#toponim #etimologiya

Turbat — tuproq, xok, qabr (turob so'zligining ko‘pligi — ahli turob «marhumlar»). Ulug‘ kishilarning qabrlari ustiga qurilgan bino,
maqbara ham turbat deyilgan (Turbati Temur — Go'ri Amir). Turbat nomli joylar aziz-avliyolaming mozori, qadamjolari yonida bo'ladi.Turbat degan turk-mo‘g‘ul qabilasi ham bo'lgan.

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #fobiya

Ignorofobiya - yuborgan xabari ko'rilgan, ammo javob berilmaganidan qo'rqish.

Qaysidir ma'noda,bu xolat ko'plab foydalanuvchilarga ma'lum.Fobiya egalari-Xabariga javob olmagandan so'ng, noto'g'ri ish qildim deb o'ylashadi va tashvishlanishadi

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #noodatiy

MANTA nurlari

Manta nurlari - Mobulidae oilasiga mansub yirik baliqlar. Ular o'ziga xos uchburchak ko'krak qanotlari bilan mashhur bo'lib,asosan ikki turga bo‘linadi:

1) manta birostris-nisbatan katta (7m gacha),yakka yoki guruh bo‘lib suzadi

2) manta alfredi-asosan qirg‘oqboyi suvlariga yaqin suzadi

Manta nurlari butun dunyo bo'ylab tropik va subtropik suvlarda uchraydi va ular o'zlarining ajoyib o'lchamlari bilan mashhur, ba'zi mantalarning qanot kengligi 23 fut (7 metr) ga etadi.

Mantalar og'izlari ochiq holda suzish orqali ko'p miqdorda plankton va kichik baliqlarni iste'mol qiladigan filtr oziqlantiruvchi hisoblanadi.

Etimologiyasi:

"Manta" nomi portugal va ispan tillarida mantiya (plash yoki adyol) degan ma'noni anglatadi.An'anaviy ravishda mantalarni tutish uchun ishlatiladigan adyol shaklidagi tuzoq turi ham-manta deb ataladi. Mantalar shoxsimon bosh suzgichlari tufayli “iblis baliqlari” nomi bilan mashhur.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki

Ertadan boshlab kanal ma‘lumotlari tizimli tarzda davom etadi:

1)Toponomikaga oid kamida 2 ta yoki 3 ta ma‘lumot,(asosan O‘zbekiston hududi)

2)qiziqarli faktlar (asosan fobiyalar yoki kasalliklar)

3)Turli hayvonlar,o‘simliklar haqida (asosan kam uchrovchi-kuniga 1 ta)

4)Mifologiya oid ma‘lumotlar( kuniga 1 ta)

5) Taniqli shaxslar haqida ma‘lumotlar( kuniga 1 ta)

Takliflar bo‘lsa izohlarda qoldiring va do‘stlaringizni ham kanalga taklif eting

@toponomik

#shunchaki #fakt

Baqlajonlar tarkibida nikotin mavjud. 9 kg baqlajondagi nikotin--1 dona sigaretga teng

@toponomik

#toponim #etimologiya

Parpi 🌿— tarkibida alkaloidlar bo'lgan dorivor o‘simlik. Parpitosh 🪨degan mineral (tosh) ham bor. Bular jismonan nogiron bo'lgan (parpi kasalligiga yo'liqqan) kishilar uchun davo hisoblangan. Bunday kasallarni tuzatadigan avliyoning qadamjosi Parpiota deyilgan.

Zomin tumanidagi Uvol qishlog'ida Parpiota degan teshiktosh, Parpioyim degan muqaddas joy, Yuqori Chirchiq tumanida Parpisoy qishlog‘i bor.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #noodatiy

Saratonlar🪲

Saraton (sikada)- Hemiptera turkumiga va Cicadidae oilasiga mansub hasharotlar turi. Saratonlarning 3000 dan ortiq turlari mavjud bo'lib, ularning ko'pchiligi Shimoliy Amerika, Evropa, Osiyo, Avstraliya va Afrikada uchraydi.
O‘zbekistonning Farg‘ona vodiysida 342 ta turi aniqlangan.Asosan yozda faol bo‘lgani uchun-Saraton nomini olgan deyiladi

Sikadalar turlarga qarab 2 yildan 17 yilgacha yashashlari mumkin. Ular umrining ko'p qismini nimfa sifatida yer ostida o'tkazadilar(5 yil), daraxt ildizlari,barglari va tanasining sharbati bilan oziqlanadi.

Voyaga etgan sikadalarning katta, shaffof qanotlarga va tanasiga nisbatan yirik ko‘zlarga ega. Ular ko'pincha qorin bo'shlig'idagi tebranish membranalari tomonidan ishlab chiqarilgan o'ziga xos ovozi uchun-Jizildoqlar deb ham ataladi

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#toponim #etimologiya

Jondor - Buxoro xonligida «jallod», «yasovul (politsiya) boshlig'i». Bu so‘zning asosiy ma’nosi «tirik mavjudot», «jonu jonivor».

Jondor 1935-yil 17-yanvarda tashkil etilgan.1962-yil 24-dekabrdan Buxoro va Romitan tumanlari tarkibida boʻlgan. 1967-yil 9-yanvarda qayta tuzilgan.Buxoro viloyatidagi Jondor shaharchasi- Jondor tumani markazi hisoblanadi.

Jizzax viloyati Baxmal tumanida Jondor (Jondorning qiri) degan joy bor. Romitan tumanida Bozorboyjondor, Kattajondor degan qishloqlar qayd qilingan.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #fobiya

Pupafobiya-Qo'g'irchoqlar 🎎 yoki marionetkalardan qo'rqish.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #fakt

Lift eng xavfsiz transport vositasidir. Eskalator liftdan 20 marta xavfli.

@toponomik

​​#shunchaki

DMITRIY IVANOVICH MENDELEYEV

Dmitriy Mendeleyev 1834-yilda Sibirning Tobolsk shahrida tug‘ilgan va 17 aka-ukaning eng kichigi edi.

U 1869-yilda o‘zining kimyoviy elementlar davriy jadvalini yaratgani bilan mashxur

Mendeleyevning davriy tizimi shu qadar aniq ediki, u hali kashf etilmagan bir qancha elementlarning xossalarini ham bashorat qila oldi.

U o‘zining davriy jadvalida hali kashf etilmagan elementlar uchun bo‘shliqlar qoldirgan va bu yetishmayotgan elementlarning xossalarini aniq bashorat qilgan.

Mendeleyev davriy sistemasi zamonaviy kimyoga asos solgan va hozirgi kungacha elementlarning xossalarini tushunishning asosiy vositasi sifatida foydalaniladi.

Mendeleyev davriy sistemadagi ishlaridan tashqari kimyoviy termodinamika va spektroskopiya sohalariga ham katta hissa qo‘shgan.

Shuningdek, u atom og'irliklarini o'lchash tizimini taklif qildi va har xil harorat va bosimdagi gazlarning zichligini hisoblash usulini ishlab chiqdi.

Mendeleyev sermahsul yozuvchi bo‘lib, hayoti davomida 400 dan ortiq ilmiy maqolalar chop etgan.

U bir necha bor kimyo bo'yicha Nobel mukofotiga nomzod bo'lgan, lekin hech qachon mukofotni qo'lga kiritmagan.

Mendeleyev ilmiy izlanishlaridan tashqari falsafa, tarix, siyosat bilan ham qiziqdi.

Turli ilmiy va ishlab chiqarish loyihalari bo‘yicha Rossiya hukumatida maslahatchi bo‘lib ishlagan.

Mendeleyevning fanga qo‘shgan hissasi vafotidan so‘ng, davriy sistemadagi 101-element uning sharafiga "mendeleviy" deb atalishi bilan e’tirof etilgan.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#gidronim #etimologiya

ZARAFSHON daryosi

Zarafshon haqiqatan «Zar sochuvchi» daryo. Daryo o'zanidagi qumda oltin zarralari bo'lganidan daryo shunday nom olgan. Po‘stak yoki uzun patli gilam ustiga qum to'kib, bosim bilan yuvganda, oltin zarralari jun oralarida qolgan. Shu yo'l bilan qumdan oltin ajratib olishgan.

Lekin Zarafshon daryoning keyingi asrlarda paydo bo'lgan nomi. Miloddan oldingi yunon tarixchilari asarlarida Politimet, o'rta asrlarda Obi Ko‘hak — Ko'hak suvi deb atalgan.

Dolstlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #fakt

Kanareykalar🦜 havoda metan gazi borligini yaxshi sezadilar, shuning uchun ular gaz qochqinlarini topish uchun ishlatiladi‌‌

@toponomik

#shunchaki #fakt

Bir vaqtlar "&" (ampersand) belgisi ingliz alifbosiga kiritish uchun jiddiy nomzod sifatida ko'rib chiqilgan,lekin qo‘shilmagan

@toponomik

#etimologiya

Asqar — "yuksak tog", "qishin-yozin qor bilan qoplanib yotgan tog‘"ma‘nosini bildiradi. O‘rta Osiyodagi turkiy xalqlarning deyarli hammasida asqartog‘ (tov, too) — «buyuk tog‘», «chiqib bo‘lmaydigan baland tog‘» ma’nosini anglatadi.

Bu so‘z o‘zbek dostonlarida ham shu ma’noda uchraydi. Qirg‘iz tilida asqa (asqatosh) «yuksak cho'qqi» ma’nosini anglatadi. Qashqadaryo viloyatida Asqarcho‘qqi, Asqartepa, Asqarqir degan toponimlar bor.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #fobiya

Potamofobiya🌊 (yunoncha " potamos" -"daryo" va "fobos"-"qo'rquv")Daryolar,sharshara yoki oqayotgan suvlardan qo'rqish.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #noodatiy

Ajdaho qoni daraxti🌳 (Dracaena cinnabari) Arab dengizidagi Sokotra arxipelagiga mansub noyob daraxtdir.

Ajdaho qoni daraxti- o'ziga xos soyabon shaklida bo‘lib, ular shoxlari uchida rozet shaklida joylashgan uzun, tikanli barglarning zich to'plamlari bilan ajralib turadi. Daraxtning tanasi qalin bo'lib, ko'pincha teskari soyabonga o'xshaydi.

Ajdaho qoni daraxtining eng diqqatga sazovor xususiyatlaridan biri uning qizil rangli qatroni bo'lib, u asrlar davomida turli maqsadlarda ishlatilgan. "Ajdaho qoni" deb nomlanuvchi qatron daraxtdan yig'ib olinadi va an'anaviy ravishda bo'yoqlar, laklar, tutatqilar va an'anaviy tibbiyotda ishlatilgan.

Ajdahoning qoni daraxti Sokotra orolining endemikidir, ya'ni u tabiatda dunyoning boshqa hech bir joyida uchramaydi.

Daraxt Sokotraning qurg'oqchil va og'ir sharoitlarida omon qolish uchun rivojlangan. Uning noyob shakli va zich barglari tuman va shudringdan namlikni to'plashga yordam beradi, qalin tanasi esa quruq davrda suvni saqlaydi.

@toponomik

#toponim #gidronim

Bayot — qadimgi turk-o‘g‘uz qabilalaridan biri.O‘zbek, turkman, ozarbayjon xalqlari tarkibiga kirgan. Bayot so'zining ma’nosini Rashid-ad-dinning «Jome ut-tavorix» asarida «baxtli va marhamatli» deb, Abulg'ozi Bahodirxonning «Shajarai turk» asarida «baxtli va boy» deb izohlagan. XIX asr 20-yillarda bayotlar Buxoro shahri va Qorako‘l tumani atroflarida, Xorazm viloyatining ayrim joylarida yashagan. Xorazm viloyati Yangiariq tumanida Bayot degan qishloq bor

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #noodatiy

SUNDA UCHUVCHI LEMUR-haqiqatdan ham uchadimi ?

Sunda kolugo(Malaya kolugosi) sifatida ham tanilgan Sunda uchuvchi lemur Janubi-Sharqiy Osiyoning Sunda hududida yashaydigan sutemizuvchi hayvondir.Uchuvchi nomini olgan bo‘lsa ham ular aslida uchmaydi

Kolugolarning uzunligi 16 dyuym(40 sm)gacha yetishi mumkin.Kolugolar ⬆️10 metr balandlikdan ➡️100 metr masofaga uchishlari mumkin

Sunda uchuvchi lemurlarda <patagium> deb ataladigan teri membranasi mavjud bo'lib, ular oyoq-qo'llari orasiga cho'ziladi va bu ularga daraxtdan daraxtga sirpanish(uchish) imkonini beradi.

Ular o‘txo‘r hayvonlar bo‘lib, asosan barglar, gullar va mevalarning yumshoq qismlari bilan oziqlanadi.

Bu hayvonlar tunda faollashadi va ko'p vaqtlarini baland daraxtlarda o'tkazadilar.

Ular yolg'iz hayvonlar bo'lib, faqat juftlashish uchun birlashadilar.

Sunda uchuvchi lemurlar yashash joylarini yo'qotishi,go'shti va mo'ynasi uchun ovlanishi tufayli himoyasiz hisoblanadi.‌‌

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#toponim #etimologiya

Hisor (arabcha) — tekislikdagi qo‘rg‘on, qal’a; devor bilan o'ralgan istehkom. Turkiy tillarda hasar (ozarbayjoncha), asar (qozoqcha), isar (qirg'izcha), shevalarda esa zar kabi shakllar olgan.

Atamashunos T. Nafasov :"Zartepa ham asli Hisortepa (“qo‘rg‘on o‘mida
paydo bo'lgan tepalik”) demakdir"deydi

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik