Tarix va Toponomika
1.53K subscribers
1.09K photos
16 videos
3 files
403 links
We opened this channel to help with "Zakovat"
Download Telegram
#toponim #etimologiya

TOBON – qishloq. Buxoro viloyati Buxoro tumani, Navoiy viloyati Karmana tumani.

Forscha tobon toponimiyada “lovullagan”, “qizib turgan” degan ma’nolarda qo‘llaniladi.

Dastlab bu nom Toboni mavze “ – jazirama joy” yoki Toboni regzor – “qaynoq qum" shakllarida ishlatilgan bo‘lishi mumkin. Keyinchalik lisoniy vositalar tejamkorligi qonuniyatiga ko‘ra, obyekt qisqartirilib, Tobon tarzida yuritila boshlagan.

@toponomik
👍4
#noodatiy

Rassom Chad Knightning
kontseptual haykali


O'g'il otasining haykalidan olingan bo'laklardan yasalgan. Haykal o'z farzandlari uchun yashab, umrining bir qismini bag'ishlagan ota-onalarning ramzidir

@toponomik
👍5
#shunchaki

BOLTA SHO‘RVAMI 🪓🍲 ? Yoki BOLTA BO‘TQAMI 🍚 ?

Bolta sho‘rva aslida rus-slavyan ertagi hisoblanadi.Ertak ijtimoiy ertaklar toifasiga tegishli. „Boltadan boʻtqa“ — bu rus maishiy ertaklarining eng mashhur turlaridan biri, butun dunyo boʻylab „Tosh shoʻrva“nomi bilan mashhur.

Ertak syujeti „Finist — sarlochin“ (M. Gorkiy nomidagi kinostudiya, 1975) sovet badiiy film-ertaklarida suratga olingan.Ertak asosida 1980-yilda „Askar ertagi“ multfilmi, 1982-yilda esa xuddi shu nomdagi multfilm yaratilgan. Ertakning 10 ta ruscha, 2 ta ukraincha, 2 tasi belaruscha koʻrinishlari mavjud.

Rus tilida „boltadan boʻtqa“ iborasi "tarkibini tashkil etuvchi tarkibiy qismlarning yetishmasligiga qaramay, arziydigan narsa tayyorlash" ma‘nosiga ega.

Ertak Syujetiga keladigan bo‘lsak:

Bir askar xizmatdan uyga ketayotib yoʻlda charchaydi. U ovqat yeyishni xohlaydi, lekin unda hech qanaqa yegulik yoʻq edi. Qishloqqa yaqinlashib, u birinchi kulbani taqillatdi va dam olishi kerakligini, qorni ochligini aytadi. U yerda bir kampir yashar edi. Kampir askarni uyga kiritadi, lekin yeyish uchun hech narsa yoʻqligini aytadi. Askar o‘tirg‘ich ostida boltani koʻradi va undan boʻtqa pishirishni taklif qiladi. Kampir unga qozon beradi, askar uni yuvib, boltani qozonga solib, olov yoqadi va aralashtira boshladi. Askar shoʻrvani tatib tuz yetarli emasligini aytadi. Kampir yugurib kelib tuz olib keladi. Yana askar boltani qaynatadi. Tatib koʻradi va bir hovuch don soʻraydi. Kampir yuguradi, bir qop dondan unga don ko‘tarib keladi. Keyin askar moy soʻradi — kampir moy olib keladi. Askar boʻtqa pishiradi, ular kampir bilan ovqatlanish uchun oʻtirishadi. Kampir boltadan shunday mazali bo‘tqa pishirish mumkinligiga hayron bo‘lib, yana qachon bolta yeymiz, deb so‘raydi. Askar esa boltani xaltasiga solib,bolta yaxshi pishmaganligini, yo‘lda pishirib, keyin yeyishini aytadi. Shunday qilib, askar deyarli yo‘q bo‘lgan narsalardan tayyorlagan bo‘tqani yeb, uydan bolta bilan chiqib ketadi.

Ertakda bo‘tqa tayyorlangan bo‘lsada bizga bu sho‘rva holida yetib kelgan va bu notog‘ri emas.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍7
​​#tarix

ABU KLEA jangi

Abu Klea jangi 1885-yil 17-yanvarda Sudandagi Mahdiylar urushi paytida bo'lib o'tdi. Mahdiy qoʻzgʻoloniga oʻzini Mahdiy deb eʼlon qilgan Muhammad Ahmad boshchilik qildi. Qo'zg'olon Misr va Britaniyaning Sudandagi mavjudligini yo'q qilishni maqsad qilgan edi.

Abu Klea jangi general Charlz Gordon tomonidan qamal qilinayotgan Xartumni egallsh uchun Britaniya kampaniyasining bir qismi edi. General-mayor ser Gerbert Styuart boshchiligidagi Britaniya kuchlari 1400 ga yaqin kishidan, jumladan, piyoda va tuya qoʻshinlaridan iborat edi.

Taxminan 12 000 jangchidan iborat mahdiy kuchlari sahrodan o'tib borayotgan Britaniya qo‘shiniga hujum qilishadi. Inglizlar o'zlarining piyoda askarlari bilan mudofaa kvadratini tuzadilar va mahdiy kuchlarining bir necha shiddatli hujumlarini qaytarishga muvaffaq bo'lishadi. Biroq shiddatli janglarda har ikki tomon ham katta talofatlarga uchradi.

Jang inglizlarning kichik g'alabasi bilan yakunlanadi, chunki ular Mahdiylar chizig'ini yorib o'tib, Xartum tomon yurishlarini davom ettira oldilar. Biroq, ularning muvaffaqiyati qisqa umr ko'rdi, chunki ular oxir-oqibat Xartum Mahdiy kuchlari qo'liga o‘tadi

@toponomik
👍4
​​#tarix

PITER PEN OPERATSIYASI

Piter Pan operatsiyasi, shuningdek, "Operación Pedro Pan" nomi bilan ham tanilgan, Amerika Qo'shma Shtatlari hukumati va Kubadagi katolik cherkovi tomonidan 1960-yildan 1962-yilgacha o'tkazilgan maxfiy dastur hisoblanadi. Operatsiya 14 000 dan ortiq kubalik bolalarning ota-onalarisiz Qo'shma Shtatlarga ko'chib ketishiga yordam berdi.

Dastur:"Fidel Kastro davridagi Kuba hukumati ta’lim tizimini o‘z qo‘liga oladi va bolalarga kommunistik mafkurani singdiradi", degan xavotirga javoban boshlangan. Natijada yangi tuzumga qarshi chiqqan ota-onalar o‘z farzandlarini xavfsizlik va farovon kelajak uchun AQShga jo‘natmoqchi bo‘ldi.

Katolik cherkovi, xususan, ota Brayan- O. Uolshning sa'y-harakatlari bilan Piter Pen operatsiyasini tashkil etishda muhim rol o'ynadi. Bolalar AQShga vaqtinchalik vizalar bilan jo‘natilgan va butun mamlakat bo‘ylab mehribonlik uylari, va internatlarga joylashtirilgan.

Piter Pan operatsiyasi Kuba hukumatining potentsial noroziligiga yo'l qo'ymaslik uchun sir tutiladi va operatsiya tugaganidan keyin ommaga bu haqida habar beriladi.

@toponomik
👍3
#shunchaki

Afrikadagi ba‘zi milliy bog' va qo'riqxonalar.

1. Kruger milliy bog'i - Janubiy Afrika (1926-yilda tashkil etilgan)

2. Serengeti milliy bog'i - Tanzaniya (1951-yilda tashkil etilgan)

3. Masai Mara milliy qoʻriqxonasi – Keniya (1961-yilda tashkil etilgan)

4. Amboseli milliy bog'i - Keniya (1974-yilda tashkil etilgan)

5. Xvange milliy bog'i - Zimbabve (1928- yilda tashkil etilgan)

6. Chobe milliy bog'i - Botsvana (1967- yilda tashkil etilgan)

7. Etosha milliy bog'i - Namibiya (1907- yilda tashkil etilgan)

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍4
#noodatiy

Chodir quruvchi ko‘rshapalaklar (Uroderma bilobatum) Ekvador Amazonkasida yashaydi.Ular suv ichish uchun suv bo‘yi pastlab uchadi va uchish chog‘ida chanqog‘ini qondiradi.

@toponomik
👍5
#bir xil#ma'no

Bashang

Ma'nolari:

1 Yasangan-tusangan, nihoyatda chiroyli, koʻrkam; olifta.

2 Oʻziga zeb berishni, modaga muvofiq kiyinishni yaxshi koʻradigan, modaboz, olifta

3 (ko‘chma ma‘noda):Chiroyli, did bilan bezatilgan.

Satang

Ma'nosi:

1 Pardoz-andozga, kiyinishga zeb bergan; olifta, bashang

2 Satang soqol-Olifta ayollarning ikki quloq orqasidan oldinga solintirib qoʻyiladigan ikki tutam soqolsimon sochi.


@toponomik
👍3
#hikmatli

Agar dengizga mo'min va kofir tushib ketsa, suzishni bilgan cho'kmaydi. Sababi, Alloh johillarning yonini olmaydi. Bilmas musulmon cho'kadi, bilimli kofir qutuladi.

● Mustafo Mahmud

@toponomik
👍3
#shunchaki

Voyaga etgan urg'ochi(kingfisher) Evroosiyo Qirol Baliqchi Qushi o'z uyasi tomon baliq bilan uchmoqda. Qirol baliqchi qushlari o'tkir tumshug'lari yordamida daryo qirg'oqlarida tunnellar qaziydi va o'sha yerga uyadilar. Ularning jo'jalari tunnel oxiridagi xonada o'stiriladi va ota-onalari tomonidan bir oydan kamroq vaqt davomida oziqlantiriladi.

@toponomik
👍6🕊2
#noodatiy

IBLIS DENGIZI

Iblis dengizi yoki Ajdaho uchburchagi sifatida ham tanilgan bu hudud Tinch okeanining Yaponiya qirg'oqlarida joylashgan hududdir. Kemalar va samolyotlarning noma'lum tarzda g'oyib bo'lishlari tufayli uni ko'pincha Bermud uchburchagi bilan solishtirishadi.

Bu hudud oʻzining sirli va xavfliligi bilan mashhur boʻlib, kemalar va samolyotlar izsiz gʻoyib boʻlayotgani haqidagi xabarlar bilan mashhur. Ba'zi nazariyalarga ko'ra, Iblis dengizida g'ayrioddiy magnit anomaliyalari, suv ostidagi metan otilishi yoki hatto yerdan tashqaridagi faollik mavjud.

Biroq, bu da'volarni tasdiqlovchi ilmiy dalillar yo'q va xabar qilingan ko'plab hodisalar ekstremal ob-havo sharoiti, kuchli oqimlar va geologik faollik kabi tabiiy hodisalar bilan bog'liq bo'lishi mumkin.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍6🕊2🔥1
#ixtiro

Bugun AMERIKALIK KONSERVA ni tug‘ulgan kuni

1825-yil 19-yanvar — Tomas Kenset ismli amerikalik oʻymakor oʻzining qaynotasi Ezra Daggett yordamida Amerikada birinchi tunuka qutilarni(konserva) patentladi.

Ixtiroga dastlabki qadamlar 1812-yillarda tashlangan,lekin 1825- yilga kelib ixtiro patentlanadi. Kenset Nyu-York shahriga ko'chib o'tadi va u yerda suv bo'yida kichik konserva zavodini qurdi.

O'sha paytda baliq, meva, sabzavot va go'sht shisha idishlarda muhrlangan, ammo Kensett ularni qimmat va sinishga moyil deb topdi. Bundan tashqari, shisha idishlar germetik tarzda yopilmagan.Kensett ixtirosi uchun asosiy narsa-qalay edi. Shunday qilib, uning ixtirosi tug'ildi.

@toponomik
👍2👏1
#tarix

Birinchi "Tour de France" velopoygasi 1903-yilda bo'lib o'tgan va fransuz L'Auto gazetasi tomonidan tashkil etilgan. Poyga gazetaning tirajini oshirish va o'sha paytda Fransiyada bo'lib o'tgan boshqa velosport musobaqalariga raqobat qilish uchun yaratilgan.

Poyga olti bosqichdan iborat bo‘lib, umumiy masofa 2428 kilometrni (1509 milya) bosib o‘tdi. U 1-iyulda Parijda boshlanib, 19-iyulda tugadi.

“Tour de France”ning ilk poygasida jami 60 nafar velopoygachi qatnashdi, biroq bor-yo‘g‘i 21 nafar velopoygachi poygani yakunladi. Umumiy vaqtni 94 soatu 33 daqiqa natija bilan yakunlagan fransiyalik velosportchi Moris Garin g‘olib bo‘ldi.


@toponomik
👍3🔥1👏1
#fobiya

Mageyrokofobiya-ovqat pishirishdan qo‘rqish

@toponomik
😁4👍1💅1
#fobiya

30 ta eng mashhur FOBIYAlar:

1. Araxnofobiya - o'rgimchaklardan qo'rqish

2. Ofidiofobiya - ilonlardan qo'rqish

3. Akrofobiya - balandlikdan qo'rqish

4. Klaustrofobiya - cheklangan joylardan qo'rqish

5. Aerofobiya - uchishdan qo'rqish

6. Agorafobiya - ochiq yoki gavjum joylardan qo'rqish

7. Sinofobiya - itlardan qo'rqish

8. Astrafobiya - momaqaldiroq va chaqmoqlardan qo'rqish

9. Mizofobiya - mikrob yoki kirdan qo'rqish

10. Tripofobiya - kichik teshiklar yoki bo'rtiqlarning klasterlaridan qo'rqish

11. Gemofobiya - qondan qo'rqish

12. Niktofobiya - qorong'ulik yoki tundan qo'rqish

13. Tanatofobiya - o'lim yoki o'limdan qo'rqish

14. Glossofobiya - ommaviy nutqdan qo'rqish

15. Entomofobiya - hasharotlardan qo'rqish

16. Atixifobiya- muvaffaqiyatsizlikdan qo'rqish

17. Ijtimoiy fobiya (ijtimoiy tashvish buzilishi) - ijtimoiy vaziyatlardan qo'rqish

18. Emetofobiya - qusishdan qo'rqish

19. Pteromerhanofobyia - uchishdan qo'rqish

20. Ksenofobiya - begonalardan yoki chet elliklardan qo'rqish

21. Triskaidekafobiya - 13 raqamidan qo'rqish

22. Kulrofobiya - masxarabozlardan qo'rqish

23. Avtofobiya - yolg'iz qolishdan qo'rqish

24. Fonofobiya - baland tovushlar yoki shovqinlardan qo'rqish

25. Akuafobiya - suvdan qo'rqish

26. Nekrofobiya - o'lim yoki o'lik narsalardan qo'rqish

27. Tapfofobiya – tiriklayin ko‘mishdan qo‘rqish

28. Nomofobiya - mobil telefonsiz qolishdan qo'rqish

29. Zoofobiya - hayvonlardan qo'rqish

30. Xromofobiya - ranglardan qo'rqish

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍1
#shunchaki

Turk fazogiri tarixiy parvozni amalga oshirdi

Alper Gezeravji koinotga uchgan birinchi turk kosmonavti sifatida tarixga kirdi.

@toponomik
🔥1
#shunchaki

Agar akula to'satdan tishini yo'qotsa, ikki hafta ichida eski tish o'rniga yangisi o'sib chiqadi va bu akula o'lguncha davom etishi mumkin.

@toponomik
🐳1
#shunchaki #fakt

Eng qimmat yog'och Marokashda tayyorlanadi. U faqat Atlas⛰️tog'lari etaklarida o'sadigan Thuja(sadr)🌲daraxtidan tayyorlanadi. Ushbu yog'och qimmatbaho Rolls-Royce avtomobillarining ichki qismini bezash uchun ishlatiladi.

@toponomik
👍1
#toponim #etimologiya

QO‘TIRBULOQ – Oqdaryo. Toyloq tumanidagi qishloq.

Obyektdagi buloqlar bilan bog‘liq toponim. Qo‘tirbuloqning suvi shifobaxsh. Hayvondan qo‘tir kasalini yuqtirgan bolalar buloq suviga cho‘miltirilsa yoki bir necha bor ichsa, kasallikdan tuzalib ketadi. Buloq suvidagi minerallar bunga yordam beradi. Shu bois xalq Qo‘tirbuloqni- qo‘tir kasalligini tuzatadigan suvli buloq deb ham sharhlaydi. Bunday joylar suvining shifobaxshligi sababli qadamjoga aylantirilgan.

Shunday nomdagi qishloq nomi, ya’ni toponim Buxoro viloyatining Vobkent
tumanida
ham mavjud bo‘lib, aynan shunday ma’noni ifodalashi qayd etiladi.

@toponomik
👍1🔥1
#tarix

ZAYTUN NOVDASI🌿 OPERATSIYASI

“Zaytun novdasi”(butog‘i) operatsiyasi Turkiya qurolli kuchlari va ittifoqdosh Suriya muxolifati guruhlari tomonidan Suriyaning Afrin tumanida o‘tkazilgan harbiy amaliyot hisoblanadi.Operatsiya 2018-yilning 20-yanvarida boshlangan bo‘lib, uning asosiy maqsadi Afrin hududini Xalq himoyasi birliklari (YPG) va Turkiya Kurdiston Ishchilar partiyasi (PKK) bilan aloqador deb hisoblagan Demokratik ittifoq partiyasi (PYD)dan tozalash edi. ),bu partiyalar terrorchilik tashkiloti sifatida belgilangan.

Operatsiya Turkiyaning o‘z chegarasi yaqinida kurd qo‘shinlari borligi haqidagi xavotirlari ortidan boshlangan va YPGning qo‘shni avtonom hudud tashkil etishiga yo‘l qo‘ymaslik uchun Suriya-Turkiya chegarasida “xavfsiz hudud” yaratishni maqsad qilgan. Turkiya hukumati YPGni Turkiya davlati bilan oʻnlab yillar davomida qurolli toʻqnashuvda boʻlgan PKKning davomi sifatida koʻradi.

“Zaytun novdasi” operatsiyasida quruqlikdagi qo‘shinlar, havo yordami va artilleriya bombardimonlari ishtirok etdi. Turkiya, operatsiya o‘z chegarasi xavfsizligini ta’minlash va suriyalik qochqinlarning o‘z vataniga qaytishi uchun sharoit yaratish maqsadida o‘tkazilganini bildirdi.

Operatsiya, ayniqsa, Suriyada IShIDga qarshi kurashda YPGni qo‘llab-quvvatlab kelayotgan AQSh tomonidan tanqidlarga sabab bo‘ldi. Operatsiya, shuningdek, kurd masalasi va mintaqaviy xavfsizlik bo'yicha turlicha qarashlar tufayli Turkiya va boshqa NATO ittifoqchilari o'rtasida keskinlikni oshirdi.

2018-yil mart oyida turk kuchlari va ularning suriyalik ittifoqchilari Afrin shahrini egallab, YPGning mintaqa ustidan nazoratini amalda tugatdi. Operatsiya tinch aholining ko'chirilishiga olib keldi va gumanitar xavotirlarni kuchaytirdi. Bundan tashqari, bu Suriya mojarosining murakkab dinamikasini yanada murakkablashtirdi va mintaqadagi geosiyosiy taranglikni kuchaytirdi.‌‌

@toponomik
👍1