نکته: جامعه شناسی تجربه
764 subscribers
449 photos
32 videos
78 files
438 links
جامعه شناسی تجربه
یادداشت ها و فعالیتهای
محمد زینالی اناری:
@Mohamadzeinaliunari
(گروه بحث کانال)
@SoExperience

not for selling
Download Telegram
اذن ملوکانه به داشتن و ساختن کالسکه
اولینهای تهران، سعدوندیان، نگارستان کتاب، ص ۱۳۷

@thing
وقتی او را به سلطنت برداشتند دهانش بوی شیر می داد

@thing
من اونم: آدم‌هاي دو بعدي
محمد زينالي اُناري پژوهشگر فرهنگ عامه
وقتي بازي جهانگيرخان، پسر همسايه را مي‌بينم، ياد دوران كودكي خودم مي‌افتم. او هر كاري كه مي‌كند، اسم يكي از هنرپيشه‌ها يا نقش‌ها مثل مختار و اسپايدرمن را مي‌آورد و مي‌گويد «من مثل مختار شمشير رو مي‌زنم.» جايي هم مي‌گويد« چرا نتونم؟! كه مثل مرد عنكبوتي ميپرم و از بالا ميام سراغت». گاهي هم كه اسم شخصيت‌هاي اسباب‌بازي‌اي را كه نمي‌داند، ‌مي‌گويد«من اونم.» هر «من» ملغمه‌اي از «اون»ها است كه اعمالش را با يادگيري و ديدن در صحنه‌هاي پيرامون خود، از اين افراد خاص، ياد مي‌گيرد.
در دنياي امروز ديگر از پسر سركوچه و مرشد خانقاه و بت‌بودا گذر شده و ستاره‌هايي كه عكس‌شان و بازي‌شان در طول روز تكرار و تكرار مي‌شود و نه در بزرگسالي كه ما اين ملغمه را بارها زيسته‌ايم، ما در دوران رشد و كودكي تصاوير و بازي‌ها را تكرار مي‌كنيم تا اعمال را ياد بگيريم. به خاطر همين است كه ژست‌ها و تيپ‌هاي دوران نوجواني و جواني خود را به ياد آورده و مي‌گوييم، مردان آن روزگار عجب مرداني بودند!
در گذشته، يكي از توصيه‌هاي اكيد روزمره والدين اين بود كه با پسران سر كوچه سر و كاري نداشته باشيم و در خيابان زياد به اين و آن نگاه نكنيم، چون سر بلوا نمي‌توانيم امنيت خود را حفظ كنيم. در بيست، ‌سي سال گذشته، كوچه و خيابان از فقر آدم‌هاي قابل بازنمود مثبت در زندگي جوانان رنج مي‌برد. امروز هم اين نقش جايش را به عكس‌ها و استندهاي بزرگ تبليغاتي زيادي داده كه بيست سال پيش در شهرهاي فيلم‌هاي خارجي ديده مي‌شد.
نمي‌توان گفت ما زندگي استارها و نقش‌هاي مهم را بازي مي‌كنيم يا آنها ما را بازي مي‌كنند، اما اين نكته را بايد مورد ارزيابي قرار دهيم كه ما در طول عمر چه تعداد افراد قابل بازي در زندگي‌مان مي‌بينيم كه از درستي بازي آنها صد‌در‌صد مطمئن هستيم. مرشدهاي زندگي درست و حسابي ما چه كساني هستند؟ فكر مي‌كنم حاكمان اعمال روزمره اين دوره و زمانه بمباراني از نقش‌هاي سينمايي و تلويزيوني هستند با (عمدتا) تم‌هاي تصويري دو بعدي در تصاوير گرافيكي‌هاي سر چهارراه و غذاهاي‌مان هم از ماكاروني گرفته تا برنج‌هايي كه در تلويزيون تبليغ مي‌شود. به زودي غذاهاي محلي، اگر زماني ميراث فرهنگي سرش به جشن‌هاي متنوع ديگري گرم شد از رونق مي‌افتند، چون تمركز بر يك سري آداب و رسوم ثابت در ميان اين افراد است.
چگونه بپوشيم، چگونه بخوريم، چگونه عاشق شويم و...؛ چيزي است كه پسران دو بعدي پوستري و تلويزيوني به فرزندان‌مان ياد مي‌دهند. فرزندان مانند كاسه‌هايي خالي هستند كه پر از ستاره‌هاي مختلف با اعمال ريز و درشت و فرهنگ زندگي متجملانه و خيالي‌شان مي‌شوند. نمي‌توان گفت صنعت نمايش و استارينگ مانند همان پسران سر كوچه قديمي هستند كه به واسطه‌اي براي پروراندن فرزندان در فضاي بي‌دفاع شهري تبديل شده‌اند، اما مهم‌تر اين است كه پس چه مي‌توان گفت؟
آنها افعال را مي‌آموزند، خوردن، ورزش و پوشيدن را از آنها مي‌آموزيم. اما نكته مهم اين است كه وقتي مي‌خواهيم شعر خواندن و خلاقيت براي كار كردن را ياد بگيريم، دچار فقر انعكاس آدم‌هاي خلاق در زندگي هستيم. لذا در امر مصرف قوي‌تر از امر توليد هستيم. همه كرسي‌هاي اقتصادي از تقويت توليدات داخلي حرف مي‌زنند، اما شهر با زبان اين آدم‌ها فقط از مصرف سخن مي‌گويد و آن هم چه بليغ!
ستاره‌ها، فهم ارگانيستي از زندگي و وجود داشتن را به ما مي‌آموزند. با ديدن اعمال و رفتار روزمره آنها و انتشارش از طريق تبليغات و توزيع كالا آنها را در مركز فهم خودمان از اعمال روزمره قرار مي‌دهيم. آنچه به آن مي‌گويند هويت، امروزه با انباني از آدم‌هاي بيروني و آموزش اعمال روزمره از آنها شكل مي‌گيرد. در حالي كه فهم مكانيستي از واقعيت وجودي يا كاركردي از خود را بايد از معلم‌هاي ساده‌پوش، والدين بدهكار و دانشمندان، كه در لاي صفحات نزديك آخر روزنامه هستند، بجوييم كه آنها به حاشيه‌اي رفته و ما كاركرد خلاقانه ياد نمي‌گيريم.
ستاره‌ها، بيشتر فراغت‌ها و جنبه‌هاي جذاب زندگي را به ما ياد مي‌دهند و كار و توليد كه نيازمند يادگيري سخت و مرارت‌بارند، در سپهر شهري ديده نمي‌شود. به همين خاطر شايد كار و توليد را كمتر مي‌فهميم و مدام به فكر مصرف كردن و تفريح يا روزمره هستيم. تازه وقتي جهانگيرخان دنبال تكرار اعمال مختار و اسپايدرمن است، كار جور ديگري بيخ پيدا مي‌كند، اين كار يعني قهرمان بازي هر روزه با شمشير و روياي شبانه‌روزي پرش از ارتفاع ممكن است كار دست ما كه دانشمندان را در صفحات نزديك به آخر روزنامه‌ها مي‌جوييم، بدهد. جهانگير خاني وجود ندارد، آنچه هست، ستاره‌ها و هنرپيشه‌هاي خارق‌العاده و خيالي هستند كه سيستم احساسات پسرك خيال‌پرداز را تهييج و خود را در ذهنش دروني كرده‌اند. آنها از طريق پوسترها و بنرهاي شهري، ذهنيتي جاودان و تلقيني شده و در اعمال روزمره آفريده مي‌شوند. معلم‌
ها هم كه ياد آمدن‌شان سخت است. سالي اگر يك بار براي جهانگيرخان جشن تولد نگيرند، نامش هم از يادش مي‌رود. هميشه تكرار مي‌كند، من اسپايدرمنم، من مختارم، من مي‌پرم، من مي‌زنم و من مي‌خورم.
جهان امروز دنياي اقتصاد افعال و اعمال است. زندگي ما با افعال‌مان تجسم مي‌يابد؛ مي‌خوابيم، بلند مي‌شويم، مي‌خوريم، مي‌خوانيم، مي‌فهميم و كار مي‌كنيم. اقتصاد سياسي افعال و اعمال به وجود مي‌آيد و همه سعي مي‌كنند براي پيشرفت خودشان اعمال ديگران را آن هم توسط افراد آشنا به مردم، تحت سيطره داشته باشند. رقابت بر سر اين است؛ چگونه هر يك از اين اعمال مي‌توانند فربه‌تر و موثرتر باشند؟
روزنامه اعتماد، ۱۴ دی ۱۳۹۵
http://etemadnewspaper.ir/?News_Id=64401

@thing
محبوبیت
روزنامه اعتماد۱۹دی۱۳۹۵

@thing
سرهنگ زاده🌷ای کاروان🌷
🆔: @KhatereeMusic
ای کاروان لیلای من کجا میبری؟
http://ardabil.isna.ir/default.aspx?NSID=5&SSLID=46&NID=21465

نسل جوان، توپ والیبال است،
والدین به آغوش دانشگاه پرتش می‌کنند
و دانشگاه به آغوش والدین

@thing
ناهید بالای سر آبادی است

@thing
به او گفتم بايست و ازاين راه مپيچ
نگو كه راهش از اول بود پيـچ پيچ

به من نگاه كرد و گفت اي عزيز من
نمي داني از اين راه اندكي كه نه ، هيچ !

اگر توانستي از اين راه بگذري، رفتي
و چونكه نتوانستي، مثل من تو بپيچ

در اين زمانه كه همـــۀ راه ها خمند
نمي شود كه روية مستقيم رفت هيچ

دواي درد تو پیچیده است ترکیبش
اگر نرفت درد تو از دل، به خود نپيچ

از این جا برو از نکوهش کیهانی
از این جهان تعجب بپیچ و قصّه مپیچ

كمي غبار بر اين قهر و آشتي بپاش
و جاده را صاف كن كه مي رود تن پيچ

@thing
دوتا بخر، سه تا ببر
محمد زينالي اُناري پژوهشگر فرهنگ عامه

روز جمعه‌اي است؛ براي مطالعه درباره طرحي راه مي‌افتم به شهر كرج تا در خيابان‌هاي داخل اين شهر قدم بزنم. ظهر است و هواي گرم و معتدل شهر تنها سايه‌هاي زير درختان پارك را تبديل به مكان قرار و فراغت آدم‌ها كرده است. كباب مرغ پخته مي‌شود و جوان‌ترها با لباس‌هاي رنگي در حاشيه حوض وسط پارك آب‌بازي و شادي مي‌كنند. ابرها عبور مي‌كنند و خورشيد را هم از آن وسط به گوشه‌اي مي‌كشانند. عصر جمعه، طبق گفته مردي جوان، بعضي از مغازه‌ها باز مي‌كنند و مردم به خيابان‌ها مي‌ريزند.

من هم دنبال اين ريختن به خيابان‌ها و مطالعه مكان‌‌ها هستم، اما از آن چيزي كه دنبالش بودم، خبري نيست، اما چيز ديگري مي‌بينم كه در ديگري در برابرم مي‌گشايد. حراجي‌ كه از پديده‌هاي مشهور سرمايه‌داري است. همه‌چيز پس از گذر زمان، نياز به آب شدن دارد و اين تكنيك بهترين وسيله براي تاجران جهت تامين بخشي از هزينه توليد كالاهاي خود است. هم انبارهاي كالا خالي مي‌شود و هم حداقل بخشي از هزينه توليد اين كالاها درمي‌آيد.

مشتري‌هاي حراجي‌ها هم نه دنبال مد سال كه به دنبال خريد لوازم ضروري براي زندگي هستند. در همه جاي دنيا گروهي كه مشتري اين كالاها هستند، طبقات و سلايق خاصي را شامل مي‌شود. اما بازارهايي كه مقابل من قرار گرفتند، حراجي نبودند، شبيه به حراجي ولي نه جنس‌هايي كه مد بوده و زمانش گذشته باشد. البته طرحي از حراجي براي طبقات پايين‌تر و پايين‌تر؛ آن زيرزميني‌ها ديده مي‌شد. انگار طبقه‌اي زيرزميني هستند كه در دهك‌هاي پايين درآمدي، لب صفر قرار دارند و بازارهايي براي آنها خلق مي‌شود.

بعد از ديدن اين چند مغازه، همه فروشگاه‌هاي دو تا بخر سه تا ببر، نمكي و عنوان با مسماي ارزانسرا يادم آمد. اينها يك گروه از فروشگاه‌ها هستند كه نام و نشان آنها با فقر يا كم پولي همراه است. ديدن اين فروشگاه‌ها مستند‌هايي را به يادم آوردند كه سال‌ها پيش درباره فقر ديده بودم.

ادامه در لینک زیر
http://www.etemadnewspaper.ir/Default.aspx?NPN_Id=624&pageno=16#

@thing 
"روز-مرگی"، وضعیتی است که حرکتی به جلو و برنامه ای زمان مند در درون سیستم وجود ندارد و نه تغییر، که اجرای مطلوب امر روزمره هم در آن غیر ممکن است. روزمرّگی بی خانمانی است، اما در روز-مرگی، حضوری عمومی که نیاز به خانمان داشته باشد وجود ندارد، حضور، قدرت و خانمان در مرکز سیستم و فرسایش در بخش خروجی آن است. روز-مرگی، لخت است و توده ی مرکزی آن می تواند در هر جای پست و بلندی بر روی پووستی انسانی خانمان بگیرد. با هر تغییری زود به رنگ جدید در می آید و خود را تطبیق می دهد. 

تغییر در سیستم های فرسوده ساده تر از سیستم هایی است که فاقد نظم هستند. آن ها در برابر هر نظم و دگرگونی ای به صورت خزنده ای خود را به قالب های جدید در می آورند و زود شکل های خود را هم عوض می کنند. با همه ی الگوهای قدرت که مرکزی تر است، ارتباط پسندیده ای برقرار می کنند و مانند آفتاب پرست به هر رنگی در می آیند و پس از قرار گرفتن بر روی پوستین، خمیازه ای عمیق می کشند و خود را به خوابی عمیق می اندازند.

http://www.anthropologyandculture.com/fa/easyblog/1711-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D8%B1%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C.html

@thing
مدیریت به سبک عیاری
محمد زینالی اُناری

من سالها است که کار می کنم و با بسیاری از افرادی که در سیستمهای مختلف کار میکنند آشنا هستم و ارتباط دارم. در این نوشته قصد ندارم عملکرد مدیران را نقد کنم، چه بسا مدیران در زمینی که هموار باشد، مدیریت خوبی داشته باشند. هدفم این است که همکاران و دوستانی که در مورد مدیریت نظر داده اند را به چالش بکشانم. مدیر هر که باشد و مدیریت هر چه باشد، عموم زیردستان درباره آن گفتگو می کنند. می گویند مدیر باید این گونه باشد... مدیریت این ... طورش خوبه!

خوب غلب دوستان من می گفتند مدیریت زیاد هم به تحصیل مربوط نیست، مدیر باید جنم و لیاقت داشته باشد. با همه خوب باشد و در عین حال همه از او حساب ببرند. به هیچ کسی باج ندهد و از همه یک سرنخ و امتیازی داشته باشد. اغلب افراد هم به همه رشته های علمی و حتی بی سوادها هم اجازه مدیر بودن می دادند، چرا که خودشان هم با مهندسی و طب معتقد بودند که می توانند مدیر باشند. بعد همه می گفتند من اگر مدیر شوم، چنان می کنم و چنین می کنم!

مدیریت در ایران علم نیست و به جای ان می گویند مسئولیت، کار اجرایی و به جای تخصص و برنامه داشتن، واژه های بومی چون لیاقت و روابط در مورد تصاحب آن صدق می کند. مدیران اغلب با دیگر پرسنل برابر نیستند و به ویژه در بسیاری از موارد اعم از مسائل مالی و داشتن خودرو و حق ورود و خروج آزاد برابرترند. این دیگر خدایی مدیریت نمی شود و نوعی تصاحب امتیازاتی فراتر از شغل محسوب می شود. هیچ کارشناسی حق بحث با وی ندارد و هیچ کس جرأت پیش افتادن از وی هم ندارد. دوستی داشتم که با هم وارد کاری شده بودیم و یک سال از من کوچکتر بود و همیشه هم به این کسوت سنی من احترام می گذاشت. وقتی مدیر شد، دیگر جلوتر از من راه می رفت و در بحث ها اغلب سعی می کرد جمع بندی را او انجام دهد.

خوب این دیگر مدیریت که یکی از تخصص های علم مدرن است، نمی باشد و نوعی برتری و مزیت و اقتدار با اتکا به امتیاز است. چشم غره هایی که مدیران برای شروع جمع بندی خود به دیگرانی می کنند و همه را نوعی اقمار بر گرد خود حساب می کنند، نشان از این است که عنصر قدرت در وی بر عنصر تخصص می چربد. اقتدار از منظر علم، در سیستم های خلق برنامه و نظارت او بر سازمان نشأت می گیرد، در حالی که در تحلیل دوستانم می دیدم که اقتدار از قدرت و حق حرف نزدن هیچ کس دیگر و مطلق بودن شخصیت مدیر بر می خیزد.

وقتی هم که می شنیدم به افرادی که خارج از گود مجموعه می خواهند عمل کنند، انگ نامردی و ادم فروشی زده می شود، درست یاد گروه های عیاری و الگوهای رفتار آنان افتادم. دیدم این سبک کار جمعی که دوستان من معتقدند، از چشم غره مدیر تا انگ نامردی به مخالفان الگوهای مدیر، نوعی رده بندی انسانی مبتنی بر سازمان های قدیمی عیاران است. این جا بود که گره من باز شد و دیدم ما بر اساس سنت های خودمان در یک ساختمان که برای کار در آن جا جمع شده ایم حرف می زنیم و در واقع از بروکراسی خبری نیست. کدبندی این بحث ها به جای عنصر تخصص و تقسیم کار، مبتنی بر قدرت، ترس و طرد می باشد. دیگر سعی می کردم به دوستانم بگویم که سازمان با زورخانه فرق دارد و ما قرار است متخصص و کارشناس باشیم نه لوطی.

@thing
اجتماعات صلب و سازه های ناانسانی
محمد زینالی اُناری

ما بار دیگر شاهد تجمع بیش از حد انسانی در شهر تهران شدیم. این بار این تجمع در حاشیه بحرانی صنعتی رخ داد که به ظاهر همه مسئولین گناه را بر مردم و اشتیاق بیش از حد آنان به عکس گرفتن انداختند و کار تمام شد. به راستی حضور مردم در داخل پاساژ، در حواشی آن و حتی در گوشی های موبایل چه معنایی داشت؟ آیا صدا و سیما به این فاجعه نمی پرداخت ( که می پرداخت) یا علت دیگری هم می توان برای این پدیده متصور شد.

اجتماعات انسانی در پی جشنها، سوگ ها، واکنش ها و حتی گاه اعتراضات شکل می گیرد. تهران بارها شاهد اجتماعات انسانی بوده و همواره با کمی آزادی بیشتر و کمتر و گاه با مواجهه با آن برخورد کرده است. عدم درک پیام اجتماعات یکی از مهم ترین مسائلی است که باید در فهم این مسئله به آن پرداخت. سوال این است که اجتماعاتی که بدون خواست و مجوز دولت (که یک نمایش قدرت زمان گذشته است) صورت می گیرد، چه معنایی دارد و چگونه می توان با آن مواجه شد. البته هر اجتماعی رازی دارد و سخنی که باید به درستی آن را دریافت وبا کنشگران به زبان این راز سخن گفت.

اما سالهای اخیر دوران بدشگونی علم و خیزش چالشهای متعدد درباره ناکارآمدی یا بی معنایی آن است. در جلسات خصوصی وزارت علوم بحث از نسبت دینی بستن به علوم اجتماعی و مثلا این که چگونه می توان حضور مردم را در داخل شهر با دین تفسیر کرد، صورت می گیرد. در جلسات عمومی به مردم این طور وانمود می شود که اگر وضع مردم بد شده به خاطر دوری از خدا و عدم رعایت حجاب و ... است. اما باید جای خالی علوم انسانی و شکل دادن یک گفت و گوی ساده (که دانش خود را می خواهد) میان اجتماع محلی و توده ی مهندسی بحران را در همین جا احساس کرد. با این حال به جای اطمینان دادن به مردم حاضر و چه بسا ذینفع در مصیبت پلاسکو و گفت و گو با آنها برای رفع نگرانی و اطمینان به واسطه های دولتی و شهری آن ها را متهم به عکس گرفتن و تماشای فاجعه نمودند. از مهندسی و منافع آن که اصلا هم قرار نیست اسلامی شود، جز این هم نمی توان انتظار داشت.

گسست میان متصدیان و اجتماع محلی، می توانست از طریق میانجی گری و خلق فضاهای گفتگوی کتبی و شفاهی متخصصان اقتصاد، علوم سیاسی، علوم اجتماعی و به خصوص مردم شناسان آشنا به خلقیات انسانی با جوامع محلی و ملی صورت گیرد. گروه هایی که در این سالها به شدت مورد تحریم منابع و اعتبارات دولتی و غیر دولتی قرار گرفته اند تا نتوانند به مطالعه اجتماعات محلی و گروه های انسانی بپردازند. باید گفت در فاجعه پنجشنبه غمبار تهران، جای خالی کنشگری اجتماعی و فهم خاستگاه های تاریخی حضور مردم تهران در خیابان های منتهی به فاجعه خالی بود و در روزی که مهندسی مدرن اضمحلال خود را نشان داد، خلاء دانش های انسانی محدود بسیار محسوس بود.
***
خاستگاه این اجتماع از گذران زندگی روزمره کسانی نهادینه شده بود که با این بازار و دردهای آن آشنا بودند. بازار تولیدی البسه ای که در ایران غریب و تنها بود. این روز نماینده تمام روزهایی بود که مسئولین به عنوان رباطهای سازه پرداز، فقط به متولیان و متصدیان مشاغلی که صوفیانه در کنج این بازارها پناه گرفته بودند، تذکر عامرانه می دادند و کسی از ایشان مسئولیت فهم مسائل این گروه و ساماندهی امور اقتصادی و معیشتی را بر دوش خود نمی دید. در دهه اخیر حتی سرانجام و کار روزمره تولید کنندگان داخلی هم به شدت زیر منگنه بود و میتوان گفت فروپاشی این سازه و بسیاری از سازه های در معرض اضمحلال نه در یک روز سرد زمستانی، که شاید از نیم قرنی پیش و به تدریج با ساختن سازه های صنعتی و در بستری از واردات بی رویه اجناس خارجی آغاز می شود. کارگاه هایی که در پایان عمر مدرنیستی این ساختمان نتوانسته بودند فرصت اثبات خود، احیای ساختمان (یا تغییر مکان) و هر امر دیگری را به دست بیاورند.

در شرایطی که تنها دیالوگ صورت گرفته مابین متولیان مجوزهای ساختمانی با اهالی ساکن در این سازه نه با ساماندهی وضعیت عمومی آنان که بسنده به نامه های آمرانه ی تذکر درباره مخاطرات احتمالی ساختمان بود، چگونه میتوان انسان بود، حجم زندگی غمبار درون این بازار را فهمید و در روبروی فاجعه نایستاد و یخ نزد؟ شاید بتوان پس از توجهی انسان شناسانه به این مسئله، برای اندکی آدم های ناتوانی را تصور کرد که در طی این سالها نشسته بودند در حجره شان و سرگرم کار بی سرانجامی برای گذران روزمره بودند، تا اینک شاهد یک آخرالزمان انسانی باشند. اما متخصصان صنعتی که در تخصص شان نیست از سرّ پیامهای انسانی سر در بیاورند، باید هم این اجتماع آخرالزمانی را به بهانه عکس گرفتن که امروزه تعمیمی بر یخ زدگی های روزمره است، تمسخر و تحقیر می کنند.

ساختمان سازی تهران و بسیاری از شهرهای دیگر ایران را خواهد خورد و به آخر الزمان هایی این چنین
نزدیک تر خواهد کرد. آتش سوزی های بزرگ و فروپاشی های بزرگ، کم شباهت به ماجرای یازده سپتامبر نیستند. آن چه که از انسان زدایی جهانی نصیب جامعه آمریکایی شد (و اوباما سعی کرد این موضوع را بفهمد)، در ایران و تهران هم دیده می شود. تهران نیز برای شکل گرفتن صنعت و مهندسی و افزایش تراکم شهری و سودهای کارخانه های تولید ساختمان در حال اجتماع زدایی و انسان زدایی است.

در جامعه ای که جز تولید سازه به کار دیگری آشنا نیست، سازه که ابزاری برای آرامش و توسع زندگی است،به بتی تبدیل شده و جای همه چیز را گرفته است. گروهی مدام در پی ساختن و افراشتن هستند و از اسکلت و آجر خدا می سازند، و باید عده ای دیگر به سوگ هزینه های سرسام آور اقتصاد شهری ورم کرده بنشینند و بدون داشتن اوقات فراغت و هزینه ی احیا کار کنند و روزهای عشق و زندگی خود را از دست بدهند. در این حالت می توان انتظار داشت که زندگی نا انسانی شرود و آدم ها، همسایگان شان و کل اجتماعات شهری منتظر روزی باشند که در جایی بایستند، یخ بزنند و این فاجعه ی ناانسانی شدن را تماشا کنند.

@thing
آخر الزمان
محمد زینالی اُناری

روایت های آخرالزمانی بسیاری از سوی قدما ذکر شده است. نه چنان که بتوان به قیامت و توصیفات آن اشاره شود، اما اینک یک آخر الزمان دیگر که می تواند صورت بگیرد، قابل تصور است. این روایت، سرنوشت شهرسازی مخاطره جویانه ای است که در ایران تجربه شده است. "بحران" در شهرسازی، از موضوعات اساسی است که به عنوان یک مخاطره زیست محیطی و انسانی اساسی در ال تجربه آن هستیم. تهران در حال فروپاشیدن است، از چند سال پیش که این شهر در آستانه تورم یا تراکم قرار گرفته و با طرز تفکر مهندسی کشور در دست ساخت و ساز گرایان قرار گرفت، این پروژه شروع شده است.

انفجارهایی که موجب تخریب ساختمان پلاسکو شد، توجه ما را بر می انگیرد که به تهران به عنوان شهری در حال مخاطره نگاه کرد. مدیریت بحران، باید معطوف به مدیریت پیش از بحران بوده و صرفا در روزهای حوادث خبرساز نشود. تهران در حال مخاطره انسانی و طبیعی است و به زودی امکان دارد، حجم اتفاق در آن به کثرت افزایش یابد. در این حال، می توان یک نوع فاجعه انسانی همچون بمباران های هیروشیما و ناکازاکی تصور کرد که تهران را دست خوش حادثه می کند. تهران به سوی قیامت درحال حرکت است و به زعم این که حادثه پلاسکو یک اتفاق بزرگ بود، اما ابعاد فاجعه انسانی تهران همچون وضع طبیعی شهر بیش از این است.

هم اکنون تهران، صورتی از آخرالزمانی است که به شکل بدون کنترل در آمده و امکان تسلط آدمی بر این محصول دست خود به مراتب کمتر از قدرت او است. تهران، علیه زندگی و امنیت نسلی انسان خروش کرده و شاید بتوان گفت آدمی با دست خود در تهران خود را به محاق برده است. تهران، نه آرمانشهر که آخرالزمان و پایان تاریخ را تجربه می کند و این واقعیت شهرسازی مخاطره جویانه ایرانی است. این بیم وجود دارد که بسیاری از شهرهای دیگر ایران نیز از دسترس چنین شیوه ای از شهرسازی در امان نماند.

ساخت و ساز بی رویه و تمرکز ثروت در مراکز شهر یکی از زمینه های خلق این وجه رو به موت شهر است. ساخت و سازی که سیاه چاله ای از فقر در حاشیه شهر دارد و قیامتی در مرکز شهر. در کنار بیغوله ها و خانه های نمور مناطق فقیر نشین، خیابان های شلوغ، کوچه های تنگ و تاری که سرشار از مراکز تجاری است درون شهرهای ایرانی را پر می کند. به زعم شعارهای کر کننده ای که از ضدیت با سرمایه داری در این شهرها به گوش می رسد، الگوی اقتصاد جهانی از مرکز و حاشیه در بافت انسانی شهرهای ایران در حال تجربه شدن است.

هر دوی این مکان ها، خطرناک و آخرالزمانی هستند و بیم آن دارد هر زمان حادثه ای در حاشیه شهر رخ دهد و مرکز شهر نیز از امکان حادثه بیرون نیست. کوچه هایی که قابلیت جابجایی خودروهای آتش نشانی را ندارند و ساختمان هایی که مستعد مخاطره هستند. از سویی باید مسئله استانداردهای مسکن و کارفرمایانی که به صورت پوپولیستی وارد ساختمان سازی شده اند نیز مورد توجه قرار گیرد. اگرچه ماجرای پلاسکو بسیار متفاوت تر است، اما باید گفت خانه ساختن در ایران تخصص نیست و هر خانه ای یک قدم به سوی زندگی آخرالزمانی است.

مرگ حق است ولی انسانیت آدمیزاد می طلبد که او تلاشش را برای حفظ خود و ارتقای زندگی اش انجام دهد. اما الگوی شهرنشینی ما، ساختن فضاهایی مخاطره جویانه در ساختارهای شهری است تا هر کسی بداند که در دریایی از مخاطره زندگی می کند. رهایی از این وضعیت، رهایی از آخرالزمان و رهایی از بیمی است که به صورت زمزمه ای روزمره درآمده است. تهران و اکثر شهرهای ایران، نیازمند منطقی در اقتصاد سیاسی شهری است که به شهر به دید کنسرو آدمیزاد نگاه نکند و تلاش کند تا با بازاندیشی در منطق و عاملیت خود فضای شهری را به فضای انسانی تبدیل کند.

http://www.absarnews.ir/note/3805

@thing