SOʻROQ

Boʻsh yelkamga bosh izlaymi,
Bosh urarga tosh izlaymi,
Tosh diydamga yosh izlaymi,
Neni izlay, onajon?

Sevgi desam, titrogʻi yoʻq,
Bahor desam, yaprogʻi yoʻq,
Gard tegmagan tuprogʻi yoʻq,
Qayga tizlay, onajon?

Bilmam, kimga oʻrni lozim,
Bilmam, kimga qorni lozim,
Kimga boʻlib koʻr mulozim,
Kimni sizlay, onajon?

Ezgin chaling, tanbur qani,
Koʻzi mungli, purnur qani,
Qani, ogʻo Mansur qani,
Qancha boʻzlay, onajon?

Savolim koʻp, javobi qarz,
Sheʼrim chala, davomi qarz,
Olovman, ki yonishim farz,
Nechun muzlay, onajon?

Shohrux Usmonov

@usmonosphere

Muhim eʼlon!

Bugun 21:00 da @karamazovlar sahifasida Uilyam Shekspirning 5 tomli saylanmasi ezgu niyatda kimoshdi savdosiga qoʻyiladi.

Ham Shekspirli boʻling, ham yaxshi ishga bosh qoʻshing.

👉🏿 @karamazovlar

​#tavsiya

Ustoz:
​​— Nega biz ota-onamiz borligi uchun Xudoga shukur deyishimiz kerak? Sen javob ber!
Oʻquvchi:
​​— Men bilmayman, mening otam ham, onam ham yoʻq.
Ustoz:
​​— Hoy, sen chiroyli narsalarni sana-chi?
Boshqa oʻquvchi:
​​— Oy, quyosh, gullar, oʻyin.
Ustoz:
​​— Sen esa xunuk narsalarni sanab ber-chi?
Yana boshqa oʻquvchi:
​​— Qoʻl. Oyoq. Bosh!

Eronlik mashhur shoira Furugʻ Farruxzod rejissyor sifatida ham faoliyat yuritgan. Sheʼrlari va maktublarini sevib oʻqiganman. U suratga olgan filmni ham yoqtirdim.

Oʻzgacha, shoirona, Furugʻona yondashuv. Xunuklik haqida. Ehtimol, aslida goʻzallik haqidadir. Furugʻ biladi, tomoshabin biladi. Men esa shunchaki tavsiya qilaman.

Mana havola, film fors tilida, inglizcha oldyozuvi bilan:
👉🏿 https://rarefilmm.com/2022/07/khaneh-siah-ast-1963/

@usmonosphere

#lahza

Yakshanbabop yangilik: “Neyming xizmati”mdan foydalanganlar soni yana bittaga oshdi!

Yaʼni, jiyanchali boʻlibman hozirgina. Ismini oʻzing qoʻyasan deyishdi. Shunday qilib, butun umr amakisi qoʻygan nomni koʻtarib yuradigan jabrdiyda jiyan yana bittaga koʻpaydi :)

Xush kelibsan, Yangi Oʻzbekistonning yangi Xushnudi!

@usmonosphere

#siz_nima_deysiz

Dostoyevskiy qanday ijodkor?

Eynshteyn:
​​— Buyuk yozuvchi, u menga Gausdan ham koʻproq narsa bergan.
Nitsshe:
​​— Eng zoʻr psixolog, uning asarlari bilan hayotimda quvonchli kunlar boshlangan.
Markes:
​​— Men orzu qiladigan choʻqqilar Dostoyevskiy va Sofokl.
Kafka:
​​— Dostoyevskiy mening “qon qarindoshim”. Uning “Oʻsmir” romani mening asarlarimda koʻp narsani belgilagan.
Folkner:
​​— Dostoyevskiy inson qalbiga kira olish borasida har bir yozuvchi havas qiladigan daraja.
Freyd:
​​— “Aka-uka Karamazovlar” adabiyotning eng buyuk asari.
Tolstoy:
Dostoyevskiy oʻlganda yigʻladim.
Akutagava:
​​— Uning romanlari iblisni ham ma’yus torttiruvchi masxaraomuz obrazlarga boy.

...

Boqivoy:
​​— Dostoyevskiy hech kim emas...

@usmonosphere

#diqqat

Oʻzbek tilida “R” harfi bilan boshlanadigan hayvon nomi bormi?

Variantlaringizni botga yozib yuboring 🙏

@usmonosphere

#diqqat

Yana sizlarni bezovta qilaman. V harfi bilan boshlanadigan hayvon yoki qush nomini bilasizmi?

Bilganingizni botga yozib yuboring 🙏

@usmonosphere

​#tarjima #til #tahrir

Mashina tarjimasi, inson tarjimasi va lug‘at boyligi

Bugun bir asar tarjimasini qiyosiy tahrir qilish jarayonida ajoyib topilmaga duch keldim. Tarjimon ingliz tilidagi “populism” so‘zini o‘zbekchaga “ommabozlik” deb o‘giribdi. Mana shu birgina so‘zning o‘zidayoq tarjimonga hurmatim oshdi.

Mana o‘sha gap: “Kelib chiqishi ishchilar sinfiga mansub bo‘lsa-da, uning yaqindagina shakllangan ommabozligi soxta va jamoatchilik fikriga qarab qolgandek, qiyofasidan boshqa maqtangulik jihati yoʻqdek tuyulardi”.

Chindan ham “ommabozlik” biz har kuni ishlatib kelayotgan “populizm” so‘zining ayni muqobili bo‘la oladi. Ma’no o‘sha, har qaysi kontekstga mos tushadi, hatto ortiqcha izohsiz ham anglash mumkin. So‘z yasalish qolipi ham bizga begona emas.

Tarjimonning o‘rni va qiymati mana shu nuqtada bilinadi. Ya’ni ma’lum so‘zni ikkala tilda ham yaxshi tushuna oladigan, o‘zbek tili xususiyatlarini biladigan ilmli va iste’dodli tarjimongina tilni boyitishi mumkin. No‘noq tarjimonlar yoki tarjima dasturlari esa, shunchaki “populizm”ning o‘zini matnga yopishtirgan bo‘lardi.

Nega tarjima dasturlari professional tarjimonning o‘rnini bosa olmasligiga misol bu. Chunki tarjima dasturlari avvaldan mavjud bo‘lgan, o‘zbekcha matnlarda qo‘llanilgan, lug‘atlarga kiritilgan va bazasida mavjud so‘zlarnigina taqdim eta oladi. Yangi so‘z yasash va mavjud so‘zlarning kontekstga mosini tanlashga hali imkoniyati hali yetmaydi. Katta ehtimol bilan hech qachon yetmasa kerak.

So‘zimni amalda isbotlash uchun ayni gapni eng takomillashgan tarjima dasturiga joyladim. Avvaliga u ham “populizm” deb o‘girdi. Matnni sayqallash tugmasini bosgandim, “xalqchillik” so‘zidan foydalandi. Ammo bu variant lug‘aviy va kontekstual jihatdan muqobil bo‘la olmaydi. Ikkinchi bor sayqallaganimda esa, “xalqparvarlik” deb tarjima qildi. Afsuski, bunda ham xuddi “xalqchillik”dagi kabi muammo ko‘zga tashlanadi. Uchinchi va to‘rtinchi sayqallashda ham shu so‘zlarni qayta taklif etaverdi.

Demak, sxema quyidagicha:
Inson tarjimasi: “populism” → “ommabozlik”
Mashina tarjimasi: “populism” → “populizm”, “xalqchillik”, “xalqparvarlik”...

Ko‘ringanidek, inson faktori vositasida muttasil ravishda bosqa tillardagi so‘z va atamalarning o‘zbekcha muqobillari topiladi yoki yasaladi. “Ommabozlik”ga o‘xshagan yangi so‘zlar og‘zaki nutqda muomalaga kirib, lug‘atlardan o‘rin olib, matnlarda faol qo‘llanilganidan keyingina uni tarjima dasturlarida ko‘rish mumkin.

Aniq statistika yo‘q, lekin tarjimonlar, yozuvchi va shoirlar, jurnalistlar-u muharrirlar har kuni o‘nlab, balki yuzlab yangi so‘zlarni yaratadi, eskilarini qayta muomalaga kiritadi, mavjud so‘zlarga yangi ma’no yuklanadi. Tilshunos va lug‘atshunoslardan esa, shu kashfiyotlarni doimiy kuzatib borishni, unda-bunda uchraydigan yangi so‘zlarni bee’tibor qoldirmasdan, lug‘atlarga kiritishni so‘ragan bo‘lardim. Hozircha tilimiz uchun bundan foydaliroq tadbir yo‘q.

Shohrux Usmonov

@usmonosphere

#sheʼrlarim

Ora-sirada obunachilar oʻzim yozgan sheʼrlarni soʻrab qolishadi. Bugun ham bir kishi soʻrabdi. Mayli, kanalda eʼlon qilinganlarini bir yerga toʻplab qoʻyaman. Ulashishga va oʻqishga oson boʻlsin.

• “Rassom”
• “Qor”
• “Koʻylaklar”
• “Lojaram”
• “Qorlar yogʻar...”
• “Oy nur”
• “Sevgiga oʻxshash...”
• “Fojia”
• “Yigirma ikki”
• “Axir siz muattar...”
• “Soʻroq”
• “Qaror”
• “Kuchukcha”
• “Arosat”
• “Vatanparvarga”

P.S: hozircha topganim shu. Bu roʻyxat toʻldirib boriladi :)

P.S: oʻzimning yozganlarimdan tashqari, menga eng yoqadigan sheʼrlarni @sheriston manzilidan topasiz :)

@usmonosphere

#sheʼrparcha

Bolaning qoʻrquvidek haqqoniy,
Taʼsirli —
Jon chiqar mahal
pichirlangan kalima misol
Ilk bor Momo Havoni koʻrib
Dong qotgan Odam Ato
Hayratiday izhor
Topmaguncha to
Tilimga osilgan qulfni
Ochmaslikka ichganman qasam.
…Qonib ishq hoʻplaymiz hali labo-lab.
Faqat hozir…
Axir tushunsang-chi
“Men seni sevaman” bu —
Hamma ayta oladigan gap!

Jontemir

@usmonosphere

#diqqat

Yuqorida keltirilgan iqtiboslar asarning men tarjima qilgan nusxasidan olinmagan.

Shunday boʻlsa-da, ulashgim keldi. Kecha ulugʻ adiba Astrid Lindgrenning tugʻilgan kuni edi.

@usmonosphere

#kechinma

Oxirgi paytda yelkamdan bir dunyo narsa bosib turibdi. Baʼzida unisiga ulgursam, bunisi qolib ketadi. Bunisi qilsam, unisi chala qoladi. Har kuni ishdaman, kechgacha qolyapman. Oxirgi metro bilan qaytgan kunlarim ham boʻlyapti. Orada oʻqish ham bor. Fors tilini oʻrganishni boshlagandim, unga bazoʻr ulguryapman.  Qolaversa, tarjimalarim, blogim va hokazolar bor.

Xullas, qaysi biridandir voz kechishim yoki ortga surishim kerak. Avvaliga qaysarlik bilan hammasiga ulguraman deb boʻynimga bas degancha masʼuliyat olaverdim. Lekin kundan-kunga oʻzimdan koʻnglim toʻlmayapti.

Nimadan alamimni olyapman buncha, bilmadim. Bir xayolim “hech qursa bittasidan voz kech” deydi. Bir xayolim “hammasi qoʻlingdan keladi” deydi. Ham jismoniy, ham ruhiy bosim his qilyapman.

Aslida post yozishga ilhom yoki gʻoya yoʻq edi. Shunchaki bugun post qoʻyishni reja qilgandim va ichimdagini boʻlishgim keldi. Surat esa shunchaki surat. Aloqasi yoʻq hech narsaga.

@usmonosphere

#vakansiya

Doʻstlar, nashriyotda tajribali sahifalovchiga (vyorstkachi) ish bor. Orangizda nashriyot yoki matbuot sohasida tajriba ega mohir sahifalovchi topilsa, CV yuboring.

Yoki yuqoridagi koʻnikmalarga ega biror tanishingizni tavsiya qiling. Demak, talablar oddiy: tajriba, mahorat, toʻliq stavkada oflayn ishlay olish.

CV yuborish va savollar uchun: @qori_ishkamba

Oylik maosh va hokazo gaplar suhbat davomida kelishiladi. Tanishlarga tarqatsangiz, duo qilaman.

@usmonosphere

#diqqat #tanlov

Yaqinroq keling, vaʼda qilingan tanlovni boshlaymiz.

Sizda 5 kitobdan iborat “Dunyo daholari” toʻplamini qoʻlga kiritish imkoni bor. Bu toʻplamga boshdan-oyoq oʻzim muharrirlik qilganman. Mehrim va mehnatim singgan. Shu sababdan sizga ravo koʻryapman.

Sharti esa ozgina-yu sozgina: izohlar qismida ism-familyangizni yozib qoldirasiz, men sizga maxsus havola beraman. Oʻsha havola orqali doʻst-u birodarlaringizni sahifamga taklif qilasiz.

21-noyabr 21:00 ga qadar eng koʻp odam taklif qilgan obunachimga mana shu toʻplamni hadya qilaman.

Demak, vaqt borida shoshiling, doʻstlarim! Barchangizga omad!

@usmonosphere