نکته: جامعه شناسی تجربه
764 subscribers
449 photos
32 videos
78 files
438 links
جامعه شناسی تجربه
یادداشت ها و فعالیتهای
محمد زینالی اناری:
@Mohamadzeinaliunari
(گروه بحث کانال)
@SoExperience

not for selling
Download Telegram
روستاهای ایران با خطر استحاله هویتی مواجه‌اند؛ نقدی بر حکمرانی شهری در مسائل اجتماعی روستا – تیتر شما

https://titreshoma.ir/3747/%d8%b1%d9%88%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d8%a7-%d8%ae%d8%b7%d8%b1-%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d8%ad%d8%a7%d9%84%d9%87-%d9%87%d9%88%db%8c%d8%aa%db%8c-%d9%85%d9%88/

@thing
Audio
اجتماعی کردن دولت


محمد زینالی اناری

فوکو بحثی با عنوان هتروتوپیا دارد و در آن می‌گوید مجموعه‌ای از فضاهای مدرن و کارکردی وجود دارند که مرزی قوی با جامعه دارند و در آن‌ها کردارهای اختصاصی، خارج از کردارهای روزمره، انجام می‌شود. نمونهٔ بارزش کارخانه است که کارکرد خاصی ایفا می‌کند و نیازمند مرزی عمیق بین خود و جامعه است. فوکو در این بحث به تحلیل نهادهای تنبیهی و تربیتی می‌پردازد؛ مانند مدرسه ایرانی که مرز بسیار جدی با محلات پیرامون خود دارد. همچنین هر ساختمانی که در ایران به نام اداره و سازمان ساخته می‌شود، در اندرون دیوارها مخفی شده است و شکل آن درون‌گراست و ارتباط بسیار کمی با بیرون جامعه دارد. در دانشگاه نمی‌توان به‌سادگی از درها گذشت و نیروی آبی‌پوش خاصی هنگام ورود از همه سؤال می‌پرسد یا کارت شناسایی می‌گیرد.

وقتی در نمایشگاه صنعت انتظار داشتم صاحب کارخانه اجازه بدهد بازدید کنم، گفتند داخل کارخانه را هر کسی نمی‌تواند ببیند، چون بسیاری از تولیدات ما محرمانه است و ممکن است یک فرد عادی از خط تولید فتوکپی بگیرد. یعنی کارخانه و دانشگاه مرزگذاری‌شان را از ترس رقابت مردم عادی و از ترس کپی‌کردن اطلاعات یا هنجارهای سازمان، به روی مردم بسته‌اند. ادارات زیادی به گوشه‌ای از شهر رفته‌اند و شهرک اختصاصی زده‌اند؛ نوعی ایزوله‌کردن دولت و دانشگاه شکل گرفته و گویی همهٔ سازمان‌های دولتی شبیه پادگان‌اند.

ولی ما نیاز داریم دولت را اجتماعی کنیم؛ دولت در بافت‌های شهری پیوندی عمیق با محله و همسایه برقرار کند و در برنامه‌های عصرگاهی آنان شریک شود. دولت سهم مردم است و مالکیت دولت از آنِ جامعه است. وقتی دولت از مردم بیگانه می‌شود، ارتباط مردم با آن قطع می‌شود و مردم را مانند بانک‌ها «مراجعه‌کننده» یا مانند پادگان «نامحرم» می‌دانند.

در جامعهٔ ما از زمان آغاز مدرنیزاسیون، ایزوله‌کردن دولت و نگاه ارباب‌رعیتی به مردم شکل گرفته و هنوز دیوارهای ادارات دولتی بلندند. مردم به‌خوبی در دولت و سیاست ادغام نشده‌اند و این باعث بحران مشارکت شده است. وقتی آحاد جامعه نمی‌توانند در دل دولت به‌عنوان اربابان جامعه مشارکت کنند، دیواری عمیق میان مردم و مشارکت شکل می‌گیرد. مردم میل به مشارکت ندارند؛ نه، سال‌ها از مشارکت پس زده شده‌اند. این پس‌زده‌شدن در سال ۵۷ باعث انقلاب شد و امروز نهادهای مدنی قدرت لازم را ندارند و نوعی «حرف‌زدن ممنوع» شکل گرفته است.

اگر دولت نتواند مردم را در خود هضم کند و وجود خود را اجتماعی کند، هر گوشه و کناری مثل اینترنت و شبکه‌های زیرزمینی آن‌ها را فرامی‌خواند، قاچاق به‌صورت شغل شکل می‌گیرد، یا مردم اسیر گروه‌های معارض می‌شوند. چون مردم امکان مشارکت در دولت مستقر پیدا نمی‌کنند، مشارکت آن‌ها را گروه‌های اپوزیسیون و خرده‌فرهنگ‌های نابهنجار به دست می‌گیرند. در شبکه‌های اجتماعی افراد شکل خود را تغییر می‌دادند و به‌عنوان «جوان مرجح» ظاهر می‌شدند. در نتیجه، انسان مشارکت‌کننده و بالغ که در جامعه ادعا و قدرت دارد و شهروند تلقی می‌شود، شکل نمی‌گیرد و روند بلوغ مردم متوقف می‌شود؛ چون انسان بالغ کسی است که عاملیت اجتماعی دارد و در خانواده، شهر و محلهٔ خود صاحب‌نظر و رأی است.

به قول اریک فروم، کسانی که مشارکت و فاعلیت ندارند و مالک جامعه و هستی خود نیستند، ممکن است اسیر صداهای بلند گروه‌های معارض یا اسطوره‌های دروغین شبکه‌های مجازی شوند و از آزادی مندرسی که به صورت انتخابات‌های گذرا شکل می‌گیرد بگریزند و انتخاب خود را به دست افراد کاریزماتیک و قهرمانان پوشالی بسپارند. بحران مشارکت باعث می‌شود نظم جامعه به هم بریزد، افق‌های آینده مسدود شوند و مردم مسئولیت خود را به افرادی بسپارند که احساس مسئولیتی در تأمین نان شب مردم ندارند.

از این رو نیازمند نگاه دیگری به دولت هستیم: بس است از صد سال مرزهای عمیق و دیوارهای بلند سازمان‌های دولتی. مردم باید در محلهٔ خود اختیار انتخاب معلمان را به دست بگیرند. در هر مدرسه نیازمند شکل‌گیری شوراهای محله هستیم تا مردم مدیران مدرسه و کتابخانه را انتخاب کنند. شکل‌گیری شوراهای شهر به این خاطر بود که مشارکت مردم بیشتر شود، نه اینکه هتروتوپیاها و گروه‌های تجاری آن را به دست بگیرند، شهر را بفروشند و مردم در قفس‌های آپارتمانی خفه شوند و همسایه از همسایه خبر نداشته باشد.

@thing