#arxitektura
"Garibaldi qal'asi"
Arxitektura uslubi: neo-gotik
Loyiha mualliflari: bosh arxitektor - Valeriy Seglin (Rossiya Federatsiyasi arxitektorlar uyushmasi a'zosi), Yuriy Guryanov (me'mor), Sergey Karengin (fasad dizayneri, rassom), Aleksey Cheboksarinov (rassom, fasad dekoratori), Viktor Shuvalov (haykaltarosh). Bu yosh va juda iste'dodli odamlar guruhi Tolyatti yaqinidagi Garibaldi qal'asini yaratishga kirishdilar.
@toponomik
"Garibaldi qal'asi"
Arxitektura uslubi: neo-gotik
Loyiha mualliflari: bosh arxitektor - Valeriy Seglin (Rossiya Federatsiyasi arxitektorlar uyushmasi a'zosi), Yuriy Guryanov (me'mor), Sergey Karengin (fasad dizayneri, rassom), Aleksey Cheboksarinov (rassom, fasad dekoratori), Viktor Shuvalov (haykaltarosh). Bu yosh va juda iste'dodli odamlar guruhi Tolyatti yaqinidagi Garibaldi qal'asini yaratishga kirishdilar.
@toponomik
👍3
#shunchaki
Uelsda eng noodatiy mehmonxonalardan biri ochildi - unda tunash uchun siz haqiqiy sarguzashtni boshdan kechirishingiz kerak. Deep Sleep (“Chuqur uyqu”) mehmonxonasi yer ostida 419 metr chuqurlikdagi tashlandiq konda qurilgan.
Unga borish uchun tik tog’ yo’llari bo’ylab 45 daqiqa yurishingiz kerak va yo’lda dubulg’a, chiroq va toqqa chiqish uchun moslamalar olib, hatto qoyalarga chiqishga to’g’ri keladi.
Mehmonxonada barcha qulayliklarga ega to’rtta xona va hattoki Wi-Fi (yuzadan routergacha bir kilometr uzunlikdagi kabel tortilgan) mavjud. Mehmonxona haftada bir kecha, faqat shanbadan yakshanbagacha ishlaydi. Bir kecha qolish narxi taxminan 420 dollarni tashkil qiladi.
@toponomik
Uelsda eng noodatiy mehmonxonalardan biri ochildi - unda tunash uchun siz haqiqiy sarguzashtni boshdan kechirishingiz kerak. Deep Sleep (“Chuqur uyqu”) mehmonxonasi yer ostida 419 metr chuqurlikdagi tashlandiq konda qurilgan.
Unga borish uchun tik tog’ yo’llari bo’ylab 45 daqiqa yurishingiz kerak va yo’lda dubulg’a, chiroq va toqqa chiqish uchun moslamalar olib, hatto qoyalarga chiqishga to’g’ri keladi.
Mehmonxonada barcha qulayliklarga ega to’rtta xona va hattoki Wi-Fi (yuzadan routergacha bir kilometr uzunlikdagi kabel tortilgan) mavjud. Mehmonxona haftada bir kecha, faqat shanbadan yakshanbagacha ishlaydi. Bir kecha qolish narxi taxminan 420 dollarni tashkil qiladi.
@toponomik
👍2
#tarix
1803-yil 7-avgustda Ivan Fedorovich Kruzenshtern boshchiligidagi birinchi rus dunyo boʻylab ekspeditsiyasi boshlandi.
Rossiyaning Amerikadagi mulklariga oziq-ovqatlar Sibir orqali Oxotskka quruqlik orqali etkazib berildi, u yerda ular kemalarga qayta yuklandi va shundan keyingina ular Yangi Dunyoga olib borildi.
"Nadejda" va "Neva" kemalari Kronshtadtdan jo'nab ketdi. Keyin ular Atlantikani kesib o'tib, Tinch okeaniga kirib, Kamchatkaga etib kelishdi. Uch yil o'tgach, ekspeditsiya Hind okeanini kesib o'tdi, Yaxshi Umid burnini aylanib chiqdi va Kronshtadtga qaytib keldi.
Dunyo bo'ylab sayohat davomida olingan ma'lumotlar Kruzenshternning kitoblarida nashr etilgan. Ishlarga eng so'nggi xaritalar va tabiat illyustratsiyasi aks ettirilgan atlaslar hamroh bo'ldi. Bu ishlar Yevropada katta qiziqish uyg‘otdi va ko‘plab tillarga tarjima qilindi, chunki rus ekspeditsiyasining tadqiqotlari tizimli ravishda, zamonaviy asboblar yordamida olib borildi - bu yondashuv innovatsion edi.
@toponomik
1803-yil 7-avgustda Ivan Fedorovich Kruzenshtern boshchiligidagi birinchi rus dunyo boʻylab ekspeditsiyasi boshlandi.
Rossiyaning Amerikadagi mulklariga oziq-ovqatlar Sibir orqali Oxotskka quruqlik orqali etkazib berildi, u yerda ular kemalarga qayta yuklandi va shundan keyingina ular Yangi Dunyoga olib borildi.
"Nadejda" va "Neva" kemalari Kronshtadtdan jo'nab ketdi. Keyin ular Atlantikani kesib o'tib, Tinch okeaniga kirib, Kamchatkaga etib kelishdi. Uch yil o'tgach, ekspeditsiya Hind okeanini kesib o'tdi, Yaxshi Umid burnini aylanib chiqdi va Kronshtadtga qaytib keldi.
Dunyo bo'ylab sayohat davomida olingan ma'lumotlar Kruzenshternning kitoblarida nashr etilgan. Ishlarga eng so'nggi xaritalar va tabiat illyustratsiyasi aks ettirilgan atlaslar hamroh bo'ldi. Bu ishlar Yevropada katta qiziqish uyg‘otdi va ko‘plab tillarga tarjima qilindi, chunki rus ekspeditsiyasining tadqiqotlari tizimli ravishda, zamonaviy asboblar yordamida olib borildi - bu yondashuv innovatsion edi.
@toponomik
👍2
#shunchaki
O'qing bu qiziq
166. Dunyoda eng ko'p sotiluvchi narsa Kubik-Rubik hisoblanadi.
167. Eng qisqa nomli manzil sifatida Shvetsiya hamda Norvegiyada joylashgan «E» qishloqlari hisoblanadi. Skandinaviya tilida «E» «Daryo» ma'nosini beradi.
168. Tanasida holi ko'p odamlar boshqalarga qaraganda ko'proq umr ko'rarkan.
169. Odam faqat suv ichgan holda bir oydan ikki oygacha yashay oladi.
170. Amerikada shokoladli tuxum «Kinder syurpriz» ishlab chiqarish va sotish qonunga zid hisoblanadi.
171. Dunyodagi eng zaharli o'rgimchak sanalmish «Tarantul» ikki yilgacha yemishsiz och holda yashay oladi.
172. Dunyodagi eng katta va og'ir sabzi Amerikaning Alyaska shtatida yetishtirilgan. Bu sabzining vazni 8, 61 kilogrammni tashkil etgan.
173. Kalamushning xotirasiga biz odamlar havas qilsak arziydi. Jonivor xotirasi shu qadar kuchliki, bir marta ko'rgan yerini o'la-o'lguncha unutmaydi.
174. Baliq ovi juda uzoq yillik tarixga ega. Ma'lumotlarga qaraganda, baliq ovlashga mo'ljallangan ilk qarmoq 42 ming yil oldin yasalgan ekan.
175. Mavrikiya respublikasining o'z armiyasi yo'q. Politsiya bor-u, ammo jinoyat deyarli sodir etilmasligi sababli politsiyachilar esnab, uxlab, ovqatlanib kun o'tkazadi.
176. Singapurda avtomobil sotib olish rostakamiga muammo. Buning uchun oldin 10 yil muddatga mo'ljallangan litsenziya sotib olish zarur. Litsenziya narxi 60 ming Singapur dollariga teng. Avtomobilning o'zi ham juda qimmat. Bu ham yetmagandek, benzin qimmat turadi, harakatlanish uchun mo'ljallangan yo'llarning deyarli barchasi pulli. Demak, bu mamlakatda avtomobil sotib olish uchun kamida millioner bo'lish kerak.
177. Dominika orol davlati fuqaroligini qo'lga kiritish uchun pasport stoli vakillariga 100 ming dollar pul to'lansa bas. Bu mamlakatda fuqarolik ochiqchasiga sotiladi. Pasport sotish jinoyat hisoblanmaydi.
178. Tonga davlatida odamlarning bevaqt o'lim topish holatlari ko'p. Bevaqt o'lim topish boshga kokos mevasi tushishi sababli yuzaga kelarkan. Sababi, bu yerda har qadamga kokos ekib tashlangan. Shuning uchun ko'chalarda ogohlantirish belgilari juda ko'p. Qolaversa, Tongada yakshanba kuni hech qaysi tashkilot, bozor, do'kon ishlamaydi. Bir so'z bilan aytganda, davlat yakshanba kunlari rostakamiga dam oladi.
179. Har oy to'lganda Amazonka daryosidagi to'lqinlar oqimga qarshi harakatlanadi. Ularning qudrati va tezligi shu kunlari bir necha yuz barobarga ortadi.
180. Karib dengizida joylashgan Trinidad orolida suyuq asfaltdan iborat alohida ko'l bor. Shuning uchun orolda yashovchilar ko'ldan suyuq asfalt olib yo'llarni asfaltlashadi.
@toponomik
O'qing bu qiziq
166. Dunyoda eng ko'p sotiluvchi narsa Kubik-Rubik hisoblanadi.
167. Eng qisqa nomli manzil sifatida Shvetsiya hamda Norvegiyada joylashgan «E» qishloqlari hisoblanadi. Skandinaviya tilida «E» «Daryo» ma'nosini beradi.
168. Tanasida holi ko'p odamlar boshqalarga qaraganda ko'proq umr ko'rarkan.
169. Odam faqat suv ichgan holda bir oydan ikki oygacha yashay oladi.
170. Amerikada shokoladli tuxum «Kinder syurpriz» ishlab chiqarish va sotish qonunga zid hisoblanadi.
171. Dunyodagi eng zaharli o'rgimchak sanalmish «Tarantul» ikki yilgacha yemishsiz och holda yashay oladi.
172. Dunyodagi eng katta va og'ir sabzi Amerikaning Alyaska shtatida yetishtirilgan. Bu sabzining vazni 8, 61 kilogrammni tashkil etgan.
173. Kalamushning xotirasiga biz odamlar havas qilsak arziydi. Jonivor xotirasi shu qadar kuchliki, bir marta ko'rgan yerini o'la-o'lguncha unutmaydi.
174. Baliq ovi juda uzoq yillik tarixga ega. Ma'lumotlarga qaraganda, baliq ovlashga mo'ljallangan ilk qarmoq 42 ming yil oldin yasalgan ekan.
175. Mavrikiya respublikasining o'z armiyasi yo'q. Politsiya bor-u, ammo jinoyat deyarli sodir etilmasligi sababli politsiyachilar esnab, uxlab, ovqatlanib kun o'tkazadi.
176. Singapurda avtomobil sotib olish rostakamiga muammo. Buning uchun oldin 10 yil muddatga mo'ljallangan litsenziya sotib olish zarur. Litsenziya narxi 60 ming Singapur dollariga teng. Avtomobilning o'zi ham juda qimmat. Bu ham yetmagandek, benzin qimmat turadi, harakatlanish uchun mo'ljallangan yo'llarning deyarli barchasi pulli. Demak, bu mamlakatda avtomobil sotib olish uchun kamida millioner bo'lish kerak.
177. Dominika orol davlati fuqaroligini qo'lga kiritish uchun pasport stoli vakillariga 100 ming dollar pul to'lansa bas. Bu mamlakatda fuqarolik ochiqchasiga sotiladi. Pasport sotish jinoyat hisoblanmaydi.
178. Tonga davlatida odamlarning bevaqt o'lim topish holatlari ko'p. Bevaqt o'lim topish boshga kokos mevasi tushishi sababli yuzaga kelarkan. Sababi, bu yerda har qadamga kokos ekib tashlangan. Shuning uchun ko'chalarda ogohlantirish belgilari juda ko'p. Qolaversa, Tongada yakshanba kuni hech qaysi tashkilot, bozor, do'kon ishlamaydi. Bir so'z bilan aytganda, davlat yakshanba kunlari rostakamiga dam oladi.
179. Har oy to'lganda Amazonka daryosidagi to'lqinlar oqimga qarshi harakatlanadi. Ularning qudrati va tezligi shu kunlari bir necha yuz barobarga ortadi.
180. Karib dengizida joylashgan Trinidad orolida suyuq asfaltdan iborat alohida ko'l bor. Shuning uchun orolda yashovchilar ko'ldan suyuq asfalt olib yo'llarni asfaltlashadi.
@toponomik
👍3
#shunchaki
Britaniya va amerikalik rejissyor, prodyuser, ssenarist Alfred Xitchkok afsonaviy Metro-Goldwyn-Mayer introsini suratga olish paytida sherni boshqarmoqda, 1958 yil.
@toponomik
Britaniya va amerikalik rejissyor, prodyuser, ssenarist Alfred Xitchkok afsonaviy Metro-Goldwyn-Mayer introsini suratga olish paytida sherni boshqarmoqda, 1958 yil.
@toponomik
👍3
#shunchaki
"Glazgo tabassumi" yoki "Chelsi tabassumi" (inglizcha: Glasgow smile, Chelsea grin, Chelsea smile) - ogʻiz burchaklaridan va deyarli quloqlarga qadar pichoq yoki boshqa oʻtkir narsa orqali kesilishdan kelib chiqqan yuzdagi jarohatlardir.
Davolashdan keyin yonoqlarda keng tabassumga oʻxshash izlar qoladi. Bunday jarohatlar berish usuli Glazgoning jinoiy muhitida paydo boʻlgan, keyin bu "tabassum" Chelsi futbol klubi muxlislari "Chelsi Headhunters" tomonidan qabul qilingan. Koʻpincha yonoqlarni toʻliq kesmaydigan, ammo jiddiy izlar qoldiradigan sayoz jarohatlar tufayli ushbu oʻziga xos "tabassum" paydo boʻladi
Shafqatsizlarcha oʻldirilgan Elizabeth Short yonoqlarini ogʻzining burchaklaridan quloqlarigacha kesib tashlangan edi. Glazgolik taniqli aktyor Tommi Flenagan yoshligida koʻcha bezorilari tomonidan xuddi shunday jarohatlab ketilgan.
Rasm keyingi postda:
@topomomik
"Glazgo tabassumi" yoki "Chelsi tabassumi" (inglizcha: Glasgow smile, Chelsea grin, Chelsea smile) - ogʻiz burchaklaridan va deyarli quloqlarga qadar pichoq yoki boshqa oʻtkir narsa orqali kesilishdan kelib chiqqan yuzdagi jarohatlardir.
Davolashdan keyin yonoqlarda keng tabassumga oʻxshash izlar qoladi. Bunday jarohatlar berish usuli Glazgoning jinoiy muhitida paydo boʻlgan, keyin bu "tabassum" Chelsi futbol klubi muxlislari "Chelsi Headhunters" tomonidan qabul qilingan. Koʻpincha yonoqlarni toʻliq kesmaydigan, ammo jiddiy izlar qoldiradigan sayoz jarohatlar tufayli ushbu oʻziga xos "tabassum" paydo boʻladi
Shafqatsizlarcha oʻldirilgan Elizabeth Short yonoqlarini ogʻzining burchaklaridan quloqlarigacha kesib tashlangan edi. Glazgolik taniqli aktyor Tommi Flenagan yoshligida koʻcha bezorilari tomonidan xuddi shunday jarohatlab ketilgan.
Rasm keyingi postda:
@topomomik
👍1
#tarix_adabiyot
Italiyalik faylasuf Makiavelli Florentsiyadagi aslzoda, ammo uncha boy bo‘lmagan oilada o‘sdi. Uning tarjimai holida ko‘pgina noaniqliklar mavjud.
Makiavelli 1498 yildan davlat xizmatchisi bo‘lib ishlay boshladi. Makiavelli garchi yuqori mansablarda ishlamasa-da, katta siyosatning sir-asrorlarini yaxshi bilardi. 1512 yil hukumat tepasiga Medichi kelishi bilan Makiavelli Florentsiyadan quvib chiqarildi. U keyinchalik hibsga olinib, qiynoqqa solingani haqida ham ma’lumotlar bor.
Makiavelli an’anaviy ravishda siyosat olamining faylasufi hisoblanib kelgan.
Uning quyidagi asarlari ma’lum: «Hukmdor» (1513), «Tit Liviyning birinchi 10 ta kitobiga doir mulohazalar» (1516-1517), «Mandragora» (1518), «Harbiy san’at to‘g‘risida» (1519-1520), «Andriya» (1519), «Katruchcho Kastrakani hayoti» (1520), «Florentsiya tarixi», «Til haqida so‘zlashuv».
Bularning orasida eng mashhuri «Hukmdor» asaridir. 1559 yilda Makiavellining hamma asarlari ilk «Taqiqlangan kitoblar ro‘yxati»ga kiritilgan
@toponomik
Italiyalik faylasuf Makiavelli Florentsiyadagi aslzoda, ammo uncha boy bo‘lmagan oilada o‘sdi. Uning tarjimai holida ko‘pgina noaniqliklar mavjud.
Makiavelli 1498 yildan davlat xizmatchisi bo‘lib ishlay boshladi. Makiavelli garchi yuqori mansablarda ishlamasa-da, katta siyosatning sir-asrorlarini yaxshi bilardi. 1512 yil hukumat tepasiga Medichi kelishi bilan Makiavelli Florentsiyadan quvib chiqarildi. U keyinchalik hibsga olinib, qiynoqqa solingani haqida ham ma’lumotlar bor.
Makiavelli an’anaviy ravishda siyosat olamining faylasufi hisoblanib kelgan.
Uning quyidagi asarlari ma’lum: «Hukmdor» (1513), «Tit Liviyning birinchi 10 ta kitobiga doir mulohazalar» (1516-1517), «Mandragora» (1518), «Harbiy san’at to‘g‘risida» (1519-1520), «Andriya» (1519), «Katruchcho Kastrakani hayoti» (1520), «Florentsiya tarixi», «Til haqida so‘zlashuv».
Bularning orasida eng mashhuri «Hukmdor» asaridir. 1559 yilda Makiavellining hamma asarlari ilk «Taqiqlangan kitoblar ro‘yxati»ga kiritilgan
@toponomik
👍2
Keyingi postlarimizda Amir Temur bayrog'idagi uch xalqa nimani anglatgan yoxud "Ming askar"jang san'ati haqida ma'lumotlar beriladi.
@toponomik
@toponomik
👍1
Har qanday saltanat aql, adolat, kuch poydevorida qad tiklaydi. Tangri saltanat tegirmonini yurgizishni hamma xalqning peshonasiga birdek bitgan emas. Tarix bunga guvoh.
Ota-bobolarimiz suv boshiga ko‘p bor kelib-ketdilar. Charx aylanib, avlodlarga ham navbat yetdi... O‘tganlarning izini yodlamay, oqqan daryo o‘zanlardan suvni qayta oqizmay, kuch-qudratni tiklash og‘ir...
Yana aytadilarki, “eskini eslamoq savob”. Eski birgina eskiligi uchun yodlansa, eskiligicha qoladi. Meros qayta tiklanib, avlod “qon”iga payvand qilinsa, yangilanadi. Chinakam otameros mulkka aylanadi. Biz bu o‘rinda saltanat poydevorining muhim tayanchi – kuch va uning aql-zakovat, tadbirkorlik bilan uyg‘unligi xususida so‘z yuritmoqchimiz.
Saltanat kuchi avvalo shijoatli, jasur askarlarda namoyon bo‘ladi. Sohibqiron Amir Temur jahongirlikka kirishganda yodida mahkam saqlagan to‘rt narsa qatorida lashkarning o‘zagini tashkil etgan uch yuz o‘n uch xos askarini alohida ta’kidlab aytadi: “...uch yuz o‘n uch asl zotli, shijoatli va aql-farosatli er yigitlarni atrofimga birlashtirdim. Birlik ittifoqda shunday ediki, barilari go‘yo bir tandek edilar. Barchalarining maqsadlari, ra’ylari, so‘zlari va ishlari bitta edi. Bir ishni qilaylik deb qaror qilsalar, tugatmagunlaricha undan qo‘l uzmas edilar”.
Amir Temur bul xos yigitlarining tengsiz jasoratlari haqida o‘z “Tuzug”ida ko‘p bor to‘xtalib, ular saralaridan saralangan “... aql-xush egalari, bazm-u razm sherlari, mahoratli sarkarda, lashkar to‘pini buzib, uni mag‘lub etuvchi kishilar edi”, deb ta’kidlaydi. Sohibqiron buyrug‘i bilan ularning yuztasi – o‘nboshi, yuztasi – yuzboshi, yuztasi mingboshi, yana o‘n ikkisi amir, biri amir ul-umaro etib tayinlangan.
Amir Temur hamisha shijoatli kishilarni o‘ziga do‘st tutdi, ardoqladi. Yaxshilariga – yaxshilik qildi, yomonlarini o‘z yomonliklariga topshirdi.
Tarixchilar Amir Temurning ozgina askar bilan dushmanlarining ko‘p sonli lashkarini yengib, qal’alarni olganligini qator misollarda yozib qoldirganlar.
Sohibqiron askarlaridagi hayratomuz kuch-qudratning siri nimada? Ayni savol hammani qiziqtirishi tabiiy. Bu sir, avvalo, sarkardaning tadbirkorligi, qolaversa, askarlarning kuchliligi va ishonchlarida edi. Sarboz kuchi o‘z-o‘zidan paydo bo‘lmaydi. Kuch yig‘ilsa, ishonch tug‘iladi. Ishonch g‘alabani ta’minlaydi. Kuchga erishish uchun kuch beradigan ilmni bilish kerak. U qanday ilm o‘zi? Amir Temur lashkarida shunday ilm bo‘lganmi? Yo‘q, deb aytishga tarix, bobolarimiz ko‘rsatgan jasoratlar, qolaversa, Amir Temurning o‘z hayotida kechirgan suronli voqealar imkon bermaydi. Sohibqiron shonli yurishlari avvalida kechgan Alibek tutqinidan ozod bo‘lgan paytlarini eslab aytadi: “Kuchli va chaqqon bilaklarim ish berib, soqchilardan birining qo‘lidan qilichini tortib oldim-da, ularga hamla qilgan edim, barisi qochib qoldi”. Qurolsiz tutqun hushyor turgan soqchi qilichini tortib olib, butun to‘pni bir hamlada tum-taraqay qilishi uchun qanchalik mohir jangchi bo‘lishi kerak?
Qo‘llar o‘z-o‘zidan chaqqon va kuchli bo‘lmaydi. Kuchni kuch ilmi paydo qiladi, mahoratga payvasta etadi. Saltanatlar kuch ilmi sohibi bo‘lmish lashkarli sardorgagina nasib etgan.
Ota-bobolarimiz suv boshiga ko‘p bor kelib-ketdilar. Charx aylanib, avlodlarga ham navbat yetdi... O‘tganlarning izini yodlamay, oqqan daryo o‘zanlardan suvni qayta oqizmay, kuch-qudratni tiklash og‘ir...
Yana aytadilarki, “eskini eslamoq savob”. Eski birgina eskiligi uchun yodlansa, eskiligicha qoladi. Meros qayta tiklanib, avlod “qon”iga payvand qilinsa, yangilanadi. Chinakam otameros mulkka aylanadi. Biz bu o‘rinda saltanat poydevorining muhim tayanchi – kuch va uning aql-zakovat, tadbirkorlik bilan uyg‘unligi xususida so‘z yuritmoqchimiz.
Saltanat kuchi avvalo shijoatli, jasur askarlarda namoyon bo‘ladi. Sohibqiron Amir Temur jahongirlikka kirishganda yodida mahkam saqlagan to‘rt narsa qatorida lashkarning o‘zagini tashkil etgan uch yuz o‘n uch xos askarini alohida ta’kidlab aytadi: “...uch yuz o‘n uch asl zotli, shijoatli va aql-farosatli er yigitlarni atrofimga birlashtirdim. Birlik ittifoqda shunday ediki, barilari go‘yo bir tandek edilar. Barchalarining maqsadlari, ra’ylari, so‘zlari va ishlari bitta edi. Bir ishni qilaylik deb qaror qilsalar, tugatmagunlaricha undan qo‘l uzmas edilar”.
Amir Temur bul xos yigitlarining tengsiz jasoratlari haqida o‘z “Tuzug”ida ko‘p bor to‘xtalib, ular saralaridan saralangan “... aql-xush egalari, bazm-u razm sherlari, mahoratli sarkarda, lashkar to‘pini buzib, uni mag‘lub etuvchi kishilar edi”, deb ta’kidlaydi. Sohibqiron buyrug‘i bilan ularning yuztasi – o‘nboshi, yuztasi – yuzboshi, yuztasi mingboshi, yana o‘n ikkisi amir, biri amir ul-umaro etib tayinlangan.
Amir Temur hamisha shijoatli kishilarni o‘ziga do‘st tutdi, ardoqladi. Yaxshilariga – yaxshilik qildi, yomonlarini o‘z yomonliklariga topshirdi.
Tarixchilar Amir Temurning ozgina askar bilan dushmanlarining ko‘p sonli lashkarini yengib, qal’alarni olganligini qator misollarda yozib qoldirganlar.
Sohibqiron askarlaridagi hayratomuz kuch-qudratning siri nimada? Ayni savol hammani qiziqtirishi tabiiy. Bu sir, avvalo, sarkardaning tadbirkorligi, qolaversa, askarlarning kuchliligi va ishonchlarida edi. Sarboz kuchi o‘z-o‘zidan paydo bo‘lmaydi. Kuch yig‘ilsa, ishonch tug‘iladi. Ishonch g‘alabani ta’minlaydi. Kuchga erishish uchun kuch beradigan ilmni bilish kerak. U qanday ilm o‘zi? Amir Temur lashkarida shunday ilm bo‘lganmi? Yo‘q, deb aytishga tarix, bobolarimiz ko‘rsatgan jasoratlar, qolaversa, Amir Temurning o‘z hayotida kechirgan suronli voqealar imkon bermaydi. Sohibqiron shonli yurishlari avvalida kechgan Alibek tutqinidan ozod bo‘lgan paytlarini eslab aytadi: “Kuchli va chaqqon bilaklarim ish berib, soqchilardan birining qo‘lidan qilichini tortib oldim-da, ularga hamla qilgan edim, barisi qochib qoldi”. Qurolsiz tutqun hushyor turgan soqchi qilichini tortib olib, butun to‘pni bir hamlada tum-taraqay qilishi uchun qanchalik mohir jangchi bo‘lishi kerak?
Qo‘llar o‘z-o‘zidan chaqqon va kuchli bo‘lmaydi. Kuchni kuch ilmi paydo qiladi, mahoratga payvasta etadi. Saltanatlar kuch ilmi sohibi bo‘lmish lashkarli sardorgagina nasib etgan.
👍3
Amir Temur saltanat tuzgan ekan, lashkarining kuch-u qudratini do‘st-u raqib tan olgan ekan, o‘zi va lashkari kuch ilmidan xabardor bo‘lishi shart edi. Lekin aniq yozma ma’lumotlar yo‘qligi bizni ikkilantiradi. Ayni paytda kuch ilmini yozish, begonalarga o‘rgatish yosoq bo‘lganligini, ota o‘g‘liga, ustoz shogirdigagina bor ilmini meros qoldirish an’anasiga qat’iy amal qilinganligini yodlasak, qo‘lyozma manba axtarishdan ko‘ra xalq xotirasi va qon yodi (genetik xotira) ko‘proq ma’lumot berishi mumkinligiga amin bo‘lamiz (o‘zbek kurashchilari va bokschilari, jang san’ati vakillarining xalqaro g‘alabalarining bir asosi qon yodida turibdi).
Aytadilar: “Bor yitmas, yo‘qni yo‘ndirib bo‘lmas!”.
Qadim turkiy jang san’ati “Ming askar” ustasi – Masharip (Mashrab) Jumaniyozov – usta Madju bilan suhbatlashib, xalqimizda butun borliq mohiyati bilan uyg‘un, falsafiy mifologik dunyoqarashlar asosida shakllangan, qat’iy tizimga ega – bir askarga ming askar kuch-u qudratini beruvchi jang ilmi bo‘lganligini bildik.
Usta Madjuning ota-bobolari – “Juma uchar”lar avlodi bu ilm sirlarini avloddan-avlodga o‘tkazib, shu kungacha saqlab kelishgan. Usta Madju aytadi: “Jang san’ati uch tumor (halqa), o‘ttiz uch yo‘l, bir butun tizimdan iborat. Har bir yo‘l ichida o‘z usullari bor. Hisoblab chiqilsa, roppa-rosa ming usul hosil bo‘ladi. Bir kishi shu ming usulni o‘rgansa, “Ming askar”ga teng keluvchi, har qanday saltanatga tayanch yengilmas kuchga aylanadi”. Ming askar maqomi sohibi bo‘ladi.
Aqlga bo‘ysunmagan dali kuch buzg‘unchilik keltirishi mumkin. Ota-bobolarimiz bu xatarli ofat zararini yaxshi anglab yetganlar. Shu sababli tan va ruh tarbiyasini uyg‘unlikda, vobastalikda olib borishgan. “Ming askar” jang san’ati tizimida ana shu uyg‘unlikning mukammal ko‘rinishi namoyon.
E’tibor bering: uch halqa – 1-tong otishi, 2-tush vaqti, 3-kun botishi. Tumor (halqalar)ning joylashuvi Amir Temur bayrog‘idagi uch halqa tasviriga ham mos keladi. O‘ttiz uch yo‘l esa ushbu uch halqa tevaragiga quyosh chiqib botguniga qadar vaqt oralig‘ida bir-bir joylashadi.
Aytadilar: “Bor yitmas, yo‘qni yo‘ndirib bo‘lmas!”.
Qadim turkiy jang san’ati “Ming askar” ustasi – Masharip (Mashrab) Jumaniyozov – usta Madju bilan suhbatlashib, xalqimizda butun borliq mohiyati bilan uyg‘un, falsafiy mifologik dunyoqarashlar asosida shakllangan, qat’iy tizimga ega – bir askarga ming askar kuch-u qudratini beruvchi jang ilmi bo‘lganligini bildik.
Usta Madjuning ota-bobolari – “Juma uchar”lar avlodi bu ilm sirlarini avloddan-avlodga o‘tkazib, shu kungacha saqlab kelishgan. Usta Madju aytadi: “Jang san’ati uch tumor (halqa), o‘ttiz uch yo‘l, bir butun tizimdan iborat. Har bir yo‘l ichida o‘z usullari bor. Hisoblab chiqilsa, roppa-rosa ming usul hosil bo‘ladi. Bir kishi shu ming usulni o‘rgansa, “Ming askar”ga teng keluvchi, har qanday saltanatga tayanch yengilmas kuchga aylanadi”. Ming askar maqomi sohibi bo‘ladi.
Aqlga bo‘ysunmagan dali kuch buzg‘unchilik keltirishi mumkin. Ota-bobolarimiz bu xatarli ofat zararini yaxshi anglab yetganlar. Shu sababli tan va ruh tarbiyasini uyg‘unlikda, vobastalikda olib borishgan. “Ming askar” jang san’ati tizimida ana shu uyg‘unlikning mukammal ko‘rinishi namoyon.
E’tibor bering: uch halqa – 1-tong otishi, 2-tush vaqti, 3-kun botishi. Tumor (halqalar)ning joylashuvi Amir Temur bayrog‘idagi uch halqa tasviriga ham mos keladi. O‘ttiz uch yo‘l esa ushbu uch halqa tevaragiga quyosh chiqib botguniga qadar vaqt oralig‘ida bir-bir joylashadi.
👍4