#toponim #etimologiya

Labzak — Sebzor dahasidagi mahalla. Dastlab Toshkent shaharning 12 ta darvozasidan biri shunday deb atalgan. Labzak asli Labi Zax (Zax arig'ining bo'yi) demakdir.

Posira — Shayxontohur dahasidagi mavze. Katta yer egalari batraklarga vaqtincha foydalanish uchun bergan yer uchastkasi posira deyilgan.

Sarichopon — Beshog'och dahasi mahallalaridan biri. Qo‘lga o'rgatiladigan ov qushlaridan biri🦅 sor yoki sariqsor, soricha deb ham atalgan. Soricha asrovchilar sorichabon deyilgan. Bu so'z keyinchalik sarichopon bo'lib ketgan.

Do‘stlaringgizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #noodatiy

G‘alati saylov yoki O‘lganlar ham saylanishi mumkin

1952-yilda Braziliyaning San-Paulu shahrida siyosat olamida ajabtovur voqea yuz beradi. Shahar merligiga nomzod aslida o'lgan edi!.Lekin bu uning saylovlarda g'alaba qozonishiga to'sqinlik qilmaydi! Nomzod saylovdan bir necha kun oldin vafot etgan edi, ammo uning ismi hali ham saylov byulletenida qolgan. Mavjud siyosiy tuzumdan noroziligini ko‘rsatishga ahd qilgan saylovchilar unga ovoz berishadi va U ishonchli g‘alabaga erishadi. Bu voqea norozilik ovozining yorqin namunasiga aylanadi va ba'zida odamlar o'z noroziliklarini bildirish uchun hattoki, o'lgan nomzodga ovoz berishlari mumkinligini ko‘rsatadi

Do‘stlaringgizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki

PIFAGOR CHASHKASI

Pifagor chashkasi yoki "Tantal chashkasi" sifatida ham tanilgan Qadimgi yunon faylasufi Pifagor tomonidan ixtiro qilingan aqlli ichimlik idishidir. Chashka yashirin mexanizm bilan ishlab chiqilgan bo'lib, unda suyuqlik miqdori ma'lum darajadan to'laroq bo'lsa,chashkadan suyuqlik oqib ketadi

Pifagor chashkasining ishlash usulida asosiy vazifa chashka o‘rtasida joylashgan kichik trubaga bog‘liq. Suyuqlik idishga quyilganda va ma'lum bir balandlikka yetganda, u quvurning pastki qismidagi valfni ko'tarish uchun yetarli bosim hosil qiladi, bu suyuqlik idishning pastki qismidan oqib chiqishi va uni to'liq bo'shatishiga olib keladi

Pifagor chashkasining maqsadi:odamlarni mo'tadillik va o'zini o'zi boshqarishga o'rgatish. Bu chashkadan foydalanish bilan odamlar o'z chashkalarini ochko'zlik bilan ortiqcha to'ldirishdan cheklanadilar va buning o'rniga me'yorida ichishni o'rganadilar, deb ishonilgan

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #fakt

Mao Szedun hech qachon 🦷tishlarini yuvmagan. U buni 🐅yo'lbarslar tishlarini yuvmasliklari bilan izohladi, shuning uchun ham Szedun bu narsa kerak emas deb hisoblagan

Do‘stlaringgizga ham ulashing:

@toponomik

#etnonim

Kerayit — 92 bovli o‘zbek qavmlari orasida tilga olingan qabila.

Qozoqlar, qirg‘izlar tarkibida ham uchraydi (kerey shakli ham qayd qilingan).Turli manbalarda kerayit so‘zi «qora qo‘y», «qora odam» yoki «qarg‘a» deb izohlangan. Etnonim oxiridagi «t» harfi ko‘plik affiksi.

Navbahor, Koson, Ishtixon, G‘uzor, Oqqo‘rg‘on tumanlarida Kerayit qishloqlari, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Nukus tumanida
Kereyit ovuli bor

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki

ORIGAMI

Origami - bu yapon qog'ozlar yig'ishning an'anaviy san'ati bo'lib, u yelim yoki kesishlarsiz bitta varaqni yig'ish orqali murakkab va chiroyli dizaynlarni yaratishni o'z ichiga oladi.

"Origami" so'zi yaponcha "oru" (qatlamoq) va "kami" (qog'oz) so'zlaridan kelib chiqqan.

Origami Yaponiyada uzoq tarixga ega, uning ildizlari XVII asrga borib taqaladi. U dastlab diniy marosimlar uchun qog'ozni ramziy shakllarda yig'ish uchun ishlatilgan. Vaqt o'tishi bilan origami mashhur dam olish faoliyati va butun dunyoda shug‘ullaniladigan san'at turiga aylandi.

Do‘stlaringgizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #fakt

Yiliga milliard dollar💵 ishlab topgan birinchi kompaniya 1955-yilda General Motors bo'lgan.

Do‘stlaringgizga ham ulashing:

@toponomik

#tarix

CHEMULPO🚢⚔️ jangi

Chemulpo jangi rus-yapon urushi paytida 1904 yil 9-fevralda bo'lib o'tgan dengiz jangi edi. Jang Koreyaning Chemulpo (hozirgi Incheon) porti yaqinida boʻlib oʻtgan.Jangda Rossiya va Yaponiya dengiz kuchlari toʻqnash kelgan.

Rossiyaning "Varyag" kreyseri va "Korietz" kemasi Chemulpo bandargohida joylashgan edi, ular Chiyoda kreyseri boshchiligidagi yapon floti bilan to'qnash kelishadi. Rossiya kemalari soni va quroli kam bo'lishiga qaramay, mardonavor kurash olib boradi va yapon kemalariga jiddiy zarar yetkazadi.Lekin rus floti jangda mag‘lub bo‘ladi va dushman qo'liga tushib qolmaslik uchun o'z kemalarini cho‘ktirishga majbur bo'ladi.

Chemulpo jangi rus-yapon urushidagi muhim dastlabki janglardan biri edi. Bu Jang-zamonaviy tarixda birinchi marta Osiyo davlati dengiz jangida Yevropa davlatini mag'lub etgan jang hisoblanadi

Do‘stlaringgizga ham ulashing:

@toponomik

#savol
Savolda bir so‘zdan harflar tushgan

Ayl so‘zi qadimdan sug‘oriladigan ekin maydoni ma‘nosini bildirgan.Bu so‘z turkiy va fors-tojik unsurlardan iborat. Ilk o‘rta asrlarda ariq qulog‘iga o‘rnatilgan yog‘och kundaning ko‘zday teshigidan bir kecha-kunduzda o‘tadigan suv miqdori ham ayl deb atalgan.Demak ayl o‘lchov birligi hisoblangan

Diqqat savol:Harflari tushirib qoldirilgan so‘zni asl holida yozib bering

Izohda javoblaringizni kutaman

@toponomik

#toponim #etimologiya

Paykal — sug'oriladigan ayrim ekin maydoni, pol, chek.

Bu so‘z turkiy pay («bir qism, ulush») va forscha-tojikcha kol («kanal») unsurlaridan iborat. Kol so‘zi, o‘z navbatida, forscha «kavlamoq», «qazimoq» fe’lidan kelib chiqqan bo'lib, dastlabki ma’nosi «handaq» edi.

Ilk o‘rta asrlarda ariq qulog'iga o'rnatilgan yog‘och kundaning ko'zday teshigidan bir kecha-kunduzda o‘tadigan suv bir paykal hisoblangan.
Demak, paykal dastlab suv o'Ichov miqdori bo'lgan.

Keyingi asrlarda paykal sath o‘lchov miqdoriga aylangan. Masalan, Qashqadaryo viloyatida 50 tanob yoki 12,5 gektar yer bir paykal, Shimoliy
Afg'onistonda Fayzobod shahri atroflarida 400 tanob yer, Mozori
Sharif tegralarida 65 gektar yer bir paykalga teng bolgan.

Bir xil yerlarda paykal deganda muayyan ariqdan suv ichadigan chek yerlar tushunilgan. O‘rta Osiyoning bir qancha hududlarida yerni shirkat bo‘lib ishlatish paykal deb atalar edi.

Qorako‘l tumanida Nimpaykal, Eronda O‘npaykal degan toponimlar bor.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#mifologiya

ERLIKXON

Erlik Xon--Turk xoqonligi mifologiyasidagi muhim ma‘budlardan biri. U ko'pincha o'lim, yer osti dunyosi va yovuz kuchlar bilan bog'liq bo'lgan
yovuz xudo sifatida tasvirlangan. Turkiy Mifning baʼzi versiyalarida Erlikxon turkiy eʼtiqoddagi oliy xudo- Tengri tomonidan yaratilgan birinchi mavjudot hisoblanadi.

Erlik Xon yer osti dunyosida yashaydi, u yerda U ruhlar va jinlar ustidan hukmronlik qiladi. U ko'pincha odamlarning va boshqa xudolarning sa'y-harakatlariga putur yetkazmoqchi bo'lgan ayyor sifatida tasvirlangan.

Baʼzi turkiy anʼanalarda Erlik Xon- Tengriga raqib sifatida koʻriladi va doimo uning hokimiyatiga qarshi chiqishga intiladi. Biroq, Erlikxon oxir-oqibat Tengriga bo'ysunadi.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@mifologikk
@toponomik

#toponim #etimologiya

Sulduz - XIII—XIV asrlarda Ozarbayjon, Eron, Xuroson va Movarounnahrda yashagan turklashgan mo‘g‘ul qabilasi.

Sulduz 92 bovli o‘zbek qavmlari orasida qayd qilingan. Oltinko‘l tumanida Sulduz qishlog‘i bor (uni Suvyulduz shaklida yozish to‘g‘ri emas), Sulduz mo‘g‘ulcha suldes (bayroqdorlar) so‘zidan hosil bo‘lgan: sulde —bayroq, -s ko‘plik affiksi.

Do‘stlaringgizga ham ulashing:

@toponomik

#noodatiy #kasallik

BOANTROPIYA 🐄

Boantropiya kam uchraydigan psixologik kasallik bo'lib, unda odam o'zini sigir🐄 yoki ho'kiz🐂 deb hisoblaydi.

Bu kasallik vaqtinchalik yoki uzoq muddatli bo'lishi mumkin va odamda o't yeyish,sigir kabi ovoz chiqarish yoki to'rt oyoqda yurish kabi xatti-harakatlarni namoyon qilishi mumkin.

Boantropiyaning aniq sababi yaxshi tushunilmagan, ammo bu shizofreniya yoki dissotsiativ identifikatsiya buzilishi kabi asosiy ruhiy salomatlik muammolari bilan bog'liq deb ishoniladi. Shuningdek, haddan tashqari stress yoki travma bilan ham qo'zg'alishi mumkin.

Boantropiyani birinchi bo‘lib Gippokrat(mil.avv 460-370) aniqlagan va nom bergan

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki

Karim Abdul-Jabbor 🏀

Karim Abdul-Jabbar 1947-yil 1-aprelda Ferdinand Lyuis Alsindorda tug‘ilgan. Iste'fodagi professional basketbolchi bo'lib, u sport tarixidagi eng buyuk o'yinchilardan biri sifatida tan olingan. Uning bo‘yi 218 sm edi.U NBAda 20 mavsum, dastlab Miluoki Bucks keyin esa Los-Anjeles Leykers jamoalarida o'ynadi va faoliyati davomida oltita NBA chempionligi va oltita MVP mukofotini qo'lga kiritdi.19 marta NBA ALL STAR bo‘lgan.

Abdul-Jabbor mashxurlikka erishgan paytda 🇺🇸AQSH-Vyetnam🇻🇳 urushi⚔️ bo‘layotgan edi.Abdul-Jabbor ham urushga chaqiriladi lekin,U Vyetnam urushida harbiy xizmatchi sifatida qatnashmagan. U urushga e'tiroz bildirishining asosiy sababi sifatida diniy e'tiqodini ko'rsatdi. Abdul-Jabbor o‘zining “Ulkan qadamlar” nomli avtobiografiyasida urushga borish g‘oyasi bilan kurashganini va oxir-oqibat o‘zi ishonmaydigan mojaroda qatnasha olmasligiga qaror qilganini tushuntirgan.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #fakt

Makarov to'pponchasi- kosmosga olib chiqilgan birinchi o'qotar qurol hisoblanadi."Vostok" kemasida bu to'pponcha majburiy formaning bir qismi edi.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#fobiya

Tripanofobiya💉 - bu in'ektsiya yoki ukollar bilan bog'liq tibbiy muolajalardan qo'rqish kasalligi.Qisqacha aytganda igna va ukoldan qo'rqish

Tripanofobiya - bu odamning kerak bo'lganda tibbiy yordam olish qobiliyatiga sezilarli ta'sir ko'rsatishi mumkin bo'lgan keng tarqalgan fobiya. Ba'zi odamlar ignadan qo'rqib, kerakli tibbiy muolajalar, emlashlar yoki qon tekshiruvlaridan qochishlari mumkin.

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#toponim #etimologiya

OBISHIR – Farg‘ona viloyati So‘x tumanidagi qishloq va mahalla nomi.

Tojikcha “sut, suv” degani, ko‘proq shirin ichimlik suviga nisbatan ishlatiladi. Viloyatdagi Obirahmat, Obiravon, Obihayot kabi toponimlar ham “rahmat suvi”, “hayot suvi”, “ravon oqadigan suv” ma’nolarida ishlatilgan

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@topononik

#toponim #etimologiya

PISKENT – Toshkent viloyati tarkibidagi shahar va tuman nomi.

Piskent shahri tarixiy manbalarda Biskat nomi bilan tilga olingan va u Toshkent vohasining eng qadimiy shaharlaridan biridir. Taniqli olim H.Hasanov-Biskat fors-tojik tilidagi bist – “yigirma” va kat – “qishloq”, ya’ni “yigirma qishloq” so‘zlaridan olingan bo‘lsa kerak, deb yozgan. E’tiborli tomoni shuki, tojik tilidagi og‘zaki nutqda bist so‘zining “t” harfi tushib qolib, bis shaklida talaffuz qilinadi.

X asr arab geograflari Istaxriy, Ibn Havqal asarlarida Biskat Iloq viloyati tarkibiga kiritilgan. Shahar Shosh (Toshkent)dan Farg‘onaga o‘tgan karvon yo‘lining ustida qulay joylashganligi tufayli IX–X asrlarda savdo-sotiq yaxshi rivojlangan. XII asr boshida mo‘g‘ul bosqinchilari shaharni vayron qilganlar.

Rus tadqiqotchilari Bartold va Massonlar Ohangaron daryosi chap sohilida qazishmalar o‘tkazib shaharning qadimgi o‘rnini topgan.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#tarix

Mata Hari

Asl ismi Margareta Geertruida Zelle bo'lgan Mata Xari🇳🇱gollandiyalik raqqosa bo‘lib, tarixdagi eng mashhur josuslardan biriga aylandi.

Mata Xari 1876-yil 7-avgustda Niderlandiyaning Leuvarden shahrida tug'ilgan. U o'rta sinf oilasida o'sgan va keyinchalik harbiy ofitserga turmushga chiqqanidan so'ng Gollandiya Sharqiy Hindistoniga (hozirgi Indoneziya) ko'chib o'tgan.

Nikoh tugaganidan so'ng, Mata Xari o'zini ekzotik raqqosa sifatida qaytadan kashf etdi va Yevropaning turli shaharlarida o'zining provokatsion va shahvoniy chiqishlari bilan tomoshabinlarni o'ziga rom etdi.

Birinchi jahon urushi paytida Mata Xari ikki tomonlama agentlikda va Germaniya uchun josuslikda ayblangan.

Mata Xari 1917-yilda fransuz hukumati tomonidan hibsga olingan va josuslikda ayblangan. Sud jarayonida Uning aybi isbotlanmaganiga qaramay, u aybdor deb topilgan va o'limga hukm qilindi. Mata Xari 1917-yil 15-oktyabrda Fransiyada otib o'ldirilgan.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#gidronim

SARIQ DENGIZ🌊

Sariq dengiz Koreya yarim oroli va Xitoy o'rtasida joylashgan bo'lib, u Tinch okeanining g'arbiy qismidagi chekka dengizlarning bir qismidir.

Maydoni 416 ming km². Eng chuqur joyi 106 m. Yirik qoʻltiqlari: Boxayvan, Lyaodun, Gʻarbiy Koreya. Sariqdengizga Xuanxe, Xayxe, Lyaoxe, Yalutszyan,Xan daryolari quyiladi.

"Sariq dengiz" nomi suvlarining sarg'ish🟡 rangidan kelib chiqqan bo'lib, unga suv quyadigan daryolar:Masalan, Xitoydagi Xuanxe(sariq daryo)va Koreyadagi Xan daryolari suvlari ko'p miqdorda loy va cho'kindidan iborat. Bu cho'kindi dengizga o'ziga xos sariq rang beradi, ayniqsa qirg'oq yaqinidagi sayoz joylarda.

Sariq dengiz muhim baliqchilik maydoni bo'lib, Xitoy va Koreya uchun muhim iqtisodiy va ekologik ahamiyatga ega.‌‌

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik