فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.7K subscribers
1.4K photos
297 videos
13 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
اگر نفوذ کلمات عربی در زبان فارسی زیاد نیست پس این‌همه کلمهٔ عربی در احکام دادگاه‌ها چه می‌کند؟

بخشی از برنامهٔ تهران بیست
۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۰
@theapll
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
توصیهٔ رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی به فارسی‌زبانان

بخشی از برنامهٔ تهران بیست
۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۰
@theapll
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
معرفی برخی از آثار فرهنگستان

بخشی از برنامهٔ تهران بیست
۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۰
@theapll
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۸۱

هشتاد و یکمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (اردیبهشت ۱۴۰۰) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: ضرورت آموزش درست‏نویسی در فضای مجازی به دانش‏آموزان (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ مقالۀ دشواری‌های نخستین ترجمۀ کتاب‌های علمی به زبان فارسی (اسفندیار معتمدی)؛ کاربرد مصوّبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی (۱۰): تصویب واژۀ «نمابندی» به جای «دکوپاژ» (محمود ظریف)؛ درگذشت دکتر محمدرضا باطنی زبان‏شناس و فرهنگ‏نگار بی‏بدیل (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ «آنک بهار»، سروده‌های بهاری دکتر غلامعلی حداد عادل؛ پیام تسلیت رئیس فرهنگستان به مناسبت فاجعۀ تروریستی افغانستان؛ همایش مجازی «پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی»؛ معرفی کتاب درسی خارجی: (2018) J'apprends à lire avec Sami et Julie (محدثه طاهری)؛ روزشمار رویدادهای ادبی اردیبهشت ۱۴۰۰ (محدثه طاهری)؛ سخن پایانی: شعر «بهرام گور» (حکیم ابوالقاسم فردوسی).
علاقه‌مندان می‌توانند هشتاد و یکمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی را از پیوند زیر بارگیری کنند.
https://apll.ir/?p=9916
yun.ir/xeptk5
@theapll
نشست گروه کاری «گردش کار اصطلاح‌شناسی و کد‌گذاری زبانی»

از مهرماه ۱۳۹۸ که فرهنگستان مسئولیت کارگروه فنی متناظر ۳۷ (زبان و اصطلاح‌شناسی) را در سازمان ملی استاندارد ایران پذیرفته است، با همکاری و مشارکت در فعالیت‌های کارگروه ویژۀ اصطلاح‌شناسی سازمان بین‌المللی استاندارد (ایزو)، تلاش کرده است حضوری پویا و مؤثر در این زمینه داشته باشد. ازآنجاکه در یک سال اخیر، نشست‌های سازمان بین‌المللی استاندارد به‌صورت مجازی برگزار شده است، فرهنگستان توانسته است در این نشست‌ها نیز شرکت داشته باشد.
نشست گروه کاری «گردش کار اصطلاح‌شناسی و کد‌گذاری زبانی» در روز پنج‌شنبه ۳۰ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۰ با حضور ۱۴ شرکت‌کننده از کشورهای مختلف برگزار شد و خانم شیما شریفی، پژوهشگر گروه واژه‌گزینی و دبیر کارگروه فنی متناظر ۳۷، به‌عنوان نمایندۀ ایران در این جلسه حضور یافت. گِرنوت هِبِنشترایت، به نمایندگی از این گروه کاری، ابتدا گزارشی از فعالیت‌های پیشین گروه داد و سپس دربارۀ دو استاندارد بین‌المللی که در دست تدوین است، گفت‌وگو کرد.
@theapll
مراسم بزرگداشت مرحوم استاد لایق شیرعلی، ادیب و شاعر تاجیکستان

انجمن آثابر و مفاخر فرهنگی سه‌شنبه، چهارم خردادماه ۱۴۰۰، از ساعت ۱۴ تا ۱۶ مراسم بزرگداشت مرحوم استاد لایق شیرعلی، ادیب و شاعر فقید تاجیکستان را در فضای مجازی برگزار می‌کند.
در این برنامه حسن بلخاری، رئیس انجمن، نظام‌الدین زاهدی، سفیر محترم جمهوری تاجیکستان در ایران، غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، رضا اردکانیان، وزیر نیرو، محمدتقی صابری، سفیر جمهوری اسلامی ایران در تاجیکستان، علی‌اشرف مجتهد شبستری، رئیس انجمن دوستی ایران و تاجیکستان، صفر عبدالله، عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، عبدالنبی ستارزاده، رئیس شعبهٔ ادبیات معاصر آکادمی رودکی، عبدالرحمن عبدالمنان، ادیب و دانشمند تاجیک، و حسن قریبی، رئیس ادارهٔ روابط بین‌الملل فرهنگستان زبان و ادب فارسی، سخنرانی خواهند کرد.
این برنامه به‌صورت زنده از صفحهٔ اینستاگرام انجمن به نشانی
https://www.instagram.com/anjomanasarmafakher2
و هم‌زمان در صفحات انجمن در نشانی‌های زیر پخش خواهد شد:
https://t.me/anjomanasarmafakher
https://www.aparat
@theapll
گنجینۀ گویش‌های ایرانی ـ استان خراسان (۱)

گنجینۀ گویش‌های ایرانی عنوان عمومی مجموعه فرهنگ‌هایی است که نخستین دفتر آن در سال ۱۳۸۴ با عنوان گنجینۀ گویش‌شناسی فارس، به همّت عبدالنبی سلامی، در فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شد. هدف از انتشار گنجینۀ گویش‌های ایرانی صرفاً ارائۀ مواد خام از گویش‌های اصیل ایرانی است که پژوهشگران عرصه‌های گوناگون می‌توانند از جنبه‌های مختلف آوایی، صرفی، نحوی، واژگانی و معنایی آن‌ها را بررسی قرار کنند و به‌خصوص زبان‌شناسان و مردم‌شناسان از آن بهره بگیرند.
مجموعۀ حاضر، دربردارندۀ داده‌های گردآوری‌شده از هفت گویشِ رو به زوال خراسان است که عبارتند از: اردکولی، دشت‌بیاضی، دربندی، وکیل‌آبادی، بجستانی، گاشی و نهالدانی که از میان گویش‌های این دفتر، اَردَکولی و دشت‌بیاضی در خراسان جنوبی و سایر گویش‌ها در خراسان رضوی رواج دارند.
.
در این مجموعه، پس از معرفی مختصر مناطق مورد مطالعه و نشان دادن موقعیت جغرافیایی هریک از آن‌ها روی نقشه، با هدف آشنایی مقدماتی مخاطب، برخی نکات دستوری گویش‌ها ذکر شده که البته بیان فنی و تخصصی همۀ خصوصیات مدّ نظر نبوده است.

کتاب گنجینۀ گویش‌های ایرانی: استان خراسان ۱، تألیف دکتر محسن صادقی است که انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی آن را در ۴۵۲ صفحه و به بهای ۷۰۰هزار ریال منتشر کرده است.
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9927
yun.ir/f455ad
@theapll
نشست «واژه‌گزینی در فرهنگستان زبان و ادب فارسی»

نشست «واژه‌گزینی در فرهنگستان زبان و ادب فارسی» به‌مناسبت روز «پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی»، با سخنرانی نسرین پرویزی، معاون گروه واژه‌گزینی فرهنگستان، و با حضور جمعی از دانشجویان و علاقه‌مندان به زبان فارسی توسط اتحادیه انجمن‌های علمی ـ دانشجویی زبان و ادبیات فارسی و با همکاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی به‌صورت مجازی برگزار شد. آنچه در ادامه آمده گزارش این نشست مجازی و برگفته از خبرگزاری ایسناست.

نسرین پرویزی در ابتدای این جلسه به ارائۀ تاریخچه‌ای از روند کار فرهنگستان پرداخت و گفت: فرهنگستان فعلی فرهنگستان سوم است. فرهنگستان اول در سال ۱۳۱۴ تشکیل شد و تا سال ۱۳۲۳ فعال بود و در آن دوران حدود ۱۷۰۰ واژه را منتشر کرد و ۳۰۰ واژۀ گم‌شده در صورت‌جلسات آن‌ها بود؛ در نتیجه جمعاً دوهزار واژه توسط فرهنگستان اول کار شد. فرهنگستان دوم از حدود سال ۱۳۴۹ تشکیل شد و تا سال ۱۳۵۸ وجود داشت اما در سال‌های آخر فعالیتی نداشتند و از مصوبات قطعی آن‌ها اطلاعی در دست نداریم، اما ۶۰۰ واژۀ بررسی‌شده و یکی‌دو جزوۀ مختصر را داریم که می‌دانیم از مصوبات فرهنگستان دوم است که تعداد کل آن‌ها به حدود شش‌هزار واژه می‌رسد که البته حداکثر ۶۰۰ واژه از آن‌ها را تصویب کردند. به‌هرحال، اسناد و مدارک فرهنگستان دوم در اختیار فرهنگستان سوم قرار نگرفت و ما بر اساس تجربیات خودمان شروع به کار کردیم.
او افزود: فرهنگستان سوم در شهریورماه سال ۱۳۶۹ آغاز به کار کرد و سال گذشته ۳۰ساله شد. در این مدت، از ابتدا گروه واژه‌گزینی در زمرۀ گروه‌های اصلی فرهنگستان قرار داشت، اما فعالیت آن شروع نشده بود تا اینکه در سال ۱۳۷۳ دکتر غلامعلی حداد عادل به ریاست این گروه منصوب شد (البته آن زمان مرحوم دکتر حبیبی رئیس فرهنگستان بودند) و ما عملاً از اسفند ۱۳۷۳ کار واژه‌گزینی را از صفر شروع کردیم.

ادامۀ متن در پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9930
yun.ir/712zd1
@theapll
ادبیات انقلاب اسلامی ـ شمارۀ ۵
معرّفی: علی‌رضا طیبی
پنجمین شمارۀ نشريۀ علمی ـ ‌پژوهشی ادبيّات انقلاب اسلامی (ویژه‌نامۀ نامۀ فرهنگستان) منتشر شد. نشریۀ ادبیات انقلاب اسلامی به همّت گروه ادبیات انقلاب اسلامی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به‌منظور گسترش مباحث علمی و دانشگاهی در حوزۀ مطالعات ادبیات انقلاب اسلامی، منتشر می‌شود.
در بخش «مقالۀ» این شماره از مجلۀ ادبیات انقلاب اسلامی مقالات زیر درج شده است: «درون‌مایه و ویژگی‌های اشعار آیيني محمّدحسين انصاري‌نژاد»، غلامعلی حداد عادل؛ «اعتبار راوی در خاطره (مطالعۀ موردی کتاب روزهای آخر نوشتۀ احمد دهقان)»، محمدرضا ترکی، منوچهر اکبری، سمیه رشیدی؛ «متن پنهان شعر «همزاد عاشقان جهان (۳)» با تلفیق رویکرد بینامتنیت ژرار ژنت و مایکل ریفاتر»، علی سلطانی‌زاده، علی‌رضا اسدی، علی‌رضا شوهانی؛ ««خویشتن آرمانی» در سینما و شعر دفاع مقدس با تکیه بر فیلم «بادیگارد» و مجموعه‌شعر چمدان‌های قدیمی»، محمود حسن‌آبادی، مریم شعبان‌زاده، ساجده تقی‌زاده؛ «کشش روایی در دو کتاب دا و کوچۀ نقاش‌ها با تکیه بر عناصر لحن و تلیق»، یعقوب زارع‌ندیکی؛ «تحلیل داستان فال خون داوود غفارزادگان از منظر سازوکارهای دفاعی»، افسانه شیرشاهی.
در بخش نقد و بررسی هم مقالۀ «پویۀ پایداری در بوتۀ بررسی و نقد» به قلم فرزاد زیبایی به‌چشم می‌خورد.
سرمقالۀ این شماره از مجلۀ ادبیات انقلاب اسلامی، با عنوان «چیستی ادبیات پایداری» و به قلم دکتر محمدرضا ترکی، مدیر گروه ادبیات انقلاب اسلامی فرهنگستان و دبیر مجله است.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9940
yun.ir/zn3ro1
@theapll
زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی مرحوم استاد لایق شیرعلی

استاد لایق شیرعلی (۱۹۴۱-۲۰۰۰م) تواناترین شاعر نیمۀ دوم قرن بیست تاجیکستان بود که آثار گران‌قدری از خود به میراث گذاشت. با آمدن او به میدان شعر و ادب روح تازه‌ای به پیکر یخ‌بسته و شعارزدۀ شعر تاجیکی دوران شوروی دمیده شد؛ راه‌ و روش، موضوع، طرز بیان و زبان شعر تازگی گرفت. لایق با شور و شوق مختص خود وارد این میدان گشت و شعر اصیل را دوباره به کرسی خودش نشاند. در شعر او تقریباً تمام انواع شعری را می‌توان دید: قصیده، غزل،‌ رباعی، دوبیتی، چهارپاره و غیره، اما از این میان، این شاعر بیشتر به غزل و رباعی و دوبیتی گرایش داشته است.
کتاب زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی مرحوم استاد لایق شیرعلی دویست‌ و چهارمین شماره از مجموعۀ «زندگی‌نامه‌ها»ی انجمن آثار و منفاخر فرهنگی است که به شرح زندگی و فعالیت‌های علمی و فرهنگی استاد لایق شیرعلی، ادیب و شاعر تاجیکستان، اختصاص دارد.
مقالات مندرج در این مجموعه عبارت‌اند از: «لایق شیرعلی و شاهنامۀ فردوسی»، حسن بلخاری قهی؛ «لایق شیرعلی و احیاء اصالت شعر تاجیکی»، نظام‌الدین زاهدی؛ «لیاقت لایق»، حسن قریبی؛ «دورۀ کودکی و دانش‌اندوزی»، عثمانجان غفاراف؛ «لایق و (شعر حالت)»، عبدالنبی ستارزاده؛ «در محفل شعر لایق»، صفر عبدالله؛ «خودشناسی ملی در اشعار لایق شیرعلی»، رستم وهاب‌زاد؛ «باز یک خورشید ما را ترک گفت»، خدایی شریف‌زاده؛ «تحول ژانر دوبیتی در آثار لایق شیرعلی»، خال‌محمد رحیم‌اف؛ «لایق شیرعلی و ویژگیی‌های نقد نویسندگی او»، باهر رجب‌اف؛ «تمایلات خودشناسی و هویت ملی در اشعار لایق شیرعلی»، حمزه باقی‌اف؛ «جایگاه شاهنامه و فردوسی در اشعار استاد لایق شیرعلی»، شاه‌منصور شاه‌میرزا (خواجه‌اف)؛ «سخنی از استاد لایق»، عسکر حکیم؛ «لایق شیرعلی»، شریف‌مراد اسرافیل‌نیا؛ «ارمغانی از ازل»، فرزانه خجندی؛ «شاعر دردآشنا و وحدت‌سرا»، عَلَم‌خان کوچراف؛ «اول و آخر عشق»، مبشر اکبرزاد؛ «مرگ شاعر»، عبدالقادر رستم؛ «استاد لایق و منزلت سخن»، مصباح‌الدین نذری‌قل؛ «لایق و سنت رباعی‌سرایی»، عبدالشکور عبدالستار؛ ««سنگ‌هایی بر گوری»، عبدالخلیل خالق‌زاده.
کتاب زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی مرحوم استاد لایق شیرعلی به کوشش حسن قریبی گردآوری شده و انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در ۳۴۸ صفحه و به بهای ۴۵هزار تومان منتشر کرده است.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9947
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/06/B1703001-1200x675.jpg
@theapll
زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی مرحوم استاد اسماعیل سعادت

استاد اسماعیل سعادت، ادیب، زبان‌شناس، مترجم، عضو پیوستۀ شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی و چهرۀ ماندگار جمهوری اسلامی ایران، در سال ۱۳۰۴ در خوانسار دیده به جهان گشود. تاریخ تولدش در قرآنی که به خط جد پدری‌اش نوشته شده است، نهم ربیع‌الاول ۱۳۴۴ق (پنجم مهرماه ۱۳۰۴ش) ثبت شده است.
دکتر حداد عادل دربارۀ «مقام علمی و ادبی» استاد سعادت می‌گوید: دربارۀ اسماعیل سعادت در سه بخش می‌توان سخن گفت: نخست دربارۀ خصوصیات اخلاقی و سپس دربارۀ مقام علمی و سه‌دیگر دربارۀ مدیریت او.
استاد سعادت مردی به‌غایت نجیب و محترم بود. او تجسم اخلاق نیک بود: آرام و بی‌هیاهو، بی‌تکبر و بی‌افاده، پرفایده و مؤدب و متین، کم‌گوی و گزیده‌گوی. در جلسات شورای فرهنگستان جز به‌ضرورت سخن نمی‌گفت. خیرخواه و مهربان بود؛ چنان که همگان از دست و زبانش آسوده بودند. هیچ‌گاه از او سخنی دالّ بر خودستایی شنیده نشد. من به اندازۀ درک و دریافت خود سخن خواهم گفت، نه به اندازۀ علم و دانش او:
تو را چنان‌که تویی هر نظر کجا بیند
به‌ قدر دانش خود هر کسی کند ادراک
سرانجام به مدیریت او می‌رسیم و دربارۀ اثر سترگ و ماندگار او که دانشنامۀ زبان و ادب فارسی است. یقیناً اگر اعتبار علمی و خصوصیات اخلاقی و مخصوصاً مدیریت سعادت نبود، امروز زبان فارسی صاحب چنین دانشنامه‌ای نمی‌بود.این مرد سالخوردۀ لاغراندام، که همۀ جثۀ او پوست و استخوان بود و هرگز کسی صدای بلند او را نشنیده بود، بار سنگین این تألیف را چنان با صبوری و هوشمندی بر دوش کشید که صد زبان از عهدۀ تحسین وی برنمی‌آید.
در پایان سعادت گوهری کمیاب و گران‌بها بود. هرچند کتاب‌هایی که از او به‌ جا مانده عموماً ترجمه‌های اوست، اما اگر شخصیت علمی و فرهنگی‌اش را در «مترجم بودن» خلاصه و محدود کنیم، حقاً در حق او جفا کرده‌ایم. او مردی فرهیخته بود و همان فرهیختگی بدو در کار ترجمه بصیرت می‌بخشید. چنین نبود که هرچه را پیش آید ترجمه کند؛ او می‌دانست چه می‌کند و چه می‌خواهد.
کتاب زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی مرحوم استاد اسماعیل سعادت شامل ۲۲ مقاله از استادان و دوستداران و علاقه‌مندان این استاد گران‌قدر است. فهرست این مقالات عبارت‌ است از: «پل نویا و نسبت میان قرآن و عرفان»، حسن بلخاری قهی؛ «استاد اسماعیل سعادت از آموزگاری تا سرپرستی دانشنامه»، آمنه بیدگلی؛ «فهرست آثار»، افسانه شفاعتی؛ «سعادت از نگاه دیگران»؛ «کیمیای «سعادت»، غلامعلی حداد عادل؛ «خاموشی مترجم خاموش»، احمد سمیعی (گیلانی)؛ «احساس گریه‌آور ازدست‌دادگی»، اصغر دادبه؛ «عصر بدگمانی»، حسین معصومی همدانی؛ «مکتب ترجمۀ اسماعیل سعادت»، احمد مسجدجامعی؛ «دیده دریا کنم و صبر به صحرا فکنم»، محمدرضا نصیری؛ «پشتکار ستودنی مترجم و ویراستاری بی‌جانشین»، سید علی آل‌داوود؛ «گفت‌وگو با اسماعیل سعادت»؛ «زبان فارسی ممیز ذی‌روح از غیرذیروح»، اسماعیل سعادت؛ «پژوهشگری استوار در قامت مترجمی پرتوان»، فریده علوی؛ «کوشنده‌ای تمام‌وقت برای فرهنگ ایران»، ایران گرگین؛ «اسماعیل سعادت»،‌شهناز سلطان‌زاده؛ «آموزه‌های سعادت»، مهناز مقدسی؛ «سیمای استاد سعادت در مروارید اندیشه»، پیمانه صالحی؛ «غروب آفتاب سعادت»، آمنه بیدگلی؛ «خاطرات با سعادت»، جعفرشجاع کیهانی؛ «نهضت دانشنامه‌نویسی در ایران امروز»، سایر محمدی؛ «سال‌شمار»، نرگس صادقی‌زاده.
کتاب زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی مرحوم استاد اسماعیل سعادت را انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در ۲۲۸ صفحه و به بهای ۲۵هزار تومان منتشر کرده است.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9949
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/06/B190300-1200x675.jpg
@theapll

مراسم اختتامیۀ مسابقۀ نواهنگ

سه‌شنبه، هجدهم خرداد ۱۴۰۰، مراسم اختتامیۀ مسابقۀ نواهنگ، با حضور چهره‌های شناخته شدۀ فرهنگی و هنری افغانستان، تاجیکستان و ایران در کانون فکری و پرورشی کودکان و نوجوانان در تهران برگزار شد.
نواهنگ عنوان مسابقۀ بزرگ شعر و آواز است که توسط شبکۀ آی‌فیلم ۳ برای خوانندگان جوان افغانستانی مقیم ایران برگزار شد.

۴۸ نفر در ۱۲ گروه ۴نفره پس از جمع‌آوری آثار متقاضیان شرکت در نواهنگ در مرحلۀ مقدماتی این مسابقه به رقابت پرداختند و ۱۲ نفر به مرحلۀ نیمه‌نهایی راه پیدا کردند.

در این مراسم مقاماتی از فرهنگستان زبان و ادب فارسی، یونسکو، اکو و سازمان فرهنگ و اتباطات اسلامی و همچنین رایزن‌های کشورهای فارسی‌زبان و دیگر چهره‌های شاخص هنر و ادبیات افغانستان و ایران حضور داشتند.

در ابتدای مراسم محمدسرور رجایی، مدیر سابق خانۀ ادبیات افغانستان در تهران، در سخنانی به ریشه‌های مشترک ایران و افغانستان اشاره کرد. همچنین رسول نجفیان، هنرپیشه و خوانندۀ ایرانی، پندنامۀ فردوسی را قرائت کرد.

در این مراسم از برگزیدگان مسابقۀ منتخب هیئت داوران، احمد جیلانی، علی خوشبین و کبیر حسینی تجلیل به‌ عمل آمد. همچنین تندیس خوانندۀ منتخب مردمی نیز به کبیر حسینی و امید حسینی رسید.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9963
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/06/X240300-1200x675.jpg
@theapll
راه‌اندازی سامانۀ مجلۀ نامۀ فرهنگستان

سامانۀ دریافت و انتشار مقالات فصلنامۀ علمی ــ پژوهشی نامۀ فرهنگستان راه‌اندازی شد و آمادۀ دریافت مقالات استادان و پژوهشگران و اعضای هیئت علمی است. فصلنامۀ علمی ــ پژوهشی نامۀ فرهنگستان، به صاحب امتیازی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در حوزه‌های موضوعی ذیل منتشر می‌شود: تحقیقات زبانی و ادبی، زبان و فرهنگ ایران باستان، متون بلاغی، تحلیل متون، گویش‌های ایرانی، فرهنگ مردم، مطالعات و مباحث واژه‌گزینی و اصطلاح‌شناسی، دستور زبان، و دیگر مباحث ادبی و زبانی. به علت گستردگی حوزه‌های تخصصی مقالات این مجله، ویژه‌نامه‌های این مجله نیز به‌صورت جداگانه و در حوزه‌های تخصصی دستور، زبان‌ها و گویش‌های ایرانی، ادبیات تطبیقی، مطالعات واژه‌گزینی، مطالعات آسیای صغیر، شبه‌قاره، فرهنگ‌نویسی، و ادبیات انقلاب اسلامی منتشر می‌شود. سامانه‌های مربوط به این ویژه‌نامه‌ها نیز به‌زودی راه‌اندازی خواهد شد.
علاقه‌مندان می‌توانند از طریق سامانۀ فصلنامۀ نامۀ فرهنگستان به نشانی nf.apll.ir مقالات خود را به دفتر مجله ارسال کنند.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9962
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/06/X2403001-1200x675.jpg
@theapll

پیام سفیر جمهوری تاجیکستان به رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی

چندی پیش دو همایش بین‌اللملی «بزرگداشت ۱۱۰سالگی شاعر و ادیب بزرگ تاجیک، استاد میرزا تورسون‌زاده» و «بزرگداشت هشتادسالگی شاعر شهیر تاجیکستان، استاد لایق شیرعلی»، با همکاری سفارت تاجیکستان در ایران و مؤسسۀ فرهنگی اکو و انجمن آثار و مفاخر فرهنگی برگزار شد.
دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و برخی دیگر از اعضای فرهنگستان، از شرکت‌کنندگان در این دو همایش بین‌اللملی بودند. به همین مناسبت دکتر نظام‌الدین زاهدی، سفیر محترم جمهوری تاجیکستان در ایران، در پیامی از رئیس فرهنگستان سپاسگزاری کرده است. متن پیام مذکور چنین است:

استاد بزرگوار، جناب آقای دکتر غلامعلی حداد عادل
رئیس محترم فرهنگستان زبان و ادب فارسی

با سلام،
همچنان‌که مستحضر هستید سفارت جمهوری تاجیکستان، در همکاری با مؤسسۀ فرهنگی اکو، همایش بزرگداشت ۱۱۰سالگی شاعر و ادیب بزرگ تاجیک، قهرمان تاجیکستان، استاد میرزا تورسون زاده، و با همدستی با انجمن آثار و مفاخر فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، مراسم بزرگداشت هشتادسالگی شاعر شهیر تاجیکستان، مرحوم استاد لایق شیرعلی را برگزار نمود.
در هر دوی این همایش‌ها حضرتعالی با فرزانگی، بزرگواری و عشق و علاقه‌ای که به شعر و ادب هم‌زبانان تاجیکستان دارید سخنرانی‌های پرمحتوایی را دائر به زندگی و آثار و استادان میرزا تورسون‌زاده و لایق شیرعلی و نقش این دو شخصیت ادبی و فرهنگی در احیای پیوندهای تاریخی و فرهنگی دو کشور دوست تاجیکستان و ایران، لطفاً، ارائه نمودید.
بدین‌وسیله، مراتب سپاس و قدردانی خود را از این سخنرانی‌ها، که بدون تردید به این همایش‌ها حسن تمام بخشیدند، اظهار می‌دارم و از خداوند منّان توفیق روزافزون جناب‌عالی را در راستای خدمت به زبان و ادب فارسی، که مظهری از مظاهر نازِش و افتخار ملت‌های فارسی‌زبان جهان است، خواستارم.

نظام‌الدّین زاهدی
سفیر فوق‌العاده و تام‌الاختیار
جمهوری تاجیکستان در ایران


پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9969
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/06/X260300-1200x675.jpg
@theapll
گویش اسکنانی

در همدان، اقوام گوناگون با فرهنگ‌های خاص خود زندگی می‌کنند. این اقوام، بی‌تردید، تا اندازه‌ای از یکدیگر تأثیر پذیرفته‌اند. شهرستان ملایر نیز در مجاورت استان لرستان و شهرستان‌های لُرنشینِ این استان واقع شده است. لَک‌ها در جنوب استان همدان و در مجاورت استان لرستان ساکن‌اند.
گویش لَکی یکی از گویش‌های شاخۀ غربیِ شمالیِ زبان‌های ایرانی نو و زیرشاخه‌ای از گویش کُردی (گروه جنوبی) است. با فاصله گرفتن لک‌ها از کردها و نزدیکی آنان با اقوام لُر، فرهنگ و گویش لکی تحت تأثیر لُری قرار گرفته است، به‌طوری‌که امروزه فرهنگ لک و لر آن‌چنان در هم‌ آمیخته که تشخیص تفاوت میان آن‌ها دشوار است. هرچند نحو و واژگان لکی تحت تأثیر گویش لری تغییر کرده، ویژگی‌های دستور زبان لکی و نظام فعلی آن، مانند گویش‌های کردی، شبیه به زبان‌های ایرانیِ غربیِ شمالیِ است. آنچه مسلم است، لکی با لری تفاوت اساسی دارد و بیشتر به کردی شبیه است.
اسکنانی گویش اهالی لک و لر روستای اسکنان است. تا آنجایی که مؤلف آگاهی دارد این نخستین باری است که نسبت به گردآوری گویش لکیِ اسکنانی اقدام شده است. با در نظر گرفتن آنکه این روستا نسبت به روستاهای مجاور آن از حداقل امکانات ارتباطی و آموزشی بهره‌مند است می‌توان حدس زد که گویش ساکنان آن دست‌نخورده‌تر باقی مانده و این فرصتی است مغتنم برای گردآوری و ثبت داده‌های زبانی، با هدف انجام تحلیل‌های آوایی و توصیف‌های ساختاری و دیگر مطالعات زبان‌شناختی.
کتاب گویش اسکنانی، تألیف علی مصریان، عضو هیئت علمی فزهنگستان زبان و ادب فارسی است که انتشارات فرهنگستان آن را در ۱۱۶ صفحه و به بهای ۱۷هزار تومان منتشر کرده است.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9972
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/06/B260300-1200x675.jpg
@theapll
پیام وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی

سید عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، در نامه‌ای خطاب به دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، از حضور فعالانه و همکاری و همفکری وی به‌عنوان عضو شورای هماهنگی پاسداشت زبان فارسی تشکر کرده است. متن پیام مذکور چنین است:
جناب آقای دکتر غلامعلی حداد عادل
عضو محترم شورای هماهنگی پاسداشت زبان فارسی
با سلام و احترام،
خدای بزرگ را سپاسگزاریم که با حضور فعالانه و همکاری و همفکری مسئولانۀ جناب‌عالی، به‌عنوان عضو شورای هماهنگی پاسداشت زبان فارسی، تحولی در تحقق برنامه‌های اثرگذار و اهتمام بیشتر جهت اجرای قوانین و مصوّبات مربوطه صورت پذیرفت.
امیدوارم که زبان و ادب فارسی، به‌عنوان نمادی روشن از فرهنگ دیرینۀ این مرز و بوم، از هر گزند و آسیبی مصون بماند و روزبه‌روز بر رواج و رونق آن افزوده شود.
تلاش و کوششتان را ارج نهاده و از درگاه حضرت سبحان سلامتی و موفقیت روزافزون برایتان آرزومندم.
سید عباس صالحی
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی
و رئیس شورای هماهنگی پاسداشت زبان فارسی

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9975
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/06/X2603001-1200x675.jpg
@theapll
همکاری انجمن صنفی ویراستاران با سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی وزارت آموزش‌وپرورش در تدوین شیوه‌نامۀ کتاب‌های درسی

در
پاییز ۱۳۹۹، دکتر حسن ملکی، رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی وزارت آموزش‌وپرورش، پس از رایزنی با برخی صاحب‌نظران و استادان ازجمله رؤسای فرهنگستان زبان و ادب فارسی و انجمن صنفی ویراستاران، شورایی در سازمان متبوع خود با عنوان «شورای عالی نگارش و ویرایش کتاب‌های درسی» تشکیل داد. در جلسات این شورا، علاوه‌بر برخی مقامات و کارشناسان سازمان پژوهش، استاد موسی اسوار، هومن عباسپور، مهدی قنواتی و فهیمه شانه به نمایندگی از فرهنگستان زبان و ادب فارسی و انجمن صنفی ویراستاران حضور یافتند. تاکنون این شورا بیش از پنج جلسه تشکیل داده و نکات مهم این شیوه‌نامه بررسی و کارشناسی شده است. ویراست نخست این شیوه‌نامه، که مباحث صوری و رسم‌الخطی در آن درج شده، در تاریخ یکشنبه ۲۳ خرداد در دفتر تألیف کتاب‌های درسی رونمایی شد.

گزارش این جلسه در وبگاه سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی درج شده که در اینجا عیناً آمده است.

کتاب «شیوه‌نامه ویرایش صوری» به‌عنوان مرجع ویرایش کتاب‌های درسی توسط دکتر حسن ملکی معاون وزیر آموزش و پرورش رونمایی شد.

به گزارش روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، این کتاب اولین کتاب در حوزۀ شیوه‌نامۀ نگارش و ویرایش صوری بوده که توسط سعید فرمانی و با نظارت سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی و همکاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی به تألیف درآمده است.

سازمان و پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی قصد دارد با تدوین کتاب دستورالعمل برای ویرایش کتاب‌های درسی، نخستین و شاید مهم‌ترین گام در انسجام‌بخشی و سامان‌دهی تألیف کتاب‌های درسی گام بردارد.

گفتنی است این کتاب شامل ۸ بخش نشانه‌گذاری، اعداد و ارقام، فهرست‌‌ها، کوته‌نوشت‌‌ها، شکل‌‌ها، ارجاع‌دهی‌‌ها، علائم ویرایش کاغذی و دستور خط است. قرار است افزون بر کتاب‌های درسی، مرجع ویرایش دیگر منشورات سازمان اعم از کتاب‌های راهنمای معلم‌ها، نشریات رشد، کتاب‌ها و مکاتبات و… بر اساس این کتاب انجام پذیرد.

تهیۀ این شیوه‌نامه پس از انتصاب دکتر حسن ملکی به‌عنوان ریاست سازمان پژوهش و طی برگزاری جلسات یک سال گذشته و تعامل با فرهنگستان زبان و ادب فارسی تسریع شد و اکنون حاصل برگزاری این جلسات در قالب شیوه‌نامه‌ای در اختیار علاقه‌مندان امر قرار می‌گیرد. در شورای بررسی و تدوین این شیوه‌نامه که با ریاست دکتر حسن ملکی تشکیل شد، دکتر علی محبی، دکتر حسین سوزنچی، استاد موسی اسوار، فهیمه شانه، مهدی قنواتی، هومن عباسپور، ملاحت نجفی عرب، سیداکبر میرجعفری و… نیز حضور داشتند.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9978
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/06/X300300-1200x675.jpg
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۸۲


هشتاد و دومین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (خرداد ۱۴۰۰) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: آموزش زبان و ادبیات فارسی: ضرورت‌ها و راهکارها (دکتر سیدعلی‌اصغر میرباقری‌فرد)؛ ارزشیابی برون‌دادهای نظام متوسطۀ کشور از منظر مهارت‌های زبانی و ادبی (دكتر مريم دانشگر)؛ کاربرد مصوّبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی (۱۱): وام‌واژۀ «تایر» (محمود ظریف)؛ همکاری انجمن صنفی ویراستاران با سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی وزارت آموزش‌وپرورش در تدوین شیوه‌نامۀ کتاب‌های درسی؛ مراسم اختتامیۀ مسابقۀ نواهنگ؛ زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی مرحوم استاد اسماعیل سعادت؛ راه‌اندازی سامانۀ مجلۀ نامۀ فرهنگستان؛ معرفی کتاب درسی خارجی: mes 10000 mots (1976) (محدثه طاهری)؛ روزشمار رویدادهای ادبی خرداد ۱۴۰۰ (محدثه طاهری)؛ سخن پایانی: شعر «حکایت» (عطار نیشابوری).

علاقه‌مندان می‌توانند هشتاد و دومین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی را از وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بارگیری کنند.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9991
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/06/B020400-1200x675.jpg
@theapll
رونمایی سردیس و پلاک‌کوبی خیابان دکتر بدرالزمان قریب در منطقۀ ۹

پنجشنبه
، سوم تیرماه ۱۴۰۰، با حضور دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، محمدجواد حق‌شناس، رئیس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای اسلامی شهر تهران، سیّد مصطفی موسوی، شهردار منطقه۹، ائمه جماعات و مدیران شهری، آیین رونمایی سردیس و پلاک‌کوبی خیابان دکتر بدرالزمان قریب، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان زبان وادب فارسی، در مرکز آموزش‌های شهید حیدری (خانۀ مشق) منطقۀ ۹ انجام پذیرفت.
در ابتدای این نشست، شهردار منطقه، ضمن خوشامدگوئی به حاضران در جلسه، با اشاره به اینکه تغییر نام خیابان «اجتماعی» به بدرالزمان قریب با هماهنگی شواری اسلامی شهر تهران صورت گرفته است، گفت: طبق توافق شهرداری تهران با وزارت دفاع به‌منظور استفاده از بخشی از پادگان جی برای مسیرهای ترافیکی، معبری در انتهای بلوار استاد معین با ۴ باند ایجاد شد که ۲ باند آن به فعالیت های فرهنگی، اجتماعی و ورزشی اختصاص داده یافته است.
وی افزود: در این راستا مقرر شد خیابانی که تا پیش از این خیابان اجتماعی خوانده می‌‌شد، پس از همفکری و ارسال پیشنهادهای رسیده، به کارگروه نام‌گذاری شورای شهر، به نام بانو بدرالزمان قریب، که از مفاخر ایران‌زمین هستند، نام‌گذاری شود.
در این نشست همچنین دکتر غلامعلی حداد عادل تغییر نام اماکن و مراکز عمومی بعد از انقلاب را نشان‌دهندۀ تغییر ارزش‌ها دانست و عنوان کرد: بسیاری از کوچه‌ها و معابر شهرها به نام شهدا مزین شده است تا از یاد نبریم امنیت و آسایش امروز ما مدیون خون شهداست.
وی در ادامه گفت: شایسته است از گنجینۀ مفاخر علمی و ادبی کشور در نام‌گذاری معابر استفاده شود، چنانچه شاهد اقدام پسندیدۀ شهرداری منطقۀ ۹ هستیم که خیابانی مهم را به نام بانو بدرالزمان قریب نام‌گذاری کرده است. من به‌عنوان عضو فرهنگستان زبان و ادب از این اقدام شهردار منطقۀ ۹ در نام‌گذاری خیابانی به نام بانو بدرالزمان قریب قدردانی می‌کنم.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی ابراز امیدواری کرد این اقدام شهرداری، بتواند الگویی برای تکریم بزرگان و پاسداشت یاد و نام مفاخر فرهنگ ایران اسلامی باشد.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9997
https://apll.ir/wp-content/uploads/2021/06/X050400.jpg
@theapll
نام استاد هوشنگ مرادی کرمانی بر معابر تهران

به گزارش خبرگزاری ایسنا، استاد هوشنگ مرادی کرمانی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با قدردانی از نام‌گذاری چند کوچه و خیابان در تهران به نام او و چند چهرۀ فرهنگی دیگر می‌گوید: کار بسیار خوبی کرده‌اند ولو اینکه عده‌ای مخالف باشند.
در ادامۀ نام‌گذاری خیابان‌ها و کوچه‌ها به نام مشاهیر و چهره‌های فرهنگی و هنری، از جمله نویسندگان، شورای شهر تهران در اقدام اخیر خود (نام‌گذاری کوچۀ پنجم مجاور خیابان حجاب به نام استاد هوشنگ مرادی کرمانی) نام‌گذاری برخی از کوچه‌ها و خیابان‌های شهر تهران را به نام چهره‌هایی از جمله صمد بهرنگی، مهدی آذریزدی، نجف دریابندری، فهمیه راستکار، مدیا کاشیگر، رضا سیدحسینی، هوشنگ مرادی کرمانی و محمد زهرایی تصویب کرده است.
استاد مرادی کرمانی، نویسندۀ پیش‌کسوت معاصر که مخاطبان کودک و نوجوان بسیاری دارد در گفت‌وگو با ایسنا دربارۀ این اقدام و نام‌گذاری خیابان‌ها و کوچه‌های شهر به نام نویسندگان و مشاهیر، با شوخی می‌گوید: در میان این اسامی که در مقابل من هستند شاید من تنها نویسندۀ زنده هستم؛ جبار باغچه‌بان، نجف دریابندری، محمد زهرایی و صمد بهرنگی از دنیا رفته‌اند و فقط مرادی کرمانی زنده است و با اجازۀ دوستانم به نمایندگی از آن‌ها هم حرف می‌زنم.
او با بیان اینکه برخی تنها وجه تکریم و تجلیل نویسنده را از این اقدام می‌بینند، می‌گوید: من این کوچه را ندیده‌ام و نمی‌دانم کجاست. مهم نیست؛ زیرا نمی‌خواهم آن را بخرم. در کرمان هم یک بلوار بزرگ و یک‌ میدان به نام من گذاشته‌اند و در روستایمان‌ هم یک خیابان به نام من است. ذات اینکه سراغ آدم‌هایی با این موقعیت فرهنگی ‌رفته‌اند خوب است. باغچه‌بان آدم کمی نبود؛ خیلی کار کرد و خیلی سختی کشید. همۀ این افراد حاصل سختی‌، رنج، تلاش و کوشش هستند. آن‌ها بار فرهنگی جامعه را به دوش کشیده‌اند. اگر نگوییم بیشتر از سربازی که جانش را در راه وطن گذاشته که مردم راحت باشند، به همان‌ اندازه قابل احترام و دوست‌داشتنی هستند. این افراد شهید فرهنگی هستند. جبار باغچه‌بان سال‌ها در زندان بود. از بنّایی شروع کرد و گفته بود بچه‌های کر و لال را هم باسواد می‌کند. یا محمد زهرایی چندین نشر زد؛ نشرهای قابل اعتنا، زیرا کار ضعیف و دم‌دستی منتشر نمی‌کرد. گرچه برخی به خاطر اینکه کارهایشان طول می‌کشید اذیت شده بودند. زهرایی می‌گفت حرمت کتاب و نشر را باید نگه داشت. یا صمد بهرنگی طفلکی به دنبال این بود که کودکان را کتاب‌خوان کند و از این روستا به آن روستا کتاب می‌برد. بهرنگی جزو اولین کسانی بود که راجع‌به بچه‌های روستایی و بچه‌های فرودست و آسیب‌پذیر جامعه داستان‌ نوشت و دیگران از او یاد گرفتند و به دنبال او رفتند. یا ترجمه‌های دریابندری خود مبنای درجۀ یک زبان فارسی هستند. قلم دریابندری قلم شیرین و درستی بود. او گرفتار نثر ترجمه نشد. زمانی که ترجمه‌های او را می‌خوانیم آدم فکر می‌کند به زبان فارسی می‌خواند. او و مترجمانی مانند محمد قاضی برای زبان فارسی کار کردند. احترام به این‌ها خوب است.
استاد مرادی کرمانی در ادامه خاطرنشان می‌کند: ما با این اقدام به جامعه، به‌ویژه جامعۀ کودک و نوجوان ایران، یاد می‌دهیم افراد زیادی بوده‌اند که با وجود نبود امکانات و تلخی‌هایی که در زندگی داشته‌اند به‌تنهایی برای شما کار کرده‌اند. اکثرشان بچه‌فقیر بودند و از یک فاجعۀ اقتصادی و بی‌کسی و تنهایی عبور کرده و به درجه‌ای در جامعه رسیده بودند. باید به بچه‌های نسل تازه بگوییم این‌ها هم حضور دارند. اگر به‌حق از سربازان وطن تجلیل می‌شود این افراد هم شهدای فرهنگی هستند و کارهای بسیاری کرده‌اند تا چشم و گوش مردم را به موقعیت‌های فرهنگی کشور باز کنند. آن‌ها فرهنگ ایران را روی دوش خود گذاشته و به بسیاری از جاهای دنیا برده‌اند. نکتۀ بعدی این است که مردم می‌فهمند دولتمردان در جایی که هستند می‌توانند تصمیم بگیرند و تصمیمشان را عملی کنند. دربارۀ خیلی از این‌ افراد در گذشته نمی‌شد حرف زد؛ مثلا جبار باغچه‌بان یا صمد بهرنگی. این‌ها کسانی هستند که بار فرهنگی چهار پنج نسل از جامعه را به دوش داشته‌اند، در تنهایی و بی‌کسی و در مصائب زندگی و عقاید سیاسی‌ای که داشتند، فرهنگ را بار آورده‌اند و لازم است مردم آن‌ها را بشناسند و حرمت بگذارند. شاید تعدادی تصمیم گرفتند مانند جبار باغچه‌بان و صمد بهرنگی شوند.