#noodatiy

G‘ALATI IXTIROLAR (1)


"The Pet Petter" - "uy hayvoni Petter"bu ijtimoiy tarmoqdagi virusli post orqali ommalashgan kulgili ixtiro hisoblanadi.

"Uy hayvoni Petter" ixtirosi xayoliy qurilma bo'lib, siz juda band bo'lganingizda yoki charchaganingizda uy hayvonlaringizni boqish uchun mo'ljallangan mashina sifatida hazil bilan tasvirlangan. "Uy hayvoni Petter" g'oyasi hayvonlarga bo'lgan muhabbat va hatto egalari juda band bo'lsa ham, ularga mehr va e'tiborni qaratish istagini o'z ichiga oladi.

Ijtimoiy tarmoqdagi “uy hayvoni Petter”ni taqdim etgan asl postda qo‘l shaklidagi qo‘shimchasi bo‘lgan mashinaning kulgili tasviri taqdim etilgan bo‘lib, u uy hayvonlarini avtomatik ravishda boqish va erkalash mumkinligini hazil bilan taklif qilgan. Post tezda diqqatni tortdi va uy hayvonlarini parvarish qilishni avtomatlashtirish kontseptsiyasi haqida ko'plab yengil munozaralar va memlarni keltirib chiqardi.

@toponomik

#toponim #etimologiya

KAPPON – Namangan shahridagi Yangiariq kanalidan suv olib, Namangan tumaniga oquvchi ariq nomi.

KOPPON-Qo'qon shahridagi dehqon bozori

Kappon yoki Koppon so‘zi fors-tojikcha bo‘lib, “don, g‘alla bozori” degan ma’nolarni anglatadi. Aslida, kappon so‘zi “og‘ir narsalar tortiladigan bir pallali ulkan tarozi”ni anglatgan.

Kappon g‘alla bozoriga o‘rnatilib, unda bir necha qop g‘alla tortish mumkin bo‘lgan. Keyinchalik shunday tarozi o‘rnatilgan, usti tim don bozori, g‘alla bilan savdo qilinadigan rasta ham kappon deb atalgan. Hozir bozorda, umuman, g‘alla sotiladigan joy kappon deyiladi.Demak, “bir pallali ulkan tarozi” ma’nosini anglatuvchi kappon so‘zi til taraqqiyoti davomida metonimiya asosida “don bozori” tushunchasini ham anglatadigan bo‘lgan. Gidronimga ana shu kappon so‘zi asos bo‘lgan. Ariq Namangan shahridagi kappon, ya’ni don bozori hududidan oqib o‘tganligiga ko‘ra shunday nomlangan. Anglashiladiki, ariq o‘zi oqib o‘tgan hududga, ya’ni kappon bozoriga nisbat berish asosida nomlangan.

@toponomik

#tarix #shunchaki

ANZYUK (Australia, New Zealand, United Kingdom – ANZUK)

Faoliyati-1971-yil 1-noyabrdan - 1974 yil-31-yanvargacha

Angliyaning tashabbusi bilan 1971-yilda tuzilgan harbiy-siyosiy tashkiloti. Uning tarkibiga Avstraliya,
Yangi Zelandiya, Angliya, Malayziya va Singapur kirgan.

Malayziya va Singapurni tashqaridan bo'ladigan ehtimoliy hujumdan jamoaviy mudofaa qilish-ANZYUKning asosiy maqsadi deb e‘lon qilingan.

ANZYUK Janubiy-Sharqiy Osiyoda ularning strategik, iqtisodiy va harbiy-siyosiy manfaatlarini ta‘minlaydi. U, aslida, bitim qatnashchilari bo'lgan davlatlarga Osiyo mamlakatlarining ichki ishlariga aralashish quroli bo'lib xizmat qilgan, mintaqada milliy-ozodlik harakatlarini bostirishga qaratilgan edi.

@toponomik

​​#mifologiya

RAN-DENGIZ MA‘BUDASI 🌊

Ran - Skandinaviya mifologiyasidagi dengiz ma'budasi bo'lib, u okean, bo'ronlar va dengizda halok bo'lgan dengizchilarning ruhlari bilan bog'liqligi bilan mashhur. U ko'pincha dengizning xiyonatkor va oldindan aytib bo'lmaydigan tabiatini boshqaradigan kuchli va sirli qahramon sifatida tasvirlangan.

Ran okean tubida o'zining "Ránarxaymr" yoki "Ranning zali" deb nomlanuvchi zalida yashaydi. U bilan birga qizlari yoki "Ogirning qizlari" hamrohlik qiladi va ular Ranga domenida yordam berishadi.

Ran ko'pincha dengizda hayotni saqlab qolish va yo'q qilish qobiliyati bilan bog'liq ma‘buda. U ba'zan cho'kib ketgan dengizchilarning ruhlarini yig'uvchi sifatida tasvirlangan va ularni okean tubida o'z g'amxo'rligiga oladi.

Ba'zi mifologik manbalarda Ran "pivo tayyorlash va ziyofat"mabudi bo'lgan dengiz giganti Aegirga turmushga chiqqan. Birgalikda ular okean tubini nazorat qiluvchi kuchli va sirli juftlik hisoblanadi.

Ranning dengiz ma’budasi sifatidagi roli qadimgi Skandinaviya madaniyatida dengizchilik va dengiz faoliyatining ahamiyatini aks ettiradi. Dengizchilar va baliqchilar Ranni himoya qilish va dengizda xavfsiz suzish uchun ibodat qilishlari va qurbonliklar qilishlari mumkin edi.

@toponomik
@mifologikk

​​#shunchaki

MARUNLAR FESTIVALI

Yamaykadagi Maroon festivali asirlikdan qochgan va Yamayka tog'larida erkin jamoalar tashkil etgan afrikalik qullarning avlodlari bo'lgan maroonlarning boy madaniy merosi va an'analarini nishonlaydi. Har yili o‘tkaziladizgan Festival odatda tarixiy Maroon qishlog'i Akcompongda bo'lib o'tadi va unda jonli musiqa, an'anaviy raqs chiqishlari, hikoyalar va Maroonlarningning ozodlik uchun dastlabki kurashini jonlantirish saxnalari ijro etiladi.

Festival doirasida yog‘och o‘ymakorligi, savat to‘qish, xalq tabobati kabi Maroon hunarmandchiligi ko‘rgazmalari ham o‘rin olgan. Mehmonlar, shuningdek, mahalliy maxsulotlardan tayyorlangan va an'anaviy pishirish usullaridan foydalangan holda tayyorlangan taomlarni o'z ichiga olgan Maroonlarning o'ziga xos oshxonasi bilan tanishishlari mumkin.

Maroon festivali Maroon xalqining chidamliligi va madaniy merosini sharaflashga qaratilgan jonli bayram bo'lib, ayni paytda mahalliy aholi va sayyohlar uchun madaniy almashinuv hisoblanadi. Bu Yamayka madaniy taqvimidagi muhim voqea bo'lib, Maroon jamoasining an'analarini saqlash va targ'ib qilish muhimligiga e'tibor qaratadi.‌‌

@toponomik

#tarix #atama

LORD (ing. lord-xo‘jayin, uy boshlig‘i)

1) Buyuk Britaniyada dvoryanlarning
nasldan-naslga o‘tadigan unvoni.

2) Buyuk Britaniyada ba‘zi yuqori lavozimli shaxslarning nomi:

Lord-kansler – yustitsiya vaziri va lordlar palatasining raisi,

Lord-mer –qator yirik shaharlardagi munitsipal muassasalarning boshlig‘i

@toponomik

#noodatiy

G‘ALATI IXTIROLAR (2)

"Pitsa qaychisi" ixtirosi bir qancha turli shaxslar va kompaniyalarga tegishli bo'lib, ushbu oshxona asbobining yagona kelib chiqishini aniqlash qiyin. Biroq, pitsa kesish uchun maxsus mo'ljallangan qaychidan foydalanish kontseptsiyasi amaliyligi va qulayligi tufayli mashhurlikka erishdi.

Pitsani kesish uchun qaychidan foydalanish-pitsa g'ildiragidan foydalanishning an'anaviy usulidan kelib chiqqan. Qaychi pitsa tilimini aniqroq kesish va ishlov berishni osonlashtiradi, ayniqsa chuqur idish yoki qalin qobiqli pitsalarni

Turli kompaniyalar va ixtirochilar ushbu oshxona vositasining o'z versiyalarini ishlab chiqdilar. Ba'zilarida to'g'ralgan pitsalar uchun spatula yoki o'rnatilgan bo'lak ushlagich kabi funksiyalar qo'shilgan.

@toponomik

#mifologiya

EIR-tibbiyot ma‘budasi

Eir shifo va tibbiyot bilan bog'liq bo'lgan Skandinaviya mifologiyasidagi ma‘buda hisoblanadi. U ko'pincha ma'buda yoki valkriya sifatida tasvirlangan va u Norveg panteonidagi eng mohir tabiblardan biri hisoblanadi. Eir bir nechta qadimgi Norveg manbalarida, jumladan, "Poetic Edda" va "Prose Edda"da eslatib o'tilgan.

Poetic Eddada Eir-Valhalladagi jangchilarga ichimlik beradigan ma'buda va valkriyalar qatoriga kiritilgan. Porse Edda nasrida u tabib sifatida tasvirlangan va dorivor o'tlar va shifobaxsh amaliyotlar haqida ma'lumotga ega ekanligi aytiladi.

Eir ismining o'zi "rahm-shafqat" yoki "yordam" degan ma'noni anglatadi, bu uning tabib va ​​g'amxo'rlik rolini aks ettiradi. U ko'pincha Norvegiya xudolarining malikasi--Frigg bilan bog'lanadi va ba'zida uning cho'rilaridan biri hisoblanadi.

@toponomik
@mifologikk

#tarix #atama

KOSMOPOLITIZM (yun. kosmopolites – kosmopolit, jahon fuqarosi) — «jahon fuqaroligi» deb atalgan g‘oyani targ‘ib qiluvchi mafkura.

Aleksandr Makedonskiy yurishlari
davrida paydo bo‘lgan. Uyg‘onish va Ma'rifatchilik davrlarida jahon fuqaroligi ideali olg‘a surilib (Dante, Kampanella), individning zamindor boylar zulmidan ozod bo‘lish g‘oyasini (Lessing, Gyote, Shiller, Kant, Fixte) ifodalagan. Kosmopolitizm milliy an‘ana va madaniyatdan, vatanparvarlikdan voz kechishga – bevatanlikka da'vat etadi

@toponomik

​​#tarix

MUFTIY-ZIYOVUDDIN ibn ESHON BOBOXON

Ziyovuddinxon ibn Eshon Boboxon (1908.10.1 — Toshkent — 1982.22.12) — muftiy, din va jamoat arbobi.

Dastlab otasi Eshon Boboxon ibn Abdumajidxon qoʻlida, soʻngra Toshkentdagi Baroqxon, Koʻkaldosh madrasalarida tahsil koʻrgan (1923— 31). Qohiradagi al-Azhar dorilfununini tugatgan, Makka, Madina shaharlariga ilmiy safarlar qilgan (1947). Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi tashkiliy qoʻmitasida bosh kotib (1942), boshqarma raisining oʻrinbosari (1943—1957), raisi (1957—1982). Toshkent Islom institutini tashkil etdi (1969) va unga bevosita rahbarlik qildi. Uning saʼy-harakati bilan Buxoroda Mir Arab madrasasi faoliyati qayta tiklandi (1945). Sobiq Sovet Ittifoqi va bir qancha musulmon mamlakatlarida oʻtkazilgan yirik xalqaro diniy anjumanlarning tashkilotchisi yoki faol ishtirokchisi sifatida turli xalqlar va dinlar oʻrtasida hamkorlik oʻrnatilishiga harakat qildi.Masjidlar boʻyicha Butunjahon oliy kengashi aʼzosi etib saylandi (Makka, 1976).

Ziyovuddinxon diniy merosni keng targʻib va tashviq qilishdan tashqari ilmiy, adabiy faoliyat bilan ham shugʻullangan. Ibn Sinoning gigiyenaga oid kitobini oʻzbek va rus tillariga oʻgirgan. Ziyovuddinxonning „Diyorimizda islom va musulmonlar“ asari (1979, rus tilida)da islom dinining mohiyati ochib berilgan, islom barcha zamon va xalqlar uchun salohiyatli din ekanligi, uning tamoyillari hamma yaxshi niyatli kishilarning orzu-umidlari bilan hamohang ekanligi koʻrsatilgan.

《Futuhiy》taxallusi bilan sheʼrlar ham bitgan. Ziyovuddinxon xalqlar oʻrtasida tinchlikni saqlash, yer yuzida doʻstlik va hamjihatlikni mustahkamlash ishiga katta hissa qoʻshganligi uchun Iordaniya, Suriya, Marokash va MAPning oliy ordenlari bilan taqdirlangan.

1998-yil tavalludining 90 yilligiga bagʻishlab Toshkentda xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya oʻtkazildi. Toshkentdagi Qaffol Shoshiy qabrlar majmuasida otalari Eshon Boboxon yoniga dafn etilgan.

@toponomik

​​#tarix

KIM CHEN IN

Kim Chen In 1984-yil 8-yanvarda Shimoliy Koreyaning Pxenyan shahrida tug‘ilgan.

U Shimoliy Koreyaning sobiq rahbari Kim Chen Ir va uning turmush o‘rtog‘i Ko Yong Xuining kenja o‘g‘li.

Kim Chen In Shveytsariyadagi xalqaro maktabda o‘qigan.

U basketbol ishqibozi sifatida tanilgan va NBA sobiq basketbolchisi Dennis Rodman bilan do'stlik aloqasi borligi aytiladi.

Kim Chen In 2011-yilda otasi Kim Chen Ir vafotidan so‘ng Shimoliy Koreya oliy yetakchisiga aylandi.

U xorijda ta’lim olgan birinchi Shimoliy Koreya yetakchisidir.

Kim Chen In o‘ziga xos soch turmagi bilan tanilgan, bu uning obrazini o‘ziga xos savdo belgisiga aylantirgan.

U Ri Sol Juga uylangan, u davlat homiyligidagi orkestrda qo‘shiqchi bo‘lgan deb ishoniladi.

Kim Chen In boshqa davlatlar tomonidan Shimoliy Koreyada inson huquqlarini poymol qilish va repressiv rejimni saqlab qolishda ayblanadi

Xabar qilinishicha, u bir qancha yuqori martabali amaldorlarni, jumladan, amakisi Jang Song Thaekni qatl etishga buyruq bergan.

Shimoliy Koreyada tashqi ta'sirlarning qattiq senzurasiga qaramay, Kim Chen In G'arb madaniyatiga qiziqadi.

Shimoliy Koreya davlat ommaviy axborot vositalarida u ko'pincha hurmatli rahbar sifatida tasvirlanadi, va uning atrofida shaxsga sig'inish namoyon bo‘ladi.

Kim Chen In hashamatli tovarlar, jumladan, qimmatbaho mashinalar, soatlar va boshqa hashamatli narsalarni yaxshi ko‘radi, deb ishoniladi.

Ma'lumotlarga ko'ra, uning vazni ortib ketgan, bu uning sog'lig'i va turmush tarzi haqida mish-mishlarga sabab bo'lmoqda.

U Shimoliy Koreya siyosatida ko‘zga ko‘ringan shaxs sifatida paydo bo‘lgan singlisi Kim Yo Jong bilan yaqin munosabatlarga ega ekanligiga ishoniladi.


@toponomik

​​#noodatiy #kasallik

ALIEN HAND SYNDROME (AHS)-BEGONA QO‘L SINDROMI

Anarxik qo'l sifatida ham tanilgan Begona qo'l sindromi (AHS) noyob nevrologik kasallik bo'lib, unda bir qo'l o'z irodasiga egadek tuyuladi. AHS bilan kasallangan odamlar bir qo'lning beixtiyor harakatlarini boshdan kechirishadi, ular ko'pincha ikkinchi qo'lning harakatlariga qarama-qarshi bo'lib ko'rinadi. Bu ta'sirlangan qo'lning narsalarni ushlash yoki manipulyatsiya qilish kabi shaxsning ongli nazoratisiz vazifalarni bajarishiga olib kelishi mumkin.

AHS miyaning ikki yarim sharini bog'laydigan "korpus kallosum"ning shikastlanishidan kelib chiqadi deb ishoniladi. Bu turli xil sharoitlar, jumladan insult, miya jarrohligi, infektsiya yoki boshqa nevrologik kasalliklar tufayli yuzaga kelishi mumkin. Ikki yarim sharning uzilishi bir qo'lni muvofiqlashtirish va nazoratni yo'qotishiga olib kelishi mumkin, bu esa uning shaxs niyatidan mustaqil harakat qilishiga olib keladi.

Begona qo'l sindromining davosi topilmagan,leki kasallik sabablari va potentsial davolash usullari bo'yicha keyingi tadqiqotlar davom etmoqda, chunki u nevrologlar va tibbiyot mutaxassislari uchun qiziqish maydoni bo'lib qolmoqda.‌‌

@toponomik

#tarix #atama

NORDIZM (nem. nord - shimol) — irqchilik ko‘rinishlaridan biri.

Nordizm g‘ayri ilmiy nazariya bo‘lib, uning asosida shimoliy (nord) yoki «ariy» irqi insoniyatning boshqa irqlaridan ustun ekanligi haqidagi da‘vo yotadi. Nordizm asoschilari fransuz sotsiologlari J.A.Gobino va J.V.Lapuj hisoblanadi. Nordizm maddohlari shimoliy va «german» irqlarini teng qo‘ygan, german irqini «oliy» irq hisoblab, sivilizatsiyaning barcha yutuqlari uchun insoniyat «oliy» irqdan minnatdor bo‘lishi kerak, deb da‘vo qilgan. Germaniya fashizmi
nazariyotchilari Nordizmni o‘z rasmiy mafkurasiga aylantirgan edi.

@toponomik

#mifologiya

IDUN-YOSHLIK va HAYOT MA‘BUDASI

Idun - ko'pincha Asgard xudolariga o'lmaslik baxsh etadigan oltin olma🍎 qo'riqchisi sifatida tasvirlangan ma'buda.

U yoshlik va hayotning posboni hisoblanib, uning mifologiyadagi roli abadiy yoshlik va xudolarning sog'lig'i va kuchini saqlash tushunchasi bilan chambarchas bog'liq.

Mashhur afsonalardan birida Idunni ayyor dev Thjazi aldab, uni o'g'irlab, o'z qal'asiga olib boradi. Natijada, xudolar uning olmalarisiz qariy va zaiflasha boshlaydi.

Idun qutqarilib, oltin olmalari bilan Asgardga qaytib kelganida, xudolar yosharadilar va o‘zlarining asl xollariga qaytishadi

Idun ko'pincha she'riyat va notiqlik xudosi Bragi bilan bog'lanadi. Ular birgalikda Skandinaviya mifologiyasida yoshlik va ilhomning birligini ramziylashtiradi.

@toponomik
@mifologikk

#toponim #etimologiya

BO‘RLOQ – mahalla. Xorazm viloyati Qo‘shko‘pir tumani.

Nafaqat viloyatda, balki respublikaning ko‘pgina hududlarida mazkur nom bilan atalgan toponimlar uchraydi. Rivoyatlarga qaraganda, bu joyga qadimda Xon dam olgani borgan va bu yerning tabiati unga yoqqan hamda Xon bu joyni "Borliq"deb atagan. Shundan keyin mahalliy aholi o‘zlarining talaffuziga moslashtirib, mazkur hududni Bo‘rloq deb atashgan.

Shuningdek, bir necha aholi punktlarining nomi (Qoraqalpog‘iston Respublikasi, Samarqand viloyati Jomboy tumani) Burlak so‘zi bilan bog‘liq.Aytish mumkinki, mazkur toponim ruscha burlak so‘zi bilan bog‘langan, qolaversa, ko‘pchilik qishloqlar nomi Amudaryo va Zarafshon daryolarining qirg‘oqlarida joylashgan. Bundan tashqari, rus leksikografi V.Dalning so‘zlariga ko‘ra, rus tilining shevalarida "Burlak" – “daryo kemalarida pul topish uchun elga ketadigan dehqon-krestyanin”, shuningdek “uysiz, uylanmagan, bo‘ydoq” ma’nolarini ifodalaydi.

Ko‘chmanchi o‘zbeklar tarkibida
va no‘g‘aylarda burlak etnonimi bor Demak, Bo‘rloq-aslida etnonim hisoblanadi.

@toponomik

​​#noodatiy #kasallik

XANTINGTON KASALLIGI HAQIDA ESHITGANMISIZ ?

Xantington kasalligi - bu miyaga ta'sir qiladigan va asab hujayralarining progressiv parchalanishiga olib keladigan genetik kasallik. Bu irsiy holat, ya'ni ota-onadan bolalarga ovchi gendagi mutatsiya orqali o'tadi.

Xantington kasalligining alomtlari odatda 30 yoshdan 50 yoshgacha paydo bo'ladi,ba'zan erta yoki kechroq boshlanishi mumkin. Eng tez uchraydigan alomatlarga beixtiyor harakatlar (xorea), kordinatsiya va muvozanat bilan bog'liq qiyinchiliklar (ataksiya),yutishdagi muammolar(disfagiya),kognitiv pasayish va ruhiy tushkunlik, tashvish va asabiylashish kabi psixiatrik alomatlar kiradi.

Xantington kasalligi har 100 000 kishidan taxminan 3 dan 7 gacha, ko'pincha yevropalik ajdodlarga ta'sir qiladi (biologik oila Yevropadan kelib chiqqan).

Kasallik o'sib ulg'aygan sayin, Xantington bilan kasallangan odamlar jismoniy va kognitiv zaiflashuvni boshdan kechirishi mumkin. Bu nutq va yutish bilan bog'liq qiyinchiliklarga, shuningdek, xotira, fikrlash bilan bog'liq muammolarga olib kelishi mumkin. Kasallikning ilg'or bosqichlarida odamlar o'zlarining g'amxo'rligi uchun butunlay boshqalarga qaram bo'lib qolishi mumkin.

Xantington kasalligi tashxisidan keyin o'rtacha umr ko'rish 10 yildan 30 yilgacha.

Hozirda Xantington kasalligining davosi yo'q. Davolash semptomlarni boshqarish va hayot sifatini yaxshilashga qaratilgan. Dori-darmonlar harakat muammolarini va psixiatrik alomatlarni nazorat qilishga yordam beradi. Jismoniy terapiya, kasbiy terapiya, nutq terapiyasi va maslahat kasallikning turli jihatlarini boshqarishda ham foydali bo'lishi mumkin.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#kino

Uillem Defo-kinoga qo‘shgan hissasi uchun nihoyat Gollivud shon-shuhrat xiyobonidagi yulduzning faxriy egasiga aylandi

Defoning qaysi mashxur rollarini bilasiz ?

@toponomik

#shunchaki

Platina.uz dan yaxshi maqola

“Радий қизлари”: меҳнат муҳофазаси йўлида жонини қурбон қилган ишчилар

Улар тез орада ўлишларини билишар, ҳатто ҳали берилиши номаълум товон пулини олишга улгурмасликларини ҳам яхши тушунишар эди.

Батафсил — https://pltn.uz/012a

#toponim #etimologiya

PATTAKESAR – qishloq. Surxondaryo viloyati Termiz tumani.

M.Y.Massonning fikrlariga ko‘ra, bu yerda Amudaryodan o‘tayotgan sayyohlarning narsalari tekshirilib, hujjatlar rasmiylashtirilardi – patta; kesar, aniqrog‘i, hisar – “shahar”.

Boshqa variant bo‘yicha Pattakesar – patta butalari (to‘qay teragi) kesiladigan joy. “Maxobxorat”da saklar, toxarlar va kannlarning sovg‘alari qatorida patta daraxtidan olingan matolar ham esga olinardi.

Rasmda🖼-Patta daraxti yoki Hind dafna daraxti

@toponomik

#tarix #atama

OSTRAKIZM (yun. sopol parchasi) — mamlakat uchun xavfli shaxslarning
nomini sopol parchalariga yozish va yashirin ovoz berish yo‘li bilan quvg‘in qilishning qadimiy Gretsiyadagi odati.

Jazo sifatida:quvg‘in, ta‘qib, xaydash choralari qo‘llanilgan.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik