Doʻstlar, kimda “Yuksak ma’naviyat — yengilmas kuch” kitobi bor? Bir tanishim topib berishimni iltimos qilgandi :)

@usmonosphere

#xotira

Men juda kam yozaman. Ularni ham juda kam e’lon qilaman. Mansur akaning vafotidan keyin bitilgan she’rimni bugun — shoirning tavallud kunida qayta e’lon qilgim keldi. Oxiratingiz obod boʻlsin!

SOʻROQ

Boʻsh yelkamga bosh izlaymi,
Bosh urarga tosh izlaymi,
Tosh diydamga yosh izlaymi,
Neni izlay, onajon?

Sevgi desam, titrogʻi yoʻq,
Bahor desam, yaprogʻi yoʻq,
Gard tegmagan tuprogʻi yoʻq,
Qayga tizlay, onajon?

Bilmam, kimga oʻrni lozim,
Bilmam, kimga qorni lozim,
Kimga boʻlib koʻr mulozim,
Kimni sizlay, onajon?

Ezgin chaling, tanbur qani,
Koʻzi mungli, purnur qani,
Qani, ogʻo Mansur qani,
Qancha boʻzlay, onajon?

Savolim koʻp, javobi qarz,
Sheʼrim chala, davomi qarz,
Olovman, ki yonishim farz,
Nechun muzlay, onajon?

Shoxrux Usmonov

@usmonosphere

​Talaba va uning boʻyinbogʻi

Oxirgi kunlarda OʻzJOKUdagi mojaro hammaning e’tiborida. Men ham mavzu yuzasidan ikki ogʻiz gapirgim keldi.

Oʻzim Alisher Navoiy nomidagi ToshDOʻTAUda oʻqigan boʻlsam-da, eng koʻp doʻst-u birodarim OʻzJOKUdan. Haligacha ba’zan OʻzJOKUni tanlaganimda balki shu doʻstlarim bilan tahsil olgan boʻlardim deb oʻylab qolaman. Uka-singillarimga ham Jurnalistika universitetiga topshirishni maslahat berganman. Ammo boʻlib oʻtgan voqeadan soʻng, tavsiya qilmaganim ma’qul shekilli.

Chunki men bir-ikki marta borib koʻrgan OʻzJOKU umuman boshqa edi. Moʻjazgina, fayzli, erkin kiyinadigan tirishqoq talabalarga toʻla. U yerda oʻqigan tengdoshlarim hozir eh-he qancha joyni gullatib ishlashyapti. Eng havas qilganim, ular oʻz sohalarida oʻrnini topib ketishdi. Qancha fotomuxbir, qancha muharrir, qancha telejurnalist… Qolaversa, media, PR, marketing ichida yurgani qancha. Hatto bir yaqin oʻrtogʻim butun boshli axborot saytida bosh muharrir hozir. Universitetdagi ta’lim sifati va talabalarning salohiyatini shu misollarda bemalol koʻrish mumkin.

Ammo soʻnggi shov-shuvlar universitetning (mening tasavvurimdagi) imijiga dogʻ boʻldi. Avvalo, voqeadan batamom xabardor emasman. Ommaga ma’lum kontekstdan xulosa qilaman. Birinchidan, tarqalgan videodagi magistrant tuppa-tuzuk kiyingan edi. Uning ust-boshida hech qanaqa notoʻgʻri unsurning oʻzi yoʻq. Men yaxshi talabani shunday tasavvur qilgan boʻlardim.

Ikkinchidan, uning ravon nutqini tinglab, yetarlicha bilimi, keng dunyoqarashi borligi va oʻz haq-huquqlaridan xabardor ekanini payqaysiz. Nega kerak bilimli va iste’dodli talabadan bor-yoʻqligi dunyoni oʻzgartirmaydigan boʻyinbogʻni soʻrab?

Oʻzi umuman olganda, OʻzJOKU kabi ijodiy muhitga ega oliygohda qat’iy dress-kod talablari qoʻyilishi nima kerak? Hamma oʻziga qulay va madaniyatli kiyinib yursa boʻldi-da. Xoʻp, biror tadbir boʻlsa-ku, boshqa gap.

Men Alisher Navoiy nomidagi ToshDOʻTAUda 6 yil oʻqidim. Birinchi kursning birinchi kunida hammamiz oq koʻylakar, qora tuflilar, kostyum-shimlarda yaltirab borgandik. Keyin nima boʻldi? Rektorimiz Shuhrat Sirojiddinov domla ochilish nutqida “Hammangiz poʻrim boʻlib kelibsiz. Lekin ochiq aytaman, menga formalaringiz kerak emas. Ertadan hamma oʻziga qulay, lekin odob va madaniyatni saqlagan holda darsga kelavering. Muhimi yaxshi oʻqib, kuchli kadr boʻlishingiz. Biror kishi sizlardan galstuk yo uzumpaypoq soʻran mijgʻovlansa, meni roʻkach qilaverasizlar” degandi.

Oʻshandan keyin hamma oʻziga qulay, ammo boshqalarga xalal bermaydigan kiyimda kelaverdi. Bu bilan aqlli talabalar yoppasiga ahmoqqa aylanib qolgani yoʻq. Qaytanga talabalik yillari davomida oʻzimizni erkin his qildik, yuzaki narsalarga emas, kerakli darslarga diqqat qaratdik. Kimdir galstuk soʻrashga jazm etsa, “rektor bizga ruxsat bergan” derdik xolos. Masalan, mendan birorta oʻqituvchi boshqacha kiyinishimni, galstuk taqishimni yoki paypogʻimning qoʻnji uzun-kaltaligini soʻragani yoʻq.

Kechagi vaziyatda esa OʻzJOKU rektori Sherzodxon Qudratxoʻja “kimga yoqmasa oʻqimasin” tarzida munosabat beribdi. Kechirasiz-u, oliygohning yuzi bunaqa gapirishi imijga battar ta’sir qiladi. Yetmaganiga universitetning boshqa oʻqituvchilari intervyu bergan talabani tanqid qilib, “biz Gʻarb emasmiz, biz Sharqmiz” qabilidagi navbatchi didaktikani roʻkach qilishganiga koʻzim tushdi. Dangal aytganda, biroz uyalisham kerak.

Sizlar talabaga eng avvalo mijoz sifatida, oliygohni oliygoh qilib turgan qatlan sifatida qarang. Talabalar toʻlqini dahshatli kuch ekanini esga oling. Boʻlmasa yaqin kelajakda rivojlanadigan xususiy universitetlar bilan poygada aniq yutqazasizlar.

Shoxrux Usmonov,
sobiq talaba

@usmonosphere

Baxtli boʻlish uchun ikki narsani yoʻq qilishing shart — yomon kelajakdan qoʻrquv va yomon oʻtmishdan qolgan xotira.

Seneka, faylasuf

@usmonosphere

Havaskor va usta suratkashlar uchun yaxshi imkoniyat ekan:

👉🏿 https://t.me/viki_tanlov/18

@usmonosphere

Oxirida dushmanlarimizning soʻzlarini emas, doʻstlarimizning sukunatini eslab qolamiz.

Martin Lyuter King,
inson huquqlari faoli

@usmonosphere

Koʻp kishi “nega tarjima qilmayapsiz?”, “nega tahrir qilmayapsiz?” deb soʻrab qoladi. Aslida, kamnamolik faqat menga bogʻliq emas.

Yil boshida oʻzimga va’da bergandim: “Faqat oʻzim xohlagan, ma’qul kelgan asarlar tarjimasi yoki tahririga qoʻl uraman. Tashqarida biror ish taklifi kelsa, yaxshigina toʻlashmasa qabul qilmayman” — deb.

Bugun bir nashriyotdan ish bilan bogʻlanishdi. Badiiy tarjimani solishtirib, qiyosiy tahrirlaydigan muharrir kerak ekan. Tarjima juda unchalik yomon ham emas, lekin soʻzma-soʻz qilingandi.

Vaziyatni tushuntirib, “sahifasiga falom soʻmdan bersangiz, roziman” degandim. Men bilan bogʻlangan odam qaytib aloqaga chiqmadi. Menimcha, tarjimonga ham buncha pul toʻlashmagan shekilli.

Xullas, kitob savdosi 3-4 yil avvalgi kam daromadli, oqsayotgan soha emas hozir. Eplagan yaxshi biznes qilyapti. Demak, qimmat va professional tarjimon-muharrirlarni yollaydigan davrga yetib keldik.

Endi buyogʻiga eng malakali tarjimonlarni, eng tajribali muharrirlarni yollab, kitobxonga sifatli kontent yetkazib beradigan nashriyotlar koʻpayishi kerak. Oʻshandagina kitob dunyosi yanada goʻzallashadi.

@usmonosphere

Menda bir odat bor. Balki bu intuitsiyadir. Balki shunchaki tasavvur kuchi.

Qisqasi, doim qayerda ishlashim mumkinligi haqida oldindan tasavvurga ega boʻlaman. Va oʻsha tasavvurim toʻgʻri chiqadi koʻp hollarda.

Masalan, hozir kelajakda ishlashim mumkin boʻlgan joylarning taxminiy roʻyxati bor menda. Ular vaziyatga, potensialimga yoki xohishlarimga asoslangan.

Yozilmagan roʻyxatimda Madaniyat va san’at rivojlantirish jamgʻarmasi (ACDF), birorta tijorat banki yoki davlat tashkilotida Davlat tili maslahatchiligi, oʻzimning nashriyotim va kitob doʻkonimni ochish, oliygohda (deylik Alisher Navoiyda) tarjimadan dars oʻtish, yangi zamonaviy jurnal ochish yoki mavjud jurnalni qayta rivojlantirish, frilans tarjimonlik va muharrirlik bilan shugʻullanish…

Undan tashqari, ijod maktablarida ishlashni ham xayolimdan oʻtkazganman. Balki Abdulla Qodiriyda, balki Abdulla Oripov nomidagida. Hali bular xayoliy roʻyxatimdagi hammasi emas. Ba’zilarini sir saqlagan ma’qul.

Menimcha, har kim oʻziga toʻgʻri baho bera olishi, qayerga mosligini oldindan bilishi, keyingi manzili uchun bir nechta ehtimoliy bekatlari boʻlishi kerak. Bu “roʻyxat” haligacha pand bermadi. Qaytanga tez va oson moslashuvni ta’minlagan doim.

Xoʻp mayli, meni qoʻying. Hozir ishlayotgan joyingizni avvaldan tasavvur qilganmisiz? Yoki kelgusi rejalaringiz bilan tasavvuringiz mosmi?

@usmonosphere