#toponim #etimologiya
X HARFLI TOPONIMLAR
Xatirchi — qishloq, Xatirchi tumani. 19-asr oxirida Buxoroga kelgan rus sayyohi N. Xanikov bu qishloqni"Xatircha" deb yozgan, xalq asli “xatirchi”, “xachir sotuvchi” deb izoh beradi. “Devonu lug‘otit turk”da xachir so‘zi "qatir" (xatir) shaklida uchraydi. Baxmal tumanida Xatirchi (Hachirning beli) degan dovon bor.
Xilboshi — qishloq, Xatirchi tumani. Xil so‘zi bir necha ma’noga ega: nav, tur, zot kabi. Bu so‘z “avlod,turkum,urug‘ irsiyat"maʼnolarida ham qoʻllanadi. Masalan:qabristonga bir ajdoddan tarqalgan kishilar dafn qilinadigan joy “xilxona” deyiladi.
Fors, pushtu (afg'on) tillarida xuddi shu so‘z "xel" shaklida talaffuz qilingan. Afg'onistonda Alixel,Amarxel,bangixel, darvishxel, davlatxel, jangarxel, bobirxel kabi patronomik tuparlar - urug‘ tarmoqlari mavjud. "Bobirxel" urug'i vakillarning o‘zlarini Zahiriddin Muhammad Bobur avlodlari deb hisoblaydilar. "Xil" so‘zi arabcha va shu tilda "xayl" ko‘plikda esa "xuyul"tarzida talaffuz qilinadi. "Xayl" soʻzining asl maʼnosi “ot” demakdir,shu bilan birga otliq askar askar "xayl"deyilgan. Fors tilida bu so'z (xel) "toifa,“guruh” “otlar guruhi” degan ma’noni ham bildiradi."Xilboshi - "avlod boshlig'i, urug' boshlig'i", ya'ni Bu "urug‘ oqsoqoli" degan ma'noni anglatadi"
@toponomik
X HARFLI TOPONIMLAR
Xatirchi — qishloq, Xatirchi tumani. 19-asr oxirida Buxoroga kelgan rus sayyohi N. Xanikov bu qishloqni"Xatircha" deb yozgan, xalq asli “xatirchi”, “xachir sotuvchi” deb izoh beradi. “Devonu lug‘otit turk”da xachir so‘zi "qatir" (xatir) shaklida uchraydi. Baxmal tumanida Xatirchi (Hachirning beli) degan dovon bor.
Xilboshi — qishloq, Xatirchi tumani. Xil so‘zi bir necha ma’noga ega: nav, tur, zot kabi. Bu so‘z “avlod,turkum,urug‘ irsiyat"maʼnolarida ham qoʻllanadi. Masalan:qabristonga bir ajdoddan tarqalgan kishilar dafn qilinadigan joy “xilxona” deyiladi.
Fors, pushtu (afg'on) tillarida xuddi shu so‘z "xel" shaklida talaffuz qilingan. Afg'onistonda Alixel,Amarxel,bangixel, darvishxel, davlatxel, jangarxel, bobirxel kabi patronomik tuparlar - urug‘ tarmoqlari mavjud. "Bobirxel" urug'i vakillarning o‘zlarini Zahiriddin Muhammad Bobur avlodlari deb hisoblaydilar. "Xil" so‘zi arabcha va shu tilda "xayl" ko‘plikda esa "xuyul"tarzida talaffuz qilinadi. "Xayl" soʻzining asl maʼnosi “ot” demakdir,shu bilan birga otliq askar askar "xayl"deyilgan. Fors tilida bu so'z (xel) "toifa,“guruh” “otlar guruhi” degan ma’noni ham bildiradi."Xilboshi - "avlod boshlig'i, urug' boshlig'i", ya'ni Bu "urug‘ oqsoqoli" degan ma'noni anglatadi"
@toponomik
👍1
#shunchaki #noodatiy
XENNIN
Xenninlar(flamandcha-hennick "xo‘roz") Yevropada, xususan, Fransiya va Burgundiyada kech o'rta asrlarda paydo bo'lgan bosh kiyimning o'ziga xos turi edi. Ular odatda zodagon ayollar tomonidan kiyilib, yuqori moda va ijtimoiy mavqe timsoliga aylandi.
Xennin uzun bo'yli, konus shaklidagi shlyapa bo'lib, balandligi ko'pincha bir necha fut(30-50 sm, ba‘zan 80 sm) ga yetadi. U odatda matodan, teri yoki sim kabi qattiq materiallardan qilingan. Shlyapa ko'pincha lentalar, marvaridlar va boshqa bezaklar bilan bezatilgan.
Xenning eng ajoyib xususiyatlaridan biri tepasiga bog'langan parda edi. Parda uzun va "oqar"di.Parda ko'pincha kiyuvchining orqa tomoniga cho'zilgan. U ipak yoki zig'ir kabi nozik matodan qilingan va istalgan effektga qarab shaffof bo'lishi mumkin edi.
Xennin odatda past bo'yinbog'li xalat yoki ko'ylak bilan kiyilib, shlyapa boshiga mahkam o'tirishga imkon beradi. Xenninning balandligi va shakli uning mashhurligi davomida o'zgarib turardi, ba'zilari haddan tashqari balandlikka erishgan, boshqalari esa oddiyroq edi.
Xenninning kelib chiqishi noma'lum, ammo unga Sharq modasi, xususan, Vizantiya imperiyasidagi ayollar kiygan sallalar ta'sir qilgan deb ishoniladi. Xennin birinchi marta "frantsuz sudi"da mashhurlikka erishdi va asta-sekin boshqa Yevropa mamlakatlariga tarqaldi.
Xennin o‘rta asr modasi va zodagon ayollar tomonidan qidirilgan bo'lsa-da, u tanqid va bahs-munozaralarga ham sabab bo'ldi. Ba'zi diniy arboblar bosh kiyimni isrofgarchilik va beadablik deb qoralab, uni bema'nilik va ortiqchalik bilan bog'lashgan. Darhaqiqat, ba'zi hududlarda xenninlarning balandligi va bezaklarini tartibga soluvchi qonunlar qabul qilingan.
Xennining mashhurligi 15-asr oxirida pasayishni boshladi, chunki moda tendentsiyalari ko'proq tabiiy va bo'ysunuvchi uslublarga o'tdi. Biroq, ular Yevropa modasi tarixiga doimiy ta'sir ko'rsatdi va o'rta asr bosh kiyimining ramzi sifatida tan olindi.
@toponomik
XENNIN
Xenninlar(flamandcha-hennick "xo‘roz") Yevropada, xususan, Fransiya va Burgundiyada kech o'rta asrlarda paydo bo'lgan bosh kiyimning o'ziga xos turi edi. Ular odatda zodagon ayollar tomonidan kiyilib, yuqori moda va ijtimoiy mavqe timsoliga aylandi.
Xennin uzun bo'yli, konus shaklidagi shlyapa bo'lib, balandligi ko'pincha bir necha fut(30-50 sm, ba‘zan 80 sm) ga yetadi. U odatda matodan, teri yoki sim kabi qattiq materiallardan qilingan. Shlyapa ko'pincha lentalar, marvaridlar va boshqa bezaklar bilan bezatilgan.
Xenning eng ajoyib xususiyatlaridan biri tepasiga bog'langan parda edi. Parda uzun va "oqar"di.Parda ko'pincha kiyuvchining orqa tomoniga cho'zilgan. U ipak yoki zig'ir kabi nozik matodan qilingan va istalgan effektga qarab shaffof bo'lishi mumkin edi.
Xennin odatda past bo'yinbog'li xalat yoki ko'ylak bilan kiyilib, shlyapa boshiga mahkam o'tirishga imkon beradi. Xenninning balandligi va shakli uning mashhurligi davomida o'zgarib turardi, ba'zilari haddan tashqari balandlikka erishgan, boshqalari esa oddiyroq edi.
Xenninning kelib chiqishi noma'lum, ammo unga Sharq modasi, xususan, Vizantiya imperiyasidagi ayollar kiygan sallalar ta'sir qilgan deb ishoniladi. Xennin birinchi marta "frantsuz sudi"da mashhurlikka erishdi va asta-sekin boshqa Yevropa mamlakatlariga tarqaldi.
Xennin o‘rta asr modasi va zodagon ayollar tomonidan qidirilgan bo'lsa-da, u tanqid va bahs-munozaralarga ham sabab bo'ldi. Ba'zi diniy arboblar bosh kiyimni isrofgarchilik va beadablik deb qoralab, uni bema'nilik va ortiqchalik bilan bog'lashgan. Darhaqiqat, ba'zi hududlarda xenninlarning balandligi va bezaklarini tartibga soluvchi qonunlar qabul qilingan.
Xennining mashhurligi 15-asr oxirida pasayishni boshladi, chunki moda tendentsiyalari ko'proq tabiiy va bo'ysunuvchi uslublarga o'tdi. Biroq, ular Yevropa modasi tarixiga doimiy ta'sir ko'rsatdi va o'rta asr bosh kiyimining ramzi sifatida tan olindi.
@toponomik
👍1
#tarix
"POROX FITNASI"
"Gunpowder Incident", "Gunpowder Plot" yoki "Gunpowder Reason" nomi bilan ham tanilgan bu voqea 1605-yilda Angliya qiroli Jeyms I va Britaniya parlamentiga qarshi amalga oshirilgan muvaffaqiyatsiz suiqasdga ishora qiladi. Bu fitna diniy oqimlardan norozi bo'lgan bir guruh ingliz katoliklari tomonidan protestant monarxiyasining siyosatiga qarshi uyushtirilgan.
"Porox fitnasi" ortidagi asosiy fitnani uyushtirgan shaxs dindor katolik Robert Keytsbi bo'lib, u Angliyadagi katoliklarning huquqlarini himoya qilish uchun zo'ravonlik harakati zarur deb hisoblagan. U rejani amalga oshirish uchun yana bir qancha shaxslarni, jumladan Gay Foksni ham yollagan.
Fitnachilar Lordlar palatasi ostidagi yerto‘lani ijaraga olib, u yerda 36 bochka porox yig‘ishgan. Ularning niyati 1605-yil 5-noyabrda parlament ochilishi paytida qirol Jeyms I va boshqa taniqli protestant zodagonlarini o‘ldirishdan iborat edi. Biroq tojga xayrixoh katolik zodagoni Lord Monteaglga fitna haqida ogohlantiruvchi anonim xat yuboriladi, bu esa parlament binosini tintuv qilishga olib keldi.
4-noyabr kuni kechqurun Guy Foks porox bochkalarini qo'riqlayotgani aniqlandi va hibsga olindi. Qiynoqlar ostida u o'zining sheriklarining ismlarini oshkor qildi. Keyinchalik fitnachilar qo'lga olindi va qisqa sud jarayonidan so'ng ular davlatga xiyonat uchun qatl etildi.
Porox fitnasiga javoban ingliz hukumati Angliyadagi katoliklarning huquqlarini yanada cheklovchi bir qancha qonunlarni qabul qildi. Bu voqea, shuningdek, mamlakatda katoliklarga qarshi kayfiyatni kuchaytirib, ko'p yillar davomida katoliklarga nisbatan ta'qib va kamsitishlarning kuchayishiga olib keldi.
Muvaffaqiyatsiz porox rejasi har yili 5-noyabrda Angliyada "Gonfire Night" yoki "Guy Foks kechasi" bilan nishonlanadi.Marosimda Gay Foks tasvirlari yoqib yuboriladi. O'shandan beri bu voqea zolim hukumatlarga qarshi isyon ramziga aylandi.
@toponomik
"POROX FITNASI"
"Gunpowder Incident", "Gunpowder Plot" yoki "Gunpowder Reason" nomi bilan ham tanilgan bu voqea 1605-yilda Angliya qiroli Jeyms I va Britaniya parlamentiga qarshi amalga oshirilgan muvaffaqiyatsiz suiqasdga ishora qiladi. Bu fitna diniy oqimlardan norozi bo'lgan bir guruh ingliz katoliklari tomonidan protestant monarxiyasining siyosatiga qarshi uyushtirilgan.
"Porox fitnasi" ortidagi asosiy fitnani uyushtirgan shaxs dindor katolik Robert Keytsbi bo'lib, u Angliyadagi katoliklarning huquqlarini himoya qilish uchun zo'ravonlik harakati zarur deb hisoblagan. U rejani amalga oshirish uchun yana bir qancha shaxslarni, jumladan Gay Foksni ham yollagan.
Fitnachilar Lordlar palatasi ostidagi yerto‘lani ijaraga olib, u yerda 36 bochka porox yig‘ishgan. Ularning niyati 1605-yil 5-noyabrda parlament ochilishi paytida qirol Jeyms I va boshqa taniqli protestant zodagonlarini o‘ldirishdan iborat edi. Biroq tojga xayrixoh katolik zodagoni Lord Monteaglga fitna haqida ogohlantiruvchi anonim xat yuboriladi, bu esa parlament binosini tintuv qilishga olib keldi.
4-noyabr kuni kechqurun Guy Foks porox bochkalarini qo'riqlayotgani aniqlandi va hibsga olindi. Qiynoqlar ostida u o'zining sheriklarining ismlarini oshkor qildi. Keyinchalik fitnachilar qo'lga olindi va qisqa sud jarayonidan so'ng ular davlatga xiyonat uchun qatl etildi.
Porox fitnasiga javoban ingliz hukumati Angliyadagi katoliklarning huquqlarini yanada cheklovchi bir qancha qonunlarni qabul qildi. Bu voqea, shuningdek, mamlakatda katoliklarga qarshi kayfiyatni kuchaytirib, ko'p yillar davomida katoliklarga nisbatan ta'qib va kamsitishlarning kuchayishiga olib keldi.
Muvaffaqiyatsiz porox rejasi har yili 5-noyabrda Angliyada "Gonfire Night" yoki "Guy Foks kechasi" bilan nishonlanadi.Marosimda Gay Foks tasvirlari yoqib yuboriladi. O'shandan beri bu voqea zolim hukumatlarga qarshi isyon ramziga aylandi.
@toponomik
👍1
#sport
FIFA JAHON CHEMPIONATLARIDA FOYDALANILGAN TO‘PLAR NOMLARI
1. 2018 yilgi FIFA Jahon chempionati: Adidas Telstar 18
2. 2014 yilgi FIFA Jahon chempionati: Adidas Brazuca
3. 2010 yilgi FIFA Jahon chempionati: Adidas Jabulani
4. 2006 FIFA Jahon chempionati: Adidas Teamgeist
5. 2002 yilgi FIFA Jahon chempionati: Adidas Fevernova
6. 1998 yilgi FIFA Jahon chempionati: Adidas Tricolore
7. 1994 yilgi FIFA Jahon chempionati: Adidas Questra
8. 1990 FIFA Jahon chempionati: Adidas Etrusco Unico
9. 1986 yilgi FIFA Jahon chempionati: Adidas Azteca
10. 1982 FIFA Jahon chempionati: Adidas Tango España
@toponomik
FIFA JAHON CHEMPIONATLARIDA FOYDALANILGAN TO‘PLAR NOMLARI
1. 2018 yilgi FIFA Jahon chempionati: Adidas Telstar 18
2. 2014 yilgi FIFA Jahon chempionati: Adidas Brazuca
3. 2010 yilgi FIFA Jahon chempionati: Adidas Jabulani
4. 2006 FIFA Jahon chempionati: Adidas Teamgeist
5. 2002 yilgi FIFA Jahon chempionati: Adidas Fevernova
6. 1998 yilgi FIFA Jahon chempionati: Adidas Tricolore
7. 1994 yilgi FIFA Jahon chempionati: Adidas Questra
8. 1990 FIFA Jahon chempionati: Adidas Etrusco Unico
9. 1986 yilgi FIFA Jahon chempionati: Adidas Azteca
10. 1982 FIFA Jahon chempionati: Adidas Tango España
@toponomik
👍1
#shunchaki
TARIXDAGI ENG KUCHLI ZILZILALAR
1. Valdivia zilzilasi (1960) - magnitudasi 9,5
2. Alyaskadagi kuchli zilzila (1964) - magnitudasi 9,2
3. Hind okeanidagi zilzila va tsunami (2004) – 9,1 magnitudali
4. Toxoku zilzilasi va tsunami (2011) - magnitudasi 9,0
5. Kamchatka yarim orolidagi zilzila (1952) - magnitudasi 9,0
6. Sumatra-Andaman zilzilasi (2005) - magnitudasi 9,0
7. Chilidagi zilzila (2010) - 8,8 magnitudali
8. Kalamush orollaridagi zilzila (1965) - magnitudasi 8,7
9. Assam-Tibet zilzilasi (1950) - magnitudasi 8,6
10. Ekvador-Kolumbiya zilzilasi (1906) - 8,8 magnitudali.
@toponomik
TARIXDAGI ENG KUCHLI ZILZILALAR
1. Valdivia zilzilasi (1960) - magnitudasi 9,5
2. Alyaskadagi kuchli zilzila (1964) - magnitudasi 9,2
3. Hind okeanidagi zilzila va tsunami (2004) – 9,1 magnitudali
4. Toxoku zilzilasi va tsunami (2011) - magnitudasi 9,0
5. Kamchatka yarim orolidagi zilzila (1952) - magnitudasi 9,0
6. Sumatra-Andaman zilzilasi (2005) - magnitudasi 9,0
7. Chilidagi zilzila (2010) - 8,8 magnitudali
8. Kalamush orollaridagi zilzila (1965) - magnitudasi 8,7
9. Assam-Tibet zilzilasi (1950) - magnitudasi 8,6
10. Ekvador-Kolumbiya zilzilasi (1906) - 8,8 magnitudali.
@toponomik
👍1
#tarix
BA‘ZI MANBALARGA KO‘RA TARIXDAGI TOP 20 IXTIRO
1. G'ildirak - miloddan avvalgi 3500 yillarda Mesopotamiyaliklar tomonidan ixtiro qilingan
2. Chop etish mashinasi - XV asrda Iogann Gutenberg tomonidan ixtiro qilingan
3. Elektr - turli olimlar, jumladan Benjamin Franklin, Tomas Edison va Nikola Tesla tomonidan kashf etilgan va foydalanilgan.
4. Telefon - 1876 yilda Aleksandr Grem Bell tomonidan ixtiro qilingan
5. Lampochka - 1879 yilda Tomas Edison tomonidan ixtiro qilingan
6. Internet - bir nechta olimlar va muhandislar tomonidan ishlab chiqilgan, Tim Berners-Li 1989 yilda Butunjahon Internet tarmog'ini yaratgan.
7. Bug‘ dvigateli – XVIII asr boshlarida Tomas Saveri va Tomas Nyukomen tomonidan ishlab chiqilgan.
8. Samolyot - 1903 yilda Orvil va Uilbur Raytlar tomonidan ixtiro qilingan
9. Penitsillin - 1928 yilda Aleksandr Fleming tomonidan kashf etilgan
10. Avtomobil - 1885 yilda Karl Benz tomonidan ixtiro qilingan
11. Radio - 19-asr oxirida Guglielmo Markoni va Nikola Tesla, Popov kabi ko'plab ixtirochilar tomonidan ishlab chiqilgan.
12. Televizor - 1920-yillarda Filo Farnsvort va Vladimir Zvorikin tomonidan ixtiro qilingan.
13. Kompyuter - ko'plab olimlar va muhandislar tomonidan ishlab chiqilgan, Charlz Bebbij 1830-yillarda Analitik dvigatel ustida ishlagani uchun "kompyuterning otasi" sifatida e'tirof etilgan.
14. Sovutgich - 1748 yilda Uilyam Kallen tomonidan ixtiro qilingan, keyingi ishlanmalar bilan Jeykob Perkins va boshqalar.
15. Antibiotiklar - 20-asrda Aleksandr Fleming, Xovard Flori va Ernst Chain tomonidan kashf etilgan.
16. Vaksinalar - turli olimlar, jumladan Edvard Jenner (chechakka qarshi vaktsina) va Jonas Salk (poliomielitga qarshi vaktsina) tomonidan ishlab chiqilgan.
17. GPS - Qo'shma Shtatlar Mudofaa vazirligi tomonidan ishlab chiqilgan va 1980-yillarda fuqarolik maqsadlarida foydalanish uchun taqdim etilgan.
18. Kamera - 19-asrda turli ixtirochilar, jumladan Jozef Nisefor Nieps va Jorj Eastman tomonidan ishlab chiqilgan.
19. Mikroto'lqinli pech - 1946 yilda Persi Spenser tomonidan ixtiro qilingan
20. Mobil telefon - Motorola, Nokia va Apple kabi ko'plab kompaniyalar tomonidan ishlab chiqilgan bo'lib, Martin Kuper 1973 yilda birinchi mobil telefon qo'ng'irog'ini amalga oshirgan hisoblanadi.
@toponomik
BA‘ZI MANBALARGA KO‘RA TARIXDAGI TOP 20 IXTIRO
1. G'ildirak - miloddan avvalgi 3500 yillarda Mesopotamiyaliklar tomonidan ixtiro qilingan
2. Chop etish mashinasi - XV asrda Iogann Gutenberg tomonidan ixtiro qilingan
3. Elektr - turli olimlar, jumladan Benjamin Franklin, Tomas Edison va Nikola Tesla tomonidan kashf etilgan va foydalanilgan.
4. Telefon - 1876 yilda Aleksandr Grem Bell tomonidan ixtiro qilingan
5. Lampochka - 1879 yilda Tomas Edison tomonidan ixtiro qilingan
6. Internet - bir nechta olimlar va muhandislar tomonidan ishlab chiqilgan, Tim Berners-Li 1989 yilda Butunjahon Internet tarmog'ini yaratgan.
7. Bug‘ dvigateli – XVIII asr boshlarida Tomas Saveri va Tomas Nyukomen tomonidan ishlab chiqilgan.
8. Samolyot - 1903 yilda Orvil va Uilbur Raytlar tomonidan ixtiro qilingan
9. Penitsillin - 1928 yilda Aleksandr Fleming tomonidan kashf etilgan
10. Avtomobil - 1885 yilda Karl Benz tomonidan ixtiro qilingan
11. Radio - 19-asr oxirida Guglielmo Markoni va Nikola Tesla, Popov kabi ko'plab ixtirochilar tomonidan ishlab chiqilgan.
12. Televizor - 1920-yillarda Filo Farnsvort va Vladimir Zvorikin tomonidan ixtiro qilingan.
13. Kompyuter - ko'plab olimlar va muhandislar tomonidan ishlab chiqilgan, Charlz Bebbij 1830-yillarda Analitik dvigatel ustida ishlagani uchun "kompyuterning otasi" sifatida e'tirof etilgan.
14. Sovutgich - 1748 yilda Uilyam Kallen tomonidan ixtiro qilingan, keyingi ishlanmalar bilan Jeykob Perkins va boshqalar.
15. Antibiotiklar - 20-asrda Aleksandr Fleming, Xovard Flori va Ernst Chain tomonidan kashf etilgan.
16. Vaksinalar - turli olimlar, jumladan Edvard Jenner (chechakka qarshi vaktsina) va Jonas Salk (poliomielitga qarshi vaktsina) tomonidan ishlab chiqilgan.
17. GPS - Qo'shma Shtatlar Mudofaa vazirligi tomonidan ishlab chiqilgan va 1980-yillarda fuqarolik maqsadlarida foydalanish uchun taqdim etilgan.
18. Kamera - 19-asrda turli ixtirochilar, jumladan Jozef Nisefor Nieps va Jorj Eastman tomonidan ishlab chiqilgan.
19. Mikroto'lqinli pech - 1946 yilda Persi Spenser tomonidan ixtiro qilingan
20. Mobil telefon - Motorola, Nokia va Apple kabi ko'plab kompaniyalar tomonidan ishlab chiqilgan bo'lib, Martin Kuper 1973 yilda birinchi mobil telefon qo'ng'irog'ini amalga oshirgan hisoblanadi.
@toponomik
👍2
#tarix #revolutioner
KVAME NKRUMAH
Kvame Nkrumah ganalik siyosatchi va inqilobchi boʻlib, Britaniya mustamlakachiligidan mustaqillik uchun kurashda va keyinchalik Gananing mustaqil davlat sifatida shakllanishida muhim rol oʻynagan. U Gananing birinchi Bosh vaziri bo'lib ishlagan va keyinchalik uning birinchi prezidenti bo'lgan.
Nkrumah 1909-yil 21-sentabrda Oltin qirg‘oq (hozirgi Gana) Nkroful shahrida tug‘ilgan. U Gana va Qo'shma Shtatlarda ta'lim olgan, u erda Linkoln universiteti va Pensilvaniya universitetida tahsil olgan. AQSHda boʻlgan vaqtlarida u panafrikalik gʻoyalar va mafkuralarning kuchli taʼsiriga tushib qolgan.
1947-yilda Nkrumah Oltin qirg'oqqa qaytib keldi va Britaniya mustamlakachiligidan mustaqillik uchun kurash olib borishni maqsad qilgan Konventsiya Xalq partiyasini (CPP) tuzdi. Uning rahbarligida XKP mustamlaka hokimiyatiga qarshi ko'plab norozilik namoyishlari va boykotlar uyushtirdi. 1951-yilda Nkrumah Qonunchilik Assambleyasiga saylandi va hukumat biznesining rahbari bo'ldi.
Gana 1957-yil 6-martda mustaqillikka erishdi va Nkrumah bosh vazir bo'ldi. U jadal iqtisodiy taraqqiyot va ijtimoiy adolatga erishishga qaratilgan sotsialistik siyosatni amalga oshirishga e’tibor qaratdi. Uning hukumati kakaoni qayta ishlash, tog'-kon, bank va transport kabi asosiy tarmoqlarni milliylashtirdi.
Nkrumah Afrika birligiga ishondi va pan-afrikanizmni faol ravishda targ'ib qildi. 1960-yilda u butun qit'adagi turli Afrika millatchi liderlarini birlashtirgan Akkrada Butun Afrika xalqlari konferentsiyasiga mezbonlik qildi. U, shuningdek, neokolonializmga qarshi Afrika kuchini mustahkamlash vositasi sifatida Afrika Qo'shma Shtatlarini qo'llab-quvvatladi.
Biroq, Nkrumaning avtoritar yetakchilik uslubi va iqtisodiy siyosati Gana ichida norozilikning kuchayishiga olib keldi. Uning rejimi korrupsiya va hokimiyatni suiiste'mol qilishda ayblangan. 1966-yil fevral oyida Nkrumah Xitoyga davlat tashrifi chog'ida, harbiy to'ntarish natijasida uning hukumati ag'darildi.
U hokimiyatdan ag'darilganidan so'ng, Nkrumah 1972-yil 27 aprelda vafot etgunga qadar Gvineyada surgunda yashadi. Uning munozarali hayoti va merosiga qaramay, Nkrumah hali ham Afrika mustaqilligi va pan-afrikanizm uchun kurashda asosiy shaxslardan biri sifatida esga olinadi. Uning g'oyalari va ta'siri bugungi kunda ham Afrikaning siyosiy manzarasini shakllantirishda davom etmoqda.
@toponomik
KVAME NKRUMAH
Kvame Nkrumah ganalik siyosatchi va inqilobchi boʻlib, Britaniya mustamlakachiligidan mustaqillik uchun kurashda va keyinchalik Gananing mustaqil davlat sifatida shakllanishida muhim rol oʻynagan. U Gananing birinchi Bosh vaziri bo'lib ishlagan va keyinchalik uning birinchi prezidenti bo'lgan.
Nkrumah 1909-yil 21-sentabrda Oltin qirg‘oq (hozirgi Gana) Nkroful shahrida tug‘ilgan. U Gana va Qo'shma Shtatlarda ta'lim olgan, u erda Linkoln universiteti va Pensilvaniya universitetida tahsil olgan. AQSHda boʻlgan vaqtlarida u panafrikalik gʻoyalar va mafkuralarning kuchli taʼsiriga tushib qolgan.
1947-yilda Nkrumah Oltin qirg'oqqa qaytib keldi va Britaniya mustamlakachiligidan mustaqillik uchun kurash olib borishni maqsad qilgan Konventsiya Xalq partiyasini (CPP) tuzdi. Uning rahbarligida XKP mustamlaka hokimiyatiga qarshi ko'plab norozilik namoyishlari va boykotlar uyushtirdi. 1951-yilda Nkrumah Qonunchilik Assambleyasiga saylandi va hukumat biznesining rahbari bo'ldi.
Gana 1957-yil 6-martda mustaqillikka erishdi va Nkrumah bosh vazir bo'ldi. U jadal iqtisodiy taraqqiyot va ijtimoiy adolatga erishishga qaratilgan sotsialistik siyosatni amalga oshirishga e’tibor qaratdi. Uning hukumati kakaoni qayta ishlash, tog'-kon, bank va transport kabi asosiy tarmoqlarni milliylashtirdi.
Nkrumah Afrika birligiga ishondi va pan-afrikanizmni faol ravishda targ'ib qildi. 1960-yilda u butun qit'adagi turli Afrika millatchi liderlarini birlashtirgan Akkrada Butun Afrika xalqlari konferentsiyasiga mezbonlik qildi. U, shuningdek, neokolonializmga qarshi Afrika kuchini mustahkamlash vositasi sifatida Afrika Qo'shma Shtatlarini qo'llab-quvvatladi.
Biroq, Nkrumaning avtoritar yetakchilik uslubi va iqtisodiy siyosati Gana ichida norozilikning kuchayishiga olib keldi. Uning rejimi korrupsiya va hokimiyatni suiiste'mol qilishda ayblangan. 1966-yil fevral oyida Nkrumah Xitoyga davlat tashrifi chog'ida, harbiy to'ntarish natijasida uning hukumati ag'darildi.
U hokimiyatdan ag'darilganidan so'ng, Nkrumah 1972-yil 27 aprelda vafot etgunga qadar Gvineyada surgunda yashadi. Uning munozarali hayoti va merosiga qaramay, Nkrumah hali ham Afrika mustaqilligi va pan-afrikanizm uchun kurashda asosiy shaxslardan biri sifatida esga olinadi. Uning g'oyalari va ta'siri bugungi kunda ham Afrikaning siyosiy manzarasini shakllantirishda davom etmoqda.
@toponomik
#tarix
Ba'zi AQSh prezidentlari quyidagi kasalliklardan vafot etgan:
- Jorj Vashington: O'tkir epiglottit
- Jeyms Monro: Sil kasalligi
- Uilyam Genri Xarrison: pnevmoniya
- Zachari Teylor: vabo yoki o'tkir gastroenterit
- Warren G. Harding: yurak xuruji yoki qon tomirlari
- Franklin D. Ruzvelt: Miya qon ketishi
- Jon F. Kennedi: Suiqasd (o'q jarohati)
- Lindon B. Jonson: yurak xuruji
- Richard Nikson: insult
- Ronald Reygan: Altsgeymer kasalligi va pnevmoniya
@toponomik
Ba'zi AQSh prezidentlari quyidagi kasalliklardan vafot etgan:
- Jorj Vashington: O'tkir epiglottit
- Jeyms Monro: Sil kasalligi
- Uilyam Genri Xarrison: pnevmoniya
- Zachari Teylor: vabo yoki o'tkir gastroenterit
- Warren G. Harding: yurak xuruji yoki qon tomirlari
- Franklin D. Ruzvelt: Miya qon ketishi
- Jon F. Kennedi: Suiqasd (o'q jarohati)
- Lindon B. Jonson: yurak xuruji
- Richard Nikson: insult
- Ronald Reygan: Altsgeymer kasalligi va pnevmoniya
@toponomik
#art #statistika
Ba‘zi manbalarga ko‘ra eng maxshur Top 25 rassom(haykaltarosh)lar va ularning eng mashxur asarlari
1. Leonardo da Vinchi - Mona Liza
2. Vinsent van Gog - Yulduzli tun
3. Pablo Pikasso - Gernika
4. Mikelanjelo - Devid
5. Rembrandt - Tungi qorovul
6. Klod Mone - taassurot, quyosh chiqishi
7. Salvador Dali - Xotiraning mustahkamligi
8. Frida Kahlo - Ikki Frida
9. Jorjiya O'Kiffe - Jimson Weed/Oq gul
10. Endi Uorxol - Kempbellning sho'rva qutilari
11. Jekson Pollok - 5-son, 1948 yil
12. Gustav Klimt - O'pish
13. Anri Matiss - Raqs
14. Edvard Munch - Qichqiriq
15. Vasiliy Kandinskiy - VII kompozitsiya
16. Pol Sezan - Karta o'yinchilari
17. Per-Auguste Renoir - Qayiq partiyasining tushligi
18. Edgar Degas - Raqs sinfi
19. Pol Gogen - Biz qayerdan kelganmiz? Biz nimamiz? Biz qayoqqa ketyapmiz?
20. Jan-Mishel Basquiat - Nomsiz (1981)
21. Joan Miro - Ferma
22. Mark Chagall - Men va qishloq
23. Diego Rivera - Chorrahada odam
24. Roy Lixtenshteyn - Voy!
25. Keyt Xaring - Yorqin bola
Manba:list25.com
@toponomik
Ba‘zi manbalarga ko‘ra eng maxshur Top 25 rassom(haykaltarosh)lar va ularning eng mashxur asarlari
1. Leonardo da Vinchi - Mona Liza
2. Vinsent van Gog - Yulduzli tun
3. Pablo Pikasso - Gernika
4. Mikelanjelo - Devid
5. Rembrandt - Tungi qorovul
6. Klod Mone - taassurot, quyosh chiqishi
7. Salvador Dali - Xotiraning mustahkamligi
8. Frida Kahlo - Ikki Frida
9. Jorjiya O'Kiffe - Jimson Weed/Oq gul
10. Endi Uorxol - Kempbellning sho'rva qutilari
11. Jekson Pollok - 5-son, 1948 yil
12. Gustav Klimt - O'pish
13. Anri Matiss - Raqs
14. Edvard Munch - Qichqiriq
15. Vasiliy Kandinskiy - VII kompozitsiya
16. Pol Sezan - Karta o'yinchilari
17. Per-Auguste Renoir - Qayiq partiyasining tushligi
18. Edgar Degas - Raqs sinfi
19. Pol Gogen - Biz qayerdan kelganmiz? Biz nimamiz? Biz qayoqqa ketyapmiz?
20. Jan-Mishel Basquiat - Nomsiz (1981)
21. Joan Miro - Ferma
22. Mark Chagall - Men va qishloq
23. Diego Rivera - Chorrahada odam
24. Roy Lixtenshteyn - Voy!
25. Keyt Xaring - Yorqin bola
Manba:list25.com
@toponomik
👍2
#tarix #statistika
Tarixdagi eng mashxur sarkardalar
N1.Amir Temur (1336-1405) Markaziy Osiyo
1. Makedoniyalik Iskandar (miloddan avvalgi 356-323) - Makedoniya
2. Chingizxon (1155-67 taxminan-1227) — Moʻgʻuliston
3. Napoleon Bonapart (1769-1821) – Fransiya
4. Yuliy Tsezar (miloddan avvalgi 100-44) - Rim
5. Gannibal Barka (miloddan avvalgi 247-183) - Karfagen
6. Sun-tszi (miloddan avvalgi 544-496) - Xitoy
7. Jorj Vashington (1732-1799) - AQSh
8. Atilla Hun (406-453) - Vengriya
9. Salahiddin Ayubiy (1137-1193) — Suriya
10. Uilyam bosqinchi (1028-1087) - Angliya
11. Robert E. Li (1807-1870) - AQSh
12. Uliss S. Grant (1822-1885).
13. Ervin Rommel (1891-1944) – Germaniya
14. Duayt D. Eyzenxauer (1890-1969) - AQSh
15. J.Manguberdi(1198-1231) – Markaziy Osiyo
16. Horatio Nelson (1758-1805) - Angliya
17. Leonid I (miloddan avvalgi 540-480) - Sparta
18. Subutay (1175-1248) — Moʻgʻuliston
19. Xolid ibn al-Volid (592-642) — Arabiston
20. Scipio Africanus (miloddan avvalgi 236-183) - Rim
21. Stounuol Jekson (1824-1863) - AQSh
22. Janna d’Ark (1412-1431) – Fransiya
23. Miltiad (miloddan avvalgi 550-489) - Afina
24. Artur Uelsli, Vellingtonning 1-gersogi (1769-1852) - Angliya
25. Velisarius (505-565) - Vizantiya imperiyasi
Diqqat:bu ro‘yxat ko‘plab tarixiy sayt yoki jurnallardagi ma‘lumotlar asosida shakllantirilgan.E‘tibor bersangiz ro‘yxatda ruslar yo‘q.
@toponomik
Tarixdagi eng mashxur sarkardalar
N1.Amir Temur (1336-1405) Markaziy Osiyo
1. Makedoniyalik Iskandar (miloddan avvalgi 356-323) - Makedoniya
2. Chingizxon (1155-67 taxminan-1227) — Moʻgʻuliston
3. Napoleon Bonapart (1769-1821) – Fransiya
4. Yuliy Tsezar (miloddan avvalgi 100-44) - Rim
5. Gannibal Barka (miloddan avvalgi 247-183) - Karfagen
6. Sun-tszi (miloddan avvalgi 544-496) - Xitoy
7. Jorj Vashington (1732-1799) - AQSh
8. Atilla Hun (406-453) - Vengriya
9. Salahiddin Ayubiy (1137-1193) — Suriya
10. Uilyam bosqinchi (1028-1087) - Angliya
11. Robert E. Li (1807-1870) - AQSh
12. Uliss S. Grant (1822-1885).
13. Ervin Rommel (1891-1944) – Germaniya
14. Duayt D. Eyzenxauer (1890-1969) - AQSh
15. J.Manguberdi(1198-1231) – Markaziy Osiyo
16. Horatio Nelson (1758-1805) - Angliya
17. Leonid I (miloddan avvalgi 540-480) - Sparta
18. Subutay (1175-1248) — Moʻgʻuliston
19. Xolid ibn al-Volid (592-642) — Arabiston
20. Scipio Africanus (miloddan avvalgi 236-183) - Rim
21. Stounuol Jekson (1824-1863) - AQSh
22. Janna d’Ark (1412-1431) – Fransiya
23. Miltiad (miloddan avvalgi 550-489) - Afina
24. Artur Uelsli, Vellingtonning 1-gersogi (1769-1852) - Angliya
25. Velisarius (505-565) - Vizantiya imperiyasi
Diqqat:bu ro‘yxat ko‘plab tarixiy sayt yoki jurnallardagi ma‘lumotlar asosida shakllantirilgan.E‘tibor bersangiz ro‘yxatda ruslar yo‘q.
@toponomik
😁1
https://t.me/mifologikk
O‘zimizni kanal obuna bo‘p qoyilar
O‘zimizni kanal obuna bo‘p qoyilar
Telegram
MIFOLOGIYA
Turli xalqlar mifologiyasi haqida ma‘lumotlar beruvchi eng yaxshi kanal
#tarix #qurol
Urushlar tarixidagi eng yirik ixtirolar
1. Porox - 9-asrda xitoylik kimyogarlar tomonidan ixtiro qilingan
2. Arbalet - qadimgi yunonlar va rimliklarga tegishli
3. Uzun kamon - o'rta asrlarda ingliz kamonchilari tomonidan ishlatilgan
4. Trebuchet - o'rta asr qamal quroli, uning kashfiyotchisi noma'lum
5. To‘plar – dastlab Xitoyda qo‘llanilgan, keyinchalik Yevropada rivojlangan
6. Musket - 16-asrda ispan armiyasi foydalanilgan
7. Süngü - 17-asrda fransuz askarlari tomonidan ixtiro qilingan
8. Gatling quroli - 19-asrda Richard Gatling tomonidan yaratilgan
9. Pulemyot - birinchi marta 1884-yilda Xiram Maksim tomonidan ishlab chiqilgan
10. Tank - Birinchi jahon urushi davrida ingliz muhandislari tomonidan ishlab chiqilgan
11. Suv osti kemasi - Kornelius Drebbel va Devid Bushnel kabi ixtirochilarning dastlabki dizaynlari asosida
12. Samolyot tashuvchisi - Birinchi jahon urushi davrida ishlab chiqilgan kontseptsiya, birinchi ekspluatatsion tashuvchi HMS Furious edi.
13. Radar - Ikkinchi jahon urushi davrida amalga oshirilgan asosiy ishlanmalar, bir nechta ixtirochilarga tegishli
14. Atom bombasi - J. Robert Oppengeymer, jumladan, olimlar jamoasiga berilgan.
15. Napalm – Ikkinchi jahon urushi davrida Garvard universiteti olimlari tomonidan ishlab chiqilgan
16. Qit'alararo ballistik raketa (ICBM) - Sovuq urush davrida turli mamlakatlar hissasi bilan ishlab chiqilgan
17. Yashirin texnologiya - rus olimi Pyotr Ufimtsev tomonidan taklif qilingan dastlabki kontseptsiya
18. Dronlar - Birinchi jahon urushi davrida ko'rilgan dastlabki rivojlanish, zamonaviy dizaynlar turli ixtirochilar va kompaniyalarga tegishli.
19. GPS texnologiyasi - dastlab harbiy maqsadlarda foydalanish uchun ishlab chiqilgan, Qo'shma Shtatlar Mudofaa vazirligi hisobiga olingan
20. Tungi ko'rish texnologiyasi - dastlab harbiy maqsadlarda foydalanish uchun mo'ljallangan, bir nechta ixtirochilarning asosiy hissalari bilan
21. Kiber urush texnologiyasi - turli hukumatlar va tashkilotlar tomonidan doimiy rivojlanish
22. Kimyoviy qurollar - birinchi marta qadimgi davrlarda qo'llanilgan, zamonaviy ishlanmalar ko'plab mamlakatlar va shaxslarga tegishli.
23. Biologik qurollar - qadim zamonlardayoq qo'llanilgan, zamonaviy ishlanmalar turli hukumatlar va tashkilotlarga tegishli.
24. Minalar - qadimgi Xitoyga borib taqaladigan dastlabki dizaynlar, zamonaviy ishlanmalar turli ixtirochilar va tashkilotlarga tegishli.
25. Harbiy dronlar – Birinchi jahon urushidan beri davom etayotgan rivojlanish, koʻplab mamlakatlar va shaxslarning katta hissasi bilan.
@toponomik
Urushlar tarixidagi eng yirik ixtirolar
1. Porox - 9-asrda xitoylik kimyogarlar tomonidan ixtiro qilingan
2. Arbalet - qadimgi yunonlar va rimliklarga tegishli
3. Uzun kamon - o'rta asrlarda ingliz kamonchilari tomonidan ishlatilgan
4. Trebuchet - o'rta asr qamal quroli, uning kashfiyotchisi noma'lum
5. To‘plar – dastlab Xitoyda qo‘llanilgan, keyinchalik Yevropada rivojlangan
6. Musket - 16-asrda ispan armiyasi foydalanilgan
7. Süngü - 17-asrda fransuz askarlari tomonidan ixtiro qilingan
8. Gatling quroli - 19-asrda Richard Gatling tomonidan yaratilgan
9. Pulemyot - birinchi marta 1884-yilda Xiram Maksim tomonidan ishlab chiqilgan
10. Tank - Birinchi jahon urushi davrida ingliz muhandislari tomonidan ishlab chiqilgan
11. Suv osti kemasi - Kornelius Drebbel va Devid Bushnel kabi ixtirochilarning dastlabki dizaynlari asosida
12. Samolyot tashuvchisi - Birinchi jahon urushi davrida ishlab chiqilgan kontseptsiya, birinchi ekspluatatsion tashuvchi HMS Furious edi.
13. Radar - Ikkinchi jahon urushi davrida amalga oshirilgan asosiy ishlanmalar, bir nechta ixtirochilarga tegishli
14. Atom bombasi - J. Robert Oppengeymer, jumladan, olimlar jamoasiga berilgan.
15. Napalm – Ikkinchi jahon urushi davrida Garvard universiteti olimlari tomonidan ishlab chiqilgan
16. Qit'alararo ballistik raketa (ICBM) - Sovuq urush davrida turli mamlakatlar hissasi bilan ishlab chiqilgan
17. Yashirin texnologiya - rus olimi Pyotr Ufimtsev tomonidan taklif qilingan dastlabki kontseptsiya
18. Dronlar - Birinchi jahon urushi davrida ko'rilgan dastlabki rivojlanish, zamonaviy dizaynlar turli ixtirochilar va kompaniyalarga tegishli.
19. GPS texnologiyasi - dastlab harbiy maqsadlarda foydalanish uchun ishlab chiqilgan, Qo'shma Shtatlar Mudofaa vazirligi hisobiga olingan
20. Tungi ko'rish texnologiyasi - dastlab harbiy maqsadlarda foydalanish uchun mo'ljallangan, bir nechta ixtirochilarning asosiy hissalari bilan
21. Kiber urush texnologiyasi - turli hukumatlar va tashkilotlar tomonidan doimiy rivojlanish
22. Kimyoviy qurollar - birinchi marta qadimgi davrlarda qo'llanilgan, zamonaviy ishlanmalar ko'plab mamlakatlar va shaxslarga tegishli.
23. Biologik qurollar - qadim zamonlardayoq qo'llanilgan, zamonaviy ishlanmalar turli hukumatlar va tashkilotlarga tegishli.
24. Minalar - qadimgi Xitoyga borib taqaladigan dastlabki dizaynlar, zamonaviy ishlanmalar turli ixtirochilar va tashkilotlarga tegishli.
25. Harbiy dronlar – Birinchi jahon urushidan beri davom etayotgan rivojlanish, koʻplab mamlakatlar va shaxslarning katta hissasi bilan.
@toponomik
#tarix
Nemislar tomonidan cho‘ktirilgan eng katta kemalar
1. RMS Lusitania - 1915-y
2. HMS Hood - 1941-y
3. SS Athenia - 1939-y
4. SS City of Benares - 1940-y
5. SS Laconia - 1942-y
6. RMS Empress of Britain - 1940-y
7. SS Volturno - 1913-y
8. SS Anglo Saxon - 1940-y
9. SS Ceramic - 1942-y
10. SS City of Cairo - 1942-y
@toponomik
Nemislar tomonidan cho‘ktirilgan eng katta kemalar
1. RMS Lusitania - 1915-y
2. HMS Hood - 1941-y
3. SS Athenia - 1939-y
4. SS City of Benares - 1940-y
5. SS Laconia - 1942-y
6. RMS Empress of Britain - 1940-y
7. SS Volturno - 1913-y
8. SS Anglo Saxon - 1940-y
9. SS Ceramic - 1942-y
10. SS City of Cairo - 1942-y
@toponomik
#tarix #qurol
ONAGER
Onager - Rim va Vizantiya davrida qo'llanilgan qamal qurolining bir turi. Otishma paytida kuchli "tepish" harakati tufayli u "yovvoyi eshak" nomi bilan ham tanilgan.
Onager - burama quvvatli artilleriya qurilmasi bo'lib, unga uzun qo'l biriktirilgan katta yog'och ramkadan foydalanadi. Qo'l o'ralgan arqonlar yoki paychalar bilan bog'langan bo'lib, ular buralganda energiyani saqlaydi.
Onagerni boshqarish uchun askarlar tosh yoki metall shar kabi snaryadni qo'lning uchiga mahkamlangan "sling"ga yuklaydilar. Keyin arqonlarni o'q yoki yog'och qo'lga o'rash orqali kuchlanish xosil qilinadi. Qo'yib yuborilganda, arqonlarda saqlangan energiya qo'lning tez kuchlanishiga olib keladi va o'qni nishonga uloqtiradi.
Quvvat va masofa: Onager o'zining o'lchami va dizayniga qarab katta masofalarga, ba'zan 300 metrgacha bo'lgan katta masofalarga uchirishga qodir edi. U istehkomlarga, devorlarga va dushman qo'shinlariga katta zarar etkazishi mumkin edi.
Variatsiyalar: Vaqt o'tishi bilan mintaqaviy imtiyozlar va texnologik yutuqlar asosida Onagerning turli xil variantlari ishlab chiqildi. Ba'zi versiyalarda otish kuchini oshirish uchun bir nechta qo'llar bor edi, boshqalari esa qarshi og'irliklar yoki orqaga qaytishni yutuvchi mexanizmlar kabi modifikatsiyalarga ega edi.
Foydalanish: Onager asosan qamal paytida dushman mudofaasi va devorlarini snaryadlar otish orqali buzish uchun ishlatilgan. Bundan tashqari, artilleriya quroli sifatida foydalanilganda ochiq jang maydonlarida dushman qo'shinlariga qarshi samarali bo'lgan.
Cheklovlar: Uning kuchi va samaradorligiga qaramay, Onager ba'zi cheklovlarga uchradi. Ularning o'lchamlari va murakkabligi tufayli yig'ish, yuklash va ishlatish uchun katta ishchi kuchi kerak edi. Bundan tashqari, ular "trebuchet" yoki "ballistae" kabi boshqa qamal qurollari bilan solishtirganda unchalik aniq emas edi.
Tarixiy ahamiyati: Onager qadimiy urushlarda, ayniqsa Rim imperiyasi davrida katta rol o‘ynagan. Uning qo'llanilishi mustahkamlangan devorlarni buzishga va dushman mudofaasini zaiflashtirishga yordam berdi, qamal va bosqinlarning muvaffaqiyatiga hissa qo'shdi.
Bugungi kunda Onager o'zining arxaik dizayni va ilg'or qurollarning mavjudligi tufayli endi harbiy maqsadlarda qo'llanilmaydi. Biroq, u qadimgi sivilizatsiyalarning zukkoligi va muhandislik qobiliyatini namoyish etuvchi qadimiy harbiy texnologiyaning ajoyib qismi bo'lib qolmoqda.
@toponomik
ONAGER
Onager - Rim va Vizantiya davrida qo'llanilgan qamal qurolining bir turi. Otishma paytida kuchli "tepish" harakati tufayli u "yovvoyi eshak" nomi bilan ham tanilgan.
Onager - burama quvvatli artilleriya qurilmasi bo'lib, unga uzun qo'l biriktirilgan katta yog'och ramkadan foydalanadi. Qo'l o'ralgan arqonlar yoki paychalar bilan bog'langan bo'lib, ular buralganda energiyani saqlaydi.
Onagerni boshqarish uchun askarlar tosh yoki metall shar kabi snaryadni qo'lning uchiga mahkamlangan "sling"ga yuklaydilar. Keyin arqonlarni o'q yoki yog'och qo'lga o'rash orqali kuchlanish xosil qilinadi. Qo'yib yuborilganda, arqonlarda saqlangan energiya qo'lning tez kuchlanishiga olib keladi va o'qni nishonga uloqtiradi.
Quvvat va masofa: Onager o'zining o'lchami va dizayniga qarab katta masofalarga, ba'zan 300 metrgacha bo'lgan katta masofalarga uchirishga qodir edi. U istehkomlarga, devorlarga va dushman qo'shinlariga katta zarar etkazishi mumkin edi.
Variatsiyalar: Vaqt o'tishi bilan mintaqaviy imtiyozlar va texnologik yutuqlar asosida Onagerning turli xil variantlari ishlab chiqildi. Ba'zi versiyalarda otish kuchini oshirish uchun bir nechta qo'llar bor edi, boshqalari esa qarshi og'irliklar yoki orqaga qaytishni yutuvchi mexanizmlar kabi modifikatsiyalarga ega edi.
Foydalanish: Onager asosan qamal paytida dushman mudofaasi va devorlarini snaryadlar otish orqali buzish uchun ishlatilgan. Bundan tashqari, artilleriya quroli sifatida foydalanilganda ochiq jang maydonlarida dushman qo'shinlariga qarshi samarali bo'lgan.
Cheklovlar: Uning kuchi va samaradorligiga qaramay, Onager ba'zi cheklovlarga uchradi. Ularning o'lchamlari va murakkabligi tufayli yig'ish, yuklash va ishlatish uchun katta ishchi kuchi kerak edi. Bundan tashqari, ular "trebuchet" yoki "ballistae" kabi boshqa qamal qurollari bilan solishtirganda unchalik aniq emas edi.
Tarixiy ahamiyati: Onager qadimiy urushlarda, ayniqsa Rim imperiyasi davrida katta rol o‘ynagan. Uning qo'llanilishi mustahkamlangan devorlarni buzishga va dushman mudofaasini zaiflashtirishga yordam berdi, qamal va bosqinlarning muvaffaqiyatiga hissa qo'shdi.
Bugungi kunda Onager o'zining arxaik dizayni va ilg'or qurollarning mavjudligi tufayli endi harbiy maqsadlarda qo'llanilmaydi. Biroq, u qadimgi sivilizatsiyalarning zukkoligi va muhandislik qobiliyatini namoyish etuvchi qadimiy harbiy texnologiyaning ajoyib qismi bo'lib qolmoqda.
@toponomik
#mifologiya
IKARUS
Ikar - yunon mifologiyasidagi qahramon bo‘lib, U otasi Daedalus bilan Krit orolida tutqunda edi.Ikarus otasi Dedalus tomonidan yaratilgan patlar va mumdan yasalgan qanotlarni ishlatib, Krit orolidan qochishga urinishi bilan mashhur.
Otasining ogohlantirishlariga qaramay, Ikar quyoshga juda yaqin uchgani uchun mum erib ketgan va u dengizga qulab cho'kib ketgan.
Ikarning hikoyasi takabburlik va itoatsizlikning xavfi haqida shuningdek, dono yoki tajribali kishilarning maslahatlariga quloq solmaslik oqibatlari haqida ogohlantiruvchi ertak bo'lib xizmat qiladi.
Ikar haqidagi afsona tarix davomida adabiyot, san’at va ommabop madaniyatning turli shakllarida qayta yoritilgan va u shuhratparastlik, tavakkalchilik va inson qobiliyatlari chegarasi ramzi bo‘lib qolmoqda.
@toponomik
@mifologikk
IKARUS
Ikar - yunon mifologiyasidagi qahramon bo‘lib, U otasi Daedalus bilan Krit orolida tutqunda edi.Ikarus otasi Dedalus tomonidan yaratilgan patlar va mumdan yasalgan qanotlarni ishlatib, Krit orolidan qochishga urinishi bilan mashhur.
Otasining ogohlantirishlariga qaramay, Ikar quyoshga juda yaqin uchgani uchun mum erib ketgan va u dengizga qulab cho'kib ketgan.
Ikarning hikoyasi takabburlik va itoatsizlikning xavfi haqida shuningdek, dono yoki tajribali kishilarning maslahatlariga quloq solmaslik oqibatlari haqida ogohlantiruvchi ertak bo'lib xizmat qiladi.
Ikar haqidagi afsona tarix davomida adabiyot, san’at va ommabop madaniyatning turli shakllarida qayta yoritilgan va u shuhratparastlik, tavakkalchilik va inson qobiliyatlari chegarasi ramzi bo‘lib qolmoqda.
@toponomik
@mifologikk
👍1
#animatsiya
PUSHTI PANTERA
Pushti pantera - Bleyk Edvards tomonidan yaratilgan bir qator komediya filmlaridagi fantastik animatsion qahramon. Qahramon birinchi marta 1963-yilda suratga olingan "Pushti pantera" filmida paydo bo'ldi va bir nechta davomiy teleseriallarda mashhur franchayzaga aylandi.
Pushti pantera o'zining silliq, yumshoq xulq-atvori va o'ziga xos pushti rangi bilan mashhur. U tez-tez kulgili vaziyatlarga tushib qoladi, chunki u o'zining raqiblarini, masalan, inspektor Kluzoni aldashga harakat qiladi.
Qahramon savdo-sotiq, video o'yinlar va hatto unga asoslangan mashhur parkda sayohati bilan madaniy timsolga aylandi. Pushti pantera o'zining jozibasi va kulgili va antiqa harakatlari uchun butun dunyo bo'ylab tomoshabinlar tomonidan sevilib kelmoqda.
@toponomik
PUSHTI PANTERA
Pushti pantera - Bleyk Edvards tomonidan yaratilgan bir qator komediya filmlaridagi fantastik animatsion qahramon. Qahramon birinchi marta 1963-yilda suratga olingan "Pushti pantera" filmida paydo bo'ldi va bir nechta davomiy teleseriallarda mashhur franchayzaga aylandi.
Pushti pantera o'zining silliq, yumshoq xulq-atvori va o'ziga xos pushti rangi bilan mashhur. U tez-tez kulgili vaziyatlarga tushib qoladi, chunki u o'zining raqiblarini, masalan, inspektor Kluzoni aldashga harakat qiladi.
Qahramon savdo-sotiq, video o'yinlar va hatto unga asoslangan mashhur parkda sayohati bilan madaniy timsolga aylandi. Pushti pantera o'zining jozibasi va kulgili va antiqa harakatlari uchun butun dunyo bo'ylab tomoshabinlar tomonidan sevilib kelmoqda.
@toponomik
Qoʻrboshi (قورباشی) — tarixiy harbiy atama;
1
Oʻrta asrlarda O'rta Osiyo xonliklari va ayrim Sharq davlatlarida dastlab shaharni tunda qoʻriqlovchi mir-shab; soʻngra qurol-yarogʻ ombori (qoʻr) mutasaddisi hamda qurol-aslaha, turli yaroqlar va toʻp yasash korxonalari (qoʻrxona) boshligʻi. Qoʻqon xoni xudoyorxon davrida Qoʻrboshi qoʻrxona, miltiqxona, toʻpxonalarga boshchilik qilib, u xom ashyo topib kelishdan to tayyor mahsulot ishlab chiqarish va ularni xon qaroriga binoan tarqatish jarayoniga boshchilik qilgan;
2
Turkiston oʻlkasida Oktyabr toʻntarishigacha boʻlgan davrda mahalliy politsiya boshligʻi. Masalan: Qoʻqon va Margʻilonda 1917-yilda shahar mirshablarining boshligʻi Qoʻrboshi deb atalgan.
3
Turkistonda sovet rejimiga qarshi qurolli harakat harbiy rahbarlarining unvoni.Qo'rboshi xalqning turli tabaqalari orasidan chiqqan obroʻli shaxs hisoblangan. Qoʻrboshilar orasida hatto ayollar ham boʻlgan.
@toponomik
1
Oʻrta asrlarda O'rta Osiyo xonliklari va ayrim Sharq davlatlarida dastlab shaharni tunda qoʻriqlovchi mir-shab; soʻngra qurol-yarogʻ ombori (qoʻr) mutasaddisi hamda qurol-aslaha, turli yaroqlar va toʻp yasash korxonalari (qoʻrxona) boshligʻi. Qoʻqon xoni xudoyorxon davrida Qoʻrboshi qoʻrxona, miltiqxona, toʻpxonalarga boshchilik qilib, u xom ashyo topib kelishdan to tayyor mahsulot ishlab chiqarish va ularni xon qaroriga binoan tarqatish jarayoniga boshchilik qilgan;
2
Turkiston oʻlkasida Oktyabr toʻntarishigacha boʻlgan davrda mahalliy politsiya boshligʻi. Masalan: Qoʻqon va Margʻilonda 1917-yilda shahar mirshablarining boshligʻi Qoʻrboshi deb atalgan.
3
Turkistonda sovet rejimiga qarshi qurolli harakat harbiy rahbarlarining unvoni.Qo'rboshi xalqning turli tabaqalari orasidan chiqqan obroʻli shaxs hisoblangan. Qoʻrboshilar orasida hatto ayollar ham boʻlgan.
@toponomik
#shunchaki
Chorbog'
Chorbogʻ (forscha soʻzma-soʻz “to'rtbogʻ”: uzumzor, mevali bog'
Istiroxat bog'i va sabzavot ekinlari) - Katta bog',chiroyli bog'; 4 tomoni bog' bilan qoplangan koshona yoki qo'rg'on.
4 tomoni devor bilan o'ralgan bog'; dala hovlisi; ko'pincha boylar va hokimlarning yerlari chorbog' deyiladi.
Sug'dcha "sarvag" - "saroy". Tarixchi P.P. Ivanov Charbog' atamaning ma'nosi aniq emas deydi. Toshkentning Qoraqamish tumanida Xonchorbog‘ degan joy bor. Bu so'z Charvoq, chorvoq shakllarida ham talaffuz qilinadi.
Chorsu
Chorsu - chorraha, shahar markazidagi katta ko'chalar kesishgan joy, gumbazli bozor. Zardushtiylarning (otashparastlarning) muqaddas kitobi Avestoda chovrusuq
(aynan "to'rt tomonlama") so'zi bozor degan ma'noni anglatadi.Ilk o'rta asrlarda Turkiston shahri ko‘chalarining har ikki tomoni bozor va ko‘chalardan iborat bo'lib,
gʻarbdan sharqqa va janubdan shimolga choʻzilgan edi;ko'chalar chorrahasida joylashgan gumbazli bozor maydoni chorsu deb atalgan. Forscha su "tomon", "yon" degan ma'noni anglatadi:chorsu - "to'rt tomonlama", sesu - "uch tomonlama"; ko'proq su elementi ham uchraydi. Bu xuddi shu su kichraytiruvchi shakl yoki arabcha suq "bozor" degan ma'noni anglatadi.Buxoroda Suqi tarroxi degan bozor bor edi: suq, - "bozor",tarrox - "taroq"
Chorbog'
Chorbogʻ (forscha soʻzma-soʻz “to'rtbogʻ”: uzumzor, mevali bog'
Istiroxat bog'i va sabzavot ekinlari) - Katta bog',chiroyli bog'; 4 tomoni bog' bilan qoplangan koshona yoki qo'rg'on.
4 tomoni devor bilan o'ralgan bog'; dala hovlisi; ko'pincha boylar va hokimlarning yerlari chorbog' deyiladi.
Sug'dcha "sarvag" - "saroy". Tarixchi P.P. Ivanov Charbog' atamaning ma'nosi aniq emas deydi. Toshkentning Qoraqamish tumanida Xonchorbog‘ degan joy bor. Bu so'z Charvoq, chorvoq shakllarida ham talaffuz qilinadi.
Chorsu
Chorsu - chorraha, shahar markazidagi katta ko'chalar kesishgan joy, gumbazli bozor. Zardushtiylarning (otashparastlarning) muqaddas kitobi Avestoda chovrusuq
(aynan "to'rt tomonlama") so'zi bozor degan ma'noni anglatadi.Ilk o'rta asrlarda Turkiston shahri ko‘chalarining har ikki tomoni bozor va ko‘chalardan iborat bo'lib,
gʻarbdan sharqqa va janubdan shimolga choʻzilgan edi;ko'chalar chorrahasida joylashgan gumbazli bozor maydoni chorsu deb atalgan. Forscha su "tomon", "yon" degan ma'noni anglatadi:chorsu - "to'rt tomonlama", sesu - "uch tomonlama"; ko'proq su elementi ham uchraydi. Bu xuddi shu su kichraytiruvchi shakl yoki arabcha suq "bozor" degan ma'noni anglatadi.Buxoroda Suqi tarroxi degan bozor bor edi: suq, - "bozor",tarrox - "taroq"
#arxitektura
Palmanova
Palmanova Italiyaning Friuli Venezia Giulia mintaqasida joylashgan kommunadir. Qo'rg'on shahar 1593 yilda Venetsiya Respublikasi tomonidan tashkil etilgan.
Palmanova to'qqiz qirrali yulduz shaklida qurilgan. Oltita ko'cha olti burchakli markaziy maydonga olib boradi. Shaharning yana bir diqqatga sazovor tomoni uning "ko'rinmasligi" dir, chunki u ufq chizig'idan pastda qurilgan.
@toponomik
Palmanova
Palmanova Italiyaning Friuli Venezia Giulia mintaqasida joylashgan kommunadir. Qo'rg'on shahar 1593 yilda Venetsiya Respublikasi tomonidan tashkil etilgan.
Palmanova to'qqiz qirrali yulduz shaklida qurilgan. Oltita ko'cha olti burchakli markaziy maydonga olib boradi. Shaharning yana bir diqqatga sazovor tomoni uning "ko'rinmasligi" dir, chunki u ufq chizig'idan pastda qurilgan.
@toponomik