⁉️Test vaqti ⁉️
1. Qaysi qatordagi yasama so‘zlar tarkibida faqat
jarangsiz undoshlar mavjud?
A) toshloq, qaynoq B) paxtakor, sochiq
C) to‘shak, ichki D) ko‘makdosh, ko‘rgazma

2. Qaysi gapda ravishdan yasalgan fe’llar berilgan?
A) Mirtursun Xalifaning terakzoriga
yaqinlashgach, qadamini sekinlatdi.
B) Peshonangiz devorga qarsillab urilganidan
keyin esingiz kiradi.
C) Izg‘irindan ko‘zlar yoshlandi, oyoq ostidagi
qor g‘irchillaydi.
D) Shokarim uxladimi, yo‘qmi, bilolmadi.

3. Qaysi qatordagi gapda qo‘shma fe’llar berilgan?
A) Dadasining qo‘lidan ushlab, dikir-dikir
sakrab, o‘ynoqlab keta berdi.
B) Hakim bobo har bir niholni parvarish
qilardi.
C) Bugun havo juda isib ketdi.
D) Mashinada u-bularni yuborasiz.

4. Qaysi gapdagi fe’l tarkibida ko‘makchi fe’l
mavjud?
A) Hakim bobo har bir niholni parvarish qilardi.
B) O‘yin-kulgi, askiya yarim kechagacha
cho‘zilib ketdi.
C) Onam bilan miriqib suhbatlashdik.
D) Choyxonachi patnisda non bilan qand-qurs,
kabobpaz kabob olib keldi.

5. Odobli va adolatli inson qo‘lidagi qalam
baxt-saodat uchun xizmat qiluvchi odamlarni
zavqlantiradi, bir-biriga yaqinlashtirib, do‘stlikni
mustahkamlaydi.
Ushbu gapdagi yasama so‘zlar miqdorini toping.
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7

6. Qaysi qatorda so‘z yasovchi va lug‘aviy shakl
yasovchi qo‘shimcha o‘zaro shakldoshlik hosil
qilgan?
A) bilindi - ekinlar
B) ko‘rishmoq - o‘rganish
C) o‘qildi - burildi
D) qo‘llanma - qazilma

7. -q qo‘shimchasi qaysi o‘zaklardan faqat sifat
yasaydi?
A) titra, chanqa, suva B) porla, tarqa, qayna
C) o‘ta, taya, sana D) tara, qula, ata

8.Qaysi shakldosh so‘zlardagi qo‘shimchalar tarkibi
bir xil emas?
A) Insonlarning asosiy aloqa vositasi tildir.
Yuragingni bevafoga tildir.
B) Bu ko‘zlar nimani ko‘zlar.
C) Sho‘rvani kosaga suzdi. Suvda bearmon
suzdi.
D) Mehmonlar oldiga dasturxon yozildi. U
to‘garakka yozildi.

9. Sudrattirmoq so‘zi tarkibidagi qo‘shimchalar
vazifasiga ko‘ra qanday qo‘shimcha hisoblanadi?
A) lug‘aviy shakl yasovchi
B) so‘z yasovchi, lug‘aviy shakl yasovchi
C) lug‘aviy shakl yasovchi va sintaktik shakl
yasovchi
D) sintaktik shakl yasovchi

10. Quyidagi so‘zlardan qaysi biri bugungi kunda
yasama so‘z hisoblanmaydi?
1) yumshoq; 2) iliq; 3) silliq; 4) moddiy.
A) 4 B) 1, 3, 4 C) 2, 3, 4 D) 3, 4
🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻
@Uztilim

11. Qaysi yasama so‘zda lab undoshi ishtirok etgan?
A) savlat B) gulzor C) bilimdon
D) oshiq

12. Qanday holatda so‘z oxiridagi jarangsiz undosh
jarangliga aylanishi mumkin?
A) so‘zga jarangli tovush bilan boshlangan
qo‘shimcha qo‘shilganda
B) so‘zga jarangsiz tovush bilan boshlangan
qo‘shimcha qo‘shilganda
C) so‘zga unli bilan boshlangan
qo‘shimcha qo‘shilganda
D) so‘zga jo‘nalish kelishigi qo‘shimchasi
qo‘shilganda

13. Qaysi qatordagi juft sifatlarning qismlari yasama
so‘zlardan tashkil topgan?
A) uzuq-yuluq B) uvada-chuvada
C) yarimta-yurimta D) nozik-nihol

14. Tinchliksevar so‘zi tarkibida nechta so‘z yasovchi
qo‘shimcha mavjud?
A) 1 ta B) 2 ta C) 3 ta D) 4 ta

15. Berilgan birliklardan qaysi biri yasama so‘z
hisoblanmaydi?
A) sharsharalarni B) javob bermoq
C) aytib qo‘ymoq D) qoraymoq

16. Tarkibida yasama so‘z mavjud bo‘lgan gapni
toping.
A) Ertani degan uzoqni ko‘zlar.
B) Joy olma, qo‘shni ol.
C) Olimdan ot qoladi, nodondan - dod.
D) Tekinning minnati ko‘p, mehnatning -
ziynati.

17. Tub so‘zni toping.
A) sanamoq B) ranjimoq C) yo‘lamoq
D) taqamoq

18. -ir qo‘shimchasi vazifasiga ko‘ra qanday
qo‘shimcha hisoblanadi?
A) so‘z yasovchi B) lug‘aviy shakl yasovchi
C) sintaktik shakl yasovchi
D) so‘z yasovchi va lug‘aviy shakl yasovchi

19. -in qo‘shimchasi bilan yasalgan sifatlar qaysi
qatorda berilgan?
A) tiqin, yig‘in B) chirkin, yog‘in
C) to‘kin, erkin D) qo‘shin, otashin

20. Berilgan qaysi so‘zlarda be- va -siz
qo‘shimchalarini o‘zaro ma’nodosh qo‘shimcha
sifatida qo‘llab bo‘lmaydi?
A) fayz, axloq
B) hafsala, gunoh
C) bosh, chora
D) berilgan so‘zlarda o‘zaro ma’nodosh
qo‘shimcha sifatida qo‘llash mumkin
🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻
@Uztilim

21. O‘zaro mos javoblarni belgilang.
1) ”Ne bo‘lursan”; 2) ”Deyin”; 3) ”Sog‘indim”;
4) ”Ehtiyoj”.
a) Uvaysiy g‘azali; b) Lutfiy g‘azali; c) Navoiy
g‘azali; d) Nodira g‘azali.
A) 1-b, 2-d, 3-a, 4-c B) 1-c, 2-d, 3-a, 4-b
C) 1-b, 2-c, 3-a, 4-d D) 1-d, 2-c, 3-b, 4-a

22. Sen agar zohir etding itlikni,
Men senga ko‘rguzay yigitlikni.
Ushbu so‘zlar qaysi asar qahramoniga tegishli?
A) A.Navoiy ”Mehr va Suhayl”, Suhayl
B) A.Navoiy ”Farhod va Shirin”, Farhod
C) ”Ravshan” dostoni, Ravshan
D) A.Firdavsiy ”Shohnoma”, Siyovush

23. Shaxsiy hayotida tirikchiligi ”chashmi so‘zan”,
ya’ni igna teshigidan o‘tkazilayotgan ip kabi
qiyin o‘tgan shoir kim?
A) Muqimiy B) Maxmur C) Zavqiy
D) Turdi Farog‘iy

24. Ellik yosh haqida ”qora quzg‘un tusidek
boshimni oq (qush) qildi”, ”pistirma, ya’ni
nogahoniy o‘lim bo‘lmasa, u tomon boraman”
mazmunidagi fikrlarni aytgan ijodkor kim?
A) A.Navoiy B) A.Yugnakiy
C) Y.X.Hojib D) Gulxaniy

25. ”Qisasi Rabg‘uziy”dagi ”Uzum” hikoyatida
tasvirlanishicha, shayton uzumni nima bilan
sug‘oradi?
A) uzumni shayton emas, Nuh payg‘ambar
sug‘oradi
B) o‘zining qoni bilan
C) tulki, sher, to‘ng‘izning qoni bilan
D) ayiq, yo‘lbars, itning qoni bilan

26. ” . . . 6 masnaviy kitob nazm qilibtur . . . To‘rt
g‘azaliyot devoni tartib qilibtur. Yaxshi ruboiyoti
bor. Yana musiqiyda yaxshi namalar bog‘labtur.
Yaxshi naqshlari va yaxshi peshravlari bor”.
Ushbu ta’rif kimning qalamiga mansub va kim
haqida bitilgan?
A) Navoiy Lutfiy haqida
B) Bobur Navoiy haqida
C) Xondamir Navoiy haqida
D) Navoiy Jomiy haqida

27. Sayohatnoma janrining dastlabki namunalari
qaysi adiblarning ijodida uchraydi?
A) A.Navoiy, Lutfiy
B) Mirzo Bobur, Muqimiy
C) A.Navoiy, Mirzo Bobur
D) Muqimiy, Furqat

28. A.Navoiyning ”Mehr va Suhayl” asarida Jobir
qo‘lida asira bo‘lib turgan Mehr Suhayl ishqida
vola-yu zor bo‘lib, bog‘ni aylanib yuradi. Bu
bog‘da xilma-xil daraxtlar ko‘p, ammo bir guldan
bo‘lak gul yo‘q edi. Bu gulning nomi qaysi
javobda ko‘rsatilgan?
A) atirgul B) nilufar C) lola
D) binafsha

29. ”Guliston” va ”Bo‘ston” asarlarini Alisher
Navoiy sevib o‘qiganini o‘zining qaysi asarida
alohida ta’kidlab o‘tgan?
A) ”Mezon ul-avzon” B) ”Lison ut-tayr”
C) ”Mahbub ul-qulub” D) ”Hayrat ul-abror”

30. Alisher Navoiy qaysi asarida ”Ilgimdan
kelganicha, zulm tig‘ini ushatib, mazlum
jarohatiga intiqom malhamini qo‘ydim. Va
ilgimdan kelmaganini ul hazrat arziga
yetkurdim” deb yozadi?
A) ”Vaqfiya” B) ”Tarixi muluki ajam”
C) ”Hayrat ul-abror” D) ”Mahbub ul-qulub”
🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻
@Uztilim

Tinish belgilarining qo'llanishiga diqqat qiling📌


@uztilim

Yodda tuting ❗️

Kelinglar bugun uslubiy xatoliklar haqida gaplashamiz.

❌#uslubiy_xatoliklar

1⃣ Qoʼshimchani keraksiz qoʼllash❌.

a) Insoniyatning tarixining bosqichlarida....
Koʻrib turganingizdek yuqoridagi gapda ,,insoniyatning" soʼzidagi ,,ning" qoʼshimchasi xato qoʼllanilgan.

b) Men toʼrtta doʼstlarim bilan sayr qildim.
Ushbu gapda esa ,,doʻstlarim" soʼridagi ,,lar" qoʼshimchasi xato qoʼllanilganligni topish qiyin emas

@Uztilim @Uztilim


2⃣ Kelishik qoʻshimchasini xato qoʼllash❌.

a) Seni puling bormi?
Ushbu gapda ,,seni" soʼzidagi ,,ni" qoʼshimchasinining oʼrniga ,,ning" qoʼshimchasi qoʼyilishi kerak!

b) Buxoroga yashayman.
Bu gapda ,,Buxoroga" soʼzidagi ,,ga qoʼshimchasining oʼrniga ,,da" qoʼshimchasi qoʼllanilishi kerak!

@Uztilim @Uztilim

3⃣ Sinonimlarni xato qoʼllash❌.

a) Qizning basharasi chiroyli edi.
Ushbu gapda ,,bashara" zoʼri salbiy boʼyoqdir soʼz boʼlganligi uchun gapga mos kelmagan.

b) U suluvgina yigit ekan.
Bu yerda esa ,,suluv" sifati qiz bolaga nisbatan qoʼllaniladi.

@Uztilim @Uztilim

4⃣ Soʻzlarni keraksiz takrorlash❌.

a) Zulfiya haqiqiy ijodkor, Zulfiya jonli tasvir yarata oladi.
Ushbu gapda ,,Zulfiya" soʼzi ikki marotaba takrorlanganligi uslubiy xatolik sanaladi!

@Uztilim @Uztilim

5⃣ Iborani xato qoʼllash❌.

a) Yoʻlchi bu yerlardan butunlay oyoq uzatgan edi.
Ushbu gapda ,,oyoq uzatmaq" emas ,,oyoq uzmoq" iborasi qoʼllanilmaganligi uslubiy xatolik sanaladi!

@Uztilim @Uztilim

6⃣ Paronim xatolik❌.

a) Uni kecha tunab ketishdi.
Ushbu gapdagi ,,tunamoq" soʼzining maʼnosi ,,uxlamoq" maʼnosida. Aslida bu yerda ,,toʼnamoq" soʼzi qoʼllanilishi kerak edi.


✅Yuqorida sanab oʼtilgan xatoliklar uslubiy xatolik ekanligni unutmang❗️

Biz bilan aslo yengilmaysiz !!!

@uztilim

📕 Lug`at
📚 "X mi H"
@uztilim
By M.Burxanov

❇️Tush ko’rishga oid asarlar ❇️
"Mirzo Ulug’bek" romani (Abdulatif)
"Kuntug’mish" (Kuntug’mish va Xolbeka)
"Alpomish" (Qorajon, Alpomish, Oybarchin)

❇️Azroil nomi uchraydigan asarlar❇️
"Ruhlar isyoni"
"Sariq devni minib"
"Sabbayi Sayyor"
"Kuntug’mish"
"Ulug’bek xazinasi"
"Hellados"

❇️Uzuk nomi uchraydigan asarlar❇️
"Shudring"
"Ravshan"
"Kuntug’mish"
"Farhod va Shirin"
"O’tkan kunlar"

- - - - - - - - - - - Tire - - - - - - - - - -
💥 Dialoglardagi har bir gapning boshida.
— Amaki, o‘ylab gapiryapsizmi? Qancha yo‘l yurib kelganimizni bilasizmi?
— Bilmayman. Qayerdan kelganingizning menga farqi yo‘q.

💥 Bog‘lamasiz qo‘llangan ot kesim bilan ega orasida:
Til — millatning qalbi.

💥 Uyushiq bo‘laklardan keyin kelgan umumlashtiruvchi so‘zdan oldin:
O‘zbek, qirg‘iz, qozoq, turkman, tojik — barchamiz bitta yurtning farzandlarimiz.

💥 Muallif gapi bilan ko‘chirma gap orasida:
«Oddiylik axloqiy barkamollikning bosh shartidir», — deb yozgan edi L.N. Tolstoy.
- - -

🔎 Paronim qo'shimchalar...

🔹 -li//-lik

⚜Eng ko‘p almashib qo‘llaniluvchi paronim qo‘shimchalar. Bunda -li o‘rnida -lik ko’proq ishlatiladi: aqllik bola, yog‘lik qo‘l... Aslida esa aqlli bola, yog’li qo’l bo’ladi.

⚜Nega aqllik yoki yog’lik emas? -li asosda ifodalangan narsaga egalik ma’nosini anglatadi. Aqlli – aqlga ega; yog’li – yog’ga ega, yog’ bor.

OT KESIM VA EGA ORASIDA TIRENING ISHLATILISHI

🔰Ot kesim kesimlik qo'shimchalarisiz yoki bog'lamasiz qo'llanganida:
• Tinchlik - farovon hayot manbai.
• Uch karra uch - to'qqiz.
• Ukam - o'quvchi.

🔰 Gapning egasi yoki kesimi harakat nomi bilan ifodalanib , kesim tarkibida bog'lama yoki kesimlik qo'shimchasi bo'lmaganida:
• O'qish ulĝayish.
• Har narsaga qiziqish - biz uchun eski odat.
• Maqsadim - o'qimoq.

🔰 Ega ko'rsatish olmoshi bilan ifodalansa:
• Bu - siz uchun katta sinovdir.
• Yaxshi niyatli kishilarning ahdi - shu
• Taniganim - shular.

🔰 Eganing ma'nosini ta'kidlab ko'rsatilganida
• Men - mana shu minglarning biriman.
• Urush - quyon ovi emas.
• Sen - bizni ozod etuvchisan.

🔰 Ega bilan kesim bu, u, mana bu so'zlari bilan ajratilganida:
• Men tug'ilgan o'lka - u muqaddas.
• Qozoĝiston - bu oltin, kumush.
• Vatan - u mening jon-u tanim, sajdagohimdir.

#kerakli
🕯Ayrim lugʻatlar 🕯

✅ Ushshoq - oshiqlar
✅ Yalla - ashula
✅ Tilla - qimmatbaxo metall
✅ Chinni - oq laydan yasalgan idish
✅ Silla - mador
✅ Qattiq - mustahkam
✅ Saltanat - mamlakat
✅ Cherik - qoʻshin
✅ Sipoh - askar
✅ Raiyat - xalq
✅ Dorugʻa - shahar hokimi
✅ Ziroat - dehqonchilik
✅ Rabot - karvonsaroy
✅ Suvoriy - otliq askar
✅ Paygʻom - xabar
✅ Bogʻot - boogʻlar, bogʻli joylar
✅ Gisu - soch
✅ Degrez - choʻyandan qozon quyuvchi
✅ Yorgʻichoq - donni maydalash va un qilish uchun ishlatiladigan tosh asbob
✅ Hojib - eshik pasti
✅ Ulus - xalq
✅ Muhoraba - jang
✅ Handasa - geometriya
✅ Riyozoyot - matematika
✅ Buxoro - tangri jamoli
✅ Toshkent - toshli shahar,
✅ Xorazm - quyoshli yurt
✅ Shahrisabz - yashil shahar
✅ Samarqand - semiz, boy shahar
✅ Anvar - nurli yili tolei porloq
✅ Akmal - yetuk, barkamol, kuchli
✅ Iroda - istab ilingan, irodali qiz
✅ Feruza - baxtli, iqboli baland, koʻzlari moviy rang qiz
✅ Xurshida - baxti quyosh kabi porloq
✅ Choʻlpon - tong yulduzi
✅ Fitrat - tugʻma istedod
✅ Akkaunt - ijtimoiy tarmoqlardan foydalanuvchining nomi
✅ Bloger - oʻz qarashlarini internetdagi ma'lum bir platformada doimiy ravishda e'lon qiladigan kishi
✅ Avatarka - foydalanuvchi taqdimoti sifatida tanlangan rasm
✅ Fayl - kampyuterda ma'lumot saqlovchi disk nomi
✅ Mem - mashhur boʻlib bahsga aylangan gʻoys yoki rasm
✅ Xeshteg - ijtimoiy tarmoqlarda mavzu boʻyicha xabarlarni tarqatishda foydalaniladigan yorliq
✅ Veb-sahifa - internetdagi hujjat va ma'lumotlar zaxirasi
✅ Vebinar - toʻgʻridan-toʻgʻri mashgʻulot
✅ Dayjest - ma'lum bir mavzu boʻyicha eng qiziqarli nashrlarni yetkazadigan maqola
✅ Juzlab - kutib varaqlarini mahkamlab tikmoq
✅ Resurs - Zaxira, saqlab qoʻyilgan narsa
✅ Tadbirkor - iqtisodiy resurslarning bir-biriga qoʻshilishini ta'minlovchi, yangilikka intiluvchi, tashabbuskor, iqtisodiy xavf-xatardan, javobgarlikdan qoʻrqmaydigan shahslar
✅ Astma - nafas siqishi
✅ Havas - aqlni yoʻqotish, ehtiros
✅ Hasad - rashk, koʻrolmaslik, qizarish
Qavm - bir urugʻlar mansub, mahalla

Газал тахлили
1. Зихи хуснунг зухуридин тушуб хар кимга бир савдо,
Бу савдолар била кавнайн бозорида юз гавго.

2. Сени топмок, басе мушкилдурур, топмаслиг осонким,
Эрур пайдолишнг пинхон, вале пинхонлигинг пайдо.

3. Чаман оташгащга оташин гулдин чу ут солдинг,
Самандардек ул утдин кулга ботти булбули шайдо.

4.Не ишка булди беором кузгу аксидек Мажнун,
Юзи кузгусида аксини гар кургузмади Лайло.

5.Куёшка гах кизормок, гохе саргармок эрур андин,
Ки сунъунг бoгuda бор ул сифат юз минг гули раъно.

6.Недин юз гул очар ишк утидин булбул киби Вомик,
Юзунгдин гар узори богида гул очмади Узро.

7. Каломингни агар Ширин лабида килмадинг музмар,
Недин бас лаъл улур Фарходнинг кон ёшидин хоро.

8.Жамолинг партавидин шамъ ути гар гулситон эрмас,
Недин парвона ут ичра узин солур Халилосо.

9.Малохат бирла туздунг сарвкадлар коматин, яъни
Ки мундок, зеб бирла ул алифни айладинг зебо.

10.Каноатнинг далилин инзиво килдинг, яна бир хам
Далил ушбуки кони харфидин халк айладинг анко.

11. Навоий кайси тил бирла сенинг хамдинг баён килсун,
Тикан жаннат гули васфин килурда гунг эрур гуё.

Газал шархи
1. Эй Тангрим, ажойибки, Сенинг хуснингнинг намоён булиши — порлашидан хар кимда бир талпиниш
хосил булибдир. Бу ташвиш, орзу-хаваслардан икки
дунёда юз хил гавголар юз берибди.

2. Сени топмок жуда кийин, балки топмаслик осонрок, чунки куринишинг яширин, аммо яширинганинг
куринишингдир.

3. Гулзорлар, бомарга оловранг гуллардан ут-аланга
солдинг, ошики шайдо булбул бу гулзор — оловга узини
самандардек отиб, кулга айланди.

4. Агар Лайлининг юзи кузгусида аксинг куринмаса
эди, Мажнун бунча беором булмаган буларди.

5. Куёшнинг баъзан кизариши,гохида саргайиши (кундузи) Сендиндир,санъатинг богида юз минг раъно гуллар сифати мавжуд.

6. Узро юзининг гули яшнаб очилмаганда, Вомик
булбул каби бунчалик ишк утида ёниб куйламаган
буларди.

7. Сузингни Ширин лабида яширмаганингда, Фарходнинг конли ёшидан каттик тош лаълга айланармиди?

8. Сенинг жамолинг порлашидан агар шамънинг шуъласи гулистондай булиб куринмаганида, парвона Иб-
рохим пайгамбардай узини оловга ташлармиди?

9. Сарвкомат гузал инсонлар коматини дилкаш, жозибали килиб яратдинг, яъни гуё ул алифни чиройли килиб безатдинг.

10. Каноатнинг далилини узлат деб белгиладинг, яна
шуки “конеъ” созидан “Анко” сузини келтириб чикардинг.

11. Навоий кайси тил билан Сени мактасин, ахир
тикан жаннат гулининг васфин килишда соковдир.