Badiiy tarjima va sun’iy intellekt

Bundan 5-6 yil avval tarjima fakultetida bakalavr oʻqib yurgan kezlarimda Google va Yandex translate xizmatlari endi-endi ommalashayotgandi. Oʻshanda “tarjimonlik kasbining umri unchalik uzoq emas, kelgusi 5 yilda tarjimonga non qolmaydi” degan qarash boʻlardi.

Oʻsha aytilgan muddat oʻtdi. Tarjimani soniyada amalga oshiradigan sun’iy intellekt dasturlari chiqib ketdi. Endi yana oʻsha gapni qaytarishyapti: “Kelasi 5-10 yilda tarjimonga non qolmaydi, tarjimonlik xavf ostidagi kasb” va hokazo.

Ammo sun’iy intellekt teskari effekt berayotgandek. Negadir menga avvalgidan ham koʻproq buyurtmalar tushyapti. Asosiy talablardan biri esa — “faqat AI da qimen, okya!”

Menga qolsa, sun’iy intellekt juda ajoyib dastyor. Istalgan mutaxassisning ishini yengillashtiradi. Hisob-kitoblar, ma’lumotlar izlash, oddiy matnlarni tarjima qilish va hokazo yumushlarni bemalol topshirsangiz boʻladi. Ammo ijod ichidagi odamlar ham sun’iy intellekt kelajakda tarjimonlarni ishsiz qoldirishiga ishonayotganidan hayronman.

Toʻgʻri, savodsiz va qobiliyatsiz tarjimondan ChatGPTning tekini ancha durust. Lekin tarjimon matnni u tildan bu tilga koʻr-koʻrona yoki avtomatik oʻgirmasligini unutmaylik.

Tarjimon bir paytning oʻzida ham muharrir, ham musahhih, ham tilshunos, ham ijodkor degani. Ayniqsa, badiiy tarjima bu — san’at, etika, estetika, yaqqol ijod. Bundan chiqdi, dunyoda adabiyot, san’at, musiqa bor ekan, badiiy tarjima ham mavjud.

Yana bir muhim narsani unutmaslik kerak. Sun’iy intellekt oʻz nomi bilan “sun’iy”. U yaratgan har qanday ijod mahsuli notabiiyligicha qolaveradi. AI videolar, suratlar, musiqalar yaxshi pishmagan guruchday gap — faqat oshqozonga botganini sezmayapmiz xolos.

Qachondir tabiiy intellekt darajasida rivojlanganida ham, undan original ijod talab qilish xato. Chunki ijodiy ish intellektdan tashqari yana koʻp narsalarni talab qiladi.

Ayni davrda kezib yurgan vasvasalar “sun’iy intellekt pufagi”dan boshqa narsa emas. Sun’iy intellekt mehnatingiz yengillashtiradi, sizga yordamchi boʻladi xolos. Dunyoni Xudo yaratgan intellektlar, Xudo bergan iste’dodlar oʻzgartirishda davom etadi.

Peshonada boʻlsa, yana besh yildan soʻng post yozaman. Katta ehtimol bilan, oʻshanda ham badiiy tarjima bilan shugʻullanishni tashlamagn boʻlaman. Koʻrishguncha!

@usmonosphere

Kontaktingizdagi eng mashhur odam kim?

@usmonosphere

Мой чемпион❤️

Manga berilgan eng zoʻr ta’rif:

— Dangasaligizdan hatto o’ylashgayam erinasiz!

@usmonosphere

#imkoniyat

Litteatuer Redefining World nashri may oyi soni uchun she’r, hikoya va esselar qabul qilmoqda. Umumiy mavzu — “Renewal in Turbulent Times” (Shiddatli yoki beqaror zamonda yangilanish degani)

Qanday asarlar qabul qilinadi?
• Qisqa yoki oʻrta hajmdagi (60 qatorgacha) she’rlar. Eksperimental, erkin, oq yoki qofiyali — farqi yoʻq;
• 300-3000 soʻz oraligʻidagi hikoya va drabllar;
• 800-2500 soʻz oraligʻidagi adabiy, falsafiy va shaxsiy taassurotlardan iborat esselar;
• Suratlar, fotosuratlar, illyustratsiyalar, taqrizlar, intervyular va hokazo.

Dedlayn: 28-aprel
Format: .doc yoki .doxc
Manzil: litterateurrw@gmail.com
Xat mavzusi: [May 2026 Submission — Genre — Title]
Batafsil: litterateurrw.com

P.S. Yosh ijodkorlar uchun chop etilish darajasi nisbatan osonroq nashr. Topshirib koʻringlar

@usmonosphere