Tarix va Toponomika
1.53K subscribers
1.09K photos
16 videos
3 files
403 links
We opened this channel to help with "Zakovat"
Download Telegram
#shunchaki

ENG QISQA DARYOLAR

AQShning Montana shtatidagi Roe daryosi 2006-yilgacha dunyodagi eng qisqa daryo hisoblangan.2006-yilda Ginnes rekordlar kitobi eng qisqa daryo uchun rekordni bekor qildi.

U Giant Springs va Missuri daryosi o'rtasida atigi 201 fut (61 metr) oqadi. Qisqa uzunligiga qaramay, Roe daryosi mintaqadagi manzarali va mashhur diqqatga sazovor joy sifatida tan olingan.‌‌

So'nggi ma'lumotlarga ko'ra, dunyodagi eng qisqa daryo Abxaziya Respublikasining Gagra tumanida oqadigan Reprua daryosidir . Uzunligi atigi 18 m (59 fut) bo'lib, Qora dengiz sohilidagi eng sovuq daryolardan biri hisoblanadi.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍2
#noodatiy #kasallik

KULUVCHI O‘LIM (KURU)
kasalligi

"Kuru" nomi bilan ham tanilgan Kuluvchi o'lim kasalligi - Papua-Yangi Gvineyaning Fore qabilasi aholisi orasida keng tarqalgan noyob neyrodegenerativ kasallik. Kasallik kannibalistik marosimlar orqali yuqumli prionlarning yuqishi natijasida yuzaga keladi, bu yerda odamlar hurmat belgisi(o‘lik ruhini ozod qilish) sifatida vafot etgan qarindoshlarining tanasini va miyasini iste'mol qiladilar.

Kuru kasalligining birinchi hujjatlashtirilgan holati 1950-yillarda avstraliyalik shifokor Gajdusek tomonidan tashxis qo'yilgan.

Kuru atamasi kasallikning klassik alomati bo'lgan tana titrashi tufayli kuria yoki guria ("silkitish") so'zidan kelib chiqqan. Kuruning o'zi "qaltirash" degan ma'noni anglatadi.

Ayollar va bolalar odatda infeksion prionlar eng ko'p to'plangan organ bo'lgan miyani iste'mol qilganlar, bu esa kuruni yuqtirish imkonini bergan. Shuning uchun kasallik ayollar va bolalar orasida ko'proq tarqalgan.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍4
#toponim #etimologiya

MERSIN

Turkiyaning janubida joylashgan Mersin shahri qadim tarixga ega. Bu hududda ham turli sivilizatsiyalar: Xettlar, Forslar, Rimliklar va Vizantiyaliklar yashagan. 19-asrda Mersin yirik port shahri sifatida rivojlanib, savdoning muhim markaziga aylandi.

Toponim etimologiyasi haqida 2 xil qarash mavjud:

1) "Mersin" so'zining "marmar" yoki "marmar koni" degan ma'noni anglatuvchi "Marsa" yoki "Mersiya" deb atalgan Xet tilidan kelib chiqqanligi taxmin qilinadi. Bu, ehtimol, mintaqada marmar karerlarining mavjudligi bilan bog'liq.

2) turkcha : Mersin , yunoncha : lrsinē ) aromatik o'simliklari nomi bilan atalgan, xususan bu hududda ko'p o'sadigan mirta nomidan.Bu versiya haqiqatga yaqinroq deb qaraladi. 17-asrda yashagan Usmonli sayyohi Evliya Chalabiy ham oʻzining “Sayohatnoma” sida bu hududda Mersinoʻgʻullari (Mersin oʻgʻillari) ismli bir urugʻ borligini qayd etgan. 19-asrda Mersin Mersina deb ham atalgan

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍3
#toponim #etimologiya

GAAGA- "Tinchlik va Adolat" shahri.Har holda shiori shunday

Niderlandiyada joylashgan Gaaga shahri tarixi 13-asrga borib taqaladi. "Gaaga" nomi gollandcha "hage" so'zidan olingan bo'lib, "to'siq" yoki "qo'riq" degan ma'noni anglatadi. Bu nom o'rta asrlarda hududda mavjud bo'lgan ov joylari va o'rmonlar uchun berilgan.Den Haag yoki Gravenhage nomlari bor

Gaaga birinchi marta 1242-yilda Die Haghe nomi bilan tilga olingan. 15-asrdagi "des Graven hage" nomi, so'zma-so'z "Grafning yog'ochi" bo'lib, "Grafning to'siqlari, shaxsiy to'siqlari yoki ov yerlari" kabi ma'nolar bilan ishlatila boshlandi. Rasmiy ravishda "s-Gravenhage" imlosi 17-asrdan boshlab shahar uchun ishlatilgan

Shahar asrlar davomida hukumat va siyosatning muhim markazi, Gollandiya hukumatining qarorgohi bo'lib, ko'plab xalqaro tashkilotlar va elchixonalar joylashgan. Bugungi kunda Gaaga o'zining madaniy merosi, tarixiy arxitekturasi va xalqaro ta'siri(xalqaro sud) bilan mashhur.‌‌

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍3
#mifologiya

ANANSI 🕷🕸

Anansi yoki Ananse ( so'zma-so'z 🕷o'rgimchak deb tarjima qilinadi ) - Akan xalq og'zaki ijodida ko'pincha o'rgimchak sifatida tasvirlangan hikoyalar, donolik, bilim va hiyla bilan bog'liq Akan xalq ertaki qahramoni. U G'arbiy Afrika , Afrika-Amerika va G'arbiy Hindiston folklorining eng muhim qahramonlaridan biridir

Afrika mifologiyasida Anansi o'zining ayyorligi bilan mashhur bo'lgan ayyor o'rgimchak. Anansi G'arbiy Afrikaga Karib dengizi va Amerikaga qul bo'lgan afrikaliklar tomonidan olib kelingan deb ishoniladi.

Anansi ko'pincha kichik, aqlli mavjudot sifatida tasvirlangan, u o'zining aql-zakovati va ayyorligi orqali kattaroq, kuchliroq hayvonlardan ustun turadi. U o'z aql-zakovati orqali vaziyatlarni o'z foydasiga xal qilish bilan tanilgan. Anansi ko'pincha donolik va bilim saqlovchisi sifatida tasvirlangan.

Ba'zi hikoyalarda Anansi insoniy xususiyatlarga ega, masalan, tik yurish va kiyim kiyish.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
@mifologikk
👍2
#toponim #etimologiya

SIBIR - uxlab yotgan yer

Bu nomning zamonaviy qoʻllanishi rus tilida Sibir xonligining ruslar tomonidan bosib olinishidan keyin qayd etilgan .

Ba'zi manbalarda "Sibir" sibir tatarcha "uxlab yotgan yer" (Sib-ir) so'zidan kelib chiqqanligi aytiladi.

Yana bir variant, mintaqa Sibe xalqi nomi bilan atalgan deb da'vo qiladi.

Polshalik tarixchi Chiliczkowski bu nom protoslavyancha "shimol" (sever ) so'zidan Severiya bilan bir xil ekanligini taklif qildi.

Anatol Baykaloff bu nom turkiy kelib chiqishi boʻlgan “su” (suv) va “bir” (yovvoyi yer) soʻzlari birikmasidan iborat boʻlishi mumkinligini taxmin qilgan.

Boshqa bir hisobda bu nom Nenetslar tomonidan assimilyatsiya qilingan paleoasiatik etnik guruh bo'lgan Sirtya  (shuningdek "Syopyr" ) ning qadimgi qabila etnonimi sifatida ko'riladi.

Mo'g'ulshunos Dyordji Karaning ta'kidlashicha, "Sibir" mo'g'ulcha "sibir"so'zidan kelib chiqqan bo'lib, " sheber " yoki "zich o'rmon" ma‘nosini bildiradi.

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍3🔥1
#toponim #etimologiya

SEVILYA

Sevilya - Ispaniyaning janubiy mintaqasida joylashgan shahar, o'zining boy tarixi va madaniy merosi bilan mashhur. Shaharga qadim odamlarning joylashishi miloddan avvalgi 8-asrga tegishli.

Hisbaal - Sevilyaning eng qadimgi nomi. Bu janubi-g'arbiy Iberiyadagi Tartess madaniyatining Finikiya mustamlakasi paytida paydo bo'lgan va u Baal xudosiga ishora qiladi. Manuel Pelliser Katalonning soʻzlariga koʻra, qadimgi ism Spal boʻlib, Finikiya tilida “pastlik” ,"tekislik","vodiy"degan maʼnolarni bildirgan

Ba‘zi manbalarda "Sevilya" nomi arabcha "Ishbiliya" so'zidan kelib chiqqan deyiladi. Bu nom shaharga Ispaniyada musulmonlar hukmronligi davrida berilgan

NO8DO bu Sevilyaning rasmiy shiori boʻlib, u ispancha No me ha dejadoni bildiruvchi rebus boʻlib , “U [Sevilya] meni tashlab ketmadi” degan maʼnoni anglatadi.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍3
#shunchaki

Kiberxondrit -👨‍💻 bu o'z kasalliklari haqida batafsil ma'lumot olish uchun Internetdan foydalanadigan odam

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍2😁1
#shunchaki #noodatiy

AYOL TUFLISI(shippak,tapochka buyog‘i shevaga qarab😄)ORXIDEYASI

Cypripedioideae nomi bilan ham tanilgan "ayol tuflisi orxideyasi" noyob orxideya turidir. U poyafzalga o'xshash o'ziga xos shakli bilan ajralib turadi. Shuning uchun "Lady's Slipper Orchid" umumiy nomini olgan.

Lady's Slipper Orxideyasi - quruqlikdagi o'simlik ya'ni ular boshqa orxideya turlari kabi daraxtlarda emas, balki tuproqda o'sadi.

Lady's Slipper orxideya dunyoning turli mintaqalarida, jumladan, Osiyo, Yevropa va Shimoliy Amerikada yashaydi. Ular odatda salqin va mo''tadil iqlimlarda o'sadi.

Cypripedium yunoncha " Kupris pedion" so'zidan kelib chiqqan bo'lib, Venera oyog'ini anglatadi (Rim ma'budasi Veneraga ishora ). Calceolus lotincha "kichik tufli" ma‘nosiga ega

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍3💋1😘1
Bahordan salom azizlar
Jumaning hayri va barakasi barchamizga birdek bo‘lsin
#toponim #etimologiya

Dunyo okeanidagi bir qancha orollar hayvonot olami vakillarining nomlari bilan ataladi:

Azor - "qirg'iy🦅"
Galapogos - "toshbaqa"🐢
Kanar - "it”🐕
Kayman - "timsoh"🐊
Samoa - “ mao”🐦 qushi joyi.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍3🔥1
#shunchaki

Mashxur SARKARDALAR va ularning OTLARI 🐎

1. Makedoniyalik Aleksandr- Butsefal
2. Napoleon Bonapart - Marengo
3. Chingizxon – Tardu
4. Jorj Vashington - Nelson
5. Gannibal Barka - Surus
6. Yuliy Sezar - Incitatus
7. Robert E. Li - Traveller
8. Stonewall Jekson - Little Sorrel
9. Hunlar sarkardasi Attila - Babieca
10. Saloxiddin Ayyubiy - al-Xamsa‌‌

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍3🔥1
#shunchaki

Climates vitalba🌿-Chol soqoli butasi

Keksa odamning soqoli yoki Sayohatchining quvonchi sifatida ham tanilgan, Yevropa va G'arbiy Osiyoda o‘sadigan boshqa o‘simlik tanasiga tirmashuvchi buta.

Chol soqoli kuchli "alpinist" bo'lib, 20 metrgacha o‘sadi va gullari bahorning oxiridan yozning boshigacha gullaydi va undan keyin keksa odamning oq soqoliga o'xshash tukli urug'li boshlar chiqaradi

U ko'pincha o'rmonlar, to'siqlar va butazorlarda o‘sib, u yerda zich chakalakzorlarni hosil qilishi mumkin.

Clematis vitalba-Shveytsariyadagi tosh davrida arqon yasash uchun ishlatilgan.

Sloveniyada oʻsimlikning poyalari piyoz uchun savat toʻqishda hamda ekinlarni bogʻlashda ishlatilgan.

Bu, ayniqsa, g'alla bo'laklarini bog'lash uchun foydali bo'lgan, chunki sichqonlar uni kemirmaydi.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
🤷‍♂1👍1
#toponim #etimologiya

BOSFOR, DUBAY, YUKATAN

Bosfor - Qora dengizdan O'rta dengizga o'tiladigan bo'g'iz. Qadimda Bosfor (yunoncha, - buqa🐂), bo'g'izidan suzib о‘tadigan kemalarning egalari boj haqini qoramol bilan to'lagan.

Dubay - Birlashgan Arab Amirliklaridagi amirlik va shaharning nomi «chigirtka»🦗 degan ma'noni anglatadi.

Yukatan yarim orolining nomi - mayya hindulari tilida Ulumit-Kis-el-Etel-Zet - ya'ni, «🐓xo'roz va 🦌bug'ular mamlakati».degan ma‘noni anglatadi

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍2😁2
#toponim #etimologiya

KANADA🇨🇦

Mutaxassislarning yozishicha, kanada so'zining paydo bo'lishi tubjoy xalq bo'lgan indeyslar bilan bog'liq. Fransiya qiroli farmoni bilan, Jak Karte boshchiligidagi fransuz ekspeditsiyasi Xitoyga boradigan shimoliy yo'lni ochish maqsadida g'arbga qarab suzadi. 1535-yili ekspeditsiya a'zolari oldindan tanish bo'lgan Muqaddas Lavrentiya bo'g'iziga kiradi va shu nomli daryo orqali yuqoriga qarab harakat qilishadi. J.Karte daryo sohilidagi irokez indeyslari manzilini ko'rib qoladi va ulardan mamlakatingiz qanday ataladi deb, so'raydi.J.Karte gaplarini tushunmagan irokezlar o'zlari tilida kanata - «qishloq» deb javob berishadi.

Sayohat davomida xuddi shu savol bir necha marta takrorlangan bo'Isa ham, bitta kanata javobini olishgan. Shundan so'ng. J.Karte ishonch bilan kanata so'zini nom sifatida kartaga tushirgan.

Keyinchalik, kanata so'zining qo'llash areali kengaygan va katta hududni qamrab olgan Kanada davlatining nomiga aylangan

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍4
#noodatiy

Farishta karnayi🌱

Farishta karnayi (Brugmansia) Ituzumdoshlar oilasiga mansub gulli oʻsimliklar turkumi boʻlib,bu oilaga pomidor, kartoshka va tamaki ham kiradi. Bu o'simliklarning vatani Janubiy Amerika, xususan, And tog'lari bo'lib, shoxlaridan pastga osilgan katta, karnay shaklidagi gullari bilan mashhur.

Farishta karnayi o'simliklari ko'pincha bog'larda va landshaftlarda manzarali butalar yoki kichik daraxtlar sifatida o'stiriladi. Ular odatda oq, sariq, pushti yoki shaftoli rangli ajoyib gullari uchun yetishtiriladi.Bizdagi "bangi devona"o‘simligi ham shu oilaga mansub va juda o‘xshash.

Farishta karnayi o'simligining barcha qismlarida skopolamin, giossiyamin va atropin kabi zaharli alkaloidlar mavjud. O'simlik odamlar va hayvonlarning og'ir zaharlanishiga va hatto o'limga olib kelishi mumkin.

Farishta trubasining ayrim turlari tarixan an'anaviy tibbiyotda va shamanik marosimlarda alkaloidlarining gallyutsinogen xususiyatlari tufayli ishlatilgan.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍1
#shunchaki #noodatiy

Whispering wall-"Pichirlash devori"

Janubiy Avstraliyadagi Barossa suv ombori o'zining parabola effekti tufayli "Pichirlash devori" nomini olgan. Bu yerda pichirlab gapirsangiz ovozingiz to'g'onning bir tomonidan ikkinchi tomoniga - 140 metrdan uzoqroq masofaga aniq eshitiladi. Ushbu g'ayrioddiy akustik hodisa tufayli to'g'on "o'z nomini olgan" va mashxur sayyoxlik maskaniga aylangan

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍2