نکته: جامعه شناسی تجربه
764 subscribers
449 photos
32 videos
78 files
438 links
جامعه شناسی تجربه
یادداشت ها و فعالیتهای
محمد زینالی اناری:
@Mohamadzeinaliunari
(گروه بحث کانال)
@SoExperience

not for selling
Download Telegram
قهرمان و ضد قهرمان ( بخش دوم)

یکی از نیاتی که در تحقق انقلاب اسلامی دنبال می شد، حمایت و حفظ اندیشه ورزان و کسانی بود که نه صرفا با مبارزات چریکی که بلکه از طریق بالینگری فرهنگی در جامعه به روشن شدن بینش مردم کمک می کردند، حتی ضرورت انقلاب فرهنگی بیشتر هم محسوس بود. اما متاسفانه این بیماری فکری که ضدقهرمانان آن دوره در پاشیدن تهمت بر شخصیت افراد مبرز جامعه داشتند به دلیل ریشه انداختن در ذهن جامعه و پنهان شدن در ناخودآگاه مردم بعدها نیز باقی مانده بود.

چرا که اگر ضرب المثل و یا برچسبی برای نویسنده ای زده شده بود، مانند همین جکهای قومیتی که تا کنون هم مانده است، مدتها کارگر بود. از سوی دیگر، این افراد به دلیل تازه بودن میدان فکری اندیشه اجتماعی کمتر از حمایت پایگاه های دینی و مذهبی بهره مند بوده و از حمایت فکری مردم با آن ناخودآگاه فکری مغشوش محروم بودند. متاسفانه این جریان به خاطر ریشه داشتن تفکرضدقهرمانی در جامعه همواره دستخوش تزلزل و تخریب قرار گرفت و این روند تا مدتها ادامه یافت تا جایی که افرادی همچون دکتر بهشتی نیز از این رفتارها مصون نماندند.

نمونه این مصائب، کتابهای زیادی است که هم اکنون نیز در هجو و طعنه بر روشنفکری نوشته شده و در نمایشگاه ها فروخته می شود تا روشنفکری واقعی را با روشنفکرمأبان دولتی دوران ستمشاهی به مسلخ ببرند. به این گونه شاید دیگر دنباله آن تفکر قهرمانی که "خود" خوب و "خود" غیربومی یا دچار مشکل را به مردم ایران نشان دادند، ادامه نیافته و ما شاهد رواج بی اخلاقی و رخنه معضلات اجتماعی در زیر پوست جامعه باشیم. چرا که با این اعمال بدمان دیگر امکان داشتن تحلیلگر اجتماعی و یا تسهیلگر جامعه را نداشته ایم. چرا که لازمه داشتن این گونه افراد نخست ارج نهادن و الگو کردن شخصیت هایی است که در گذشته این تجربه را داشتند. اما ما داریم شخصیت هایی مانند جلال آل احمد و صادق هدایت را با قلم هایی به ظاهر تحلیلگر تحلیل می بریم تا از این میان چه خیزد؟

متأسفانه به خطر زهر تهمتهای قدیمی، منش ضدقهرمانی با لباس قهرمانی در جامعه ما رسوخ کرده و این خود یکی از علت های ظاهر شدن بداخلاقی و تندخودیی و غلبه نفسانیات در جامعه ما است. دیگر ویران شدن یک جامعه نه با مرگ قهرمان قومی، که با رواج تفکر ضدقهرمان (آن هم در لباس قهرمان)، در اندیشه صورت می گیرد که چه بسا بازار آن داغ است/ دریغ از ایران که ویران شود!

http://www.tabnakardebil.ir/fa/news/36320/%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82-%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C%D8%AA

لینک مقاله آقای مالک رضایی

http://www.tabnakardebil.ir/fa/news/27453/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D9%88%D9%81-%DA%A9%D9%88%D8%B1-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82-%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C%D8%AA

@thing
فرض کنید پرسیده شده می شد : آیا میدانید دلم چه می خواهد پیش از آنکه آن را به دست آورم؟
اگر سخن گفتن را یاد گرفته ام، پس میدانم.

لودویگ ویتگنشتاین، پژوهشهای فلسفی، نشر مرکز، ص ۲۳۷

@thing
۸مارس روز جهانی زن

من زنم
در پس کوچه های تاریک تاربخ
قربانی بستر ناامنی شهر
از حصارهای سر به فلک کشیده جنسیت
و مطامع شهوت آلود
هزاران سال پیچیدم
گذر کردم
صدایم در حلقوم
آوای درد و خشم را
طنین انداخت
من زنم
همچنان ایستاده ام
با کوله بار سنگین ظلم و اجحاف
در یرابر ناعدالتی اجتماعی
برای آسیاب نادیده شدنم
استوارم

#فیروزه_فیروز

@thing
فیس آف
محمد زینالی اُناری

فیلم فیس آف بیش از موضوع جاسوسی اش، شیوه ای از نفوذ افراد به حوزه خصوصی همدیگر را نمایش می دهد، خوب حوزه خصوصی جاسوس ها بیشتر با شغل شان مرتبط است. آن ها هویت واقعی ندارند و حوزه خصوصی شان هم در فعالیت هایشان با این موضوع درگیر است. به همین خاطر شاید نام و حتی ظاهرشان تفاوت داشته باشد. در این جریان یکی از رقبای جاسوس نقابی از جاسوس دیگر را درست کرده و خود را به جای او در حوزه خصوصی اش وارد میکند و به یار یا همسر وی ارتباط صمیمی و ... برقرار می کند.

این روزها، فضای تلگرام هم ما را بیش از این که به هم نزدیک تر کند، از طریق چنین فیس آف هایی دورتر کرده است. بسیاری از مردم به جای این که تصویر خود را به عنوان فرد پشت خط ولو تصویری ساده و محترم نمی گذارند و در عوض از خود تصویر گل و بلبل، رهبران انقلابی و اسم خدا و عناوین متعدد می گذارند. خوب این افراد به جای معرفی واضح خود، صورتی از فرد یا هویت دیگری برای خود انتخاب می کنند. خوبی شغل جاسوسی این است که در آن تصویر انسانی افراد عوض نمی شود ولی در تلگرام و ارتباطات پیامی مردم،۳ تصویر انسانی افراد جای خود را به همه۴ چیز می دهد گاه الا خود فرد. اگرچه همه می دانند پشت این تصویر، انسانی وجود دارد که در حال نوشتن است، اما این انسان با راز و رمز نمی خواهد خودش باشد و کشف شود.

هویت نامکشوف ایرانی ها در ارتباطات در امضاهای آن ها هم دیده می شود. آن ها بیش از این که متکی بر اسم خود باشند، تکیه بر خطوطی منقوش یا مغشوش از خود دارند. به این صورت می توان رگه هایی از فیلم فیس آف، جاسوسی یا اگر بهتر گفته شود، بی اعتمادی اجتماعی مردم ایران را در این تعاملات دید. چه بسا زنان نتوانند به خاطر مزاحمت هایی که نظیر آن را در خیابان ها هم می بینند، خود را تشخص دهند و چه بسا افراد دیگری به خاطر مشکل شدن در محیط های کار از این کار صرف نظر کنند. همه چیز دست به دست هم می دهد تا اعتماد اجتماعی تضعیف شود.

وقتی این امر عملی شد، دیگر نمی توان گفت جامعه ای وجود دارد. بسیاری از افراد امکان معرفی خود در جامعه را ندارند و این یعنی جامعه و آشنا شدن در آن برای مردم تولید احساس مخاطره می کند. مردم بیش از این که به دیگران اعتماد ندارند، از ان ها می ترسند. یا این که از مشخص شدن خود واقعی شان می ترسند. این کارها به ظاهر ابتدایی و فردی می آید، ولی در جامعه ما بحران اعتماد و بحران انسجام اجتماعی ایجاد می کند. به تدریج شاید گفت جامعه در ایران یک توهم بوده و ارتباطات ایرانی فضایی است که در آن راهزن یا حرامی زیادی وجود دارد. بعد از اعتماد دیگر چه چیزی وجود دارد تا مردم را با هم متحد نگه دارد؟

مردم جاسوس نیستند، اما شم جاسوسی موقعی پیدا می شود که انسان ها از نقطه نظر اخلاق اجتماعی این عرف را رایج کنند که در ابزارهای تلفنی و پیامی می توان با هویت مجعول و به ظاهر مشروع به گفت و گو با آدمها یا مصرف تولیدات متنی آن ها پرداخت. فیس افی شدن کاربران تلگرام و .. نشان از این می دهد که اخلاق اجتماعی به شدت پایین آمده و موجب بی اعتمادی، ترس و گسیختگی اعضای جامعه می شود. این آثار بسیار زیاد بر آسیبهای اجتماعی و .. ایجاد می کند و چه بسا باید بدانیم بخشی از مشکلات مردم ناشی از پلیس بازی یا جاسوس بازی عده زیادی از شهروندان حساس و ترسو می باشد. اما باید در نظر داشت به تدریج جامعه به معرض اضمحلال می رود و در ان موقع نه اینترنتی خواهد بود و نه امکاناتی. لذا این مردم هستند که باید خود را در فضاهای اینترنتی تطبیق داده و به تولید اعتماد اجتماعی و ... تلاش کنند.


@thing
آیرودینامیکی شدن،
محمدزینالی اناری، هفته نامه زمان اردبیل

@thing
هر سال
یک بار
از لحظه ی مرگم
بی تفاوت گذشته ام
بی آنکه بفهمم
یک روز
در چنین لحظه ای
خواهم مُرد!

#افشین_یداللهی
@cafeparagraph_mag
کتاب، روح زندگی
روزنامه اعتماد

@thing
روز جهانی زن مبارک باد😔

@thing
شوخ/مدعی
محمد زینالی اُناری

همه ما وارث تاج و تخت حکومت های قاجاری که نه، وارث اشعار و موسیقی ای هستیم که از آن دوران به جای مانده است. میراث فرهنگی مردم ایران عمدتا از زمان قاجاری قابل دستیابی است و دوران قاجاری برای ما یک آرکیتایپ یا الگوی اساسی از بسیاری زمینه های فرهنگی و اجتماعی است. حتی در زمینه اقتصاد هم ما از آن دوران ارث برده ایم و شاکله ی فرهنگ اقتصادی ما هم از آن دوران مبنا گرفته است. دیوان سالاری و مدیریت اراده های مردم هم از آن دوران آغازیدن گرفته است. اما در این میان باید به یک الگوی شخصیتی از ویژگی فردی عموم مردم اشاره شود که از آن دوران ماندگار شده است.

همه ی ما شخصیتی نه چندان جدی و نه چندان شوخی داریم. درست است، وقتی که قدرت دست ما است و همه کس زیر مجموعه ما هستند، بلد هستیم جدی باشیم و عنان همه را در دست داشته باشیم. آن گاه است که بسیار جدی هستیم و مانند قزاق های دوران قاجار با اقتدار و با اراده صحبت میکنیم. اما دقیقاً وقتی که آدمی به مراتب جدیتر از خود را می بینیم و قدرت نگه داشتن آن اطوار جدی را نداریم و چه بسا مورد اعتراض واقع گردیدیم، دست به دامن روی شوخ اخلاقمان میشویم و در برابر یک آدم جدی دیگر به مراتب ساده و مودب هستیم. تا جایی که وقتی از حرفهایی که خود به جد زده بودیم، سوال میشود زود میگوئیم : شوخی کردم!

چرا که وقتی جدی هستیم، حرف هایی کاملا قدرتمندانه بر اساس تصمیم خود ادا می کنیم و وقتی که قدرتی برتر پیش روی ما است، به سرعت خود را در برابر او خاکسار می بینیم. این وجه دوگانه جدی و شوخ ما، از آن بر می خیزد که وقتی جدی هستیم حرف خاصی نزده ایم و وقتی اوضاع بر علیه ما شد، سریع موضع خود را عوض می کنیم. چه بسیار شما با افرادی مواجه شده اید که وقتی همه چیز دست آنان است، عرصه را برای شما تنگ کرده اند و وقتی قدرت خاصی ندارند و از ایشان در مورد آن سختگیری های شان پرسش شود، همه چیز را تا حد یک موضوع ساده تقلیل می دهند. نمونه ی بسیاری از این قضایا را عمدتاً در جک ها و داستان های فکاهی دیده ایم.

جستجوی عمیقتر این شخصیت، نشان از آن است که قدرت از گذشته در جامعه ما عنصری تنها و فاقد معنای درونی بوده است. در اغلب موارد، قدرت یک امر ناظر بر افراد بوده و به مفاهیم درونی و ناب تکیه نداشته و به همین جهت عرفا آن را نکوهش کرده اند. به همین جهت وقتی عنصر معرفتی در قدرت وجود نداشت، بیشتر ابزاری کنترل کننده انسانها بوده و همه ی ادعاها صرفاً ناشی از نظم کنترل کننده ی انسان ها میبود. همین قدرت، وقتی که در پیشگاه قدرت برتر از خود قرار میگیرد، به شدت تحقیر میشود و با زدن خود به طفولیت در برابر قدرت بالاتر از خودش، به خود و ادعاهای خود میخندد و این موجب شکل گرفتن شخصیت شوخ او شده است.

عرفا همیشه از حقایق ازلی و ناب سخن می گفتند و نوعی تشبه به مالکیت حقیقت که در داستان های فراعنه موجود است، در نزد آدمهای دوستدار تاج و تخت و به ظاهر مدعی حقیقت وجود داشت و چه بسا امروز هم در خیل عظیمی از علاقمندان به مشارکت سیاسی دیده شود. اما وقتی که همین انسان های مدعی، که امثال حافظ نیز از دست آنها نالیده اند، در برابر فرد قویتر از خود قرار می گیرند، قدرت خود را تهی میبینند و آن همه ادعاهایشان از حقیقت و برتری فرو میریزد. این، شخصیت دوگانه، صفتی است که نزد انسانهای سلطه جوی محلی ما هم دیده میشد که پیش قدرتمند زبون بوده و پیش ضعیف ستیغ می کشیدند. وقتی با این افراد مواجه شدید، خود را دست کم نگیرید، امروز همه مردم توده ی برابر و شهروند هستند و کسی مدعی نظم و حقیقت نیست، مگر مدیران ساختارهای اداری که آنها هم زود بازنشسته و ضعیف میشوند.

@thing
از این ستون به اون ستون فرجه، از این شهر به اون شهر گردنه اس
محمد زینالی اُناری

گردنه از خود ترمینال شروع میشود. وقتی شهرداری ها اجاره ترمینال را که همیشه پر از تردد است، به قیمتی به فروشگاه ها می دهند تا آن ها کلوچه ای که رویش ۱۰۰۰تومان قیمت دارد را به گزاف بفروشند. هیچ وقت تجربه نخواهید کرد که در ترمینال یا حتی مسیرهای مسافرتی وقتی اتوبوس نگه داشته شود، جنسی مرغوب با قیمتی مطلوب ملاحظه کنید. نفس این که این ها هم وطنانی هستند که زحمت کشیده و خدماتی ارائه می دهند و نباید بر سر آن چانه بزنیم، مطلوب است، اما این عمل در واقع یادگیری نوعی گردنه اندیشی و راهزنی در سیستم اقتصادی است. بسیاری از مردم در همین گردنه ها بزرگ شده و کار یاد گرفته اند و این را نیک می دانند که سر بزنگاه می توانند خوب معامله کنند و از ناتوانی یا نیاز دیگران خوب سود ببرند.

این دیگر ماکیاولیسم و لیبرالیسم نیست، عیاری است. اقتصاد به سبک عیاری، فقط مترصد گردنه ها است. شهردارانی هم که ادعای مدیریت جهادی و اخلاق مداری دارند، نتوانسته اند تا کنون فرصت کنند و سیستم گردنه اندیشی را از اقتصاد شهری بر چینند. بر عکس فکر می کنند این سنت ها همین هستند که هستند و باید به همین روال اداره کنند. سنت گردنه اندیشی از اقتصاد سنتی و بومی ما بر می خیزد که در آن دلال ها مترصد این هستند که فردی ناآشنا وارد بازار شود و تا جایی که می توانند او را بچاپند تا این که انبان خود را از سکه پر و انبان او را از سکه تهی کنند. به این صورت گردنه ها وارد اقتصاد شهری شده اند و ترمینال و مسیر جاده و حتی گوشه و کنار روزمره شهر را پر کرده اند.

ایام آغاز سال جدید، عمدتاً توأم است با گران تر شدن هزینه بلیط های سفر و اقامت؛ در حالی که این ایام زمان شلوغی سفر و گردش مردم است و قاعده منصفانه این است که برای فروش بیشتر تخفیف ویژه ارائه نماید. اما جدا از این که زیرکی فروشندگان مجاب می کند که وقتی مشتری سر و دست می شکند، گران حساب کنند، از سوی مراجع ذی صلاح هم هزینه ها بالا میرود. به همین خاطر عیدی هایی که پیش از آغاز سال به کارمندان، کارگران و ... اعطا می شود، همه به صورت قانونی از سوی اقتصاد گردنه اندیش ربوده می شود. این سنتی است که در همه جهان شناخته شده است. کارگردان انیمیشن رابین هود هم این تفاهم اقتصادی را با انداختن یک سکه به درون کاسه درویش و افراشتن چندین سکه نشان داده است.

عید نوروز، از دیرباز یادآور بهار، شادی، صله رحم و صمیمیت بوده است، اما اقتصاد جدید ما وقتی زندگی ها از شیوه روستایی به شیوه شهری و ملیتی در آمده است، به جای صمیمیت روستا و فرهنگ همیاری آن، از الگوهای عیاری و راهزنی فرهنگ پذیر شده و دلالی و دریوزه مسلکی را فرهنگ بازارهای خود نموده است. این عکس العمل به شلوغی شهرها و شلوغی راه ها، شاید نه از وجدان روستانشینان مهاجر یا حتی اربابان شهر که از فرهنگ لوطی گری نابهنجار شده که زاده محمدی آن را در کتابش تشریح کرده است، شکل گرفته است. به این صورت که به جای این که فرهنگ صمیمیت مهاجران روستایی یا اشراف شهری تولید کننده فرهنگ سازمانی بازار مسافرت و عوارض شهری شود، فرهنگ لوطیان شاپو به سرِ سیبیلو در این جا دیده می شود، اگرچه خود آن ها لباس و تیپ شان را عوض کرده اند.

سفر، جایجایی و تغییر موضع انسان و حتی فروختن فرش و اساس برای راه انداختن کار، یاد آور تلاش انسان برای در آوردن یک لقمه نان است و این ضرب المثل که "از این ستون به اون ستون فرجه" اما اینک می توان این برداشت را از اقتصاد شهرمان و به ویژه در ایام عید نوروز که همه اغلب مسافر ترمینال ها و یا جاده های ایران عزیز هستیم، بگوئیم که "از این شهر به اون شهر گردنه اس" چه بسا این که داخل شهرهای ما هم گردنه کم نیست و اگر ناشی باشید و ندانید که کجای کارتان می لنگد، یک همشهری که به زودی قرار است به او شهروند بگوئیم، کاری خواهد کرد که همه جای شما بلنگد. امیدوارم در سال ۹۶ این حال ما تغییر یابد و رفتار سر گردنه ای از ابلاغیه های قیمت و اجاره های فروش گاه های ترمینال وسر جاده دود شود و به هوا رود.

@thing
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
مخارج نوجوانان
بخش اول
زیگموند باومن؛ برگردان: عرفان ثابتی


درآمد: فشارهای اجتماعی دنیای مدرن و تلاش برای پذیرش در گروه همسالان، نوجوانان را وامی‌دارد تا در رقابتی پایان‌ناپذیر بر سر مصرف کالاها شرکت کنند، رقابتی که هزینه‌های مصرفی خانواده را به طور فزاینده‌ای افزایش می‌دهد. این مقاله به بررسی علل تغییر فرهنگ مصرف نوجوانان نسل جدید می‌پردازد.[۱] 

اداره‌ی آمار ملی با انتشار جدیدترین «پیمایش مخارج خانوارها» در بریتانیا درباره‌ی ساختار فعلی بودجه‌ی یک خانواده‌ی معمولی گزارش داده است: افرادی که با هم زیرِ یک سقف زندگی می‌کنند، به چه منظوری پول خرج می‌کنند و چه کسی برای چه چیزی پول می‌دهد؟ بر اساس این گزارش، یک «نوجوان معمولی» در بریتانیا سالانه بیش از ۱۰۰۰ پوند برای تلفن‌های همراه، اِم‌پی‌تری پِلیِرها و دانلودها، ۲۴۰ پوند برای اصلاح مو، و ۳۰۰ پوند برای کفش‌های ورزشی خرج می‌کند. اینها تنها هزینه‌های رایج نیستند بلکه برای محاسبه‌ی کل بودجه‌ی نوجوانان باید پول بلیت سینما، نایت‌کلاب و پوشاک را هم در نظر گرفت. یک نوجوان معمولی فکر می‌کند که برای زندگی مناسب، و در واقع «عادی» و برای مقبولیت در میان همسالان خود و جلب احترام آنها به چیزهای دیگری هم نیاز دارد: چیزهایی مانند تلفنِ همراه، که بموقع به نسخه‌ی «جدید و بهبودیافته» ارتقا می‌یابد و با تازه‌ترین زنگ‌ها روزآمد می‌شود، لپ تاپ، تلویزیون و دی‌وی‌دی پلیر در اتاق اختصاصی، بعضی از آلات موسیقی و کلاس موسیقی و … . در کل، بر اساس این گزارش، سبک زندگی یک نوجوان معمولی، سالانه ۹۰۰۰ پوند هزینه دارد. اگر تورم را در نظر بگیریم، این رقم ۱۲ برابر مبلغی است که ۳۰ سال قبل یک نوجوان معمولی خرج می‌‌کرد.

برای این که این ارقام را بفهمیم و موضع بگیریم، باید به دو نکته‌ی دیگر توجه کنیم. نکته‌ی اول: اکنون نوجوانان در مقایسه با زمان آغازِ محاسبات آماری، پول خرج کردن را از سن بسیار کمتری شروع می‌کنند- و این سن همچنان در حال کاهش است. برای مثال، اخیراً یکی از مؤسسات خیریه‌ی آموزشی در تحقیقی دریافت که هفت‌ساله‌ها نه تنها می‌خواهند که تلفن همراه داشته باشند بلکه مایلند که این تلفن‌ها زنگ‌های مُدِ روز و جدیدترین بازی‌ها را هم داشته باشند.

نکته‌ی دوم: نوجوانانِ دهه‌ی ۱۹۷۰، همچون جانشینان امروزیِ خود، شیفته، فریفته و مسحورِ عجایب بازی‌های کُنسولی، واکمن‌ها یا فیلم‌های سینمایی بودند؛ اما در آن دوران، همه‌ی این چیزهای دلخواه (شاید به استثنای بلیت سینما) به طور نسبی بسیار گران‌تر بودند و بنابراین، در مقایسه با نمونه‌های پیشرفته‌ترِ فعلی، عده‌ی کمتری به آنها دسترس داشتند. این چیزهای دلخواه کالاهایی تجملی و رؤیایی به شمار می‌رفتند نه مایحتاج اولیه، و تملک آنها نشانه‌ی بخت و اقبالِ بلند شمرده می‌شد، نه انتظاری مشروع یا حق یا وظیفه. حال که این چیزهای دلخواه ارزان‌ترند، قیمت آنها به طرز وسوسه‌انگیزی کاهش می‌یابد و به نحو فریبنده‌ای در دسترس قرار دارند، به دست آوردنِ آنها بخشی عادی از زندگی «طبیعی» و معمولیِ «هر کسی» شده «که سرش به تنش می‌ارزد» و دیگر تملک آنها رویدادی استثنائی و خارق العاده نیست که آن را جشن بگیرند، به یاد سپارند، و از خدا یا بخت و اقبالِ مساعد تشکر کنند. نتیجه‌ی غیرمنتظره اما محتومِ این امر از بین رفتن پیوند عاطفی با این   دارایی‌هاست : آنچه واقعاً اهمیت دارد لحظه‌ی اکتساب است و نه دوستیِ پایدار. نیمی از تلفن‌های همراهِ نوجوانان گم می‌شوند، و کفش‌های ورزشی، اندکی پس از این که خریده می‌شوند، دلِ نوجوانان را می‌زنند و در سطل آشغال می‌افتند. چیزها به همان سرعتی که مُد می‌شوند، از مُد می‌افتند. در بین انبوه وسایلی که به سرعت به دست می‌آیند و دور انداخته می‌شوند، به ندرت چیزی «مایه‌ی مباهات و عزیز» می‌شود؛ و اگر هم بشود، حتماً به سرعت از چشم می‌افتد. آنچه باید همیشه زنده نگه داشته شود، سبک است و نه وسائل؛ و این سبک،  می‌طلبد که لوازم جانبی آن وسایل با سرعتی فزاینده تعویض شوند.

نامه‌ی اندیشمندانه‌ی جاکومو سِگانتینی، یکی از خوانندگان ایتالیایی آثارم، مرا برانگیخت تا دنیای نوجوانان را بازبینی کنم. او نوشت: «واقعیتِ زندگی من کاملاً متفاوت است. تا حد ممکن، کم مصرف می‌کنم چون پول ندارم. این وضعیت، باعث سرخوردگی‌ام نشده بلکه مرا به نادیده گرفتنِ پیام‌های بازاریابی عادت داده است.» دلیلی ندارم که به صداقت جاکومو شک کنم و تنها می‌توانم قدرت اراده‌اش را بستایم، حتی اگر بخش عمده‌ای از این قدرت ناشی از فشارِ ضرورت باشد. جاکومو سِگانتینی به اختیار یا اجبار، خلاف جریان (جریانی نیرومند) شنا می‌کند. شمار فراوانی از دیگر مردان و زنانِ جوان، درست مثل او «پول ندارند» که مخارج نوعی سبک زندگی را تأمین کنند که به عقیده‌ی بسیاری مسئله‌ی مرگ (اجتماعی) یا زندگی (اجتماعی) است.
مخارج نوجوانان
بخش دوم
زیگموند باومن؛ برگردان: عرفان ثابتی

عده‌ی زیادی، مصرف کنندگانِ «ناموفق» یا «ناکام»، ناتوان یا شکست خورده به شمار می‌روند اما این وضعیت باعث خوشحالی آنها نیست و اگر می‌توانستند چنین انتخابی نمی‌کردند. «پیام‌های بازاریابی» همه جا حاضرند و به طرز آزارنده‌ای مُصر و مکّارند؛ هر چند حیرت‌انگیزترین قدرت آنها ناشی از این واقعیت است که «مخاطبان» هم‌سال آنها («نوجوانان معمولی») با ترس آمیخته به احترام به آنها گوش می‌‌کنند و تا جایی که می‌توانند (و بیش از توانِ خود) می‌کوشند تا از فرامین و دستورات آنها اطاعت کنند. بنابراین، فقط نباید به «نادیده گرفتنِ» تبلیغات تجاری عادت کنیم بلکه بیش از هر چیز باید به «نادیده گرفتنِ» فشارِ شاید کمتر آزارنده اما قطعاً مؤثرِ اطرافیانِ خود و چشم‌پوشی از فشارِ معیارهایی عادت کنیم که اطرافیانمان می‌کوشند خود را با آن مطابقت دهند و انتظار دارند که معاشرانشان نیز چنین کنند. نادیده گرفتن، بی‌اعتنایی و غلبه بر فشارِ اجتماعی شجاعت زیادی را می‌طلبد. این کار مستلزم اعصابی پولادین و شخصیتی قوی است؛ در واقع، شخصیتی بسیار قوی که تربیت، پرورش و حفظ آن به رغم همه‌ی مشکلات آسان نیست.

سی سال قبل تنها عده‌ای خاص و برگزیده، افرادی بسیار مصمّم و شجاع، صبورانه پس انداز می‌کردند تا رایانه‌ی شخصی یا بلیت فیلم‌های کارگردانان و یا بازیگران محبوبِ خود را بخرند. اما در سال‌های اخیر، تنها عده‌ای خاص، بسیار مصمّم و مقاوم، از مقروض شدن برای خریدن جدیدترین اِم‌پی‌تری پلیرها و دانلود کردن تازه‌ترین آهنگ‌ها خودداری کرده‌اند. جاکومو سِگانتینی می‌تواند یکی از این افراد خاص و نه چندان پرشمار باشد، و حدس می‌زنم که خاص بودن برای او آسان به دست نیامده است؛ خاص بودن باید اغلب دردناک و گاهی حتی تحقیرآمیز بوده باشد و تسلیمِ موج شدن هزینه‌ی مالی دارد. شنا کردن خلاف جریان آب هم هزینه دارد؛ در این مورد، هزینه، مالی نیست اما سنگین‌تر است و بیشتر صدمه می‌زند. در یکی از نامه‌هایم نوشتم که سرنوشت، گزینه‌ها را تعیین می‌کند اما انتخاب از میانِ آنها بسته به شخصیت خودِ آدم است. با توجه به انتخاب‌های سگانتینی باید گفت که شخصیت او در خورِ ستایش و احترام است.

تأکید جاکومو بر این که «نیندیشیدن به آینده» محال است، مرا متأثر کرد. با توجه به تاریخ نامه‌ی او (چند ماه پس از افولِ اعتباری اخیر و سقوط بازارهای کار) به نظر می‌رسد که این بار، جاکومو دارد دوباره به صف اکثریت عظیمی ‌از همسالانِ خود می‌پیوندد. گویا زندگی در میان چرخشِ سرگیجه آور، مهیّج و نفس‌گیرِ کالاها و هیجانات جدید که تا چندی پیش ابدی به شمار می‌رفت، دارد از حرکت باز می‌ایستد؛ اگرچه آهنگش کاهش یافته و به احتمال زیاد تا مدتی لنگ لنگان خواهد رفت. جاکومو سِگانتینی به درستی می‌گوید که «نه چند دوجین بلکه صدها هزار» جوانی که با او به دنیای بزرگسالان قدم می‌گذارند با چالشی مواجهند که شش ماه قبل هیچ تصوری از آن نداشتند و قطعاً از مهارت لازم برای رویارویی با آن بی بهره بودند. آنها یاد گرفته بودند که با  فزونیِ گزینه‌ها و فرصت‌ها کنار بیایند؛ اما حالا باید به سرعت بیاموزند که چگونه در جهانی مبتلا به کمیابیِ گزینه‌ها و فرصت‌ها زندگی کنند. آیا شغلی برایم وجود دارد؟ اگر وجود دارد، چه نوع شغلی است؟ برای دستیابی به آن باید چه کار کنم؟ می‌توان به چند شغلِ ممکن اشاره کرد اما هیچ کس نمی‌تواند تضمین کند که این شغل‌ها هنوز هم وجود داشته باشند، و آن قدر باقی بمانند که مهارت‌های لازم برای آنها را کسب کنیم.

خوشحال می‌شوم اگر جاکومو بتواند، آن طور که می‌گوید، به صف «جامعه‌شناسانِ جوان» بپیوندد. اما باید به او (و هر کسی که چنین فکری در سر دارد) هشدار دهم که پیوستن به این صفوفِ خاص، زندگیِ وی را آسان‌تر نخواهد کرد. با توجه به شخصیت او، این کار ممکن است بر دلواپسی‌هایش بیفزاید و از همان مقدار آرامش خاطری که برایش باقی مانده نیز بکاهد. زیرا به عنوان یک جامعه‌شناس، بارها و بارها در زندگی حرفه‌ای درخواهد یافت که «آدمیان فقط چیزی را می‌آ‌موزند که به دردِ اجدادشان می‌خورد. درست زیستن چیزی است که تنها می‌توان به مردگان آموخت»- این سخنانِ فرناندو پسوا است که بسیاری او را نویسنده‌ی «یکی از مهم ترین متونِ جهانِ مدرن» می‌دانند.
منبع: سایت فرهنگی صدانت

@thing