Tarix va Toponomika
1.53K subscribers
1.09K photos
16 videos
3 files
403 links
We opened this channel to help with "Zakovat"
Download Telegram
#toponim #etimologiya

Yamayka - buloqlar oroli

Yamayka orolida qadimdan aravak qabilalari yashagan. Orolga yevropaliklardan birinchi bo‘lib, 1494- yili Kolumb ekspeditsiyasi borib tushgan va unga Santyago nomini berishgan.

Mahalliy xalq Tainolar orolni o'z tillarida Xaymaka deb atashgan, "Yog'och va suv o'lkasi" yoki "Buloqlar mamlakati" degan ma'noni anglatadi.

1601-yili orolni qadimiy indeyscha Xaymaka — “buloqlar oroli” nomi qayta tiklandi. 1655-yili orolni ingliz mustamlakachilari bosib olib uni nomini Jamaica deb talaffuz qilishgan.

Orolda joylashgan davlat nomining ruscha shakli Yamayka, keyinchalik u hech qanday o‘zgarishsiz o‘zbek tiliga ham o‘zlashgan

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍4
#shunchaki

Bersaglieri : «amerikadagi sharpshooterning analogi »— Italiya armiyasining piyoda askarlari korpusidagi oʻq otuvchilar qoʻshinlari.

Ular
dastlab 1836-yil 18-iyunda general Alessandro Ferrero La Marmora tomonidan Qirollik Sardiniya armiyasida xizmat qilish uchun yaratilgan va keyinchalik Qirollik Italiya armiyasiga aylangan

Ular qora
🦃g'arbiy kaperkailli patlari bilan bezatilgan o'ziga xos keng qirrali shlyapalari bilan mashxur.

Nisbatan kambag'al Sardiniya qirolligi ko'p sonli otliq qo'shinlarni sotib olishga qurbi yetmas edi , shuning uchun tez harakatlanuvchi o'q otuvchi piyodalar korpusi kerak edi. Bu qoʻshinlar yuqori jismoniy va oʻq otish meʼyorlariga oʻrgatilgan. Ular tez yuguradi va joylarini tez o‘zgartiradi

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍4
Hafizulloh Amin
#shunchaki

Hafizulloh Amin

Hafizulloh Amin (1929-yil 1 avgust - 1979-yil 27-dekabr) Afg'oniston kommunistik davlat rahbari bo'lib, 1979-yil sentyabridan o'ldirilishigacha bu lavozimda uch oydan bir oz ko'proq vaqt ishlagan . U 1978-yildagi Savr inqilobini uyushtirdi va Xalq demokratik partiyasi bosh kotibi sifatida Afgʻonistonni boshqargan Afgʻoniston Demokratik Respublikasiga asos soldi.

Kobul viloyatining Pag'mon shahrida tug'ilgan Amin Kobul universitetida tahsil olgan va ikki marta AQShga o'qishga borishdan oldin o'qituvchilik faoliyatini boshlagan. Bu vaqt ichida Amin marksizmga qiziqib qoldi va Viskonsin universitetida radikal talabalar harakatida qatnashdi. Afgʻonistonga qaytgach, u oʻz pedagoglik lavozimidan talabalarga sotsialistik mafkuralarni tarqatish uchun foydalangan va keyinchalik Nur Muhammad tomonidan asos solingan yangi oʻta soʻl tashkilot – Afgʻoniston Xalq Demokratik partiyasiga (XDP) qoʻshilgan

Amin 1978-yil apreldagi Savr inqilobining asosiy tashkilotchisi bo‘lib , Muhammad Dovud Xon hukumatini ag‘darib , sotsialistik g‘oyalarga asoslangan sovetlarga xayrixoh davlat tuzdi

Leonid Brejnev davridagi Sovet Ittifoqi Amindan norozi edi va unga ishonmas edi. 1978-yilda Afg'oniston va Sovet Ittifoqi o'rtasidagi 20 yillik do'stlik shartnomasiga asoslanib, Afg'oniston ichki ishlariga aralashdilar. Sovet operativlari 1979-yil 27-dekabrda Tojbeg saroyida 10 yillik Sovet-Afg‘on urushini boshlagan “ Bo‘ron-333” operatsiyasi doirasida Aminni o‘ldirishdi. U uch oydan sal ko'proq vaqt hukmronlik qildi.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍2
#shunchaki

Bomiyon Buddalari

Afg'onistonning Bomiyon hududida joylashgan, 6-asrning ikki yodgorligi edi.

Buddalar 2 ta bo‘lib, taxminan 544-595 milodiy yillarda 38 metrli kichikroq "Sharqiy Budda" qurilgan. Kattaroq 55-metrli "G'arbiy Budda" taxminan milodiy 591-644 yillarda qurilgan bo'lib, bu hududda eftaliylar hukmronlik qilgan vaqtga to'g'ri keladi.

Tarixiy afg'on buddizmining YUNESKOning Jahon merosi ob'ekti sifatida u Ipak yo'lidagi buddistlar uchun muqaddas joy edi. Biroq, 2001-yilning 26-fevralida Tolibon yetakchisi Mulla Muhammad Umarning Afgʻonistondagi barcha haykallarni “hech kim ularga sigʻinmasligi yoki hurmat qilmasligi uchun” buyrug‘iga asosan yoʻq qilingan.

Haykallar Gandharadagi yunon-buddist san'atining klassik aralash uslubining keyingi evolyutsiyasini aks ettirdi.

Kattaroq haykal "Salsal" ("yorug'lik olam bo'ylab porlaydi") deb nomlangan va erkak deb atalgan. Kichikroq haykal "Shah Mama" ("Malika ona") deb nomlanadi va ayol qiyofasida.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍4👏2🐳2
#shunchaki

Saule ☀️

Saule ( litva : Saulė , lat . Saule ) — quyosh maʼbudasi, Litva va Latviya mifologiyalarida keng tarqalgan Boltiqboʻyi quyosh xudosi.

Litva va Latviya tillaridagi Saulė / Saule ismi ham Quyoshning shartli nomi bo'lib , Proto-Boltiq nomidan * Sauliā > * Saulē dan kelib chiqqan

Saulė - eng qudratli xudolardan biri, quyosh ma'budasi, Yerdagi barcha hayot uchun javobgardir. U baxtsizlarning, ayniqsa yetimlarning homiysi.

Litva va latvcha "dunyo" ( pasaulis va pasaule ) so'zlari "quyosh ostidagi joy" deb tarjima qilingan.

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
@mifologikk
👍3👎1
Alp Arslon

Rasm: Hofiz Abruning 1425-yilda yozgan “Majma at-tavorix” miniatyurasi ; unda Alp Arslonning taxtga chiqishi tasvirlangan
Muhammad Alp Arslon bin Dovud Chag'ri - Saljuqiylar imperiyasining ikkinchi sultoni va Saljuqiyning nevarasi. U saljuqiylar hududini ancha kengaytirib, oʻz qudratini mustahkamlab, janubiy, sharqiy va shimoli-gʻarbdagi raqiblarini magʻlub etdi va 1071-yilda Mansikert jangida vizantiyaliklar ustidan qozongan gʻalabasi Anadoludagi turkmanlar turar - joylariga asos soldi.

U Chag'rining o'g'li va Saljuqiylar imperiyasining asoschisi bo'lgan Tug'rilning jiyani edi. Uning bobosi Mikoil bo'lib, Mikoil o'z navbatida sarkarda Saljuqiyning o'g'li edi

Uning vaziri Nizom al-Mulk yosh sultonni shunday ta’riflaydi:
U zo'r va qo'rqinchli edi va u o'z e'tiqodida juda qattiq va mutaassib bo'lgani va Shofe'iy marosimini ma'qullamaganligi uchun men undan doimo qo'rqib yashardim.



Alp Arslon "Sulton al-Muazzam", "Molikul Islom" "Shahanshoh" kabi nomlar bilan ulug'langan

@toponomik
👍6👎1
#shunchaki

Tonzur
a-katolik ruhoniylarining boshlari tepasidagi sochi olingan joy, ularning dunyoviy manfaatlaridan voz kechish ramzi.

"Tonzura" ning asl ma'nosi to'liq aniqlanmagan. Tavba qilganlar sochlarini oldirishardi. Shu nuqtai nazardan, "tonzuru" Xudoga murojaat qilish belgisi sifatida talqin qilinishi mumkin.

Dastlabki rohiblar bu odatni qabul qildilar, bu VI asrdan boshlab barcha ruhoniylarga tarqaldi. "Tonzura" to'g'risidagi rasmiy buyruq Toledodagi to'rtinchi Sinod tomonidan qabul qilingan (633-yil 5-dekabr). Tonzura 1973-yil 1-yanvardan boshlab Papa Pavel VI tomonidan bekor qilingan.

Rossiyada kliriklarning kesilgan makovkasi gumenzo (slav. g'umnts). "Gumenzo" so'zi "gumno" so'zidan kelib chiqqan bo'lib, ko'pincha nonni maydalash uchun mo'ljallangan yerning tozalangan va tekislangan qismini anglatadi.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👏3👎1
#shunchaki

Karbatina

Karbatina ( p. carbatinae ) qadimgi Yunoniston va Rimning qishloq kambag'allari orasida uzoq antik davrdan 3 -asrgacha keng tarqalgan poyabzal turi bo'lib , oyoq atrofida tortilgan va keyin uni ushlab turish uchun bog'langan xom teridan iborat.

Yuqori yoki alohida taglikka ega bo'lmagan karbatina dunyodagi eng oddiy poyabzal turlaridan biridir va ba'zida boshqa madaniyatlarda shunga o'xshash poyabzallarning umumiy nomi sifatida ishlatiladi.

Karbatina yunoncha karbatínē ( kárbanįnē ) ning transkripsiyasi bo'lib , ehtimol kárphō ( kἁrphō ) bilan birlashadi va " quruq teridan qilingan " yoki " yashirish " kabi ma'noni anglatadi

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
🔥5👍1
#shunchaki

Gerontologiya
-qarishning ijtimoiy, madaniy, psixologik, kognitiv va biologik jihatlarini o'rganish.

Bu so'z
Ilya Il'ich Mechnikov tomonidan 1903-yilda yunoncha yépwv (geron) so'zidan kelib chiqqan bo'lib, "keksa odam" degan ma'noni anglatadi va-Loyia (-logia) "o'rganish"degan ma'noni anglatadi.

Bu soha keksa odamlarda mavjud kasalliklarni davolashga ixtisoslashgan tibbiyot sohasi bo'lgan geriatriyadan farq qiladi.

Gerontologlarga biologiya, hamshiralik ishi, tibbiyot, kriminologiya, stomatologiya, ijtimoiy ish, jismoniy va kasbiy terapiya, psixologiya, psixiatriya, sotsiologiya, iqtisodiyot, siyosatshunoslik, arxitektura, geografiya, farmatsiya, sog'liqni saqlash, uy-joy qurilishi va antropologiya bo'yicha tadqiqotchilar va amaliyotchilar kiradi.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍3
#shunchaki

Nikel(nickel) va "Nikelbek"(Nickelback") guruhi

🔹️Kanada besh sentlik tangasi odatda nikel deb ataladi. Bu Kanada dollarining yigirmadan bir qismiga teng bo'lgan tangadir. 2013-yilda penni toʻxtatilgandan soʻng nikel valyutadagi eng kichik tangaga aylandi.

🔹️Ma'lumotlarga ko'ra Kanada rok guruhi bo'lgan "Nickelback" o'z nomini aynan shu tangalardan olgan. Buni guruh a'zosi Mike Kroeger Starbuck's dagi ish joyida mijozlarga " Here's your nickel back"- "mana sizning nikelingiz qaytib keldi" jumlasini ko'p ishlatgani bilan izohlagan.

🔹️Guruhning avvalgi nomi "Village Idiot" edi

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍8🔥1🐳1
Qish muborak ❄️☃️ 🧨
❤4☃1
#shunchaki

🪖Budenovka — shlyapaning oʻziga xos turi.(harbiy bosh kiyim)

🔹️Rossiya inqilobi (1917–1922 yillar)dan keyingi Rossiya fuqarolar urushi davridagi kommunistik harbiy formalarning arxetip qismi.

🔹️Budenovkaning rasmiy nomi " matoli dubulg'a" (shlem sukonny) edi. Qizil Armiya otliq qo'mondoni Semyon Budyonny nomi bilan atalgan. U shuningdek, komissar Mixail Frunze nomidan " frunzenka " sifatida tanilgan.

🔹️Bu quloq va bo'yinni qoplaydigan yumshoq, jun shlyapa. Budenovkada iyak osti tugmachalari va buklangan quloqchalar mavjud.

🔹️Budenovka Kiyev Rusining dubulg'asidan ilhomlangan taniqli rus rassomi Viktor Vasnetsov tomonidan rus armiyasi uchun yangi formaning bir qismi sifatida yaratilgan.

🔹️Asl nomi bogatirka - bogatirning dubulg'asi bo'lib, rus qo'shinlarini rus folklorining afsonaviy qahramonlari bilan bog'lash orqali ilhomlantirish uchun mo'ljallangan edi.

🔹️Budenovka Ikkinchi jahon urushi boshlanish davrida almashtirilgan

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍3🔥1
Қарийб беш минг кишининг умрига зомин бўлган даҳшатли табиий офат – тўққиз баллик Андижон зилзиласи

Ватанимиз тарихидаги 3 декабрь санаси билан боғлиқ айрим воқеалар баёни.

Батафсил: https://uza.uz/posts/663241

Тelegram | Facebook | Instagram | YouTubе
🔥3👍1
#shunchaki

Funikulyor

🔹️Funikulyor (lot. funiculus — arqon) — qiya yoʻnalishda, qisqa masofada yuk va yoʻlovchilarni vagonlarda tashiydigan tor (1000 mm) izli temir yoʻl.

🔹️Vagonlari elektr dvigatel, chigʻir (lebyodka) va poʻlat arqon (kanat) vositasida harakatlantiriladi.

🔹️Funikulyordan birinchi marta 1854-yilda Italiya(Genuya) va Avstraliya (Zommering)da foydalanilgan.

🔹️20-asr boshlarida Nijniy Novgorod (Rossiya), Kiyev (Ukraina) shaharlari va boshqa shaharlarda paydo boʻlgan. Keyinchalik boshqa shaharlarga tarqalgan

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍4❤1🔥1
#shunchaki

JDANOV doktrinasi

🔹️Jdanov doktrinasi (shuningdek, Jdanovizm yoki Jdanovshchina ) 1946- yilda Markaziy Qo'mita kotibi Andrey Jdanov tomonidan ishlab chiqilgan sovet madaniy ta'limoti.

🔹️Jdanovizm ikkinchi jahon urushidan so‘ng, sovuq urush boshlanish davrida sovet madaniyat siyosatiga aylandi.

🔹️G‘oyasi: Sovet madaniyatini "G'arbga xizmat qilishdan" ozod qilish edi

🔹️Sovet rassomlari, yozuvchilari va umuman ziyolilar o'z ijodiy ishlarida partiya yo'nalishiga mos kelishi kerak edi. Bu siyosatga ko‘ra, hukumatning xohish-istaklarini bajara olmagan ijodkorlar ta’qibga uchragan. Siyosat 1953-yilda Iosif Stalin vafotigacha amal qilgan.

🔹️Mixail Zoshchenko, Anna Ahmatova, Muradeli - Jdanovizmga uchragan yozuvchi,shoir bastakorlar hisoblanadi

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
🔥4👍2