#shunchaki

SETSUBUN-🇯🇵YAPON🍱 BAYRAMI🎎

Setsubun - yaponlarning an'anaviy bayrami bo'lib, oy taqvimiga ko'ra bahorning boshlanishini belgilaydi. Odatda 3 yoki 4-fevralda nishonlanadi va bayram odatlari yovuz ruhlarni haydab chiqaradi va yangi mavsum uchun omad keltiradi, deb ishoniladi.

Setsubunning kelib chiqishi Yaponiyada qadimgi davrlarga borib taqaladi. "Setsubun" so'zining o'zi "mavsumiy bo'linish" degan ma'noni anglatadi va u 1000 yillardan ortiq vaqt davomida nishonlab kelinmoqda

Setsubun davridagi eng mashhur odatlardan biri mamemaki deb ataladi, u qovurilgan soyani ("fukumame") uloqtirish.Yana bir odat "Oni va soto! Fuku va uchi!" bu "Jinlar chiqib ketdi! Omad kirdi!"odati bo‘lib, Ushbu odat uylarni tozalash orqali kelgusi yil omadli keladi deb ishoniladi.

Setsubun davridagi yana bir keng tarqalgan an'ana - ehomaki deb nomlangan maxsus sushi🍱 rulosini iste'mol qilish.Bu an‘analar kelgusi yil uchun omad va baxtni ta'minlashi mumkin, deb ishoniladi.

@toponomik

#shunchaki

Abdal so‘zi ma‘nolari:

1)Abdal urug‘i Hindiston, Afg‘oniston va xususan O‘rta Osiyo xalqlari etnogenezida muhim rol o‘ynagan qadimiy xalq — eftalit, ya’ni xaytallarning avlodidir. Xaytallar (eftalitlar) suriya, yunon manbalarida abdel deb atalgan.

2)Tarixchi Bal’amiy (X asr) fikricha, xaytal so'zi Buxoro tilida «pahlavon», «jasur odam» degan ma’noni bidiradi.

3)Shu bilan birga keyingi vaqtlarda abdal deganda «gadoy», «darvesh» kishi tushuniladi.

4)Shuningdek, artistlar, sozandalar, qalandarlar,maddohlarning jargoni «abdal (abdol) tili» deyilgan.

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki

Burlaq — Amudaryo bo'yidagi bir necha qishloq va ovul nomlari.

Bu so'z Volga daryosida kemalarni oqimga qarshi tortib kun ko‘rgan
ishchilarni anglatgan <burlak> atamasi bilan bog'liq bo'lishi mumkin.

Zarafshon bo‘yida ham Burlaq degan qishloqlar bor. Ko‘chmanchi o'zbeklar ulusida burlaq degan urug' qayd qilingan

@toponomik

#shunchaki #fobiya

Alektorofobiya-🐓Tovuqlardan qo'rqish

Alektrofobiya bilan og'rigan odamlar nafaqat tirik tovuqlardan, balki ularning har bir qismidan: patlar, tuxumlar va tananing boshqa qismlaridan ham qo'rqishadi.

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #noodatiy

Dinamit daraxti🧨🌴(sandbox tree)

Qum qutisi daraxti (Hura crepitans) sifatida ham tanilgan dinamit🧨daraxti Markaziy va Janubiy Amerika,Afrikada o‘sadigan tropik daraxtdir. U o'z nomini uning urug'lari ochilib, urug'larni har tomonga sochganda chiqaradigan portlovchi ovozdan olgan

Dinamit daraxti balandligi 100 fut(30 m)gacha o'sishi mumkin va o'ziga xos yirik, tikonli va xavfli ko'rinishga ega urug'lik po'stlog'iga ega. Bu dukkaklarda chigit portlaganda tarqalib ketadigan urug‘lar mavjud. Portlash po'stloq ichidagi gazlarning to'planishi natijasida yuzaga keladi va u urug'larni soatiga 150 milya tezlikda va 100 futdan ortiq masofaga olib chiqishi mumkin.

Daraxtning shirasi ham zaharli bo'lib, terini tirnash xususiyati yoki teginish paytida kuyishga olib kelishi mumkin. Dinamit daraxtining yog'ochi past chidamliligi va hasharotlarning shikastlanishiga moyilligi tufayli qurilishda foydalanish uchun mos emas.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

​​#adabiyot

Sayfi Saroyi

Sayfi Saroyi - o‘zbek mumtoz adabiyotining iste’dodli vakillaridan biri. Fors, arab tili, adabiyoti, tarixi va xalq og‘zaki she’riy ijodini mukammal o‘rgangan, g‘azalnavis shoir, qasidanavis, epik dostonchi va tarjimon sifatida tanilgan.

1321-yil Xorazm yaqinidagi Qamishli (Sarqamish) qishlog‘ida hunarmand - qurolsoz oilasida tug‘ilgan. Markaziy Osiyoda mo‘g‘ullar istilosi davrida yashagan, o‘z vatanini tark etishga majbur bo‘lgan, umri jahongashtalikda kechgan.

Dastlabki ta’limni o‘z yurtida olgan. Uning ismining ma’nosi “qilich” demakdir, zero, bilimlari qilich kabi o‘tkirdir. So‘ngra u ta’limini Oltin O‘rda Saroyida davom ettiradi. Bu erda u savod olib, she’rlar yozishni boshlaydi.

Urushlar tufayli Sayfi Saroyi dastlab Eronga, keyin Turkiyaga boradi. U umrining oxirlarida Misrga borib, o‘sha joyda taxminan 1396-yil vafot etgan.

Bizgacha shoirning adabiy merosidan bir necha g‘azallari, qasida, qit’a, ruboiyi, masnaviylari, “Suhayl va Guldursun” dostoni (1394) hamda “Gulistoni bit-turkiy”(1390-91) yetib kelgan. “Sindbodnoma” ni o‘zbek tiliga qilingan tarjimasi saqlanib qolmagan. Ayrim asarlari Istanbulda (1926) “Turk adabiyoti namunalari”da berilgan.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #fakt

🇨🇳Xitoyda-ko‘rshapalaklar🦇 omad ramzi hisoblanadi

@toponomik

#shunchaki

Qishki Olimpiya o'yinlari 1924-yilda tashkil etilgan va 24 marta o'tkazilgan. Quyida barcha Qishki Olimpiya o'yinlari ro'yxati:

1. 1924 yil - Shamonix, Fransiya🇨🇵
2. 1928 yil - Sent-Morits, Shveytsariya🇨🇭
3. 1932 yil - Leyk-Plasid, AQSH🇺🇲
4. 1936 yil - Garmish-Partenkirxen, Germaniya🇩🇪
5. 1948 yil - Sent-Morits, Shveytsariya🇨🇭
6. 1952 yil - Oslo, Norvegiya🇳🇴
7. 1956 yil - Kortina d'Ampezzo, Italiya🇮🇹
8. 1960 - Skvo vodiysi, AQSh🇺🇲
9. 1964 yil - Insbruk, Avstriya🇦🇹
10. 1968 yil - Grenobl, Fransiya🇨🇵
11. 1972 yil - Sapporo, Yaponiya🇯🇵
12. 1976 yil - Insbruk, Avstriya🇦🇹
13. 1980 yil - Leyk-Plasid, AQSh🇺🇲
14. 1984 yil - Yugoslaviya (hozirgi Bosniya va Gertsegovina)🇧🇦
15. 1988 yil - Kalgari, Kanada🇨🇦
16 .1992 yil - Albertvil Fransiya🇨🇵
17 .1994 yil - Lillehammer Norvegiya🇳🇴
18.1998 yil Nagano Yaponiya🇯🇵
19 .2002 yil Solt-Leyk Siti AQSh🇺🇲
20.2006 Turin Italiya🇮🇹
21 .2010 yil Vankuver Kanada🇨🇦
22 .2014 yil Sochi Rossiya🇷🇺
23 .2018 Pxyonchxan Janubiy Koreya🇰🇷
24 .2022 yil Beijing Xitoy🇨🇳

@toponomik

#shunchaki

Statistik ma'lumotlarga ko'ra, odamlarning taxminan 77 foizi ularning uylariga mehmonlar kelishini yoqtirmaydi.

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #fobiya

Oma bunaqasi bo‘masa kerak😁

Xrometofobiya💵-Puldan qo'rqish

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#termin

Plebissit - bu mamlakat yoki mintaqa aholisi tomonidan ma'lum bir taklif yoki qarorni qabul qilish yoki rad etish so'raladigan to'g'ridan-to'g'ri ovoz berish.

U ko'pincha konstitutsiyaviy o'zgarishlar, hududiy nizolar yoki asosiy siyosiy qarorlar kabi muhim masalalar bo'yicha jamoatchilik fikrini o'lchash uchun ishlatiladi.‌‌

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#sport

LUGE🛷 SPORTI

Luge sporti🛷 uzoq va qiziqarli tarixga ega. Luge XIX-asr oxirida birinchi tashkil etilgan musobaqa bo'lib o'tgan Shveytsariyaning Sent-Morits shahrida paydo bo'lgan. "Luge" so'zi fransuzcha "chana" atamasidan olingan

Birinchi luge trek 1879-yilda Sent-Moritsda qurilgan va ko'p o'tmay, luge raqobatbardosh sport turi sifatida mashhur bo'la boshladi. 1964-yilda Avstriyaning Innsbruk shahrida birinchi marta luge qishki Olimpiya o'yinlariga kiritilgan.

Bugungi kunda luge o'zining yuqori tezligi va texnik mahorati bilan mashhur, chunki sportchilar muzli yo'llarda soatiga 90 milya tezlikgacha yoki undan ham yuqori tezlikda harakatlanishadi

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki

Mankala o‘yini

Oware yoki Bao nomi bilan ham tanilgan Mankala qit'aning ko'plab mamlakatlarida o'ynaladigan an'anaviy Afrika stol o'yinidir. O'yin oltitadan ikkita qatorda joylashgan "uylar" deb nomlangan 12 ta kichik chuqurchaga ega bo'lgan yog'och taxtada o'ynaladi. Har bir o'yinchi bir qator uylarni boshqaradi va navbat bilan ulardagi toshlar yoki urug'larni olib, qayta taqsimlaydi.

Mankalaning maqsadi raqibingizdan ko'ra ko'proq tosh yoki urug'larni qo'lga kiritishdir. O'yinchilar navbatma-navbat o'z uylaridan biridagi tosh yoki urug'larni soat miliga teskari yo'nalishda keyingi uylarga "ekishadi" Agar oxirgi tosh yoki urug' sizning yoningizda bo'sh uyga tushsa, siz qarama-qarshi uydagi barcha toshlarni yoki urug'larni qo'lga kiritasiz.

O'yin bir o'yinchining uyida tosh yoki urug' qolmaganiga qadar davom etadi.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki

SUV OBYEKTLARI NOMLARINI - GIDRONIMLARNI
HOSIL QILADIGAN ATAMALAR: 1-qism

Akvatoriya (lotincha aqua — suv) — suv bilan qoplangan maydon.

Akveduk (lotincha aquaedustus — suv quvuri) — ariq, jar, yo'llar ustidan o'tkazilgan osma quvur.

Anhor (arabchada nahr) — katta ariq.
Arashon (sanskritcha rasayana — obi hayot) — issrq mineral suvli buloq

Ariq (ar — qadimiy eroniy tillarda oqmoq fe’lining o'zagi, ya’ni «suv») — suv yo'li

Arna — katta kanal (Mirzacho‘l regionida esa — jar)

Artezian quduq — parmalab kovlangan va suv otilib chiqadigan teran quduq

Afdoq — katta ariqdan chiqarilgan tarmoq (Buxoro)

Badoq, bodoq — ariqdan boshlangan tarmoq (q. afdoq)

Balchiq — suyuqroq loy (q. chalchiq).
Band - to‘g‘on

Botqoq - doimo yoki uzoq vaqt zax bo‘lib yotadigan joy

Boshot (bashat, tosh boshot — tosh orasidan chiqadigan buloq) buloqcha (mashat shakli ham bor — Farg‘ona vodiysi)

Buloq — yer ostidan chiqadigan suv manbayi

Bo‘gat, bo‘g‘ot — ariqdagi to‘siq, ko'tarma

Bo‘g‘oz — ikki suv havzasini birlashtiradigan suv yo‘li (to‘g‘risi- bo‘g‘iz)

Vodoprovod — tindirilib, xlorlangan va kislorodga boyitilgan hamda ichishga yaroqli suv oqiziladigan truba

Guzar — daryodan kechib o‘tiladigan joy, kechuv

Guldirama-guldurovuk, guldurov, gurullovuk, gurkirov — katta sharshara

Dayravot — daryo bo'yidagi joylar

Dam — suv ravon oqmaydigan, damlanib qoladigan joy

Daryo — tabiiy o‘zandan oqadigan katta suv

Daryoliq — bir zamonlar daryo oqqan soylik

Darg‘ot — suv taqsimlagich inshoot

Dengiz — O‘zbekistonda keng maydonni egallagan suv havzasi (Orol dengizi). suv ombori (Toshkent dengizi)

Duob yoki duoba, dug‘oba, duvova — ikki suv qo'shilgan joy

Dyuker (nemischa duker)- yo‘l, kanal, daryo tagidan o'tkazilgan bosimli suv quvuri (Yana q. qaynama)

Do‘lob — suvni balandga ko‘tarib beradigan moslama

Yob, yop, yab, yap — ariq (Xorazm)

Jayxun — jo‘shqin daryo, azim daryo; Amudaryoning arabcha nomi; mashhur daryolar-Amudaryo (Jayxuni Xorazm); Sirdaryo (Jayxuni Chochiy)

Jilbuloq, jilibuloq — iliq suvli buloq (qishda)

Jilg‘a — jiidirab oqadigan soy

Jinbuloq (jinbuloq) — kam suvli buloq

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#shunchaki #fakt

Sochi - choy🌿 yetishtiriladigan dunyodagi eng shimoliy shahar.

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#mifologiya #tibet

YETI-Qor Odam

Yeti afsonasi yoki jirkanch qor odami sifatida ham tanilgan, Tibet folklorining va Himoloy mifologiyasining muhim qismidir. Yeti katta, maymunga o'xshash jonzot sifatida tasvirlangan bo'lib, u Himoloyning uzoq va qo'pol tog'li hududlarida, jumladan Tibet, Nepal, Butan va Hindistonda yashaydi.

Yeti ko'pincha maymun yoki katta ayiqga o'xshash uzun bo'yli, tukli, ikki oyoqli jonzot sifatida tasvirlangan. Uning qorli yer bilan uyg'unlashishiga yordam beradigan uzun,oq mo'ynasi borligi aytiladi.

Himoloy mintaqasidagi koʻplab mahalliy jamoalar mavjudotni koʻrgan yoki eshitganini deb daʼvo qilishgan. Biroq, uning mavjudligining jismoniy dalillari tushunarsizligicha qolmoqda.

Qor Odam(Yeti) personaji turli film yoki multfilmlarsa uchraydi.Masalan:Jet Li ro‘l ijro etgan Mo‘miya filmida

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

#toponim #etimologiya

Chilonzor — Beshog‘och dahasi mavzelaridan biri. N.G. Mallitskiy fikricha, Chinorzor🌳 keyinchalik Chilonzor bo‘lib ketgan. Ba’zilar bu joy chilon (jiyda) o'simligidan nom olgan deydi. Buxoro va Surxondaryo viloyatlarida ham Chilonzor degan qishloqlar bor

Do‘stlaringizga ham ulashing:

@toponomik