#hikmatli
Ibrat - hayotingizga yillar qo‘shish emas, balki yillaringizga hayot qo‘shishdir.
● Hasan Basriy
Zaiflarning zambaragi - duodan ehtiyot bo‘ling. Chunki ixlosli yoki mazlumning duosi albatta mustajobdir!
● Xolid ibn Safvon
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
Ibrat - hayotingizga yillar qo‘shish emas, balki yillaringizga hayot qo‘shishdir.
● Hasan Basriy
Zaiflarning zambaragi - duodan ehtiyot bo‘ling. Chunki ixlosli yoki mazlumning duosi albatta mustajobdir!
● Xolid ibn Safvon
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
👍2
#shunchaki
Yunon oyog‘i - Morton barmog‘i
Ozodlik haykali yunon oyog'iga ega va odamlarning taxminan 10 foizida bunday oyoq bor.
Bu atama ikkinchi barmog'i birinchisidan uzunroq bo'lgan oyoqning tuzilishini anglatadi - va "Morton barmog'i" deb ataladi.
Qadimgi yunonlar va rimliklar uchun bunday oyoq estetik standart bo'lib, u qadimgi haykallarda aks etgan.
Har bir barmoq oldingisidan qisqaroq bo'lsa, bu "Misr oyog'i" deb ataladi.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
Yunon oyog‘i - Morton barmog‘i
Ozodlik haykali yunon oyog'iga ega va odamlarning taxminan 10 foizida bunday oyoq bor.
Bu atama ikkinchi barmog'i birinchisidan uzunroq bo'lgan oyoqning tuzilishini anglatadi - va "Morton barmog'i" deb ataladi.
Qadimgi yunonlar va rimliklar uchun bunday oyoq estetik standart bo'lib, u qadimgi haykallarda aks etgan.
Har bir barmoq oldingisidan qisqaroq bo'lsa, bu "Misr oyog'i" deb ataladi.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
👍6
#shunchaki
"Enui revolveri" 1855 - yilda Midlsekslik Jozef Enui tomonidan patentlangan noyob prototipdir.
Unda qo'lda aylanadigan barabanga o'rnatilgan sakkizta 48 zarbali o'tish silindrlari mavjud.
Do'stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
"Enui revolveri" 1855 - yilda Midlsekslik Jozef Enui tomonidan patentlangan noyob prototipdir.
Unda qo'lda aylanadigan barabanga o'rnatilgan sakkizta 48 zarbali o'tish silindrlari mavjud.
Do'stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
👍3
#shunchaki
UMM JIRSAN G‘ORI
Arxeologlar Saudiya Arabistonida qadimgi odamlar taxminan 7 ming yil oldin yashagan "yer osti shahri" ni topdilar. Saudiyada bunday g‘orlar ko‘p. Bu tabiiy boshpanalar odamlar uchun yashash, yovvoyi hayvonlardan himoyalanish, hamda suv manbai hisoblangan
Uzunligi 1,5 kilometr bo'lgan Umm Jirsan g'ori LAVA oqimi natijasida hosil bo'lgan va qulay tabiiy boshpana bo'lib xizmat qilgan. Topilmalar orasida kiyim-kechak parchalari, yog'och buyumlar, tosh konstruktsiyalar qoldiqlari va tosh buyumlar mavjud
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
UMM JIRSAN G‘ORI
Arxeologlar Saudiya Arabistonida qadimgi odamlar taxminan 7 ming yil oldin yashagan "yer osti shahri" ni topdilar. Saudiyada bunday g‘orlar ko‘p. Bu tabiiy boshpanalar odamlar uchun yashash, yovvoyi hayvonlardan himoyalanish, hamda suv manbai hisoblangan
Uzunligi 1,5 kilometr bo'lgan Umm Jirsan g'ori LAVA oqimi natijasida hosil bo'lgan va qulay tabiiy boshpana bo'lib xizmat qilgan. Topilmalar orasida kiyim-kechak parchalari, yog'och buyumlar, tosh konstruktsiyalar qoldiqlari va tosh buyumlar mavjud
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
👍5
#shunchaki
🦧
Rio-De-Janeyro aholisi 1988-yilgi saylovlar paytida Braziliya siyosatchilaridan shunchalik norozi bo‘lganki, norozilik sifatida odamlar mahalliy hayvonot bog'idagi shaharda "mashhur "ga ovoz berishadi. Maymun saylov yakunlarida 400 000 dan ortiq ovoz yig‘adi
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
🦧
Rio-De-Janeyro aholisi 1988-yilgi saylovlar paytida Braziliya siyosatchilaridan shunchalik norozi bo‘lganki, norozilik sifatida odamlar mahalliy hayvonot bog'idagi shaharda "mashhur "ga ovoz berishadi. Maymun saylov yakunlarida 400 000 dan ortiq ovoz yig‘adi
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
👍2😁1
#shunchaki
1976- yil 28- iyul
️Uchuvchi Eldon Ueyn Yoers Lockheed sr-71a supersonik samolyotida Blekberd 3529,5 km/soat tezlik bo'yicha jahon rekordini o'rnatdi
📸 U o'sha paytda olgan selfi hali ham eng zo'r suratlardan biri hisoblanadi.
Rekord hali buzilmagan.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
1976- yil 28- iyul
️Uchuvchi Eldon Ueyn Yoers Lockheed sr-71a supersonik samolyotida Blekberd 3529,5 km/soat tezlik bo'yicha jahon rekordini o'rnatdi
📸 U o'sha paytda olgan selfi hali ham eng zo'r suratlardan biri hisoblanadi.
Rekord hali buzilmagan.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
⚡1👍1
Diyora Keldiyorova Parij Olimpiya o‘yinlari chempioni 🥇
👍3❤🔥1🤣1
#mifologiya
Leumanlar 😶
O'rta asr bestiariyalarida, boshqa dahshatli qabilalar bilan bir qatorda, ba'zida og'zi bo'lmagan va shuning uchun faqat hid bilan oziqlanadigan xalqlar tasvirlangan.
Turli xil versiyalarda ular turli xil nomlarga ega bo'lgan (masalan, slavyan bestiariyalarida ular Astonii yoki Astromove deb nomlanadi).
G'arbiy versiyalarda ular leumanlar deb nomlangan. Leumanlar — qovurilgan baliq hidlari va gullarning hidlari bilan oziqlangan.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
@mifologikk
Leumanlar 😶
O'rta asr bestiariyalarida, boshqa dahshatli qabilalar bilan bir qatorda, ba'zida og'zi bo'lmagan va shuning uchun faqat hid bilan oziqlanadigan xalqlar tasvirlangan.
Turli xil versiyalarda ular turli xil nomlarga ega bo'lgan (masalan, slavyan bestiariyalarida ular Astonii yoki Astromove deb nomlanadi).
G'arbiy versiyalarda ular leumanlar deb nomlangan. Leumanlar — qovurilgan baliq hidlari va gullarning hidlari bilan oziqlangan.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
@mifologikk
👍2😱1
#shunchaki
Badland milliy bog‘i
Janubiy Dakotada(AQSH) joylashgan Badland milliy bog‘i tor tog‘ tizmalari va chuqur jarliklari bo'lgan tepaliklardan tashkil topgan relyef. Bunday hudud qishloq xo'jaligi uchun mos emas va harakatni qiyinlashtiradi.
Buni uning nomidan bilish mumkin — "yomon yer"
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
Badland milliy bog‘i
Janubiy Dakotada(AQSH) joylashgan Badland milliy bog‘i tor tog‘ tizmalari va chuqur jarliklari bo'lgan tepaliklardan tashkil topgan relyef. Bunday hudud qishloq xo'jaligi uchun mos emas va harakatni qiyinlashtiradi.
Buni uning nomidan bilish mumkin — "yomon yer"
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
👍1🔥1
#shunchaki
Metrodagi birinchi eskalator
🚇 Londonda 1911-yilda metroda birinchi eskalator ishga tushirildi. Odamlar undan foydalanishdan qo'rqishdi. Metro xodimlaridan biri Uilyam Xarris yangilikning zararsizligini ko'rsatib, uni yuqoriga va pastga minishni boshladi.
Do'stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
Metrodagi birinchi eskalator
🚇 Londonda 1911-yilda metroda birinchi eskalator ishga tushirildi. Odamlar undan foydalanishdan qo'rqishdi. Metro xodimlaridan biri Uilyam Xarris yangilikning zararsizligini ko'rsatib, uni yuqoriga va pastga minishni boshladi.
Do'stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
👍3
#toponim #etimologiya
Namangan viloyatining qishloqlari nomlari
Irvodon.
Ma'lumotlarga qaraganda, qishloq nomi “Elobodon” so'zining vaqtlar o'tishi bilan buzilgan shaklidir.
Rovuston.
Bugungi kunda Namangan tumanida joylashishiga qarab Pastki Rovuston va Yuqori Rovuston deb nomlanuvchi qishloqlar mavjud. Aytishlaricha, qishloq Qo'qon xoni Xudoyorxon davrida tashkil topgan. Nomi esa “rohi bo'ston” - “bog‘ yo'li” degan iboradan olingan.
Langarbobo.
Langar - “mozor”, “g'aribxona”, “karvonsaroy” degan ma’nolari bildiradi.
G'irvon.
G'irvon qishlog'i XV - XVI asrlardan ma'lum. Aytishlaricha, qadimda bu yerlarda tez-tez suv toshqini bo'lib turgani uchun, qishloq aholisi doim taxlikada, soy bo'yiga chodir qurib omonatgina yashagan ekanlar. “Bu yerda kimlar yashaydi?” - deb so'raganlarida, "tabiiy ofatdan zarar ko'rganlar, “g'aribon” ya'ni g'ariblar deb javob berishgan ekan. G'irvon atamasining kelib chiqishini ana shu “g'aribon” so'zi bilan bog'laydilar.
Kurmak.
Qadimdan qishloq hududida sholi ko'p ekilgan. Qishloq yerlarining suvga yaqin bo'lgani, kurmak o'ti ko'p bo'lgani uchun qishloq nomi ham Kurmak deb atalgan.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
Namangan viloyatining qishloqlari nomlari
Irvodon.
Ma'lumotlarga qaraganda, qishloq nomi “Elobodon” so'zining vaqtlar o'tishi bilan buzilgan shaklidir.
Rovuston.
Bugungi kunda Namangan tumanida joylashishiga qarab Pastki Rovuston va Yuqori Rovuston deb nomlanuvchi qishloqlar mavjud. Aytishlaricha, qishloq Qo'qon xoni Xudoyorxon davrida tashkil topgan. Nomi esa “rohi bo'ston” - “bog‘ yo'li” degan iboradan olingan.
Langarbobo.
Langar - “mozor”, “g'aribxona”, “karvonsaroy” degan ma’nolari bildiradi.
G'irvon.
G'irvon qishlog'i XV - XVI asrlardan ma'lum. Aytishlaricha, qadimda bu yerlarda tez-tez suv toshqini bo'lib turgani uchun, qishloq aholisi doim taxlikada, soy bo'yiga chodir qurib omonatgina yashagan ekanlar. “Bu yerda kimlar yashaydi?” - deb so'raganlarida, "tabiiy ofatdan zarar ko'rganlar, “g'aribon” ya'ni g'ariblar deb javob berishgan ekan. G'irvon atamasining kelib chiqishini ana shu “g'aribon” so'zi bilan bog'laydilar.
Kurmak.
Qadimdan qishloq hududida sholi ko'p ekilgan. Qishloq yerlarining suvga yaqin bo'lgani, kurmak o'ti ko'p bo'lgani uchun qishloq nomi ham Kurmak deb atalgan.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
🔥2
#toponim #etimologiya
MULLAKUDING qishlog‘i
MULLAKUDING – Namangan viloyatining Namangan tumanidagi qishloq nomi.
Mullakuding oykonimining lisoniy shakllanishi haqida quyidagi qarashlar mavjud:
1. Mullakuding (ilgarigi nomi Qozonqo‘rg‘on) qishlog‘ida Naqshbandiy tariqatining ko‘zga ko‘ringan piri, murshidlaridan biri Xoja Ahmad Yassaviyning ukasi Sadir xoja avlodlaridan biri bo‘lgan Ne’matulloh hoji yashagan ekan. U kishi Turkistonda Hazrat Yassaviy qo‘lida tarbiyalanib, Namangan hokimlari tomonidan ajratilgan hozirgi Mullakuding qishlog‘i yonidagi yerda
xonaqoq qurdirib, xudojo‘ylik qilarkan. Aslida Ne’matulloh hoji to‘qilgan matoga jilo beruvchi kudangar bo‘lgan ekan. Qishloq nomi kudangar Ne’matilloh hojiga nisbat berib, Mullakuding nomini olgan emish.
2. Kunlarning birida Qo‘qon xonligining vakillaridan bir nechtasi Namangan beklari oldidan qaytayotib, hozirgi Mullakudingga Namangan tomonidan kiraverishdagi buloq yonida o‘tirgan uch kishiga duch kelishib, ulardan:
“Bu yerda jam bo‘lib qolibsizmi?” – deb so‘rashibdi. Shunda ulardan biri:
“Oramizda mullamiz ham bor” – deb, sheriklaridan kallasidan kattaroq salla o‘raganini ko‘rsatishgan. Shunda suvoriylardan biri, “mullalaringizning
ham kudingdek kallasi bor ekan”, degan. Shu kungi uchrashuvdan keyin sheriklarini hazillashib “Mullakuding” deb chaqiradigan bo‘lishgan. Keyinchalik bu nom qishloq nomiga aylangan. Yuqorida keltirilgan xalq etimologiyasiga mansub rivoyatlar tahlilidan ko‘rinadiki, nom haqidagi birinchi rivoyatda mantiqiy asos bo‘lib, oykonimning etimologik talqinida shunga asoslansa bo‘ladi.
Bizningcha, qishloq nomi mulla va kuding asoslarining qo‘shiluvidan yasalgan bo‘lib, tarkibiy tuzilishiga ko‘ra qo‘shma tarkibli oykonim.
Kudung-forscha yog‘och to‘qmoq, kurakcha, jo‘va ma’nosini anglatib, maxsus to‘qilgan matoni urib tekislash, silliqlash va unga jilo berish uchun ishlatiladigan to‘qmoqsimon yog‘och asbob va shu asbob yordamida qilingan pardozni anglatadi.
Kudungar so‘zi esa kasb oti bo‘lib, shunday kasb bilan shug‘ullanuvchi kishini bildiradi. “O‘zbek tilining izohli lug‘ati”da kudungar, kudunglamoq, kudungchi so‘zlari ham berilgan.
Davrlar o‘tishi bilan kudung leksemasi tarkibida o‘zgarish yuz berishi natijasida u unlisi i unlisiga almashgan. Nom tarkibidagi gar kasb oti yasovchi qo‘shimcha tushib qolgan. Natijada nom Mullakuding shakliga aylangan. Mulla kudingar otli birikmasi nom uchun etimondir.
Demak, nomning lisoniy shakllanishi quyidagicha: mulla kudungar > mulla kuding > mullakuding > Mullakuding
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
MULLAKUDING qishlog‘i
MULLAKUDING – Namangan viloyatining Namangan tumanidagi qishloq nomi.
Mullakuding oykonimining lisoniy shakllanishi haqida quyidagi qarashlar mavjud:
1. Mullakuding (ilgarigi nomi Qozonqo‘rg‘on) qishlog‘ida Naqshbandiy tariqatining ko‘zga ko‘ringan piri, murshidlaridan biri Xoja Ahmad Yassaviyning ukasi Sadir xoja avlodlaridan biri bo‘lgan Ne’matulloh hoji yashagan ekan. U kishi Turkistonda Hazrat Yassaviy qo‘lida tarbiyalanib, Namangan hokimlari tomonidan ajratilgan hozirgi Mullakuding qishlog‘i yonidagi yerda
xonaqoq qurdirib, xudojo‘ylik qilarkan. Aslida Ne’matulloh hoji to‘qilgan matoga jilo beruvchi kudangar bo‘lgan ekan. Qishloq nomi kudangar Ne’matilloh hojiga nisbat berib, Mullakuding nomini olgan emish.
2. Kunlarning birida Qo‘qon xonligining vakillaridan bir nechtasi Namangan beklari oldidan qaytayotib, hozirgi Mullakudingga Namangan tomonidan kiraverishdagi buloq yonida o‘tirgan uch kishiga duch kelishib, ulardan:
“Bu yerda jam bo‘lib qolibsizmi?” – deb so‘rashibdi. Shunda ulardan biri:
“Oramizda mullamiz ham bor” – deb, sheriklaridan kallasidan kattaroq salla o‘raganini ko‘rsatishgan. Shunda suvoriylardan biri, “mullalaringizning
ham kudingdek kallasi bor ekan”, degan. Shu kungi uchrashuvdan keyin sheriklarini hazillashib “Mullakuding” deb chaqiradigan bo‘lishgan. Keyinchalik bu nom qishloq nomiga aylangan. Yuqorida keltirilgan xalq etimologiyasiga mansub rivoyatlar tahlilidan ko‘rinadiki, nom haqidagi birinchi rivoyatda mantiqiy asos bo‘lib, oykonimning etimologik talqinida shunga asoslansa bo‘ladi.
Bizningcha, qishloq nomi mulla va kuding asoslarining qo‘shiluvidan yasalgan bo‘lib, tarkibiy tuzilishiga ko‘ra qo‘shma tarkibli oykonim.
Kudung-forscha yog‘och to‘qmoq, kurakcha, jo‘va ma’nosini anglatib, maxsus to‘qilgan matoni urib tekislash, silliqlash va unga jilo berish uchun ishlatiladigan to‘qmoqsimon yog‘och asbob va shu asbob yordamida qilingan pardozni anglatadi.
Kudungar so‘zi esa kasb oti bo‘lib, shunday kasb bilan shug‘ullanuvchi kishini bildiradi. “O‘zbek tilining izohli lug‘ati”da kudungar, kudunglamoq, kudungchi so‘zlari ham berilgan.
Davrlar o‘tishi bilan kudung leksemasi tarkibida o‘zgarish yuz berishi natijasida u unlisi i unlisiga almashgan. Nom tarkibidagi gar kasb oti yasovchi qo‘shimcha tushib qolgan. Natijada nom Mullakuding shakliga aylangan. Mulla kudingar otli birikmasi nom uchun etimondir.
Demak, nomning lisoniy shakllanishi quyidagicha: mulla kudungar > mulla kuding > mullakuding > Mullakuding
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
👍5
#shunchaki
KATARINA KEPLER (1547-1622)
Katarina Kepler (Guldenmann) mashhur astronom Yoxannes Keplerning onasi. U XVI asr oxiri XVII asr boshlarida Germaniyada yashagan. Katarina Yoxannesning astronom bo‘lib shakllanishida muhim rol o'ynagan.
Katarina ko'pincha qiyin hayoti bilan, ayniqsa o'sha paytda Yevropani qamrab olgan jodugar sinovlari paytida esga olinadi.
1615-yilda shishachining rafiqasi Ursula Reynbold Katarinani u bilan bo'lgan biznes mojarosidan keyin uni kasal qilgan achchiq ichimlik berganlikda ayblaydi va u Leonberg idorasining gersoglik sub-sud ijrochisiga xabar qilib, o‘zi azob chekkan og'riq uchun Katarinadan tovon pulini talab qildi. Shundan so‘ng uni jodigarlikda ayblash boshlanadi.
Katarina bir necha yil turli shaharlarda qochib yurishga majbur bo‘ladi.Uning o'g'li Yoxannes Kepler uni bu ayblovlardan himoya qildi, va onasining aybsizligini isbotladi.
Katarina hikoyasida o‘sha davr ijtimoiy va madaniy bosimlari, jamiyatda ayollar duch kelgan muammolar keng yoritilgan.
@toponomik
KATARINA KEPLER (1547-1622)
Katarina Kepler (Guldenmann) mashhur astronom Yoxannes Keplerning onasi. U XVI asr oxiri XVII asr boshlarida Germaniyada yashagan. Katarina Yoxannesning astronom bo‘lib shakllanishida muhim rol o'ynagan.
Katarina ko'pincha qiyin hayoti bilan, ayniqsa o'sha paytda Yevropani qamrab olgan jodugar sinovlari paytida esga olinadi.
1615-yilda shishachining rafiqasi Ursula Reynbold Katarinani u bilan bo'lgan biznes mojarosidan keyin uni kasal qilgan achchiq ichimlik berganlikda ayblaydi va u Leonberg idorasining gersoglik sub-sud ijrochisiga xabar qilib, o‘zi azob chekkan og'riq uchun Katarinadan tovon pulini talab qildi. Shundan so‘ng uni jodigarlikda ayblash boshlanadi.
Katarina bir necha yil turli shaharlarda qochib yurishga majbur bo‘ladi.Uning o'g'li Yoxannes Kepler uni bu ayblovlardan himoya qildi, va onasining aybsizligini isbotladi.
Katarina hikoyasida o‘sha davr ijtimoiy va madaniy bosimlari, jamiyatda ayollar duch kelgan muammolar keng yoritilgan.
@toponomik
👍4