#toponim #etimologiya

Jondor - Buxoro xonligida «jallod», «yasovul (politsiya) boshlig'i». Bu so‘zning asosiy ma’nosi «tirik mavjudot», «jonu jonivor».

Jondor 1935-yil 17-yanvarda tashkil etilgan.1962-yil 24-dekabrdan Buxoro va Romitan tumanlari tarkibida boʻlgan. 1967-yil 9-yanvarda qayta tuzilgan.Buxoro viloyatidagi Jondor shaharchasi- Jondor tumani markazi hisoblanadi.

Jizzax viloyati Baxmal tumanida Jondor (Jondorning qiri) degan joy bor. Romitan tumanida Bozorboyjondor, Kattajondor degan qishloqlar qayd qilingan.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #fobiya

Pupafobiya-Qo'g'irchoqlar 🎎 yoki marionetkalardan qo'rqish.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #fakt

Lift eng xavfsiz transport vositasidir. Eskalator liftdan 20 marta xavfli.

@toponomik

​​#shunchaki

DMITRIY IVANOVICH MENDELEYEV

Dmitriy Mendeleyev 1834-yilda Sibirning Tobolsk shahrida tug‘ilgan va 17 aka-ukaning eng kichigi edi.

U 1869-yilda o‘zining kimyoviy elementlar davriy jadvalini yaratgani bilan mashxur

Mendeleyevning davriy tizimi shu qadar aniq ediki, u hali kashf etilmagan bir qancha elementlarning xossalarini ham bashorat qila oldi.

U o‘zining davriy jadvalida hali kashf etilmagan elementlar uchun bo‘shliqlar qoldirgan va bu yetishmayotgan elementlarning xossalarini aniq bashorat qilgan.

Mendeleyev davriy sistemasi zamonaviy kimyoga asos solgan va hozirgi kungacha elementlarning xossalarini tushunishning asosiy vositasi sifatida foydalaniladi.

Mendeleyev davriy sistemadagi ishlaridan tashqari kimyoviy termodinamika va spektroskopiya sohalariga ham katta hissa qo‘shgan.

Shuningdek, u atom og'irliklarini o'lchash tizimini taklif qildi va har xil harorat va bosimdagi gazlarning zichligini hisoblash usulini ishlab chiqdi.

Mendeleyev sermahsul yozuvchi bo‘lib, hayoti davomida 400 dan ortiq ilmiy maqolalar chop etgan.

U bir necha bor kimyo bo'yicha Nobel mukofotiga nomzod bo'lgan, lekin hech qachon mukofotni qo'lga kiritmagan.

Mendeleyev ilmiy izlanishlaridan tashqari falsafa, tarix, siyosat bilan ham qiziqdi.

Turli ilmiy va ishlab chiqarish loyihalari bo‘yicha Rossiya hukumatida maslahatchi bo‘lib ishlagan.

Mendeleyevning fanga qo‘shgan hissasi vafotidan so‘ng, davriy sistemadagi 101-element uning sharafiga "mendeleviy" deb atalishi bilan e’tirof etilgan.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#gidronim #etimologiya

ZARAFSHON daryosi

Zarafshon haqiqatan «Zar sochuvchi» daryo. Daryo o'zanidagi qumda oltin zarralari bo'lganidan daryo shunday nom olgan. Po‘stak yoki uzun patli gilam ustiga qum to'kib, bosim bilan yuvganda, oltin zarralari jun oralarida qolgan. Shu yo'l bilan qumdan oltin ajratib olishgan.

Lekin Zarafshon daryoning keyingi asrlarda paydo bo'lgan nomi. Miloddan oldingi yunon tarixchilari asarlarida Politimet, o'rta asrlarda Obi Ko‘hak — Ko'hak suvi deb atalgan.

Dolstlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #fakt

Kanareykalar🦜 havoda metan gazi borligini yaxshi sezadilar, shuning uchun ular gaz qochqinlarini topish uchun ishlatiladi‌‌

@toponomik

#shunchaki #fakt

Bir vaqtlar "&" (ampersand) belgisi ingliz alifbosiga kiritish uchun jiddiy nomzod sifatida ko'rib chiqilgan,lekin qo‘shilmagan

@toponomik

#etimologiya

Asqar — "yuksak tog", "qishin-yozin qor bilan qoplanib yotgan tog‘"ma‘nosini bildiradi. O‘rta Osiyodagi turkiy xalqlarning deyarli hammasida asqartog‘ (tov, too) — «buyuk tog‘», «chiqib bo‘lmaydigan baland tog‘» ma’nosini anglatadi.

Bu so‘z o‘zbek dostonlarida ham shu ma’noda uchraydi. Qirg‘iz tilida asqa (asqatosh) «yuksak cho'qqi» ma’nosini anglatadi. Qashqadaryo viloyatida Asqarcho‘qqi, Asqartepa, Asqarqir degan toponimlar bor.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #fobiya

Potamofobiya🌊 (yunoncha " potamos" -"daryo" va "fobos"-"qo'rquv")Daryolar,sharshara yoki oqayotgan suvlardan qo'rqish.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #noodatiy

Ajdaho qoni daraxti🌳 (Dracaena cinnabari) Arab dengizidagi Sokotra arxipelagiga mansub noyob daraxtdir.

Ajdaho qoni daraxti- o'ziga xos soyabon shaklida bo‘lib, ular shoxlari uchida rozet shaklida joylashgan uzun, tikanli barglarning zich to'plamlari bilan ajralib turadi. Daraxtning tanasi qalin bo'lib, ko'pincha teskari soyabonga o'xshaydi.

Ajdaho qoni daraxtining eng diqqatga sazovor xususiyatlaridan biri uning qizil rangli qatroni bo'lib, u asrlar davomida turli maqsadlarda ishlatilgan. "Ajdaho qoni" deb nomlanuvchi qatron daraxtdan yig'ib olinadi va an'anaviy ravishda bo'yoqlar, laklar, tutatqilar va an'anaviy tibbiyotda ishlatilgan.

Ajdahoning qoni daraxti Sokotra orolining endemikidir, ya'ni u tabiatda dunyoning boshqa hech bir joyida uchramaydi.

Daraxt Sokotraning qurg'oqchil va og'ir sharoitlarida omon qolish uchun rivojlangan. Uning noyob shakli va zich barglari tuman va shudringdan namlikni to'plashga yordam beradi, qalin tanasi esa quruq davrda suvni saqlaydi.

@toponomik

#toponim #gidronim

Bayot — qadimgi turk-o‘g‘uz qabilalaridan biri.O‘zbek, turkman, ozarbayjon xalqlari tarkibiga kirgan. Bayot so'zining ma’nosini Rashid-ad-dinning «Jome ut-tavorix» asarida «baxtli va marhamatli» deb, Abulg'ozi Bahodirxonning «Shajarai turk» asarida «baxtli va boy» deb izohlagan. XIX asr 20-yillarda bayotlar Buxoro shahri va Qorako‘l tumani atroflarida, Xorazm viloyatining ayrim joylarida yashagan. Xorazm viloyati Yangiariq tumanida Bayot degan qishloq bor

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #noodatiy

SUNDA UCHUVCHI LEMUR-haqiqatdan ham uchadimi ?

Sunda kolugo(Malaya kolugosi) sifatida ham tanilgan Sunda uchuvchi lemur Janubi-Sharqiy Osiyoning Sunda hududida yashaydigan sutemizuvchi hayvondir.Uchuvchi nomini olgan bo‘lsa ham ular aslida uchmaydi

Kolugolarning uzunligi 16 dyuym(40 sm)gacha yetishi mumkin.Kolugolar ⬆️10 metr balandlikdan ➡️100 metr masofaga uchishlari mumkin

Sunda uchuvchi lemurlarda <patagium> deb ataladigan teri membranasi mavjud bo'lib, ular oyoq-qo'llari orasiga cho'ziladi va bu ularga daraxtdan daraxtga sirpanish(uchish) imkonini beradi.

Ular o‘txo‘r hayvonlar bo‘lib, asosan barglar, gullar va mevalarning yumshoq qismlari bilan oziqlanadi.

Bu hayvonlar tunda faollashadi va ko'p vaqtlarini baland daraxtlarda o'tkazadilar.

Ular yolg'iz hayvonlar bo'lib, faqat juftlashish uchun birlashadilar.

Sunda uchuvchi lemurlar yashash joylarini yo'qotishi,go'shti va mo'ynasi uchun ovlanishi tufayli himoyasiz hisoblanadi.‌‌

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#toponim #etimologiya

Hisor (arabcha) — tekislikdagi qo‘rg‘on, qal’a; devor bilan o'ralgan istehkom. Turkiy tillarda hasar (ozarbayjoncha), asar (qozoqcha), isar (qirg'izcha), shevalarda esa zar kabi shakllar olgan.

Atamashunos T. Nafasov :"Zartepa ham asli Hisortepa (“qo‘rg‘on o‘mida
paydo bo'lgan tepalik”) demakdir"deydi

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki

Stalin mukofotiga🏅sazovor bo'lgan ba'zi asarlar:

- Lev Tolstoyning "Urush va tinchlik"

- Maksim Gorkiyning "Ona"

- Mixail Sholoxovning "Tinch oqar Don"

- Aleksandr Soljenitsinning "Birinchi doira"

- Nikolay Ekkning "Hayotga yo'l"‌‌

-Oybekning "Navoiy"romani

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#mifologiya

Yunon mifologiyasida bir nechta SHAMOL XUDOLARI mavjud bo'lib, ularning har biri shamolning ma'lum bir yo'nalishi yoki turi bilan bog'liq.

Boreas - Shimoliy shamol ( lotincha Septentrio ) shimoliy shamol va sovuq qish havosini keltiruvchi ma'bud

Zefir - G'arbiy shamol yoki Zefir (lotincha Favonius) g'arbiy shamol va yengil bahor va yozning boshida shabadalarni olib keluvchi shamol ma'budi

Notus - janubiy shamol yoki Notos (Lotin tilida Auster) janubiy shamol va yozning oxiri va kuzning bo'ronlarini keltirgan. Notos nafaqat kuchli yomg'ir keltiradi, balki u ayniqsa, Gretsiyaning janubiy qismlarida juda issiq havo (o'rtacha 45 ° C) olib kelishi mumkin bo'lga ma'bud

Evros - Sharqiy shamol (lotincha Evrus) Sharq shamoli va issiqlik va yomg'ir keltiruvchi ma'bud

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #fobiya

Bolshefobiya-Bolsheviklar yoki kommunizmdan qo'rqish yoki nafrat.

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#toponim #etimologiya

MASHAD – Farg‘ona viloyati Marg‘ilon shahridagi mahalla nomi.

Arabcha Mashhad so‘zidan olingan bo‘lsa, “shahid qoni to‘kilgan yoki shahid ko‘milgan joy” degan ma’noni anglatadi. Mashad so‘zi urug‘ nomi bo‘lishi yoki suvlik, daryoga aloqador bo‘lishi haqidagi fikrlar ham aytiladi.

Do‘stlaringizga ham ualshing;

@toponomjk

#shunchaki

Bugun O'zbekistonning birinchi prezidenti Islom Karimov tug'ulgan kun.Hayot bo'lganlarida 86 yoshni qarshilardilar

@toponomik

#toponim #etimologiya

NURSUQ – Farg‘ona viloyati O‘zbekiston tumanidagi qishloq.

Nom ikki qismdan tuzilgan, birinchi qismidagi Nur “tog‘”, “tog‘ tizmasi” so‘zi bilan bog‘liq. Ikkinchi komponenti “suq” yoki “suuq” toponimiyada ko‘p uchraydigan geografik termindir. U “o‘zan, jar, soy” kabi ma’nolarni bildiradi.

Nursuq – “tog‘ o‘zani, tog‘dagi o‘zan” degan ma’noni bildiradi (Do‘simov, 1977; Murzayev, 1974).

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #fakt

Piyoz🧅 va kartoshkani🥔 birga saqlamaslik kerak.Piyoz- kartoshkaning unib chiqishini tezlashtiradigan gaz hosil qiladi.

Do‘stlaringziga ham ulashing:

@toponomik