Tarix va Toponomika
1.53K subscribers
1.09K photos
16 videos
3 files
403 links
We opened this channel to help with "Zakovat"
Download Telegram
#toponim #etimologiya

KO‘KCHA – Toshkent shahridagi mahalla nomi. Mahalla nomi Koʻkcha darvozasi va shu nomdagi qabila bilan bogʻliq.

Muhammad Solihning yozishicha,
Koʻkcha darvozasining nomi qabila nomidan olingan, yaʼni koʻkcha qabilasidan.

Tarixchi olim A.R.Muhammadjonovning fikriga koʻra, “koʻkcha” soʻzi aslida “kohicha” soʻzining oʻzgartirilgan shakli, “kohicha”, “kohak” soʻzi “qalʼacha” degan maʼnoni anglatadi va bu yerda oʻrta asrlarda harbiy qalʼa boʻlganidan dalolat beradi.

Mahalla aholisi asosan koʻnchilik, kosibchilik va toʻqimachilik,mavzelarda dehqonchilik bilan shugʻullangan. Shahar tashqarisida mavzelari boʻlgan.Ushbu nom respublikamizning boshqa joylarida ham uchraydi

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
🔥2👍1
#shunchaki

Maykl Jekson- 🕷O'rgimchak odam ro‘lini o'ynashni shunchalik xohlardiki, u hatto Marvelni sotib olmoqchi ham bo‘lgan.

Rasm kulgili a 😁

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
😁3👍2
#toponim #etimologiya

Malatya

Malatya — Turkiyaning Sharqiy Anadolu mintaqasida joylashgan shahar. Shahar tarixi qadimgi davrlarga borib taqaladi. Unda turli sivilizatsiyalar, jumladan, Xettlar, Ossuriylar, Urartular, Rimliklar, Vizantiyaliklar, Saljuqiylar yashagan.

"Malatya" nomi Xet tilidan kelib chiqqan deb ishoniladi va "🍯asal","asal mamlakati" degan ma'noni anglatadi.Malatya unumdor yerlari va qishloq xoʻjaligi, xususan, oʻrik yetishtirish markazi sifatidagi tarixda mashxur bo'lgan. Shahar, shuningdek, Malatya qal'asi va Aslantepe arxeologik yodgorligi kabi tarixiy diqqatga sazovor joylari bilan mashhur.

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍1
#toponim #etimologiya

Bursa

Bursa Turkiyaning shimoli-g'arbiy qismidagi shahar bo'lib, boy va rang-barang tarixga ega. Shahar dastlab miloddan avvalgi 7-asrda bitiniyaliklar tomonidan asos solingan va keyinchalik Rim va Vizantiyaning muhim aholi punktiga aylangan. 14-asrda Bursa Istanbuldan oldin Usmonlilar imperiyasining poytaxti boʻlib xizmat qilgan.

"Bursa" so'zi "salqin, toza suv" ma'nosini anglatuvchi yunoncha "Prusa" so'zidan kelib chiqqan deb ishoniladi.

Bursa 1335-1363 yillar oralig'ida Usmonlilar davlatining birinchi yirik va ikkinchi umumiy poytaxti bo'lgan. Usmonlilar davrida shahar Hüdavendigar ( kẖdạwndgạr , Usmonli turkchada "Xudoning sovg'asi" degan ma'noni anglatadi, kelib chiqishi forscha) deb atalgan.Keyinchalik shahar-Yashil Bursa deb atalgan. Shahar bo'ylab joylashgan bog'lar shuningdek, atrofdagi mintaqaning keng va xilma-xil o'rmonlari uchun shunday nomlangan

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍1🔥1
#noodatiy

Litoplar-🪨Toshmi ? yoki 🌱o'simlik ?

Litoplar - Afrikaning janubida o'sadigangan shirali o'simlik turi. Ular toshga o'xshash ko'rinishi tufayli odatda "tirik toshlar" yoki "tosh o'simliklar" deb nomlanadi (litos-tosh,ops-yuza) bu jihat ularga o'txo'r hayvonlarga qarshi kamuflyaj sifatida tabiiy muhit bilan uyg'unlashishga yordam beradi.

Litoplar qurg'oqchil va toshloq muhitga moslashish sifatida bu noyob ko'rinishni ishlab chiqdi. Ular odatda yerga yaqin o'sadi va o'rtada yoriq bilan tekislangan, disk shaklidagi tanaga ega bo'lib, u yerda juft barglar paydo bo'ladi. Bu barglar qalin va go'shtli bo'lib, o'simlik uzoq vaqt qurg'oqchilikda suvni saqlashga imkon beradi.

Litoplarning ko'plab turlari va navlari mavjud, ularning har biri o'ziga xos ranglar va naqshlarga ega. Ular gullash davrida turli xil oq, sariq yoki pushti ranglarda romashka gullari hosil qiladi.

1958-yilda bu gullar haqida "Tirik tosh" hujjatli filmi su'ratga olingan

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍2
#toponim #etimologiya

SINOP

Sinop shahri Turkiyaning Qora dengiz sohilida joylashgan qadimiy shahar.Diogenning tug‘ulgan shahri hisoblanadi

Toponim etimologiyasi haqida:

1)"Sinop" nomi yunoncha "sinope" so'zidan kelib chiqqan bo‘lib ya'ni "safar" degan ma'noni anglatadi.

2) Afsonaga ko'ra, shahar uning asoschisi hisoblangan xuddi shu nomdagi Amazon malikasi sharafiga nomlangan.

3) Boshqa bir rivoyatga ko'ra, shaharga qadimgi Yunonistondagi Asopos daryosi xudosining suv nimfa qizlaridan biri Sinope asos solgan va shahar shu nimfa sharafiga nomlangan.

Sinop shaxriga miloddan avvalgi VII asrda yunon xalqi tomonidan asos solingan va mintaqadagi muhim savdo posti va dengiz bazasiga aylangan. Keyinchalik u turli imperiyalar, jumladan Fors, Rim, Vizantiya va Usmonli imperiyalari tomonidan boshqarilgan.

Vizantiya davrida Sinop yirik kemasozlik va savdo markaziga aylandi. U dengiz bazasi sifatida strategik ahamiyatga ega bo‘lgan

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍3
222👍 Hammaga rahmat-
Bittasi birrovga kelgan ekan 😂
👍1
#shunchaki

ENG QISQA DARYOLAR

AQShning Montana shtatidagi Roe daryosi 2006-yilgacha dunyodagi eng qisqa daryo hisoblangan.2006-yilda Ginnes rekordlar kitobi eng qisqa daryo uchun rekordni bekor qildi.

U Giant Springs va Missuri daryosi o'rtasida atigi 201 fut (61 metr) oqadi. Qisqa uzunligiga qaramay, Roe daryosi mintaqadagi manzarali va mashhur diqqatga sazovor joy sifatida tan olingan.‌‌

So'nggi ma'lumotlarga ko'ra, dunyodagi eng qisqa daryo Abxaziya Respublikasining Gagra tumanida oqadigan Reprua daryosidir . Uzunligi atigi 18 m (59 fut) bo'lib, Qora dengiz sohilidagi eng sovuq daryolardan biri hisoblanadi.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍2
#noodatiy #kasallik

KULUVCHI O‘LIM (KURU)
kasalligi

"Kuru" nomi bilan ham tanilgan Kuluvchi o'lim kasalligi - Papua-Yangi Gvineyaning Fore qabilasi aholisi orasida keng tarqalgan noyob neyrodegenerativ kasallik. Kasallik kannibalistik marosimlar orqali yuqumli prionlarning yuqishi natijasida yuzaga keladi, bu yerda odamlar hurmat belgisi(o‘lik ruhini ozod qilish) sifatida vafot etgan qarindoshlarining tanasini va miyasini iste'mol qiladilar.

Kuru kasalligining birinchi hujjatlashtirilgan holati 1950-yillarda avstraliyalik shifokor Gajdusek tomonidan tashxis qo'yilgan.

Kuru atamasi kasallikning klassik alomati bo'lgan tana titrashi tufayli kuria yoki guria ("silkitish") so'zidan kelib chiqqan. Kuruning o'zi "qaltirash" degan ma'noni anglatadi.

Ayollar va bolalar odatda infeksion prionlar eng ko'p to'plangan organ bo'lgan miyani iste'mol qilganlar, bu esa kuruni yuqtirish imkonini bergan. Shuning uchun kasallik ayollar va bolalar orasida ko'proq tarqalgan.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍4
#toponim #etimologiya

MERSIN

Turkiyaning janubida joylashgan Mersin shahri qadim tarixga ega. Bu hududda ham turli sivilizatsiyalar: Xettlar, Forslar, Rimliklar va Vizantiyaliklar yashagan. 19-asrda Mersin yirik port shahri sifatida rivojlanib, savdoning muhim markaziga aylandi.

Toponim etimologiyasi haqida 2 xil qarash mavjud:

1) "Mersin" so'zining "marmar" yoki "marmar koni" degan ma'noni anglatuvchi "Marsa" yoki "Mersiya" deb atalgan Xet tilidan kelib chiqqanligi taxmin qilinadi. Bu, ehtimol, mintaqada marmar karerlarining mavjudligi bilan bog'liq.

2) turkcha : Mersin , yunoncha : lrsinē ) aromatik o'simliklari nomi bilan atalgan, xususan bu hududda ko'p o'sadigan mirta nomidan.Bu versiya haqiqatga yaqinroq deb qaraladi. 17-asrda yashagan Usmonli sayyohi Evliya Chalabiy ham oʻzining “Sayohatnoma” sida bu hududda Mersinoʻgʻullari (Mersin oʻgʻillari) ismli bir urugʻ borligini qayd etgan. 19-asrda Mersin Mersina deb ham atalgan

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍3
#toponim #etimologiya

GAAGA- "Tinchlik va Adolat" shahri.Har holda shiori shunday

Niderlandiyada joylashgan Gaaga shahri tarixi 13-asrga borib taqaladi. "Gaaga" nomi gollandcha "hage" so'zidan olingan bo'lib, "to'siq" yoki "qo'riq" degan ma'noni anglatadi. Bu nom o'rta asrlarda hududda mavjud bo'lgan ov joylari va o'rmonlar uchun berilgan.Den Haag yoki Gravenhage nomlari bor

Gaaga birinchi marta 1242-yilda Die Haghe nomi bilan tilga olingan. 15-asrdagi "des Graven hage" nomi, so'zma-so'z "Grafning yog'ochi" bo'lib, "Grafning to'siqlari, shaxsiy to'siqlari yoki ov yerlari" kabi ma'nolar bilan ishlatila boshlandi. Rasmiy ravishda "s-Gravenhage" imlosi 17-asrdan boshlab shahar uchun ishlatilgan

Shahar asrlar davomida hukumat va siyosatning muhim markazi, Gollandiya hukumatining qarorgohi bo'lib, ko'plab xalqaro tashkilotlar va elchixonalar joylashgan. Bugungi kunda Gaaga o'zining madaniy merosi, tarixiy arxitekturasi va xalqaro ta'siri(xalqaro sud) bilan mashhur.‌‌

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍3
#mifologiya

ANANSI 🕷🕸

Anansi yoki Ananse ( so'zma-so'z 🕷o'rgimchak deb tarjima qilinadi ) - Akan xalq og'zaki ijodida ko'pincha o'rgimchak sifatida tasvirlangan hikoyalar, donolik, bilim va hiyla bilan bog'liq Akan xalq ertaki qahramoni. U G'arbiy Afrika , Afrika-Amerika va G'arbiy Hindiston folklorining eng muhim qahramonlaridan biridir

Afrika mifologiyasida Anansi o'zining ayyorligi bilan mashhur bo'lgan ayyor o'rgimchak. Anansi G'arbiy Afrikaga Karib dengizi va Amerikaga qul bo'lgan afrikaliklar tomonidan olib kelingan deb ishoniladi.

Anansi ko'pincha kichik, aqlli mavjudot sifatida tasvirlangan, u o'zining aql-zakovati va ayyorligi orqali kattaroq, kuchliroq hayvonlardan ustun turadi. U o'z aql-zakovati orqali vaziyatlarni o'z foydasiga xal qilish bilan tanilgan. Anansi ko'pincha donolik va bilim saqlovchisi sifatida tasvirlangan.

Ba'zi hikoyalarda Anansi insoniy xususiyatlarga ega, masalan, tik yurish va kiyim kiyish.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
@mifologikk
👍2
#toponim #etimologiya

SIBIR - uxlab yotgan yer

Bu nomning zamonaviy qoʻllanishi rus tilida Sibir xonligining ruslar tomonidan bosib olinishidan keyin qayd etilgan .

Ba'zi manbalarda "Sibir" sibir tatarcha "uxlab yotgan yer" (Sib-ir) so'zidan kelib chiqqanligi aytiladi.

Yana bir variant, mintaqa Sibe xalqi nomi bilan atalgan deb da'vo qiladi.

Polshalik tarixchi Chiliczkowski bu nom protoslavyancha "shimol" (sever ) so'zidan Severiya bilan bir xil ekanligini taklif qildi.

Anatol Baykaloff bu nom turkiy kelib chiqishi boʻlgan “su” (suv) va “bir” (yovvoyi yer) soʻzlari birikmasidan iborat boʻlishi mumkinligini taxmin qilgan.

Boshqa bir hisobda bu nom Nenetslar tomonidan assimilyatsiya qilingan paleoasiatik etnik guruh bo'lgan Sirtya  (shuningdek "Syopyr" ) ning qadimgi qabila etnonimi sifatida ko'riladi.

Mo'g'ulshunos Dyordji Karaning ta'kidlashicha, "Sibir" mo'g'ulcha "sibir"so'zidan kelib chiqqan bo'lib, " sheber " yoki "zich o'rmon" ma‘nosini bildiradi.

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍3🔥1
#toponim #etimologiya

SEVILYA

Sevilya - Ispaniyaning janubiy mintaqasida joylashgan shahar, o'zining boy tarixi va madaniy merosi bilan mashhur. Shaharga qadim odamlarning joylashishi miloddan avvalgi 8-asrga tegishli.

Hisbaal - Sevilyaning eng qadimgi nomi. Bu janubi-g'arbiy Iberiyadagi Tartess madaniyatining Finikiya mustamlakasi paytida paydo bo'lgan va u Baal xudosiga ishora qiladi. Manuel Pelliser Katalonning soʻzlariga koʻra, qadimgi ism Spal boʻlib, Finikiya tilida “pastlik” ,"tekislik","vodiy"degan maʼnolarni bildirgan

Ba‘zi manbalarda "Sevilya" nomi arabcha "Ishbiliya" so'zidan kelib chiqqan deyiladi. Bu nom shaharga Ispaniyada musulmonlar hukmronligi davrida berilgan

NO8DO bu Sevilyaning rasmiy shiori boʻlib, u ispancha No me ha dejadoni bildiruvchi rebus boʻlib , “U [Sevilya] meni tashlab ketmadi” degan maʼnoni anglatadi.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍3
#shunchaki

Kiberxondrit -👨‍💻 bu o'z kasalliklari haqida batafsil ma'lumot olish uchun Internetdan foydalanadigan odam

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍2😁1
#shunchaki #noodatiy

AYOL TUFLISI(shippak,tapochka buyog‘i shevaga qarab😄)ORXIDEYASI

Cypripedioideae nomi bilan ham tanilgan "ayol tuflisi orxideyasi" noyob orxideya turidir. U poyafzalga o'xshash o'ziga xos shakli bilan ajralib turadi. Shuning uchun "Lady's Slipper Orchid" umumiy nomini olgan.

Lady's Slipper Orxideyasi - quruqlikdagi o'simlik ya'ni ular boshqa orxideya turlari kabi daraxtlarda emas, balki tuproqda o'sadi.

Lady's Slipper orxideya dunyoning turli mintaqalarida, jumladan, Osiyo, Yevropa va Shimoliy Amerikada yashaydi. Ular odatda salqin va mo''tadil iqlimlarda o'sadi.

Cypripedium yunoncha " Kupris pedion" so'zidan kelib chiqqan bo'lib, Venera oyog'ini anglatadi (Rim ma'budasi Veneraga ishora ). Calceolus lotincha "kichik tufli" ma‘nosiga ega

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍3💋1😘1
Bahordan salom azizlar
Jumaning hayri va barakasi barchamizga birdek bo‘lsin