Harakat nomimi yoki nisbat❓

✅Bizga maʼlumki, harakat nomida ham birgalik nisbatda ham -sh, -ish qoʻshimchalari mavjud. Ushbu qoʻshimchalarni farqlashda turli qiyinchiliklarga duch kelish tabiiy. Farqlash esa, aslida, oddiy...

💡Ikki turda keladigan -sh, -ish qoʻshimchalarining birlashtiruvchi belgisi har ikki turda ham ular fe'l asosiga qoʻshilib kelishidir.

🟣 FARQLASH🟣

1⃣-USUL (ma'noviy farqlash)

Har ikkisi ham fe'l asosida kelishi bilan bir qatorda harakat nomi "nima qilish?" soʻrogʻi bilan bir qatorda otga xos boʻlgan "nima?" soʻrogʻini ham qabul qiladi. Birgalik nisbatda esa, asosan ish-harakat birdan ortiq kishi tomonidan amalga oshirilgan boʻladi.

Harakat nomi:
⏺oʻqish manfaat keltiradi.
⏺yugurish juda ham foydali.

Birgalik nisbat:
⏺bolalar chizish(di)
⏺qizlar yigʻlash(di)

2⃣-USUL (morfemik farqlash)

Har ikkisi ham fe'l asosida kelishi bilan bir qatorda -sh,-ish harakat nomi qoʻshimchasi boʻlib kelganida ushbu qoʻshimchalardan soʻng egalik, kelishik, bogʻlama hamda koʻplik qoʻshimchalari qoʻllanadi.
Birgalik nisbat shakli vazifasida kelganida esa, asosan, zamon, shaxs-son va mayl qoʻshimchalari qoʻllanadi.

Harakat nomi:
⏺oʻqish(ga)
⏺yugurish(lar)

Birgalik nisbat:
⏺chizish(di)
⏺yigʻlash(moqda)

#қитъа

«G‘aroyibu-s-sig‘ar»dagi 25-qit’a:
Laimg‘a ta’zim o‘z-o‘ziga ranji azimdur, balki azobi alim
Laim farqig‘a iqbol tojini qo‘ymoq
Yaqinki, bo‘lg‘usidur mujibi azobi aning.
Nutuqchi boshig‘a shunqor tumog‘asi tong emas,
Ki bo‘lg‘usi sababi ranju iztirobi aning.

Lug‘at:
Laim – past, xasis, nokas,
Azobi alim – alamli azob, qattiq azob,
Azim – ulug‘, katta, buyuk, zo‘r,
Ranj – mashaqqat, og‘riq,
Farq – bosh,
Iqbol – davlat, baxt,
Mujib – sabab, bois, tufayl,
Nutuqchi – kichkina bir qush,
Shunqor – qush nomi,
Tumog‘a – yangi ushlangan qushni qo‘lga o‘rgatgunga qadar boshiga kiydirib qo‘yiladigan charm tumoq (qalpoq),
Tong – bog‘lamoq.

Nasriy bayon:
Nokas, past kishiga ta’zim qilmoq o‘z-o‘ziga ulkan og‘riq, ranj, balki alamli azob yetkazmoqdir
Nokasning boshiga davlat tojini qo‘ymoq kishining o‘z azobiga sabab bo‘lmog‘i shubhasiz.
Mitti nutuqchining boshiga ulkan shunqorning qalpog‘ini bog‘lamoq mumkin emas, chunki bu ish uning ranj-u iztirobiga sabab bo‘ladi!

Badiiy san’atlar:
Baroati istehlol – sarlavhada mazmunga ishora,
Kalomi jome’ – nasihat,
Tamsil – 2-bayt,
Tashbeh – 1-bayt 2-baytga,
Tanosib – nutuqchi, shunqor,
Takrir – aning.

❇️Talmeh❇️
Talmeh (ar. chaqmoq chaqishi, nazar tashlash) - she’rda tarixiy voqea, shaxslar, adabiy qahramon, joylarga ishora qilish san’ati.
• Ayub – paygambarlardan biri. Sabr timsoli. Badanini yara bosib, qurtlab ketsa ham chidagan. Xudoning inoyati bilan tuzalgan.
• Iso – jon ato etuvchi, tiriltiruvchi, ogir bemorlarni davolay oluvchi xususiyatga ega bolgan paygambardir. Iso sozi orniga Masih yoki Ruhulloh nomlari ishlatilishi mumkin.
• Luqmon – mohir tabib, hakim, donishmand.
• Muso – paygambar, xudo bilan sozlashgani uchun Kalimulloh unvonini olgan. Adaboyitda shubon (chopon) ekani va shu choponning tayogi yodga olinadi.
• Nuh – ming yildan ziyod umr korgan paygambar.
• Sulaymon – paygambar. Dovud alayhissalomning 12ta farzandidan kenjasi, valiahdi. Kuchli saltanatga ega ekanligi, shamolning, davrning va jinlarning unga boysundirib berilganligi, uchar taxtga ega ekani bilan qollanadi. Sulaymon nomi bilan Hudhud, Chumoli, Bilqis,Osaf nomlari tilga olinadi.
• Xizr – abadiy tiriklik timsoli bolgan paygambar. Obi hayvon, obiyat, ziloli Xizr, chashmayi Xizr nomlari bilan yititiladi.
• Ya’qub – gam va ayriliq timsoli bolgan paygambar. Sevikli ogli Yusufning hajrida gam chekib kozlari kor bolib qoladi. Adabiyotda Bayt ul-hazan (gam uyi)
• Yusuf – paygambar. She’riyatda Zulayho va Ya’qub nomlari bilan qollanadi. Kan’onda tugilgan. Misr hukmdori bolgani uchun uni Yusufi Kan’on, Yusufi Miriy nomlari bilan aytiladi.
• Zikriyo – (Zakariyo). Kofirlar zulmidan qochib daraxt ichiga yashiringan va kofirlar uni daraxt bilan arralaganda ham xudoning nomini tildan qo`ymagan.

#Test uchun kerakli


📚Sinonim qo’shimchalar:

🔴-dan/-ni
Oshdan oling-oshni oling
🔵-dan/-ga
Eshikdan sig’madi- eshikka sig’madi
⚪️-ga/-ni
Bunga tushunmadi-buni tushunmadi
⚫️-dan/-ning
Ulardan biri- ularning biri
❇️-digan/-ar
Ko’radigan ko’z- ko’rar ko’z
🔥-don/-li
Bilimdon- bilimli
🖊-ser/-li
Sersuv-suvli
📈-ba/-li
Bahaybat-haybatli
‼️-do’z/-chi
Etikdo’z-etikchi
✴️-yotir/-moqda/-yapti
Kelyapti-kelyotir-kelmoqda
🔰-loq/-zor
O’tloq-o’tzor
🌀-ish/-lar
Kelishdi-keldilar
💠-soz/chi
Kemasoz-kemachi
🈁-lay/-ligicha
Ho’llay-ho’lligicha
⚛-no/-siz Noo’rin-o’rinsiz
🌐-ona/-larcha
Mardona-mardlarcha
📳-sa/-sira
Suvsamoq-suvsiramoq
▶️-chi/-shunos
Tilchi-tilshunos
🈂-lab/-dan
Saharlab-sahardan
🔃-(u)v/(i)sh
O’quv-o’qish
✏️-be/-siz
Bemaza-mazasiz
🔎-qir/-ag’on
Chopqir-chopag’om
🔏-imtir/-ish/-roq
Oqish-oqimtir-oqroq
📒-iz/-dir
Tomiz-tomdir
📓-li/-dor
Unumli-unumdor
📖-larcha/-chasiga
Mardlarcha-mardchasiga, erkaklarcha-erkakchasiga

https://t.me/Uztilim

#Eslab_qoling

⚖SOF VA VAZIFADOSH KO‘MAKCHILAR

🔰 Sof ko‘makchilar :

✅ Bilan, (-la,ila,birla)
✅ sari,
✅ sayin,
✅ uchun, (-chun)
✅ kabi,
✅ qadar,
✅ singari,
✅ uzra,
✅ tufayli,
✅ haqida  

🔰 Vazifadosh ko‘makchilar:

✅ ost, (otdan o‘tgan)
✅ yon, (otdan o‘tgan)
✅ ust,  (otdan o‘tgan)
✅ old,  (otdan o‘tgan)
✅ orqa,  (otdan o‘tgan)
✅ ro‘para,  (otdan o‘tgan)
✅ qosh  (otdan o‘tgan)

✅ oldin, ( ravish so‘z turkumidan)
✅ avval, ( ravish so‘z turkumidan)
✅ keyin, ( ravish so‘z turkumidan)
✅ so‘ng, ( ravish so‘z turkumidan)
✅ tomon ( ravish so‘z turkumidan)

✅ bo‘ylab, (fe’l so‘z turkumidan)
✅ qarab,   (fe’l so‘z turkumidan)
✅ ko‘ra,   (fe’l so‘z turkumidan)
✅ deya,   (fe’l so‘z turkumidan)
✅ deb,   (fe’l so‘z turkumidan)
✅ atab  (fe’l so‘z turkumidan)

PARCHA

«Xudo – xudo bo‘lib turib – ham oladi, ham beradi, yo‘q-a, u ilgari jon beradi, keyin jon oladi. Yer, yer bo‘lib turib, ilgari rizq beradi, keyin jon oladi. Olgan beradi-da! Sen nimasan, pirim, sen? Xudodan zo‘rmisan? Yerdan kuchlimisan? Olasan, bermaysan. Olasan, bermaysan…»

Ushbu parcha qaysi asardan olingan?

A) "Oʻtgan kunlar"
B) "Abulfayzxon"
C) "Kecha va kunduz"
D) "Yulduzli tunlar"

Imlo 2
1.afsuz× afsus✅
2.ahli ayol✅
3.ajabtovur✅
4.baxs× bahs✅
5.bamaylixotir✅
6.bukulmoq× bukilmoq✅
7.davat×da'vat✅
8.dasyot× dastyor✅
9.duduģlanmoq× duduqlanmoq✅
10.fabrika✅
11.funksianal× funksional✅
12.xandasa× handasa✅
13.xijjalamoq×hijjalamoq✅
14.hurmat talab× hurmattalab✅
15.ishtiboh✅
16.jaxongashta× jahongashta✅
17.ju'rat× jur'at✅
18.karax× karaxt✅
19.manfaat✅
20.kulgu×kulgi✅
21.lan'at× la'nat✅
22.maxsad× maqsad✅
23.ma'suliyat× mas'uliyat✅
24.melodramma× melodrama✅
25.mazza×maza✅
26.arkestr× orkestr✅
27.pedagok×pedagog✅
28.parashyut✅
29.qovirmoq× qovurmoq✅
30.qat'iy nazar× qat'i nazar

KICHIK DALLILLASH TURLARI: maqollar, iqtiboslar, hikmatli soʻzlar, iboralar

OʻRTACHA DALILLASH TURLARI:hayotiy dalillash, statistik maʼlumotlar keltirish, faktlar keltirish, qonun mazmunini keltirish,kichik sheʼriy parcha keltirish kichik hikoya keltirish, ilmiy tadqiqot natijalar keltirish.

KATTA DALILLASH TURLARI:qonun qarorlarni izohlab dalillash

Natijalar e’lon qilinmoqda…

Kirib ko’ring

Biz ham online kurs ochsakmikan -a?