#Gam_tashvishlar_yechimi
Bismillahir Rohmanir Rohim. Atrofdagi insonlar bilan suhbatlashsangiz, hamma turli g'am-tashvishlar bilan band bölib yurgan böladi. Kimdir uy sotib olish tashvishida, kimdir biznes ochmoqchi, kimdir uylanish uchun qiz qidirmoqda, boshqa kimdir esa öqishini tezroq bitirish g'amida yuribdi, yana kimdir mashina olish payida bölsa, kimdir chet elga chiqishga harakat qilmoqda. Turli odamlarning hayollarida turlicha öy-fikrlar. Aslida, agar umumlashtriradigan bölsak, hamma deyarli bir maqsad uchun harakat qilmoqda - g'am-tashvishlarni özidan ketkazib, xotirjam yashash.
Lekin odamlar tashvishlarga yechimni, xotirjamlikni turli joylardan qidirar ekan. Misol uchun, kimdir sayohatga boradi, kimdir köp mol-mulk töplaydi, kimdir yangi qimmat mashina sotib oladi, kimdir yuqori mansablarga harakat qiladi. Afsuski ba'zi odamlar tashvishlarga yechimni noto'g'ri yöllardan qidiradi. Masalan, sigaret chekishni boshlaydi, pivo sayliga boradi, nomahramlar bilan gaplashib, g'amlarini ketkazmoqchi böladi.
Ammo öylab qaraydigan bölsak, inson ösha "shu narsani qilsam, keyin g'am-tashvishlardan qutulsam kerak" yoki "shu ishni qilsam xotirjam bölsam kerak" degan ishlarini qilganda ham qalbda töliq xotirjamlik topa olmaydi. Aksincha, ba'zida ular g'am ustiga g'am olib keladi. Misol uchun, sayohatga borgan odam köp pul ishlatib qöygani uchun g'amga tushib qolishi mumkin, qimmat mashina olgan odam mashinasiga ozgina shikast yetsa ham g'amga tushib qolishi mumkin, uy olsangiz keyin uyni ham yana 100 ta qöshimcha tashvishi böladi. Sigaret yoki alkogolga öxshagan narsalar esa g'am-tashvishni köpaytiradi xalos, sog'likka zarar yetkazadi, aqlni ketkazadi, oilaviy muammolar keltirib chiqaradi. Mansabga erishib, "shu ishga bekor kiribman" degan odamlarni yoki öqishni tamomlab, "nega shu yönalishda öqidim özi?!" deb siqilib yurganlarni sizlar ham körgan bölsanglar kerak.
Xulosa qiladigan bölsak, inson bu dunyoda g'am-tashvishdan qutulishga harakat qilgani sari, yangi tashvishlarga kirib boraverar ekan.
Masalaning boshqa tomoniga nazar soladigan bölsak, ming afsuski ba'zi odamlar yuqorida aytilgan töliq bölmagan baxtga erishish uchun hayotdagi eng muhim narsani ikkinchi darajaga tushirib qöyadi.
Hayotdagi eng muhim narsa nima? Bu albatta - Allohning roziligi.
Allohning roziligiga qanday erishiladi? Alloh buyurganidek yashash orqali.
Yuqorida insonlar "shu narsa meni g'am-tashvishdan xalos qiladi, xotirjamlik olib keladi" deb qilgan ishlari ham köp hollarda qöshimcha tashvishlarni keltirib chiqarishi mumkinligini yozgandim. Lekin hayotda shunday ishlar ham borki, u ishlarni qilsangiz, sizga hech qanday g'am - tashvish olib kelmaydi, aksincha g'am-tashvishlardan xalos qilib, xotirjamlik olib keladi.
Bular - oxirat uchun qilinadigan amallar. Misol uchun, Alloh uchun bir kambag'al insonga yordam bersangiz, bu ish özingizning esingizdan chiqishi mumkin, ösha kambag'alning esidan chiqishi mumkin lekin Alloh hech narsani esdan chiqarmaydi. Har qanday amal, namoz, sadaqa, röza, ilm olish, odamlarga yordam berish agar Alloh uchun bölsa, uning uchun albatta mukofotga erishasiz. Zalzala surasi yettinchi oyatda aytilganidek "Bas, kim zarra vaznicha yaxshilik qilsa ham ko'radir." Yoki Rod surasida Alloh taolo "Ular iymon keltirgan va Allohning zikri ila qalblari orom topganlardir. Ogoh bo‘lingkim, Allohning zikri ila qalblar orom topur!" deb marhamat qilgan. Bu oyatlar xotirjamlikka faqatgina Allohga bog'lanish orqali erishish mumkinligini körsatadi. Yoki hadisda Rasullulloh s.a.v ham "Kimning g'ami oxirat bo'lsa, Alloh uning qalbini boy qiladi, ishlarini jamlaydi va dunyo unga xor holda keladi. Kimning g'ami dunyo bo'lsa, Alloh kambag'allikni uning ko'z oldiga qo'yadi, ishlarini tarqatib yuboradi va unga dunyodan faqat taqdir qilinganigina keladi." deb aytgan.
Yanada osonroq tushunish uchun, quyidagi holatni tasavvur qiling. Hammamiz bir juda ham katta kon oldida töplanib turibmiz. Har birimizning qölimizda bir donadan bösh qop (nemischa: Sack) bor. Bizga "konga kirib, qopga özingiz xohlagan hamma narsani töldirib olishingiz mumkin. Lekin konda chiroq yöq, qorong'u" deb aytishsa. Biz kirib, qopni töldiramiz. Qop og'ir bölib ketgani uchun, uni qiynalib katta konning u chekkasidan bu chekkasiga zörg'a kötarib chiqamiz.
Kondan chiqqandan keyin hamma özining qopini tekshiradi. Qorong'ida hech narsa körinmagani uchun, kimdir öz qopini tosh bilan töldirgan, kimdir kömir bilan, yana kimdir esa oltin bilan töldirgan. Shu holatda kimni "yutuqqa erishibdi" deb ayta olamiz? Albatta qopni oltin bilan töldirgan insonni.
Hayot ham shunday. Yer yuzidagi barcha odamzot "yuk" kötarib yuribdi. Kimdir "qanday qilsam tezroq boyib ketaman ekan?" degan "yuk"ni kötaryabdi, kimdir "qanday qilsam mashxur inson bölaman?" degan "yuk"ni. Kimdir esa "nima qilsam Alloh mendan rozi bölarkin?" degan "yuk"ni.
Bu "yuk"larning qaysi biri oltin-u, qaysi biri kömir ekanligini oxirat diyori körsatib beradi. Dalil sifatida ikkita oyatni eslatib ötsam: 1. Ankabut surasi 64-oyat "Bu dunyo hayoti faqat o'yin-kulgi va ermakdir. Albatta, oxirat diyori – ana o'sha haqiqiy hayotdir, agar ular bilganlarida edi." 2. Hashr surasi 18-oyat "Ey iymon keltirganlar! Allohdan qo'rqingiz va har bir jon ertangi kun (oxirat) uchun nimani taqdim etganiga nazar solsın. Allohdan qo'rqingiz. Albatta, Alloh qilayotgan amallaringizdan xabardordir."
Agar oxirat uchun amal qilish muhim ekanligini tushunsak, u holda özimizning amallarimizni hisob-kitob qilib yurishimiz lozim. Vaqtimizning, molimizning, öy-hayollarimizning qanchasini oxirat uchun ajratyabmiz? Oila davrasida yoki döstlar bilan ötirganda qaysi mavzular haqida suhbatlar bölmoqda? Agar mavzu futbol yoki pul topish kabilardan nariga ötmayotgan bölsa, buni balki isloh qilish kerakdir?
Buning uchun esa avvalo oxiratga iymonni kuchaytirish kerak. Bunga esa ilm olish, Allohni tanish orqali erishish mumkin. Hammamiz uning oldida qilgan amallarimiz uchun birma-bir javob beramiz. Bu postni öqiyotgan bölsangiz, siz uchun amal eshigi hali ham ochiq, qachon yopilishi esa noaniq. Kim uchundir balki ertaga yopilar, kimgadir bir yildan söng...
Qur'oni Karimning Sod surasida "...Haq yo'ldan ozadiganlar uchun Hisob kunini unutganlari sababli qattiq azob bordir." deb aytilan. Yozganlarim orqali musulmonlarga oxiratni unutmaslik kerakligini, oxirat haqida g'am qilish lozimligi eslatib qöymoqchi böldim xalos. Zero Alloh taolo Zariyat surasida "Albatta, eslatma mo‘minlarga manfaat beradi." deb, A'la surasida "Bas, agar eslatma foyda bersa, eslat. Allohdan qo‘rqadigan kishi albatta eslatmani qabul qiladi." deb marhamat qilgan.
Bismillahir Rohmanir Rohim. Atrofdagi insonlar bilan suhbatlashsangiz, hamma turli g'am-tashvishlar bilan band bölib yurgan böladi. Kimdir uy sotib olish tashvishida, kimdir biznes ochmoqchi, kimdir uylanish uchun qiz qidirmoqda, boshqa kimdir esa öqishini tezroq bitirish g'amida yuribdi, yana kimdir mashina olish payida bölsa, kimdir chet elga chiqishga harakat qilmoqda. Turli odamlarning hayollarida turlicha öy-fikrlar. Aslida, agar umumlashtriradigan bölsak, hamma deyarli bir maqsad uchun harakat qilmoqda - g'am-tashvishlarni özidan ketkazib, xotirjam yashash.
Lekin odamlar tashvishlarga yechimni, xotirjamlikni turli joylardan qidirar ekan. Misol uchun, kimdir sayohatga boradi, kimdir köp mol-mulk töplaydi, kimdir yangi qimmat mashina sotib oladi, kimdir yuqori mansablarga harakat qiladi. Afsuski ba'zi odamlar tashvishlarga yechimni noto'g'ri yöllardan qidiradi. Masalan, sigaret chekishni boshlaydi, pivo sayliga boradi, nomahramlar bilan gaplashib, g'amlarini ketkazmoqchi böladi.
Ammo öylab qaraydigan bölsak, inson ösha "shu narsani qilsam, keyin g'am-tashvishlardan qutulsam kerak" yoki "shu ishni qilsam xotirjam bölsam kerak" degan ishlarini qilganda ham qalbda töliq xotirjamlik topa olmaydi. Aksincha, ba'zida ular g'am ustiga g'am olib keladi. Misol uchun, sayohatga borgan odam köp pul ishlatib qöygani uchun g'amga tushib qolishi mumkin, qimmat mashina olgan odam mashinasiga ozgina shikast yetsa ham g'amga tushib qolishi mumkin, uy olsangiz keyin uyni ham yana 100 ta qöshimcha tashvishi böladi. Sigaret yoki alkogolga öxshagan narsalar esa g'am-tashvishni köpaytiradi xalos, sog'likka zarar yetkazadi, aqlni ketkazadi, oilaviy muammolar keltirib chiqaradi. Mansabga erishib, "shu ishga bekor kiribman" degan odamlarni yoki öqishni tamomlab, "nega shu yönalishda öqidim özi?!" deb siqilib yurganlarni sizlar ham körgan bölsanglar kerak.
Xulosa qiladigan bölsak, inson bu dunyoda g'am-tashvishdan qutulishga harakat qilgani sari, yangi tashvishlarga kirib boraverar ekan.
Masalaning boshqa tomoniga nazar soladigan bölsak, ming afsuski ba'zi odamlar yuqorida aytilgan töliq bölmagan baxtga erishish uchun hayotdagi eng muhim narsani ikkinchi darajaga tushirib qöyadi.
Hayotdagi eng muhim narsa nima? Bu albatta - Allohning roziligi.
Allohning roziligiga qanday erishiladi? Alloh buyurganidek yashash orqali.
Yuqorida insonlar "shu narsa meni g'am-tashvishdan xalos qiladi, xotirjamlik olib keladi" deb qilgan ishlari ham köp hollarda qöshimcha tashvishlarni keltirib chiqarishi mumkinligini yozgandim. Lekin hayotda shunday ishlar ham borki, u ishlarni qilsangiz, sizga hech qanday g'am - tashvish olib kelmaydi, aksincha g'am-tashvishlardan xalos qilib, xotirjamlik olib keladi.
Bular - oxirat uchun qilinadigan amallar. Misol uchun, Alloh uchun bir kambag'al insonga yordam bersangiz, bu ish özingizning esingizdan chiqishi mumkin, ösha kambag'alning esidan chiqishi mumkin lekin Alloh hech narsani esdan chiqarmaydi. Har qanday amal, namoz, sadaqa, röza, ilm olish, odamlarga yordam berish agar Alloh uchun bölsa, uning uchun albatta mukofotga erishasiz. Zalzala surasi yettinchi oyatda aytilganidek "Bas, kim zarra vaznicha yaxshilik qilsa ham ko'radir." Yoki Rod surasida Alloh taolo "Ular iymon keltirgan va Allohning zikri ila qalblari orom topganlardir. Ogoh bo‘lingkim, Allohning zikri ila qalblar orom topur!" deb marhamat qilgan. Bu oyatlar xotirjamlikka faqatgina Allohga bog'lanish orqali erishish mumkinligini körsatadi. Yoki hadisda Rasullulloh s.a.v ham "Kimning g'ami oxirat bo'lsa, Alloh uning qalbini boy qiladi, ishlarini jamlaydi va dunyo unga xor holda keladi. Kimning g'ami dunyo bo'lsa, Alloh kambag'allikni uning ko'z oldiga qo'yadi, ishlarini tarqatib yuboradi va unga dunyodan faqat taqdir qilinganigina keladi." deb aytgan.
Yanada osonroq tushunish uchun, quyidagi holatni tasavvur qiling. Hammamiz bir juda ham katta kon oldida töplanib turibmiz. Har birimizning qölimizda bir donadan bösh qop (nemischa: Sack) bor. Bizga "konga kirib, qopga özingiz xohlagan hamma narsani töldirib olishingiz mumkin. Lekin konda chiroq yöq, qorong'u" deb aytishsa. Biz kirib, qopni töldiramiz. Qop og'ir bölib ketgani uchun, uni qiynalib katta konning u chekkasidan bu chekkasiga zörg'a kötarib chiqamiz.
Kondan chiqqandan keyin hamma özining qopini tekshiradi. Qorong'ida hech narsa körinmagani uchun, kimdir öz qopini tosh bilan töldirgan, kimdir kömir bilan, yana kimdir esa oltin bilan töldirgan. Shu holatda kimni "yutuqqa erishibdi" deb ayta olamiz? Albatta qopni oltin bilan töldirgan insonni.
Hayot ham shunday. Yer yuzidagi barcha odamzot "yuk" kötarib yuribdi. Kimdir "qanday qilsam tezroq boyib ketaman ekan?" degan "yuk"ni kötaryabdi, kimdir "qanday qilsam mashxur inson bölaman?" degan "yuk"ni. Kimdir esa "nima qilsam Alloh mendan rozi bölarkin?" degan "yuk"ni.
Bu "yuk"larning qaysi biri oltin-u, qaysi biri kömir ekanligini oxirat diyori körsatib beradi. Dalil sifatida ikkita oyatni eslatib ötsam: 1. Ankabut surasi 64-oyat "Bu dunyo hayoti faqat o'yin-kulgi va ermakdir. Albatta, oxirat diyori – ana o'sha haqiqiy hayotdir, agar ular bilganlarida edi." 2. Hashr surasi 18-oyat "Ey iymon keltirganlar! Allohdan qo'rqingiz va har bir jon ertangi kun (oxirat) uchun nimani taqdim etganiga nazar solsın. Allohdan qo'rqingiz. Albatta, Alloh qilayotgan amallaringizdan xabardordir."
Agar oxirat uchun amal qilish muhim ekanligini tushunsak, u holda özimizning amallarimizni hisob-kitob qilib yurishimiz lozim. Vaqtimizning, molimizning, öy-hayollarimizning qanchasini oxirat uchun ajratyabmiz? Oila davrasida yoki döstlar bilan ötirganda qaysi mavzular haqida suhbatlar bölmoqda? Agar mavzu futbol yoki pul topish kabilardan nariga ötmayotgan bölsa, buni balki isloh qilish kerakdir?
Buning uchun esa avvalo oxiratga iymonni kuchaytirish kerak. Bunga esa ilm olish, Allohni tanish orqali erishish mumkin. Hammamiz uning oldida qilgan amallarimiz uchun birma-bir javob beramiz. Bu postni öqiyotgan bölsangiz, siz uchun amal eshigi hali ham ochiq, qachon yopilishi esa noaniq. Kim uchundir balki ertaga yopilar, kimgadir bir yildan söng...
Qur'oni Karimning Sod surasida "...Haq yo'ldan ozadiganlar uchun Hisob kunini unutganlari sababli qattiq azob bordir." deb aytilan. Yozganlarim orqali musulmonlarga oxiratni unutmaslik kerakligini, oxirat haqida g'am qilish lozimligi eslatib qöymoqchi böldim xalos. Zero Alloh taolo Zariyat surasida "Albatta, eslatma mo‘minlarga manfaat beradi." deb, A'la surasida "Bas, agar eslatma foyda bersa, eslat. Allohdan qo‘rqadigan kishi albatta eslatmani qabul qiladi." deb marhamat qilgan.
12🔥46❤19👍19
#Manba
Bismillahir Rohmanir Rohim. Germaniyada ta'lim olish davomida o'rganish mumkin bo'lgan eng muhim ko'nikmalardan biri bu - keltirilayotgan fakt, fikr yoki mulohaza uchun manba ko'rsata olish. Misol uchun, siz bironta uy ishi, bakalavr ishi yoki boshqa turdagi ilmiy ish yozayotgan bo'lsangiz, o'zingiz keltirayotgan da'vo uchun manba ko'rsatish talab etiladi. Agar o'zingiz tajriba yoki surishtiruv o'tkazgan bo'lsangiz, shuni dalil sifatida ko'rsatishingiz mumkin. Agar boshqa odam o'tkazgan tajriba yoki tadqiqotga asoslangan fikrni ilgari sursangiz, unda o'sha odamning ilmiy ishini manba sifatida ko'rsatasiz.
Masalan, siz ilmiy ishingizda "Uyquning yetarli bo‘lishi xotirani va bilim olish jarayonini yaxshilaydi." degan fikrni yozyabsiz. Buning uchun albatta manba ko'rsatishingiz kerak bo'ladi. "Bu gapni qayerdan olding?" deb so'rab qolishsa, "buni hamma biladiyu", "Men ko'p uxlayman, shunga xotiram yaxshi, shunga asoslanib aytyabman" degan gaplar o'tmaydi. Chunki ilmiy ishlarda shaxsiy tajriba emas, tekshirilishi mumkin bo'lgan dalillar va ishonchli manbalar asos bo'lishi kerak.
Gaplarni yoki fikrlarni manba bilan asoslay olish shunaqangi muhim ko'nikmaki, u hayotning har bir jabhasida kerak bo'ladi.
Misol uchun, ijtimoiy tarmoqlarda kimdir "Oila birlashtirish vizasi uchun qancha oylik daromad bo'lishi kerak?" deb savol bersa, 10 ta odamdan 10 xil javob keladi. Ularning qaysi biriga ishonish kerak? Siyosatda ham, tibbiyotda ham, iqtisodda ham deyarli hamma sohada odamlar har kuni bir-birlariga turli ma'lumot va maslahat berishadi. Agar ma'lumotlarni saralashni bilmasangiz (fact-checking), kimning gapiga ishonish kerakligini ham bilmay qolasiz. Ma'lumotni saralash uchun esa albatta u ma'lumot qayerdan kelayotganini surishtirib, oxiriga yetishga harakat qilish lozim.
Yaqinda bölgan bir vaziyatni misol qilib keltirsam. Bir yurtdoshimiz Elterngeld uchun ariza jönatgan. Elterngeldstelle arizani quyidagi sabab bilan rad etgan:
(7) Ein nicht freizügigkeitsberechtigter Ausländer oder eine nicht freizügigkeitsberechtigte Ausländerin ist nur anspruchsberechtigt, wenn diese Person
1.
eine Niederlassungserlaubnis oder eine Erlaubnis zum Daueraufenthalt-EU besitzt,
2.
eine Blaue Karte EU, eine ICT-Karte, eine Mobiler-ICT-Karte oder eine Aufenthaltserlaubnis besitzt, die für einen Zeitraum von mindestens sechs Monaten zur Ausübung einer Erwerbstätigkeit berechtigen oder berechtigt haben oder diese erlauben, es sei denn, die Aufenthaltserlaubnis wurde ..." " (§ 1 Abs. 7 BEEG).
"Der ihnen erteilte aufenthaltstitel begründet keinen Anspruch auf Elterngeld."
Ya'ni holat quyidagicha: Yurtdoshimizning passportida oila birlashtirish vizasi bölgan, hali Aufenthaltserlaubnis olmagan. Elterngeldstelleni hodimi BEEGdagi qoidalarni sanab, oxiriga "Sizdagi viza bilan Eltergeld olib bölmaydi" deb yozgan. Lekin xatga qaraydigan bölsak (xatning rasmini kommentga joylayman), avval qoidalarni yozib, qoidalarga manba sifatida BEEGni keltirgan. Lekin undan keyingi, rasmda belgilangan joyni özi, qoidalardan tashqarida yozgan. Ya'ni, "Viza bilan Elterngeld olib bölmaydi." degan yozuv qoida emas, ösha hodimning qoidalarga qilgan tadbiqi. Lekin hodimning tatbiqi esa xato bölishi ham mumkin. Keyin arizani qayta körib chiqishlari uchun Widerspruch yozdik. Asos sifatida Aufenthaltsgesetzdagi viza bilan bog'liq qoidani keltirdik: "Die Dauer des rechtmäßigen Aufenthalts mit einem nationalen Visum wird auf die Zeiten des Besitzes einer Aufenthaltserlaubnis, Blauen Karte EU, Niederlassungserlaubnis oder Erlaubnis zum Daueraufenthalt - EU angerechnet.". Undan tashqari, Aufenthaltskarte olinmaganligiga asosiy sabab Ausländerbüro hali termin bermaganligini aytib ötdik. Ya'ni ayb yurtdoshimizda emas.
Arizani qayta körib chiqishib, Elterngeld berishadigan böldi.
Aytmoqchi bölganim, agar shunday vaziyatlarda "Bu hodim qaysi manbaga köra arizamni rad etyabdi?" degan savolni öylamasangiz, u holda arizangiz asossiz rad etildimi yoki asos bilanmi, bilolmay qolasiz.
Xulosa örnida yuqoridagi gapni qaytarishimiz mumkin: ma'lumotlarni manba bilan asoslay olish juda muhim könikma ekan.
Islomda ham albatta bu mavzuga urg'u berilgan. Alloh taolo Hujurot surasida "Ey iymon keltirganlar! Agar sizlarga bir fosiq kishi biror xabar keltirsa, uni aniqlab (tekshirib) ko'ring." deb buyurgan bo'lsa, Yunus surasida "Ularning ko'plari faqat gumonga ergashadilar. Holbuki, gumon haqiqat o'rnini bosa olmaydi." deb marhamat qilgan. Ya'ni musulmon odam gumonga ergashmasdan, aslida haqiqat nima ekanligini qidirishi lozim ekan.
Manbalar haqida gap ketganda bir buyuk inson - Imom Al Buxoriy yodga keladi. Chunki Islomda Qur'oni Karimdan keyingi eng ishonchli manba bu Imom Buxoriyning "Sahih Al Buxoriy" kitobi hisoblanadi.
Nega shunday ekanligiga qiziqib körganmisiz? Nega shuncha hadis kitoblari böla turib, aynan Buxoriyning hadis kitobiga eng sahihi (ya'ni eng ishonchlisi) sifatida qaraladi?
Chunki, qisqa qilib aytganda, Imom Buxoriy hadislar töplashda ularning manbalariga juda katta e'tibor bergan. Misol uchun, birinchi hadis: «Bizga Humaydiy Abdulloh ibn Zubayr hadis aytdi. U dedi: bizga Sufyon hadis aytdi. U dedi: bizga Yahyo ibn Sa’id Ansoriy hadis aytdi. U dedi: menga Muhammad ibn Ibrohim Taymiy xabar berdi. U Alqama ibn Vaqqosni eshitgan, Alqama esa Umar ibn Xattobni minbarda shunday deganini eshitgan: “Men Rasululloh ﷺning: ‘Amallar faqat niyatlar bilandir…’, deganlarini eshitdim”»
Bilamizki, hadislarning manbasi bu Rasululloh s.a.vning sözlari yoki fe'llari. Buxoriy hadisni ishonchli ekanligini bilish uchun köp kriteriyalarni tekshirgan. Shulardan:
1. Hadisning roviylarini ya'ni rivoyat qilgan insonlarning rostg'oy va xotirasi kuchli ekanliklarini. Yuqoridagi hadis Rasululloh -> Umar ibn Xattob -> Alqama ibn Vaqqos -> Muhammad ibn Ibrohim Taymiy -> Yahyo ibn Said -> Sufyon -> Humaydiy (Alloh hammalaridan rozi bölsin) yönalishida Buxoriyga yetib kelgan.
Buxoriy shu insonlarning har birining qanchalik ishonchli ekanligini va qanchalik mustahkam xotiraga ega ekanliklarini tekshirib chiqqan. Ular yolg'on gapirmagammi? Ularning xotirasi kuchli bölganligini boshqalar tasdiqlaydimi? Boshqa muhaddislar bu shaxslar haqida nima deyishgan?
2. Roviylar bir biri bilan aniq uchrashganmi? Yuqorida Muhammad ibn Ibrohim Alqama ibn Vaqqosdan hadis eshitganini aytgan. Ular qayerda va qachon uchrashishgan? Bunga dalil bormi? Ular bir zamonda va bir makonda yashashganmi?
3. Ushbu hadis boshqa ishonchli hadislarga zid kelmaydimi?
Imom Buxoriy shu va shunga öxshash kriteriyalar asosida har bitta hadisni tekshirib chiqqan. Yuz mingdan oshiq hadisni yoddan bilgan, tasavvur qilyabsizmi?
Buning uchun esa minglagan kilometer yöl bosgan. Sufyon Yahyo ibn Saiddan rivoyat qilgan bölsa (ya'ni shunchaki misol tariqasida), ular deylik Köfa shahrida uchrashgan bölsa, imom Buxoriy kerak bölsa 1000km yöl bosib, Köfadagi odamlardan shu ikkalasi rostdan bir biri bilan körishganmi yoki yöqmi, shuni tekshirib chiqqan.
Agar hadisni Rasullulohgacha bölgan roviylarini kamaytirish mumkin bölsa, buning uchun ham piyoda yuzlab kilometer yöl bosishga tayyor bölgan. Misol uchun, agar Sufyon tirik bölsa (tirik bölgan, bu prinsip haqida misol), Buxoriy hadisni Humaydiydan eshitib kifoyalanib qolmasdan, Sufyonning uyiga borib, hadisni uning özidan eshitishga harakat qilgan.
Yuqorida Imom Buxoriy qilgan ba'zi ishlarini sanab ötdim xalos, aslida esa u kishining zehniyu, islom uchun qilgan ishlarini sanasak, bu haqida kunlab gaplashib ötirsak böladi.
Bugun odamlar internetda bitta xabarni tekshirishga erinadigan zamonda, Imom Buxoriy birgina hadisning manbasini tekshirish uchun yillab vaqt sarflaganini, minglab kilometr safar qilganini va yuzlab olimlarning fikrini solishtirgani bilish insonni taajubga soladi. Balki aynan shuning uchun ham Buxoriyning kitobi Qur'oni Karimdan keyingi eng ishonchli hadis to'plami sifatida e'tirof etilgandir.
Alloh bizni ham Buxoriyga loyiq avlodlardan qilsin, amin.
Bismillahir Rohmanir Rohim. Germaniyada ta'lim olish davomida o'rganish mumkin bo'lgan eng muhim ko'nikmalardan biri bu - keltirilayotgan fakt, fikr yoki mulohaza uchun manba ko'rsata olish. Misol uchun, siz bironta uy ishi, bakalavr ishi yoki boshqa turdagi ilmiy ish yozayotgan bo'lsangiz, o'zingiz keltirayotgan da'vo uchun manba ko'rsatish talab etiladi. Agar o'zingiz tajriba yoki surishtiruv o'tkazgan bo'lsangiz, shuni dalil sifatida ko'rsatishingiz mumkin. Agar boshqa odam o'tkazgan tajriba yoki tadqiqotga asoslangan fikrni ilgari sursangiz, unda o'sha odamning ilmiy ishini manba sifatida ko'rsatasiz.
Masalan, siz ilmiy ishingizda "Uyquning yetarli bo‘lishi xotirani va bilim olish jarayonini yaxshilaydi." degan fikrni yozyabsiz. Buning uchun albatta manba ko'rsatishingiz kerak bo'ladi. "Bu gapni qayerdan olding?" deb so'rab qolishsa, "buni hamma biladiyu", "Men ko'p uxlayman, shunga xotiram yaxshi, shunga asoslanib aytyabman" degan gaplar o'tmaydi. Chunki ilmiy ishlarda shaxsiy tajriba emas, tekshirilishi mumkin bo'lgan dalillar va ishonchli manbalar asos bo'lishi kerak.
Gaplarni yoki fikrlarni manba bilan asoslay olish shunaqangi muhim ko'nikmaki, u hayotning har bir jabhasida kerak bo'ladi.
Misol uchun, ijtimoiy tarmoqlarda kimdir "Oila birlashtirish vizasi uchun qancha oylik daromad bo'lishi kerak?" deb savol bersa, 10 ta odamdan 10 xil javob keladi. Ularning qaysi biriga ishonish kerak? Siyosatda ham, tibbiyotda ham, iqtisodda ham deyarli hamma sohada odamlar har kuni bir-birlariga turli ma'lumot va maslahat berishadi. Agar ma'lumotlarni saralashni bilmasangiz (fact-checking), kimning gapiga ishonish kerakligini ham bilmay qolasiz. Ma'lumotni saralash uchun esa albatta u ma'lumot qayerdan kelayotganini surishtirib, oxiriga yetishga harakat qilish lozim.
Yaqinda bölgan bir vaziyatni misol qilib keltirsam. Bir yurtdoshimiz Elterngeld uchun ariza jönatgan. Elterngeldstelle arizani quyidagi sabab bilan rad etgan:
(7) Ein nicht freizügigkeitsberechtigter Ausländer oder eine nicht freizügigkeitsberechtigte Ausländerin ist nur anspruchsberechtigt, wenn diese Person
1.
eine Niederlassungserlaubnis oder eine Erlaubnis zum Daueraufenthalt-EU besitzt,
2.
eine Blaue Karte EU, eine ICT-Karte, eine Mobiler-ICT-Karte oder eine Aufenthaltserlaubnis besitzt, die für einen Zeitraum von mindestens sechs Monaten zur Ausübung einer Erwerbstätigkeit berechtigen oder berechtigt haben oder diese erlauben, es sei denn, die Aufenthaltserlaubnis wurde ..." " (§ 1 Abs. 7 BEEG).
"Der ihnen erteilte aufenthaltstitel begründet keinen Anspruch auf Elterngeld."
Ya'ni holat quyidagicha: Yurtdoshimizning passportida oila birlashtirish vizasi bölgan, hali Aufenthaltserlaubnis olmagan. Elterngeldstelleni hodimi BEEGdagi qoidalarni sanab, oxiriga "Sizdagi viza bilan Eltergeld olib bölmaydi" deb yozgan. Lekin xatga qaraydigan bölsak (xatning rasmini kommentga joylayman), avval qoidalarni yozib, qoidalarga manba sifatida BEEGni keltirgan. Lekin undan keyingi, rasmda belgilangan joyni özi, qoidalardan tashqarida yozgan. Ya'ni, "Viza bilan Elterngeld olib bölmaydi." degan yozuv qoida emas, ösha hodimning qoidalarga qilgan tadbiqi. Lekin hodimning tatbiqi esa xato bölishi ham mumkin. Keyin arizani qayta körib chiqishlari uchun Widerspruch yozdik. Asos sifatida Aufenthaltsgesetzdagi viza bilan bog'liq qoidani keltirdik: "Die Dauer des rechtmäßigen Aufenthalts mit einem nationalen Visum wird auf die Zeiten des Besitzes einer Aufenthaltserlaubnis, Blauen Karte EU, Niederlassungserlaubnis oder Erlaubnis zum Daueraufenthalt - EU angerechnet.". Undan tashqari, Aufenthaltskarte olinmaganligiga asosiy sabab Ausländerbüro hali termin bermaganligini aytib ötdik. Ya'ni ayb yurtdoshimizda emas.
Arizani qayta körib chiqishib, Elterngeld berishadigan böldi.
Aytmoqchi bölganim, agar shunday vaziyatlarda "Bu hodim qaysi manbaga köra arizamni rad etyabdi?" degan savolni öylamasangiz, u holda arizangiz asossiz rad etildimi yoki asos bilanmi, bilolmay qolasiz.
Xulosa örnida yuqoridagi gapni qaytarishimiz mumkin: ma'lumotlarni manba bilan asoslay olish juda muhim könikma ekan.
Islomda ham albatta bu mavzuga urg'u berilgan. Alloh taolo Hujurot surasida "Ey iymon keltirganlar! Agar sizlarga bir fosiq kishi biror xabar keltirsa, uni aniqlab (tekshirib) ko'ring." deb buyurgan bo'lsa, Yunus surasida "Ularning ko'plari faqat gumonga ergashadilar. Holbuki, gumon haqiqat o'rnini bosa olmaydi." deb marhamat qilgan. Ya'ni musulmon odam gumonga ergashmasdan, aslida haqiqat nima ekanligini qidirishi lozim ekan.
Manbalar haqida gap ketganda bir buyuk inson - Imom Al Buxoriy yodga keladi. Chunki Islomda Qur'oni Karimdan keyingi eng ishonchli manba bu Imom Buxoriyning "Sahih Al Buxoriy" kitobi hisoblanadi.
Nega shunday ekanligiga qiziqib körganmisiz? Nega shuncha hadis kitoblari böla turib, aynan Buxoriyning hadis kitobiga eng sahihi (ya'ni eng ishonchlisi) sifatida qaraladi?
Chunki, qisqa qilib aytganda, Imom Buxoriy hadislar töplashda ularning manbalariga juda katta e'tibor bergan. Misol uchun, birinchi hadis: «Bizga Humaydiy Abdulloh ibn Zubayr hadis aytdi. U dedi: bizga Sufyon hadis aytdi. U dedi: bizga Yahyo ibn Sa’id Ansoriy hadis aytdi. U dedi: menga Muhammad ibn Ibrohim Taymiy xabar berdi. U Alqama ibn Vaqqosni eshitgan, Alqama esa Umar ibn Xattobni minbarda shunday deganini eshitgan: “Men Rasululloh ﷺning: ‘Amallar faqat niyatlar bilandir…’, deganlarini eshitdim”»
Bilamizki, hadislarning manbasi bu Rasululloh s.a.vning sözlari yoki fe'llari. Buxoriy hadisni ishonchli ekanligini bilish uchun köp kriteriyalarni tekshirgan. Shulardan:
1. Hadisning roviylarini ya'ni rivoyat qilgan insonlarning rostg'oy va xotirasi kuchli ekanliklarini. Yuqoridagi hadis Rasululloh -> Umar ibn Xattob -> Alqama ibn Vaqqos -> Muhammad ibn Ibrohim Taymiy -> Yahyo ibn Said -> Sufyon -> Humaydiy (Alloh hammalaridan rozi bölsin) yönalishida Buxoriyga yetib kelgan.
Buxoriy shu insonlarning har birining qanchalik ishonchli ekanligini va qanchalik mustahkam xotiraga ega ekanliklarini tekshirib chiqqan. Ular yolg'on gapirmagammi? Ularning xotirasi kuchli bölganligini boshqalar tasdiqlaydimi? Boshqa muhaddislar bu shaxslar haqida nima deyishgan?
2. Roviylar bir biri bilan aniq uchrashganmi? Yuqorida Muhammad ibn Ibrohim Alqama ibn Vaqqosdan hadis eshitganini aytgan. Ular qayerda va qachon uchrashishgan? Bunga dalil bormi? Ular bir zamonda va bir makonda yashashganmi?
3. Ushbu hadis boshqa ishonchli hadislarga zid kelmaydimi?
Imom Buxoriy shu va shunga öxshash kriteriyalar asosida har bitta hadisni tekshirib chiqqan. Yuz mingdan oshiq hadisni yoddan bilgan, tasavvur qilyabsizmi?
Buning uchun esa minglagan kilometer yöl bosgan. Sufyon Yahyo ibn Saiddan rivoyat qilgan bölsa (ya'ni shunchaki misol tariqasida), ular deylik Köfa shahrida uchrashgan bölsa, imom Buxoriy kerak bölsa 1000km yöl bosib, Köfadagi odamlardan shu ikkalasi rostdan bir biri bilan körishganmi yoki yöqmi, shuni tekshirib chiqqan.
Agar hadisni Rasullulohgacha bölgan roviylarini kamaytirish mumkin bölsa, buning uchun ham piyoda yuzlab kilometer yöl bosishga tayyor bölgan. Misol uchun, agar Sufyon tirik bölsa (tirik bölgan, bu prinsip haqida misol), Buxoriy hadisni Humaydiydan eshitib kifoyalanib qolmasdan, Sufyonning uyiga borib, hadisni uning özidan eshitishga harakat qilgan.
Yuqorida Imom Buxoriy qilgan ba'zi ishlarini sanab ötdim xalos, aslida esa u kishining zehniyu, islom uchun qilgan ishlarini sanasak, bu haqida kunlab gaplashib ötirsak böladi.
Bugun odamlar internetda bitta xabarni tekshirishga erinadigan zamonda, Imom Buxoriy birgina hadisning manbasini tekshirish uchun yillab vaqt sarflaganini, minglab kilometr safar qilganini va yuzlab olimlarning fikrini solishtirgani bilish insonni taajubga soladi. Balki aynan shuning uchun ham Buxoriyning kitobi Qur'oni Karimdan keyingi eng ishonchli hadis to'plami sifatida e'tirof etilgandir.
Alloh bizni ham Buxoriyga loyiq avlodlardan qilsin, amin.
❤33👍19🔥4
#Siyosat
Rasmda öng tomonda Germaniyaning CDU/CSU partiyalarining Bundestagdagi fraksiyasining (ya'ni deputatlar guruhining) sobiq rahbari - Jens Spahn. Chap tomonda esa uning turmush örtog'i.
Körib turganingizdek bu ikkala mavjudot tabiiy yöl bilan farzand köra olishmaydi. Shuning uchun ular yaqinda Amerika Qöshma Shtatlarida surrogat ona (Leihmutter) orqali farzand körishdi. Bunda erkakning urug'ligi va ayolning tuxum hujayrasi laboratoriyada urug'lantiriladi. Hosil bölgan embryon ayolning bachadoniga joylanadi. Bola tug'ilgandan keyin, onadan olinib, buyurtmachiga qaytarib beriladi. Sodda tushintiradigan bölsak, bir ayolning tanasini ijaraga olgandek gap, xuddi avtomobilni ijaraga olgan kabi.
Muammo shundaki, Germaniyada surrogat ona orqalik farzand körish ta'qiqlangan. Eng qizig'i aynan CDU/CSU partiyasi va Jens Spahnning özi bu narsa qonuniylashtirilishiga qarshi chiqqan edi. Shuning uchun, Spahn surrogat ona orqalik farzandlik bölganini e'lon qilganidan söng, juda köp siyosatchilar uni ikki-yuzlamachilikda (doppelmoralda) aybladi. Undan tashqari partiyaning boshlig'i böla turib, partiya prinsiplariga qarshi ish qilgani köp siyosatchilarga yoqmadi. Shuning uchun u fraksiya rahbarligidan iste'foga chiq(aril)di.
Ayrim g'arb davlatlari özi shunday. Ba'zi tadqiqotchilar aytishicha, g'arb mamlakatlari bundan yuz yillar oldin fabrikalarda, dalalarda ishchi kuchi yetishmayotgan vaqtda turli vajlar bilan ayollarni fabrikalarda, dalalarda ishlatishni boshlagan. Chunki kapitalistik tuzim uchun arzon ishchi kuchlari zarur edi. Lekin "bizga arzon ishchi kerak, endi ishlanglar" deyilsa qaysi ayol bunga rozi bölar edi? Shuning uchun "ayollarga ozodlik", "teng huquqlilik" degan shiorlar bilan bu narsaga erishildi. U vaqtda ayollardan ishchi sifatida foydalanilgan bölsa, hozirgi kunda boshqa tijoriy uslublarda foydalanishmoqda, misol uchun surrogat ona sifatida yoki reklama bannerlarida mahsulotni reklama qiluvchi model sifatida. Bular yana islom dinini, aniqroq aytganda, islom dinini tushirgan Allohni, ayollarga zulm qilganlikda ayblashadi. Qizlar haqida «Kimning ikkita qizi yoki ikkita opa-singlisi bo'lsa, ularga yaxshilik qilsa, odob bersa va ularga mehribon bo'lsa, unga jannat vojib bo'ladi.», ayollar haqida "Sizlarning eng yaxshilaringiz o‘z ayollariga eng yaxshi muomala qiladiganlaringizdir" yoki onalar haqida "Jannat onalarning oyoqlari ostidadir." degan islom dinini.
Rasmda öng tomonda Germaniyaning CDU/CSU partiyalarining Bundestagdagi fraksiyasining (ya'ni deputatlar guruhining) sobiq rahbari - Jens Spahn. Chap tomonda esa uning turmush örtog'i.
Körib turganingizdek bu ikkala mavjudot tabiiy yöl bilan farzand köra olishmaydi. Shuning uchun ular yaqinda Amerika Qöshma Shtatlarida surrogat ona (Leihmutter) orqali farzand körishdi. Bunda erkakning urug'ligi va ayolning tuxum hujayrasi laboratoriyada urug'lantiriladi. Hosil bölgan embryon ayolning bachadoniga joylanadi. Bola tug'ilgandan keyin, onadan olinib, buyurtmachiga qaytarib beriladi. Sodda tushintiradigan bölsak, bir ayolning tanasini ijaraga olgandek gap, xuddi avtomobilni ijaraga olgan kabi.
Muammo shundaki, Germaniyada surrogat ona orqalik farzand körish ta'qiqlangan. Eng qizig'i aynan CDU/CSU partiyasi va Jens Spahnning özi bu narsa qonuniylashtirilishiga qarshi chiqqan edi. Shuning uchun, Spahn surrogat ona orqalik farzandlik bölganini e'lon qilganidan söng, juda köp siyosatchilar uni ikki-yuzlamachilikda (doppelmoralda) aybladi. Undan tashqari partiyaning boshlig'i böla turib, partiya prinsiplariga qarshi ish qilgani köp siyosatchilarga yoqmadi. Shuning uchun u fraksiya rahbarligidan iste'foga chiq(aril)di.
Ayrim g'arb davlatlari özi shunday. Ba'zi tadqiqotchilar aytishicha, g'arb mamlakatlari bundan yuz yillar oldin fabrikalarda, dalalarda ishchi kuchi yetishmayotgan vaqtda turli vajlar bilan ayollarni fabrikalarda, dalalarda ishlatishni boshlagan. Chunki kapitalistik tuzim uchun arzon ishchi kuchlari zarur edi. Lekin "bizga arzon ishchi kerak, endi ishlanglar" deyilsa qaysi ayol bunga rozi bölar edi? Shuning uchun "ayollarga ozodlik", "teng huquqlilik" degan shiorlar bilan bu narsaga erishildi. U vaqtda ayollardan ishchi sifatida foydalanilgan bölsa, hozirgi kunda boshqa tijoriy uslublarda foydalanishmoqda, misol uchun surrogat ona sifatida yoki reklama bannerlarida mahsulotni reklama qiluvchi model sifatida. Bular yana islom dinini, aniqroq aytganda, islom dinini tushirgan Allohni, ayollarga zulm qilganlikda ayblashadi. Qizlar haqida «Kimning ikkita qizi yoki ikkita opa-singlisi bo'lsa, ularga yaxshilik qilsa, odob bersa va ularga mehribon bo'lsa, unga jannat vojib bo'ladi.», ayollar haqida "Sizlarning eng yaxshilaringiz o‘z ayollariga eng yaxshi muomala qiladiganlaringizdir" yoki onalar haqida "Jannat onalarning oyoqlari ostidadir." degan islom dinini.
1👍64❤19🔥9
#ildiz
Bugun bog'da kichkina daraxtchaning ildizini chiqarib tashladim. Boshida bir qarab "bir ikki ursam chiqib ketsa kerak" deb o'ylagandim. Lekin kamida 5 daqiqa vaqtim ketdi. Yer ustida faqat kichkina qismi turgandi, lekin tagi ancha baquvvat ekan. Ildiz qancha baquvvat bo'lsa, daraxt ham shunga yarasha bo'ladi.
Keyin Qur'oni Karimning Ibrohim surasidagi quyidagi oyat yodimga tushdi: "Alloh qanday misol keltirganini ko'rmadingmi? Yaxshi so'z xuddi yaxshi daraxtga o'xshaydi: uning ildizi mustahkam, shoxlari esa osmonda. U Parvardigorining izni bilan har vaqt meva beradi. Alloh odamlar eslatma olishlari uchun misollar keltiradi.".
Ulamolar bu oyatdagi "yaxshi so'z" dan maqsad Tavhid kalimasi ya'ni "La ilaha illalloh" deb tafsir berishgan.
Demak, Tavhid hamma solih amallarning asosi va ildizi ekan. Ildiz baquvvat bo'lsa daraxt kuchli, mevador bo'lgani kabi tavhid mustahkam o'rnashgan odam ham solih amallar qilishga harakat qiladi. Kimdadir solih amallar kamayib, yomonliklari ko'paysa, u holda u "La ilaha illalloh" ni qalbga yanada mustahkam o'rnatishga ehtiyojmand bo'ladi.
Aqlli bog'bon daraxt meva berishi uchun unga suv quyib turadi, chunki hadeb shoxlaga e'tibor beravergani bilan, ildiz zaif bo'lsa, u daraxt meva bera olmaydi.
Alloh hammamizning "ildiz"imizni mustahkam qilsin, amin🤲
Bugun bog'da kichkina daraxtchaning ildizini chiqarib tashladim. Boshida bir qarab "bir ikki ursam chiqib ketsa kerak" deb o'ylagandim. Lekin kamida 5 daqiqa vaqtim ketdi. Yer ustida faqat kichkina qismi turgandi, lekin tagi ancha baquvvat ekan. Ildiz qancha baquvvat bo'lsa, daraxt ham shunga yarasha bo'ladi.
Keyin Qur'oni Karimning Ibrohim surasidagi quyidagi oyat yodimga tushdi: "Alloh qanday misol keltirganini ko'rmadingmi? Yaxshi so'z xuddi yaxshi daraxtga o'xshaydi: uning ildizi mustahkam, shoxlari esa osmonda. U Parvardigorining izni bilan har vaqt meva beradi. Alloh odamlar eslatma olishlari uchun misollar keltiradi.".
Ulamolar bu oyatdagi "yaxshi so'z" dan maqsad Tavhid kalimasi ya'ni "La ilaha illalloh" deb tafsir berishgan.
Demak, Tavhid hamma solih amallarning asosi va ildizi ekan. Ildiz baquvvat bo'lsa daraxt kuchli, mevador bo'lgani kabi tavhid mustahkam o'rnashgan odam ham solih amallar qilishga harakat qiladi. Kimdadir solih amallar kamayib, yomonliklari ko'paysa, u holda u "La ilaha illalloh" ni qalbga yanada mustahkam o'rnatishga ehtiyojmand bo'ladi.
Aqlli bog'bon daraxt meva berishi uchun unga suv quyib turadi, chunki hadeb shoxlaga e'tibor beravergani bilan, ildiz zaif bo'lsa, u daraxt meva bera olmaydi.
Alloh hammamizning "ildiz"imizni mustahkam qilsin, amin🤲
🔥38❤15👍14
#Eslatma
Germaniyada ba'zi holatlarda soliq dekloratsiyasi ya'ni Steuererklärung topshirish majburiy hisoblanadi.
Yuqoridagi rasmda kimlar Steuererklärung topshirishga majbur ekanligi ko'rsatilgan. Misol uchun, siz yoki turmush örtog'ingiz Elterngeld, Arbeitslosengeld yoki shu kabi pullarni olgan bölsangiz, Steuererklärung sizlar uchun majburiy hisoblanadi. Yoki bir vaqtning özida bir nechta joyda ishlagan bölsangiz ham, soliq dekloratsiyasini topshirishingiz lozim. (Minijob hisobga kirmaydi.)
Agar sizga Steuererklärung topshirish shart bölsa, 2025-yil uchun 31.07.2026 gacha ya'ni bugungacha hujjat topshirishingiz kerak edi. Ammo bir necha oy kechroq topshirsangiz ham odatda hech qanday muammo bölmaydi.
Agar siz ixtiyoriy tarzda Steuererklärung topshirmoqchi bölsangiz, bu uchun naqd 4 yil vaqtingiz bor. 2025-yil uchun 31.12.2029 gacha topshirsangiz böladi.
@uzDeutschland
Germaniyada ba'zi holatlarda soliq dekloratsiyasi ya'ni Steuererklärung topshirish majburiy hisoblanadi.
Yuqoridagi rasmda kimlar Steuererklärung topshirishga majbur ekanligi ko'rsatilgan. Misol uchun, siz yoki turmush örtog'ingiz Elterngeld, Arbeitslosengeld yoki shu kabi pullarni olgan bölsangiz, Steuererklärung sizlar uchun majburiy hisoblanadi. Yoki bir vaqtning özida bir nechta joyda ishlagan bölsangiz ham, soliq dekloratsiyasini topshirishingiz lozim. (Minijob hisobga kirmaydi.)
Agar sizga Steuererklärung topshirish shart bölsa, 2025-yil uchun 31.07.2026 gacha ya'ni bugungacha hujjat topshirishingiz kerak edi. Ammo bir necha oy kechroq topshirsangiz ham odatda hech qanday muammo bölmaydi.
Agar siz ixtiyoriy tarzda Steuererklärung topshirmoqchi bölsangiz, bu uchun naqd 4 yil vaqtingiz bor. 2025-yil uchun 31.12.2029 gacha topshirsangiz böladi.
@uzDeutschland
👍18❤2
#Kredit
Bismillahir Rohmanir Rohim. Vatandagi yangiliklar haqida öqib turib, 32 yoshli bir vatandoshimiz bankdan olingan krediti tufayli avtobus bekatida özini osib qöygani haqidagi xabarga közim tushib qoldi. U ösha joyda vafot etibdi. Bu juda achinarli albatta.
Afsuski, jamiyatda kredit olish (ribo, ya'ni foizga pul olish) oddiy holga aylanib borayotgandek. Aslida esa kredit islom dinida eng köp qoralangan harom amallardan biri hisoblanadi. Alloh taolo Baqara surasi 275-oyatida “Alloh savdoni halol, riboni esa harom qildi.” deb marhamat qilgan bölsa, 278-279-oyatlarda “Ey iymon keltirganlar! Allohdan qo‘rqinglar va agar mo‘min bo‘lsangiz, ribodan qolganini tark qilinglar. Agar bunday qilmasangiz, Alloh va Uning Rasuli tomonidan urush e’lon qilinganini bilinglar.” deb aytgan.
Kredit haqida oyatda shunday ogohlantirishlar aytilgan bölsa, Imom Muslim rivoyat qilgan hadisda Jobir roziyallohu anhu “Rasululloh ﷺ ribo yeyuvchini, uni beruvchini, uni yozib qo‘yuvchini va ikki guvohini la’natladilar va: ‘Ular barobardir’, dedilar.” deb xabar bergan.
Undan tashqari Rasululloh riboni yetti halokatga olib boruvchi gunohlar qatorida sanab ötgan. Ya'ni ribo Allohga shirk keltirish, odam(lar)ni nohaq öldirish kabi gunohlar bilan bir qatorda zikr qilingan.
Endi aytingchi, shuncha ogohlantirishlarga qaramay, bir kishi shu ishga qöl ursa, Alloh unga qanday muomala qilarkin? Ishini yurishmayotgani, bolasining kasal bölishi, musibat ustiga musibat kelishi balki qilinayotgan gunohlarga kafforot yoki jazodir? Bu haqida albatta fikr qilish lozim. (Eslatma: Bunday musibatlar mömin insonga uning ajrini, darajasini kötarish uchun sinov tariqasida ham kelishi mumkin.)
Ba'zilar "palonchi kredit olib, mazza qilib yuribdi" deb öylaydi. Avvalo, siz uning ichidan nimalar ötayotganidan xabardor emassiz. Undan tashqari, Alloh ba'zilarni jazolashdan oldin, ularga mol-dunyo, muvaffaqqiyat va imkoniyatlarni köpaytirib beradi. Natijada u g'aflatga tushib, oxir-oqibat kutilmaganda jazoga uchraydi. Buni bir kishi narvon orqali eng baland joyga chiqib, keyin ösha joydan yiqilishiga öxshatish mumkin. Agar u narvonga bir ikku pog'ona chiqib yiqilganida, u yerga qattiq tushmas edi. Ammo yuqoridan yiqilsa, unga azob qattiqroq böladi.
Yoki, musulmon bölmaganlar kredit olib, mazza qilib yashayotgani kimlargadir ajibdek tuyiladi. Bu haqida Alloh taolo Oli Imron surasida “Kofir bo‘lganlar ularga muhlat berishimizni o‘zlari uchun yaxshilik deb o‘ylamasinlar. Biz ularga faqat gunohlarini ziyoda qilishlari uchun muhlat beramiz. Ular uchun xor qiluvchi azob bordir." deb marhamat qilgan. Ya'ni Alloh ularning ba'zilariga azobni qiyomat kunigacha kechiktirib turadi xalos. Chunki, jahannam azobi dunyo azobidan dahshatliroq.
Shuning uchun, özini musulmon hisoblagan inson kreditdan uzoqroq yurishi lozim. Agar bu ishga qöl urgan bölsa, tezda tavba qilib, kreditdan iloji boricha tezroq qutilishi kerak. Inson tirik ekan unda tavba qilish imkoniyati mavjud. Alloh shunaqangi mehribon zotki, u tavba qilgan insonning gunohlarini kechirishdan tashqari, ösha gunohlarni solih amal sifatida yozib ham qöyadi. Tahrim surasida “Ey iymon keltirganlar! Allohga chin tavba bilan tavba qilinglar.” deyilgan bölsa, Baqara surasi 222-oyatda “Albatta, Alloh ko‘p tavba qiluvchilarni va poklanuvchilarni sevadi.” deyilgani tavba naqadar buyuk amal ekanligining isboti.
Ulamolar tavbaning shartlarini quyidagicha aytishadi:
1. Gunohni darhol tark qilish. (Kredit misolida: kreditdan iloji boricha tezroq qutilish)
2. Qilgan gunohidan chin dildan pushaymon bo‘lish.
3. Unga qaytmaslikka qat’iy azm qilish. (Misol uchun, kimdir sizga "yur, kredit olaylik" deyishi xuddi "yur, chöchqa göshti yeylik" degandek jirkanch bölishi.)
Yuqoridagi gaplar musulmonlar uchun nasihat, chunki Rasululloh "Din - nasihatdir" degan va insonlarni yomonlikdan uzoqlashishga hamda yaxshilikka chaqirishga buyurgan. Alloh barchamizni isloh qilsin, amin!
Foydalanilgan manba: https://muslim.uz/uz/e/post/41894-ribo-va-uning-turlari
Bismillahir Rohmanir Rohim. Vatandagi yangiliklar haqida öqib turib, 32 yoshli bir vatandoshimiz bankdan olingan krediti tufayli avtobus bekatida özini osib qöygani haqidagi xabarga közim tushib qoldi. U ösha joyda vafot etibdi. Bu juda achinarli albatta.
Afsuski, jamiyatda kredit olish (ribo, ya'ni foizga pul olish) oddiy holga aylanib borayotgandek. Aslida esa kredit islom dinida eng köp qoralangan harom amallardan biri hisoblanadi. Alloh taolo Baqara surasi 275-oyatida “Alloh savdoni halol, riboni esa harom qildi.” deb marhamat qilgan bölsa, 278-279-oyatlarda “Ey iymon keltirganlar! Allohdan qo‘rqinglar va agar mo‘min bo‘lsangiz, ribodan qolganini tark qilinglar. Agar bunday qilmasangiz, Alloh va Uning Rasuli tomonidan urush e’lon qilinganini bilinglar.” deb aytgan.
Kredit haqida oyatda shunday ogohlantirishlar aytilgan bölsa, Imom Muslim rivoyat qilgan hadisda Jobir roziyallohu anhu “Rasululloh ﷺ ribo yeyuvchini, uni beruvchini, uni yozib qo‘yuvchini va ikki guvohini la’natladilar va: ‘Ular barobardir’, dedilar.” deb xabar bergan.
Undan tashqari Rasululloh riboni yetti halokatga olib boruvchi gunohlar qatorida sanab ötgan. Ya'ni ribo Allohga shirk keltirish, odam(lar)ni nohaq öldirish kabi gunohlar bilan bir qatorda zikr qilingan.
Endi aytingchi, shuncha ogohlantirishlarga qaramay, bir kishi shu ishga qöl ursa, Alloh unga qanday muomala qilarkin? Ishini yurishmayotgani, bolasining kasal bölishi, musibat ustiga musibat kelishi balki qilinayotgan gunohlarga kafforot yoki jazodir? Bu haqida albatta fikr qilish lozim. (Eslatma: Bunday musibatlar mömin insonga uning ajrini, darajasini kötarish uchun sinov tariqasida ham kelishi mumkin.)
Ba'zilar "palonchi kredit olib, mazza qilib yuribdi" deb öylaydi. Avvalo, siz uning ichidan nimalar ötayotganidan xabardor emassiz. Undan tashqari, Alloh ba'zilarni jazolashdan oldin, ularga mol-dunyo, muvaffaqqiyat va imkoniyatlarni köpaytirib beradi. Natijada u g'aflatga tushib, oxir-oqibat kutilmaganda jazoga uchraydi. Buni bir kishi narvon orqali eng baland joyga chiqib, keyin ösha joydan yiqilishiga öxshatish mumkin. Agar u narvonga bir ikku pog'ona chiqib yiqilganida, u yerga qattiq tushmas edi. Ammo yuqoridan yiqilsa, unga azob qattiqroq böladi.
Yoki, musulmon bölmaganlar kredit olib, mazza qilib yashayotgani kimlargadir ajibdek tuyiladi. Bu haqida Alloh taolo Oli Imron surasida “Kofir bo‘lganlar ularga muhlat berishimizni o‘zlari uchun yaxshilik deb o‘ylamasinlar. Biz ularga faqat gunohlarini ziyoda qilishlari uchun muhlat beramiz. Ular uchun xor qiluvchi azob bordir." deb marhamat qilgan. Ya'ni Alloh ularning ba'zilariga azobni qiyomat kunigacha kechiktirib turadi xalos. Chunki, jahannam azobi dunyo azobidan dahshatliroq.
Shuning uchun, özini musulmon hisoblagan inson kreditdan uzoqroq yurishi lozim. Agar bu ishga qöl urgan bölsa, tezda tavba qilib, kreditdan iloji boricha tezroq qutilishi kerak. Inson tirik ekan unda tavba qilish imkoniyati mavjud. Alloh shunaqangi mehribon zotki, u tavba qilgan insonning gunohlarini kechirishdan tashqari, ösha gunohlarni solih amal sifatida yozib ham qöyadi. Tahrim surasida “Ey iymon keltirganlar! Allohga chin tavba bilan tavba qilinglar.” deyilgan bölsa, Baqara surasi 222-oyatda “Albatta, Alloh ko‘p tavba qiluvchilarni va poklanuvchilarni sevadi.” deyilgani tavba naqadar buyuk amal ekanligining isboti.
Ulamolar tavbaning shartlarini quyidagicha aytishadi:
1. Gunohni darhol tark qilish. (Kredit misolida: kreditdan iloji boricha tezroq qutilish)
2. Qilgan gunohidan chin dildan pushaymon bo‘lish.
3. Unga qaytmaslikka qat’iy azm qilish. (Misol uchun, kimdir sizga "yur, kredit olaylik" deyishi xuddi "yur, chöchqa göshti yeylik" degandek jirkanch bölishi.)
Yuqoridagi gaplar musulmonlar uchun nasihat, chunki Rasululloh "Din - nasihatdir" degan va insonlarni yomonlikdan uzoqlashishga hamda yaxshilikka chaqirishga buyurgan. Alloh barchamizni isloh qilsin, amin!
Foydalanilgan manba: https://muslim.uz/uz/e/post/41894-ribo-va-uning-turlari
❤39👍10🔥9
#Siyosat
Germaniyaning Sachsen-Anhalt viloyatidagi parlament uchun saylovlarda AfD partiyasi g'alaba qozondi. Ijtimoiy tarmoqlardagi ba'zilar natijadan xavotir qilishayotgani uchun, saylov aslida qay darajada ta'sirli ekanligini ovozli xabar orqali tushuntirishga harakat qilaman.
Germaniyaning Sachsen-Anhalt viloyatidagi parlament uchun saylovlarda AfD partiyasi g'alaba qozondi. Ijtimoiy tarmoqlardagi ba'zilar natijadan xavotir qilishayotgani uchun, saylov aslida qay darajada ta'sirli ekanligini ovozli xabar orqali tushuntirishga harakat qilaman.
❤4
#Farzand
Bismillahir Rohmanir Rohim. Insonning yoshi katta bo'lgani sari, tanishlar bilan suhbatlar mavzusiga farzandlar va ularning tarbiyasi ham qo'shilar ekan. Bu oy Germaniyada ham, Özbekistonda ham maktablar boshlanganini hisobiga, farzandlar, ularning bilimi va tarbiyasi haqidagi suhbatlar ham köpaygan. Bu suhbatlarga qarasak, deyarli hamma farzandining kelajagi haqida qayg'urgan, "nima qilsam farzandim uchun yaxshi bo'lar ekan?" degan savolni berayotgan bo'ladi.
Men ham kimgadir foydasi tegar degan maqsadda farzandlarni tarbiya qilish haqida o'rgangan ba'zi narsalarimni yozib o'tmoqchiman.
Hammamiz bilganimizdek, odamning e'tiqodi u qilayotgan har bir ishda öz ta'sirini körsatadi. Odam özining e'tiqodidan kelib chiqib, qaysi ishda qaysi yöl tög'ri ekanligini tanlaydi. Misol uchun, özini musulmon deb hisoblagan inson har bir ishda "bu ish haqida islom nima der ekan?" deb savol beradi. Men ham islomdan farzand tarbiyasi haqida örgangan ba'zi foydalarimni sanab ötsam:
1️⃣. Ota-onaning solih bo'lishi.
Kahf surasida Muso alayhissalom hamda Hizr alayhissalom haqidagi qissa keladi. Ösha qissada Hizr a.s va Muso a.s bir qishloq ahlidan ularga taom va suv sörashadi. Qishloq ahli ularni mehmon qilishdan bosh tortadi. Shunga qaramay, qishloqdan ketayotin Hizr a.s ösha yerda qulab tushay deb turgan bir devorni tikkalab qöyadi. Muso a.s bundan ajablanadi, "bu ish uchun qishloq ahlidan haq olishing mumkin edi" deydi. Shunda Hizr a.s ösha devor ikki yetim bolaning devori bölganini, ularning otasi solih bölgani, ösha devorda xazina yashiringanini va Alloh xazina yetim bolalarga qolishini xohlaganini aytadi. Ya'ni devor ertaroq qulab tushsa, xazinani qishloq ahli olib qöyishi mumkin bölardi.
Allohning eng ulug' payg'ambarlaridan biri, ösha vaqtdagi yer yuzidagi eng avzal inson va Hizr a.s. yetim bolalarning devorini tikkalagani borgan. Alloh ösha devorni shundoq sabablarsiz tiklab qöysa ham bölar edi, yoki qishloq ahlidan bölgan boshqasining qalbiga "kel shu yetimlarga yordam beray" degan niyatni solib qöysa ham bölar edi. Yöq! Alloh özining eng ulug' bandalarini u yerga jönatib, ularning qöli orqali devorni tikkalab qöydi. Buning sababi esa ösha yetimlarning otasi solih inson bölganligi edi.
Ya'ni, bu qissadan ota-onaning solihligi va ibodatining barakasi Allohning izni bilan farzandlariga ham yetishi mumkinligini ko‘ramiz. Bunga ishona olish uchun inson Allohni tanishi lozim, albatta.
Qisqa qilib aytganda: “Farzanding uchun qiladigan eng katta yaxshiliklardan biri — o‘zing solih bo‘lishingdir.”
2️⃣. Luqmonning o'g'liga nasihati
Luqmon surasida Luqmon öz ögliga qilgan nasihatlari bayon etilgan. Jumladan, 13-oyatda u ög'liga “Ey o‘g‘ilcham, Allohga shirk keltirma. Albatta shirk ulkan zulmdir.” deb aytgani keltirilgan bölsa, 16-17-oyatlarda “Ey o‘g‘ilcham! Agar bir amal xantal urug‘idek kichkina bo‘lib, u bir tosh ichida, osmonlarda yoki yerda bo‘lsa ham, Alloh uni keltirib chiqaradi. Albatta, Alloh nozik narsalarni biluvchi va hamma narsadan xabardordir.” “Ey o‘g‘ilcham! Namozni to‘kis ado et, yaxshilikka buyur, yomonlikdan qaytar va boshingga tushgan narsalarga sabr qil. Albatta, bular qat’iyat talab qiladigan ishlardandir.” degani zikr qilingan.
Luqmon ög'liga qilgan nasihatlari Qur'onda zikr qilinishi bejizga emas albatta. Alloh ularni barcha insonlar, ayniqsa ota-onalar va farzandlar uchun ibrat va tarbiya namunasi qilib Qur’onda qoldirgan. Ushbu nasihatlarda tarbiyaning eng muhim asoslari jamlangan: Allohga sherik keltirmaslik, ota-ona haqqi, Allohning kuzatuvini his qilish, namoz, yaxshilikka chaqirish, sabr, kibrdan saqlanish va muomala odobi.
Musulmon odam farzandi faqat bu foniy dunyoda yaxshi yashashini emas, oxirat diyorida ham najot topuvchilardan bölishini xohlaydi albatta. Buning uchun esa Alloh Qur'onda keltirgan nasihatlarga amal qilish albatta juda muhim. Chunki, bu dunyo hayoti aksar odamlar uchun 100 yilga ham bormaydi, oxirat esa A'lo surasida aytilganidek "yaxshiroq va boqiyroqdir.".
3️⃣. Ona - madrasa.
Bir insonga "farzandim 3 oylik böldi, farzand tarbiyasini qachondan boshlashim kerak?" deb savol berilganda, "3 oyga kech qolibsan" degan javobni aytgani haqidagi qissani hamma eshitgan bölsa kerak. Aslida esa farzand tarbiyasini ancha oldin, hali böydoq vaqtdan boshlash kerak. "Qanday qilib?" deysizmi? Soliha ayolga uylanish orqali. Chunki, Umar r.a ga nisbat beriladigan rivoyatda Umar r.a "Bolaning otada 3 ta haqlari mavjud: unga yaxshi ona tanlash, chiroyli ism qöyish va Qur'onni örgatish" deb aytgani zikr qilinadi. Ya'ni yaxshi farzandlar tarbiyalash uchun eng avvalo yaxshi turmush örtoq tanlash lozim ekan.
Imom Buxoriy, Imom Molik, Sufyon as-Savriy kabi buyuk ulamolarning siyratida ularning ta'lim tarbiya olishlarida eng katta sababchi onalari ekanligi keltirilgan. Hozirgi kunda atrofdagi solih insonlarga qarasak ham, aksar hollarda ularning onalari juda yaxshi insonlar böladi.
Endi, ertalabdan kechgacha g'ami uy olishu töy qilsh bölgan yoki fikr-u hayoli ijtimoiy tarmoqlarda bölgan ayolga uylanib, ertaga ulardan buyuk farzandlar tarbiyalashini kutish na aqlga, na naqlga tög'ri kelsa kerak.
4️⃣. Atrof-muhit, jamiyat.
Farzand tarbiyasidagi yana bir eng muhim omillardan biri bu bolaning atrof-muhiti, uning döstlari. Furqon surasida Qiyomat kuni yomon do‘stga ergashgan kishi afsus qilib: “Koshki edi falonchini do‘st tutmaganimda!” deyishi aytilgan. Hadisda esa Rasululloh ﷺ “Kishi o‘z do‘stining dinidadir. Shuning uchun har biringiz kim bilan do‘stlashayotganiga qarasin.” deb aytgan. Yoki bölmasam Imom Buxoriy keltirgan hadisda “Yaxshi suhbatdosh bilan yomon suhbatdoshning misoli mushk sotuvchi bilan temirchi ko‘rigini puflovchiga o‘xshaydi. Yaxshi odamdan hech bo‘lmasa yaxshi hid olasan; yomon odam esa kiyimingni kuydirishi yoki yomon hid yuqtirishi mumkin." deyilgan.
Hozirgi kunda Germaniya köchalarida ham bu gaplarga misollarni köp körish mumkin. Özini musulmon sanagan ba'zi insonlarning farzandlari dunyo hayotini faqat öyin-kulgudan iborat deb hisoblaydigan, oxiratga iymon keltirmaydiganlarga qöshilib hali sigaret chekib yurganini, hali islom odoblariga tög'ri kelmaydigan ishlarni qilib yurganini körib qolamiz.
Uyda siz qanchalik zör tarbiya qilishingizdan qat'iy nazar, qanchalik ilm berishingizdan qat'iy nazar, bolaning atrofida axloqsizlar yig'ilib qolgan bölsa, u holda bu bolaga jiddiy ta'sir qilishi mumkin. Bunga minglagan emas, millionlagan misollarni keltirish mumkin.
Unda yechim nimada?
-Yechim faqat yomon muhitdan saqlanish emas, balki yaxshi muhit qurish hamdir. Ya'ni bolani öziga öxshagan boshqa bolalarga qöshish. Maqsadlari, e'tiqodi, orzulari bir biriga öxshash bölgan bolalar bilan birga bölishda. Shayton bir kishini aldashi osonroq, unga hali bu tomondan fitna olib keladi, hali narigi tomondan. Lekin döstlari öziga öxshagan bölsa, unga nasihat qilishadi. Bir-biriga qiyin kunlarda yordam beradi, bir-birini qöllab quvvatlaydi. Kuch - birlikda deganlaridak ana shunday birlikka ega bölgan farzandlar tashqarida bölayotgan fitna-fasodlardan saqlanishi osonroq böladi. Aks holda ertaga "men bugundan boshlab özimni it deb identifikatsiya qilaman, vov-vov" deb turishi hech gap emas, Alloh özi saqlasin...
Bismillahir Rohmanir Rohim. Insonning yoshi katta bo'lgani sari, tanishlar bilan suhbatlar mavzusiga farzandlar va ularning tarbiyasi ham qo'shilar ekan. Bu oy Germaniyada ham, Özbekistonda ham maktablar boshlanganini hisobiga, farzandlar, ularning bilimi va tarbiyasi haqidagi suhbatlar ham köpaygan. Bu suhbatlarga qarasak, deyarli hamma farzandining kelajagi haqida qayg'urgan, "nima qilsam farzandim uchun yaxshi bo'lar ekan?" degan savolni berayotgan bo'ladi.
Men ham kimgadir foydasi tegar degan maqsadda farzandlarni tarbiya qilish haqida o'rgangan ba'zi narsalarimni yozib o'tmoqchiman.
Hammamiz bilganimizdek, odamning e'tiqodi u qilayotgan har bir ishda öz ta'sirini körsatadi. Odam özining e'tiqodidan kelib chiqib, qaysi ishda qaysi yöl tög'ri ekanligini tanlaydi. Misol uchun, özini musulmon deb hisoblagan inson har bir ishda "bu ish haqida islom nima der ekan?" deb savol beradi. Men ham islomdan farzand tarbiyasi haqida örgangan ba'zi foydalarimni sanab ötsam:
1️⃣. Ota-onaning solih bo'lishi.
Kahf surasida Muso alayhissalom hamda Hizr alayhissalom haqidagi qissa keladi. Ösha qissada Hizr a.s va Muso a.s bir qishloq ahlidan ularga taom va suv sörashadi. Qishloq ahli ularni mehmon qilishdan bosh tortadi. Shunga qaramay, qishloqdan ketayotin Hizr a.s ösha yerda qulab tushay deb turgan bir devorni tikkalab qöyadi. Muso a.s bundan ajablanadi, "bu ish uchun qishloq ahlidan haq olishing mumkin edi" deydi. Shunda Hizr a.s ösha devor ikki yetim bolaning devori bölganini, ularning otasi solih bölgani, ösha devorda xazina yashiringanini va Alloh xazina yetim bolalarga qolishini xohlaganini aytadi. Ya'ni devor ertaroq qulab tushsa, xazinani qishloq ahli olib qöyishi mumkin bölardi.
Allohning eng ulug' payg'ambarlaridan biri, ösha vaqtdagi yer yuzidagi eng avzal inson va Hizr a.s. yetim bolalarning devorini tikkalagani borgan. Alloh ösha devorni shundoq sabablarsiz tiklab qöysa ham bölar edi, yoki qishloq ahlidan bölgan boshqasining qalbiga "kel shu yetimlarga yordam beray" degan niyatni solib qöysa ham bölar edi. Yöq! Alloh özining eng ulug' bandalarini u yerga jönatib, ularning qöli orqali devorni tikkalab qöydi. Buning sababi esa ösha yetimlarning otasi solih inson bölganligi edi.
Ya'ni, bu qissadan ota-onaning solihligi va ibodatining barakasi Allohning izni bilan farzandlariga ham yetishi mumkinligini ko‘ramiz. Bunga ishona olish uchun inson Allohni tanishi lozim, albatta.
Qisqa qilib aytganda: “Farzanding uchun qiladigan eng katta yaxshiliklardan biri — o‘zing solih bo‘lishingdir.”
2️⃣. Luqmonning o'g'liga nasihati
Luqmon surasida Luqmon öz ögliga qilgan nasihatlari bayon etilgan. Jumladan, 13-oyatda u ög'liga “Ey o‘g‘ilcham, Allohga shirk keltirma. Albatta shirk ulkan zulmdir.” deb aytgani keltirilgan bölsa, 16-17-oyatlarda “Ey o‘g‘ilcham! Agar bir amal xantal urug‘idek kichkina bo‘lib, u bir tosh ichida, osmonlarda yoki yerda bo‘lsa ham, Alloh uni keltirib chiqaradi. Albatta, Alloh nozik narsalarni biluvchi va hamma narsadan xabardordir.” “Ey o‘g‘ilcham! Namozni to‘kis ado et, yaxshilikka buyur, yomonlikdan qaytar va boshingga tushgan narsalarga sabr qil. Albatta, bular qat’iyat talab qiladigan ishlardandir.” degani zikr qilingan.
Luqmon ög'liga qilgan nasihatlari Qur'onda zikr qilinishi bejizga emas albatta. Alloh ularni barcha insonlar, ayniqsa ota-onalar va farzandlar uchun ibrat va tarbiya namunasi qilib Qur’onda qoldirgan. Ushbu nasihatlarda tarbiyaning eng muhim asoslari jamlangan: Allohga sherik keltirmaslik, ota-ona haqqi, Allohning kuzatuvini his qilish, namoz, yaxshilikka chaqirish, sabr, kibrdan saqlanish va muomala odobi.
Musulmon odam farzandi faqat bu foniy dunyoda yaxshi yashashini emas, oxirat diyorida ham najot topuvchilardan bölishini xohlaydi albatta. Buning uchun esa Alloh Qur'onda keltirgan nasihatlarga amal qilish albatta juda muhim. Chunki, bu dunyo hayoti aksar odamlar uchun 100 yilga ham bormaydi, oxirat esa A'lo surasida aytilganidek "yaxshiroq va boqiyroqdir.".
3️⃣. Ona - madrasa.
Bir insonga "farzandim 3 oylik böldi, farzand tarbiyasini qachondan boshlashim kerak?" deb savol berilganda, "3 oyga kech qolibsan" degan javobni aytgani haqidagi qissani hamma eshitgan bölsa kerak. Aslida esa farzand tarbiyasini ancha oldin, hali böydoq vaqtdan boshlash kerak. "Qanday qilib?" deysizmi? Soliha ayolga uylanish orqali. Chunki, Umar r.a ga nisbat beriladigan rivoyatda Umar r.a "Bolaning otada 3 ta haqlari mavjud: unga yaxshi ona tanlash, chiroyli ism qöyish va Qur'onni örgatish" deb aytgani zikr qilinadi. Ya'ni yaxshi farzandlar tarbiyalash uchun eng avvalo yaxshi turmush örtoq tanlash lozim ekan.
Imom Buxoriy, Imom Molik, Sufyon as-Savriy kabi buyuk ulamolarning siyratida ularning ta'lim tarbiya olishlarida eng katta sababchi onalari ekanligi keltirilgan. Hozirgi kunda atrofdagi solih insonlarga qarasak ham, aksar hollarda ularning onalari juda yaxshi insonlar böladi.
Endi, ertalabdan kechgacha g'ami uy olishu töy qilsh bölgan yoki fikr-u hayoli ijtimoiy tarmoqlarda bölgan ayolga uylanib, ertaga ulardan buyuk farzandlar tarbiyalashini kutish na aqlga, na naqlga tög'ri kelsa kerak.
4️⃣. Atrof-muhit, jamiyat.
Farzand tarbiyasidagi yana bir eng muhim omillardan biri bu bolaning atrof-muhiti, uning döstlari. Furqon surasida Qiyomat kuni yomon do‘stga ergashgan kishi afsus qilib: “Koshki edi falonchini do‘st tutmaganimda!” deyishi aytilgan. Hadisda esa Rasululloh ﷺ “Kishi o‘z do‘stining dinidadir. Shuning uchun har biringiz kim bilan do‘stlashayotganiga qarasin.” deb aytgan. Yoki bölmasam Imom Buxoriy keltirgan hadisda “Yaxshi suhbatdosh bilan yomon suhbatdoshning misoli mushk sotuvchi bilan temirchi ko‘rigini puflovchiga o‘xshaydi. Yaxshi odamdan hech bo‘lmasa yaxshi hid olasan; yomon odam esa kiyimingni kuydirishi yoki yomon hid yuqtirishi mumkin." deyilgan.
Hozirgi kunda Germaniya köchalarida ham bu gaplarga misollarni köp körish mumkin. Özini musulmon sanagan ba'zi insonlarning farzandlari dunyo hayotini faqat öyin-kulgudan iborat deb hisoblaydigan, oxiratga iymon keltirmaydiganlarga qöshilib hali sigaret chekib yurganini, hali islom odoblariga tög'ri kelmaydigan ishlarni qilib yurganini körib qolamiz.
Uyda siz qanchalik zör tarbiya qilishingizdan qat'iy nazar, qanchalik ilm berishingizdan qat'iy nazar, bolaning atrofida axloqsizlar yig'ilib qolgan bölsa, u holda bu bolaga jiddiy ta'sir qilishi mumkin. Bunga minglagan emas, millionlagan misollarni keltirish mumkin.
Unda yechim nimada?
-Yechim faqat yomon muhitdan saqlanish emas, balki yaxshi muhit qurish hamdir. Ya'ni bolani öziga öxshagan boshqa bolalarga qöshish. Maqsadlari, e'tiqodi, orzulari bir biriga öxshash bölgan bolalar bilan birga bölishda. Shayton bir kishini aldashi osonroq, unga hali bu tomondan fitna olib keladi, hali narigi tomondan. Lekin döstlari öziga öxshagan bölsa, unga nasihat qilishadi. Bir-biriga qiyin kunlarda yordam beradi, bir-birini qöllab quvvatlaydi. Kuch - birlikda deganlaridak ana shunday birlikka ega bölgan farzandlar tashqarida bölayotgan fitna-fasodlardan saqlanishi osonroq böladi. Aks holda ertaga "men bugundan boshlab özimni it deb identifikatsiya qilaman, vov-vov" deb turishi hech gap emas, Alloh özi saqlasin...
❤23🔥17👍11
#xotirjamlik
Bismillahir Rohmanir Rohim. Ijtimoiy tarmoqlarda bir trend tarqalibdi. Videoda bir yigit boshqasini urmoqchi böladi, narigi kaltak yeyish arafasidagi bola esa xotirjam turgan böladi. Videoning davomida esa devor ortida ösha bolaning döstlari vaziyatni kuzatib turgani körsatiladi.
Ya'ni videoda "mening ishongan döstlarim shu yerda. Agar menga yaqinlashsang, ular senga körsatib qöyadi" degan messej berilmoqda. Mana bu videodan tushinib olsangiz böladi.
Videodagi vaziyat menga tarixdagi bir nechta voqealarni eslatib yubordi. Birinchisi: Muso alayhissalom öz xalqi bilan Firavn zulmidan qochib, dengiz böyiga borib qolgani. Tasavvur qiling, oldinda dengiz, orqadan esa dahshatli armiya quvib kelmoqda. Bani isroildan bölgan ba'zilar “Albatta, (ular) bizga yetib olishadi!” deb vahimaga tushgan bir vaqtda, Muso alayhissalom “Yo‘q! Albatta, Robbim men bilan, U meni yo‘lga boshlaydi.” deb buyuk bir xotirjamlik körsatdi. Shunday böldi ham. (Shuaro surasi 61-62-oyatlar).
Yoki Rasululloh sallollohi alayhi vassallam va Abu Bakr roziyallohu anhu bilan g'orda bölgan vaziyatni esga olaylik. Rasululloh va Abu Bakr g'orda berkinib yotibdi, ularni öldirish uchun qidirayotganlar g'orning og'ziga kelishdi. Oyoqlarini ostiga qarasa Rasulullohni körishar edi. Abu Bakr özi uchun emas, Rasululloh uchun xavotirga tusha boshladi. Shunda Rasululloh ham Muso alayhissalom körsatgandek xotirjamlik körsatib, Abu Bakrga qarab “G‘am chekmagin. Albatta, Alloh biz bilan.” deb aytdi.
Yoki Ibrohim alayhissalomni olovga otilgandagi holatini eslaylik. Yoki Yusuf alayhissalomning boshidan ötgan vaziyatlardagi xotirjamliklari. Payg'ambarlar bilan bunday voqealar köp bölgan. Ular shunday holatlarda, vaziyat qanchalik qiyin bölmasin, xotirjamlik va tavakkul körsatganlar.
Yoki yaqin ötmishda odamlar Umar Muxtorning oldiga kelib "Italyanlarda samalyotlar bor, siz ularga qarshi qanday turasiz?" deb söraganlarida, Umar Muxtor "Bu samalyot deganing Arshning ostidan uchadimi yoki Arshning ustidan?" deb söragani "ostidan" degan javobni olganidan keyin, "Arshning ustidagi zot biz bilan" deb xotirjamlik körsatgani ham tahsinga sazovor. Lekin tavakkul sabablarni tark qilish degani emas. Payg‘ambarlar imkon qadar barcha sabablarni qilganlar: Muso alayhissalom qavmi bilan Fir’avndan qochdi, dengizga asosini tekkizdi. Rasululloh ﷺ hijrat uchun reja tuzdi va g‘orda yashirindi. Ammo ular qalblarini sabablarning o‘ziga emas, Allohga bog‘ladilar. Haqiqiy tavakkul — sabablarni qilish, natijani esa Allohga topshirishdir.
Bismillahir Rohmanir Rohim. Ijtimoiy tarmoqlarda bir trend tarqalibdi. Videoda bir yigit boshqasini urmoqchi böladi, narigi kaltak yeyish arafasidagi bola esa xotirjam turgan böladi. Videoning davomida esa devor ortida ösha bolaning döstlari vaziyatni kuzatib turgani körsatiladi.
Ya'ni videoda "mening ishongan döstlarim shu yerda. Agar menga yaqinlashsang, ular senga körsatib qöyadi" degan messej berilmoqda. Mana bu videodan tushinib olsangiz böladi.
Videodagi vaziyat menga tarixdagi bir nechta voqealarni eslatib yubordi. Birinchisi: Muso alayhissalom öz xalqi bilan Firavn zulmidan qochib, dengiz böyiga borib qolgani. Tasavvur qiling, oldinda dengiz, orqadan esa dahshatli armiya quvib kelmoqda. Bani isroildan bölgan ba'zilar “Albatta, (ular) bizga yetib olishadi!” deb vahimaga tushgan bir vaqtda, Muso alayhissalom “Yo‘q! Albatta, Robbim men bilan, U meni yo‘lga boshlaydi.” deb buyuk bir xotirjamlik körsatdi. Shunday böldi ham. (Shuaro surasi 61-62-oyatlar).
Yoki Rasululloh sallollohi alayhi vassallam va Abu Bakr roziyallohu anhu bilan g'orda bölgan vaziyatni esga olaylik. Rasululloh va Abu Bakr g'orda berkinib yotibdi, ularni öldirish uchun qidirayotganlar g'orning og'ziga kelishdi. Oyoqlarini ostiga qarasa Rasulullohni körishar edi. Abu Bakr özi uchun emas, Rasululloh uchun xavotirga tusha boshladi. Shunda Rasululloh ham Muso alayhissalom körsatgandek xotirjamlik körsatib, Abu Bakrga qarab “G‘am chekmagin. Albatta, Alloh biz bilan.” deb aytdi.
Yoki Ibrohim alayhissalomni olovga otilgandagi holatini eslaylik. Yoki Yusuf alayhissalomning boshidan ötgan vaziyatlardagi xotirjamliklari. Payg'ambarlar bilan bunday voqealar köp bölgan. Ular shunday holatlarda, vaziyat qanchalik qiyin bölmasin, xotirjamlik va tavakkul körsatganlar.
Yoki yaqin ötmishda odamlar Umar Muxtorning oldiga kelib "Italyanlarda samalyotlar bor, siz ularga qarshi qanday turasiz?" deb söraganlarida, Umar Muxtor "Bu samalyot deganing Arshning ostidan uchadimi yoki Arshning ustidan?" deb söragani "ostidan" degan javobni olganidan keyin, "Arshning ustidagi zot biz bilan" deb xotirjamlik körsatgani ham tahsinga sazovor. Lekin tavakkul sabablarni tark qilish degani emas. Payg‘ambarlar imkon qadar barcha sabablarni qilganlar: Muso alayhissalom qavmi bilan Fir’avndan qochdi, dengizga asosini tekkizdi. Rasululloh ﷺ hijrat uchun reja tuzdi va g‘orda yashirindi. Ammo ular qalblarini sabablarning o‘ziga emas, Allohga bog‘ladilar. Haqiqiy tavakkul — sabablarni qilish, natijani esa Allohga topshirishdir.
1❤15
Nima demoqchiman?
Allohni tanish qalbdagi eng buyuk xotirjamlik manbalaridan biridir. Bunday xotirjamlikni na puli bor tanishlaringiz, na kuchi bor tanishlaringiz orqali topa olasiz. Chunki inson har qanday qudratga, har qanday boylikka ega bölmasin, uning bu qudratiyu-boyligi chegaralangan. Alloh esa Baqara surasi 20-oyatida aytilganidek har bir narsaga qodirdir.
Shuning uchun, Allohni tanish uchun harakat qilish kerak. Alloh shunday mehribonki, bepoyon koinotga qarab tafakkur qilasizmi, mikroolamlarga boqib fikr yuritasizmi, gözal tabiatni kuzatib öyga tolasizmi, hamma-hamma joyda öz qudratining aksini körsatib qöygan. Bizdan talab qilingan narsa esa - bu alomatlar ustida tafakkur qilish. Oli Imron, 190–191-oyatlarida aytilganidek:
“Albatta, osmonlar va yerning yaratilishida, kecha bilan kunduzning almashib turishida aql egalari uchun alomatlar bordir. Ular tik turgan, o‘tirgan va yonboshlagan hollarida Allohni zikr qiladilar hamda osmonlar va yerning yaratilishi haqida tafakkur qilib: ‘Robbimiz, Sen bularni behuda yaratmagansan. Sen poksan! Bizni do‘zax azobidan saqla’, deydilar.”
yoki
Rum surasi 8-oyatida:
“Ular o‘zlari haqida tafakkur qilib ko‘rmaydilarmi? Alloh osmonlar va yerni hamda ular orasidagi narsalarni faqat haq bilan va belgilangan muddatgacha yaratdi. Albatta, odamlarning ko‘pi Robbilariga ro‘baro‘ bo‘lishni inkor qiluvchidirlar."
Anfol surasida esa tavakkul haqida quyidagicha aytilgan: “Mo‘minlar shunday kishilardirki, Alloh zikr qilinsa qalblari titraydi, Uning oyatlari tilovat qilinsa iymonlari ziyoda bo‘ladi va Robbilariga tavakkul qiladilar.”
Allohning qudratini tanish uchun tafakkur qilishimiz, Allohning ism-sifatlari haqida ilm olishimiz lozim. Uni taniganimiz sari Unga tavakkulimiz ortadi. Tavakkul ortgani sari qalbimizda xotirjamlik paydo bo‘ladi. Alloh taolo aytadi:
“Ogoh bo‘lingizki, qalblar Allohning zikri bilan orom topur.” (Ra’d, 28)
Allohni tanish qalbdagi eng buyuk xotirjamlik manbalaridan biridir. Bunday xotirjamlikni na puli bor tanishlaringiz, na kuchi bor tanishlaringiz orqali topa olasiz. Chunki inson har qanday qudratga, har qanday boylikka ega bölmasin, uning bu qudratiyu-boyligi chegaralangan. Alloh esa Baqara surasi 20-oyatida aytilganidek har bir narsaga qodirdir.
Shuning uchun, Allohni tanish uchun harakat qilish kerak. Alloh shunday mehribonki, bepoyon koinotga qarab tafakkur qilasizmi, mikroolamlarga boqib fikr yuritasizmi, gözal tabiatni kuzatib öyga tolasizmi, hamma-hamma joyda öz qudratining aksini körsatib qöygan. Bizdan talab qilingan narsa esa - bu alomatlar ustida tafakkur qilish. Oli Imron, 190–191-oyatlarida aytilganidek:
“Albatta, osmonlar va yerning yaratilishida, kecha bilan kunduzning almashib turishida aql egalari uchun alomatlar bordir. Ular tik turgan, o‘tirgan va yonboshlagan hollarida Allohni zikr qiladilar hamda osmonlar va yerning yaratilishi haqida tafakkur qilib: ‘Robbimiz, Sen bularni behuda yaratmagansan. Sen poksan! Bizni do‘zax azobidan saqla’, deydilar.”
yoki
Rum surasi 8-oyatida:
“Ular o‘zlari haqida tafakkur qilib ko‘rmaydilarmi? Alloh osmonlar va yerni hamda ular orasidagi narsalarni faqat haq bilan va belgilangan muddatgacha yaratdi. Albatta, odamlarning ko‘pi Robbilariga ro‘baro‘ bo‘lishni inkor qiluvchidirlar."
Anfol surasida esa tavakkul haqida quyidagicha aytilgan: “Mo‘minlar shunday kishilardirki, Alloh zikr qilinsa qalblari titraydi, Uning oyatlari tilovat qilinsa iymonlari ziyoda bo‘ladi va Robbilariga tavakkul qiladilar.”
Allohning qudratini tanish uchun tafakkur qilishimiz, Allohning ism-sifatlari haqida ilm olishimiz lozim. Uni taniganimiz sari Unga tavakkulimiz ortadi. Tavakkul ortgani sari qalbimizda xotirjamlik paydo bo‘ladi. Alloh taolo aytadi:
“Ogoh bo‘lingizki, qalblar Allohning zikri bilan orom topur.” (Ra’d, 28)
❤30👍10
#Qalb
Bismillahir Rohmanir Rohim. Tasavvur qiling, agar hozir siz ötirgan xonada kislorod yöq bölib qolsa, siz bir necha soniya ichida kislorod qanday zaruriy modda ekanligini anglaysiz. Yoki juda ham chanqab turgan vaqtingizda suv topilmay qolsa, siz bir necha soat ichida suv qanchalik ahamiyatga ega ekanligini ham his qilasiz. Yokida ovqatsiz qolsangiz, ovqatning ne'mat ekanligini uzog'i bir kunda his qila boshlaysiz.
Demak, ba'zi narsalarning qadri soniyalar ichida bilinsa, ba'zilari qanday qadrli ekanligini bilish uchun uzoqroq vaqt talab etiladi. Misol uchun, jismoniy harakat yoki sportni olaylik. Siz sport bilan yoki boshqa jismoniy harakat bilan shug'illanmasangiz, u holda uning qadrini bir necha kunda seza olmaysiz. Ammo yillar ötib, "figura"ngiz buzilsa yoki jismoniy chidamlilik (Физическая выносливость) pasayib ketsa, aynan öshanda sport qanchalik muhim bölganligini bilib olasiz. Ya’ni sport bilan shug‘ullanmaganlikning oqibatlarini his qila boshlaganingizdagina uning qanchalik muhim ekanligini anglab yetasiz va afsuslanasiz.
Afsus qilmaslik uchun esa hozirdan jismoniy badantarbiya bilan shug'illanib turish lozim.
Jismoniy harakat inson tanasi uchun qanchalik muhim bölsa, sog'lom qalb ham insonning ruhi uchun shunchalik muhim. Balki undan ham muhimroqdir.
Kislorodning qiymati nafas ololmayotgan vaqtingizda yoki suvning qadri chanqagan holingizda suv topa olmayotganingizda bilinganidek, sog'lom qalbning qadri ham seziladigan vaqt keladi.
-Qachon deysizmi?
-Alloh taolo shuaro surasi 88-89-oyartlarda aytganidek “U kunda na mol-dunyo va na farzandlar foyda berur. Magar Alloh huzuriga sog‘lom qalb bilan kelgan kishigagina (foyda berur)". Yoki Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda Rasululloh ﷺ "Albatta, Alloh sizlarning suratlaringizga va mol-dunyolaringizga qaramaydi. Balki qalblaringizga va amallaringizga qaraydi” deb aytgan.
Shunday ekan, inson tanasining sog‘lom bo‘lishi uchun harakat qilgani kabi, qalbining sog‘lom bo‘lishi uchun ham harakat qilishi kerak. Qalbida kibr, hasad, riyo, ujb, dunyoga muhabbat, qalbning qattiqlashishi va shunga öxshash qalb kasalliklarini sezsa, darhol uni davolashga intilishi kerak. Qiyomat kuni, biz salomat qalbga muhtoj bölgan vaqtimizda, qalbimizni isloh qilish uchun bu dunyoga qaytish imkoniyati bo‘lmaydi.
Shuning uchun, qalbimizni hali imkonimiz borida isloh qilishga harakat qilaylik...
Bismillahir Rohmanir Rohim. Tasavvur qiling, agar hozir siz ötirgan xonada kislorod yöq bölib qolsa, siz bir necha soniya ichida kislorod qanday zaruriy modda ekanligini anglaysiz. Yoki juda ham chanqab turgan vaqtingizda suv topilmay qolsa, siz bir necha soat ichida suv qanchalik ahamiyatga ega ekanligini ham his qilasiz. Yokida ovqatsiz qolsangiz, ovqatning ne'mat ekanligini uzog'i bir kunda his qila boshlaysiz.
Demak, ba'zi narsalarning qadri soniyalar ichida bilinsa, ba'zilari qanday qadrli ekanligini bilish uchun uzoqroq vaqt talab etiladi. Misol uchun, jismoniy harakat yoki sportni olaylik. Siz sport bilan yoki boshqa jismoniy harakat bilan shug'illanmasangiz, u holda uning qadrini bir necha kunda seza olmaysiz. Ammo yillar ötib, "figura"ngiz buzilsa yoki jismoniy chidamlilik (Физическая выносливость) pasayib ketsa, aynan öshanda sport qanchalik muhim bölganligini bilib olasiz. Ya’ni sport bilan shug‘ullanmaganlikning oqibatlarini his qila boshlaganingizdagina uning qanchalik muhim ekanligini anglab yetasiz va afsuslanasiz.
Afsus qilmaslik uchun esa hozirdan jismoniy badantarbiya bilan shug'illanib turish lozim.
Jismoniy harakat inson tanasi uchun qanchalik muhim bölsa, sog'lom qalb ham insonning ruhi uchun shunchalik muhim. Balki undan ham muhimroqdir.
Kislorodning qiymati nafas ololmayotgan vaqtingizda yoki suvning qadri chanqagan holingizda suv topa olmayotganingizda bilinganidek, sog'lom qalbning qadri ham seziladigan vaqt keladi.
-Qachon deysizmi?
-Alloh taolo shuaro surasi 88-89-oyartlarda aytganidek “U kunda na mol-dunyo va na farzandlar foyda berur. Magar Alloh huzuriga sog‘lom qalb bilan kelgan kishigagina (foyda berur)". Yoki Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda Rasululloh ﷺ "Albatta, Alloh sizlarning suratlaringizga va mol-dunyolaringizga qaramaydi. Balki qalblaringizga va amallaringizga qaraydi” deb aytgan.
Shunday ekan, inson tanasining sog‘lom bo‘lishi uchun harakat qilgani kabi, qalbining sog‘lom bo‘lishi uchun ham harakat qilishi kerak. Qalbida kibr, hasad, riyo, ujb, dunyoga muhabbat, qalbning qattiqlashishi va shunga öxshash qalb kasalliklarini sezsa, darhol uni davolashga intilishi kerak. Qiyomat kuni, biz salomat qalbga muhtoj bölgan vaqtimizda, qalbimizni isloh qilish uchun bu dunyoga qaytish imkoniyati bo‘lmaydi.
Shuning uchun, qalbimizni hali imkonimiz borida isloh qilishga harakat qilaylik...
👍26🔥7❤2
#Zeitumstellung
Bugun tunda Germaniya qishki vaqtga o'tadi. Ya'ni tungi 2:59 dan so'ng yana 2:00 boshlanadi.
Shu hisobdan, O'zbekiston bilan oradagi tafovut 4 soat bo'ladi.
Namoz vaqtlari ham bir soatga suriladi, ya'ni oldingi vaqtdan bir soat oldinroq o'qish kerak bo'ladi. Misol uchun, bomdod namozi 06:20 da o'qilayotgan bo'lsa, endi 5:20 da o'qish kerak bo'ladi.
Qo'l soatlarni ham ⌚️ to'g'rilab qo'yishni unutmang❗️
@uzDeutschland
Bugun tunda Germaniya qishki vaqtga o'tadi. Ya'ni tungi 2:59 dan so'ng yana 2:00 boshlanadi.
Shu hisobdan, O'zbekiston bilan oradagi tafovut 4 soat bo'ladi.
Namoz vaqtlari ham bir soatga suriladi, ya'ni oldingi vaqtdan bir soat oldinroq o'qish kerak bo'ladi. Misol uchun, bomdod namozi 06:20 da o'qilayotgan bo'lsa, endi 5:20 da o'qish kerak bo'ladi.
Qo'l soatlarni ham ⌚️ to'g'rilab qo'yishni unutmang❗️
@uzDeutschland
👍28❤6