متن نامه‌های مذکور از این قرار است:

جناب آقای دکتر منصور غلامی
وزیر محترم علوم، تحقیقات و فنّاوری

با سلام، فرهنگستان بر طبق اصل پانزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و قانون ممنوعیت به‌کارگیری اسامی، عناوین و اصطلاحات بیگانه (مصوب سال ۱۳۷۵ مجلس شورای اسلامی) و آیین‌نامهٔ اجرایی آن (مصوب سال ۱۳۷۸ هیئت وزیران)، که به پیوست تقدیم می‌شود، اولویت را در واژه‌گزینی و معادل‌یابی به لغات بیگانه‌ای داده که در کتاب‌های درسی به کار رفته ‌است. در چند سال گذشته وزارت آموزش‌وپرورش، در جهت اجرای قانون، این معادل‌ها را جانشین تعدادی از لغات بیگانه در کتاب‌های درسی کرده است. خواهشمند است دستور فرمایید در طرح سؤالات کنکور سراسری نیز از معادل‌های مصوب فرهنگستان که در کتاب‌های درسی به کار رفته است استفاده شود و برای پیشگیری از هر گونه ابهامی، معادل فرنگی آن واژه‌ها در داخل دو کمان، با خط فارسی، در کنار معادل فرهنگستان ذکر شود.
از مساعدت جناب‌عالی در جهت حفظ و غنی‌سازی زبان فارسیِ علمی سپاسگزاری می‌شود.
غلامعلی حداد عادل


جناب آقای دکتر محمدیان
معاونت محترم وزیر آموزش‌وپرورش و ریاست سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی

با سلام، ازآنجا‌که وزارت آموزش‌وپرورش در جهت اجرای قانون ممنوعیت به‌کارگیری اسامی، عناوین و اصطلاحات بیگانه، واژه‌‌های مصوب فرهنگستان را وارد کتاب‌های درسی کرده است، لازم است برای ایجاد هماهنگی میان وزارت آموزش‌و‌پرورش و وزارت علوم، تحقیقات و فنّاوری، از همان ابتدای ورود دانش‌آموزان به مقاطع مختلف تحصیلات تکمیلی، مصوبات فرهنگستان به‌طور رسمی در کنکور سراسری و کتاب‌های درسی وارد شود. ازاین‌رو، طی نامه‌ای به وزیر محترم علوم، تحقیقات و فنّاوری درخواست شده است که در کنکور سراسری سال جاری نیز این قانون رعایت شود تا تلاش فرهنگستان زبان و ادب فارسی و وزارت آموزش‌وپرورش در جهت تقویت زبان فارسی علمی مؤثرتر واقع شود. نامهٔ مزبور جهت اطلاع جناب‌عالی به پیوست ارسال می‌شود.
غلامعلی حداد عادل
@theapll
برگزاری جلسۀ هماهنگی جایزۀ هوشنگ مرادی کرمانی

چهارشنبه، دوم اسفندماه ۱۳۹۶، سومین جلسۀ هماهنگی جایزۀ هوشنگ مرادی کرمانی، با حضور اعضای هیئت‌امنا و هیئت‌علمی جایزه و میهمانان مدعو از استان کرمان در محل فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد. آقایان طلابیگی، معاون آموزش‌وپرورش استان کرمان، گلاب‌زاده، رئیس مرکز کرمان‌شناسی، و رنجبر میهمانان این جلسه بودند.

شرکت‌کنندگان در این جلسه بر تشکیل بنیاد هوشنگ مرادی کرمانی، برگزاری سالانۀ جایزه در کرمان، جلب حمایت بخش خصوصی، برگزاری مراسم جایزه در آبان‌ماه هر سال، مصادف با هفتۀ کتاب‌خوانی، و راه‌اندازی وبگاه ویژۀ جایزه تأکید کردند.
@theapll
«رایانامه»، معادل مصوب فرهنگستان برای «ایمیل»

فرهنگستان زبان و ادب فارسی معادل بازنگری‌شدۀ «رایانامه» را در برابر واژۀ بیگانۀ «ایمیل» (E-mail) تصویب کرد.

پیش‌تر برای این واژۀ بیگانه معادل «پیام‌نگار» پیشنهاد داده شده بود که پس از بازنگری، معادل «رایانامه» در شورای واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی به تصویب رسید.
@theapll
برگزاری دومین همایش نگاهی نو به زبان و ادب عامه

چهارشنبه و پنجشنبه، نهم و دهم اسفندماه ۱۳۹۶، دومین همایش «نگاهی نو به زبان و ادب عامه» به‌همت گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خلیج فارس و با همکاری گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی و انجمن زبان و ادب فارسی در محل دانشگاه خلیج فارس برگزار شد. پس از فراخوان همایش، تعداد ۱۸۰ مقالۀ کامل و حدود ۲۵۰ چکیدۀ مقاله به دبیرخانۀ همایش رسید که در نهایت ۱۴۸ مقاله پذیرفته و چاپ شد و بیش از سی ‌چکیدۀ مقاله نیز، علاوه بر چکیده‌های مقالات کامل، در کتابچۀ چکیدۀ مقالات، چاپ و منتشر شد.

در مراسم افتتاحیۀ این این همایش دوروزه آقایان دکتر غلامحسین غلامحسین‌زاده، رئیس انجمن زبان و ادب فارسی، دکتر حسن ذوالفقاری، مدیر گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و دکتر کاووس حسنلی، استاد دانشگاه شیراز، سخنرانی کردند.

در این همایش که در دو بخش برگزار شد دوازده مقاله‌ ارائه و در باب آن‌ها بحث و تبادل نظر شد. علاوه‌ بر عناوین و سخنرانی‌های علمی استادان دانشگاه‌های مختلف کشور در بخش اول، یکی از دانشجویان گرجستانی که در دورۀ کوتاه‌مدت ایران‌شناسیِ دانشگاه خلیج فارس شرکت کرده بود مقاله‌ای در موضوع «آداب و رسوم نوروز ایرانیان و ارمنی‌های گرجی» ارائه کرد که مورد توجه واقع شد. در بخش دوم نیز یکی از استادان ژنتیک دانشگاه شیراز مقاله‌ای در موضوع «خوشه‌بندی روایت‌های اوسنۀ عامیانۀ سنگ صبور» ارائه کرد که ازلحاظ تازگی روش تحقیق و اهمیت مطالعات بین‌رشته‌ای از آن استقبال شد.

پس از بخش‌های علمی، دو کارگاه برگزار شد. دکتر ذوالفقاری کارگاه آموزشی «گونه‌شناسی شعر عامه» و دکتر نجمه دری، دانشیار دانشگاه تربیت مدرس، نیز کارگاه «روش تحقیق در ادب عامه» را برگزار کردند.

در مراسم اختتامیه نیز آقایان دکتر جعفری قنواتی، محقق حوزۀ ادبیات عامه، استاد هوشنگ مرادی کرمانی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، استاد جواد انصافی، بازیگر پیش‌کسوت و محقق ادبیات نمایشی، سخنرانی کردند.

در حاشیۀ این همایش نمایشگاه کتاب‌های استاد هوشنگ مرادی کرمانی ترتیب داده شده بود. همچنین شب شعر «سیه‌گر» به معنی تسخیرشده با سیاهی، برگزار شد.

حوزۀ هنری استان بوشهر، بنیاد ملی نخبگان (واحد بوشهر)، میراث فرهنگی و گردشگری، پارک علم و فنّاوری، ادارۀ فرهنگ و ارشاد اسلامی، شورای شهر بوشهر، واحد درمان تأمین اجتماعی بوشهر، منطقۀ ویژۀ اقتصادی پارس جنوبی، بنیاد ایران‌شناسی و آموزش‌وپرورش استان بوشهر از حامیان این همایش بودند.
@theapll
فرهنگستان زبان و ادب فارسی، میزبان دکتر احسان‌اوغلو

دوشنبه، چهاردهم اسفندماه ۱۳۹۶، دکتر اکمل‌الدین احسان‌اوغلو، نمایندۀ مجلس ملّی ترکیه و عضو کمیسیون امور خارجۀ این کشور، میهمان فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود.

در این دیدار که با حضور دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان، برگزار شد، دو طرف در باب مسائل سیاسی و اقتصادی و به‌ویژه فرهنگی بین دو کشور سخن گفتند و برگسترش ارتباطات فرهنگی تأکید کردند.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در پایان این نشست از اتمام ترجمۀ کتاب تاریخ فرهنگ و تمدن عثمانی که زیر نظر دکتر احسان‌اوغلو تألیف شده است، خبر داد.
وی با اشاره به دشواری‌های ترجمۀ این کتاب افزود: ترجمۀ این اثر ۲جلدی که تحت نظارت دکتر نصیری، دبیر فرهنگستان زبان و ادب فارسی، انجام پذیرفته است، حدود ۱۰ سال به طول انجامید.

وی در ادامه افزود: چند تن از زبده‌ترین مترجمان در این کار با ما همکاری داشته‌اند. دکتر نصیری هم چند مقاله را ترجمه کرده‌اند. خود من هم مقدمةۀ مفصلی بر این کتاب نوشته‌ام.

دکتر حداد عادل از انتشار این کتاب تا یک ماه آینده خبر داد. کتاب مذکور پیش از این به زبان‌های عربی، انگلیسی، فرانسوی، روسی، آلمانی و بوسینایی نیز ترجمه شده است.

دکتر محمدرضا نصیری، مدیر گروه مطالعات آسیای صغیر فرهنگستان، آقای فیض‌اللهی، مسئول میز ترکیه در وزارت امور خارجه، آزاده جلالی، مدیر روابط بین‌الملل فرهنگستان، و مرتضی قاسمی، مدیر روابط عمومی، از دیگر حاضران این جلسه بودند.
@theapll
زبان فارسی، محور دیدار نوروزیِ مدیران و مجریان شبکهٔ یک سیما

دوشنبه، بیست‌ویکم اسفندماه ۱۳۹۶، در آستانهٔ عید نوروز و آغاز سال ۱۳۹۷، تهیه‌کنندگان و مجریان شبکهٔ یک با مدیران این شبکه دیدار و گفت‌وگو کردند و دربارۀ مسائل و موضوعات گوناگون در حوزۀ تولید و اجرای برنامه‌های زنده و تولیدی به بحث و تبادل نظر پرداختند.

در این دیدار، علاوه بر علیرضا برازش، مدیر شبکهٔ یک و مدیران گروه‌ها، آقایان علی آقامحمدی، عضو شورای مجمع تشخیص مصلحت نظام، محسن مهاجرانی، عضو شورای اندیشه‌ورزی شبکهٔ یک، و علی شیوا، پژوهشگر فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز شرکت کرده بودند.

در ابتدای این نشست علی شیوا از ضرورت استفادۀ مجریان از واژه‌های فارسی، در برنامه‌های تلویزیونی، سخن گفت و ابراز امیدواری کرد که از سال آینده همکاری سیما با فرهنگستان بیشتر از پیش باشد.

در ادامه کامبیز اخوان صفا، قائم‌مقام شبکهٔ یک، تصریح کرد: متأسفانه مردم، به‌ویژه برخی مجریان تلویزیون، بر کاربرد کلمات بیگانه اصرار می‌ورزند و در برابر استفاده از واژه‌های فارسی مقاومت می‌کنند.

وی اضافه کرد: مجریان معیاری برای مردم در پذیرش کلمات و واژ‌ه‌ها هستند؛ بنابراین مجریان بایستی به این نکته توجه و آن را رعایت کنند. از طرف دیگر، با وجود گسترش شبکه‌های مجازی هنوز هم تلویزیون کارکرد اساسی و تعیین‌کننده ای در زندگی مردم و جامعه دارد.

برازش، مدیر شبکهٔ یک نیز در ادامه افزود: توقع رئیس سازمان صداوسیما از شبکه‌ها و برنامه‌سازان این است که مجریان استانداردهای کلامی را در برنامه‌ها رعایت کنند.

وی دربارهٔ ضرورت استفاده از واژه‌های فارسی در برنامه‌ها اظهار کرد: تأکید عبدالعلی علی‌عسگری بر پاسداشت و تکریم زبان فارسی از سوی مجریان است و امیدوارم که در سال ۹۷ به‌ویژه در برنامه‌های نورزوی، این نکته رعایت شود.

در این مراسم شماری از تهیه‌کنندگان و مجریان شبکهٔ یک دربارهٔ مسائل گوناگون، موضوعاتی را مطرح کردند و مدیران نیز به آن‌ها پاسخ گفتند.