“Afsonalar va fentezi haftaligi” doirasida

Abadiy yoshlik favvorasi

©️Edvard Byorn-Jons

@vasilbro

“Afsonalar va fentezi haftaligi” doirasida

Misr... Bu mo'jizakor so'zni eshitishimiz bilan zehnimizda qanday muazzam tasvirlar jonlanadi-a! Ko'rkam ibodatxonalar, viqorli piramidalar, porloq saroylar, kuchli fir'avnlar, qudratli xudolar...

Lekin, Misrning qadimgi davrlari uzoq yillar mobaynida sir bo'lib kelgandi. Kunimizga judayam yaqin sanada Rosetta toshining topilishi bilan iyerogliflarning jumbog'i yechildi, shu yo'sinda Misrning maftunkor tafsilotlarga to'la qadim mif va afsonalariga eshik ochildi.

@feelsarchive

“Afsonalar va fentezi haftaligi” doirasida

Maftunkor Misr mifologiyasi haqida qisqacha

Misr xalqi ming yil ilgari dunyoviy bilim va samoviy ilmda boshqa xalqlarga qiyosan ancha oldinda edi.

Insonlar mamlakatdagi kasbi va joylashuviga ko'ra sinflarga bo'lingandi. Hech kim hukmdorning iznisiz ustki sinfga o'tolmasdi. Ulusning boshida hukmdor bor edi. Qonunda, urushda, dinda eng ust vakolat unda edi. Xudoning vakili edi, hatto nasli to'g'ridan to'g'ri quyosh xudosiga bog'lanardi. Shu sababli Misr hukmdorlari "Quyoshning o'g'li" deya nomlanardi.

Xonadonda yangi shahzoda dunyoga kelganida Misr samoviy ruhining bir qismi unga o'tardi. Agar bu shahzoda iqtidorga kelolmasa, bu ruh unga maxsus kuch taqdim etmasdi. Hukmdorning bir qancha ismlari bor edi, lekin eng mashhuri "barcha insonlarni bir yerda to'plagan ulkan in" yoki "xalqiga hayot baxsh etgan ulug' zot" ma'nosida keluvchi "fir'avn" edi. Obro'-e'tibor bobida fir'avndan keyin boshqaruv borasida jufti bilan teng huquqlarga egaligi taxmin qilingan qirolichalar bo'lgan.

Misrliklar foydalangan yozuv rasmli yozuv shakli edi, ya'ni insonlar yoki hayvonlar, qushlar yoki o'simliklar kabi yaratiqlar farqli ma'nolarni bildirardi. Keyinroq bu rasmlardan fonetik alfabit ishlab chiqishdi, ya'ni tasvirlar endi aniq ovozlarga ega edi. Shunday qilib, Misrliklar o'ziga xos tasviri bo'lmagan tushunchalarni ham yozuvga o'tkaza olishdi. Bundan tashqari, muqaddas donolikni qayd etilishi uchun "muqaddas pandnomalar" ma'nosida kelgan "iyerogliflar" bor edi.

Qadimgi Misr inonchlariga qaraganimizda esa, misrliklar umri mobaynidagi barcha harakatlari va fikrlarini hisobini berishlariga, o'zlarining barcha harakatlarini kuzatib turgan ulug' xudoga mutlaqo ishonch tuyishardi. Sakofag va papiruslardagi matnlarni sinchkovlik bilan tekshirilishi natijasida, oxirat haqidagi tushunchalarining bir qismi nixoyat aniqlandi. Misrliklarning inonchlari va fikrlari haqidagi eng yaxshi va eng barra ma'lumotlarni beradigan matn esa "Misrning O'liklar Kitobi"dir. Bu kitob ruhning o'limdan keyin yerosti dunyosidagi safarini, qarshilashishi mumkin xatar va imtixonlarni va bu imtixonlardan qanday o'tish kerakligidan hikoya qiladi.

1/2

@feelsarchive

“Afsonalar va fentezi haftaligi” doirasida

Maftunkor Misr mifologiyasi haqida qisqacha

Misrliklar ishongan xudolari judayam ko'p edi. Xudolarning eng qudratlisi Quyosh xudosi Ra edi. Ra, har tong zulmat kuchlariga qarshi kurashidan muzaffar shaklda chiqib, sharq ufqida ko'rinar, "Millionlarcha Yillik Qayiq" nomi bilan eslanadigan saltanat qayig'i ichida kunlik safarini boshlardi. Ra har kun shu tarzda zulmat, tuman va bulutlarning ustidan kelardi. Bu hikoyadan misrliklar haqiqatning yanglishga qarshi, to'g'rining yolg'onga qarshi zafariga bog'liq etik tushunchani hosil qilishdi. Quyosh - bu zafarning ramzi edi.

Keng qatlamlar topingan xudolardan yana biri insoniyatga tinchlikning ne'matlari va do'stona yashashni o'rgatish uchun inson qiyofasida dunyoga tushgan Osiris'dir. U hayotida akasi Set sababli ko'p azob chekkan va bir qancha haqsizliklarga uchragandi. Shu sababli, qolgan xudolar uni "O'liklar Qozisi" sifatida tanlashgan.

Judayam ko'p hurmat qilingan yana bir xudo Troth edi. U muqaddas donolikning timsoli edi. Shu orqali donolik va ilm xudosi bo'lgandi. Boshqa bir xudo Isis va Osirisning o'g'li, uchinchi darajali iloh bo'lgan Anubis mozorlarning afandisi edi. Osirisning akasi Set esa yovuz kuchlarning boshi sifatida tasvirlanadi.

Misr e'tiqodining g'ayrioddiy tomoni bor edi: xudolar insonlarning harakatlarini kuzatish uchun odatda dunyoni ziyorat qilar, buni qilish uchun esa farqli hayvonlarning qiyofasiga kirardi. Shu sababli, deyarli barcha hayvonlar xudolardan biri yoki bir qanchasi bilan aloqador ko'rilib, muqaddas deb qabul qilinardi. Muqaddas deyilgan har qanday jonivorni o'ldirishning jazosi esa o'lim edi. Faqat agar bu jarayon baxtsiz hodisa sabab qilingan bo'lsa, rohiblar o'lim jazosi o'rniga pul jazosi berardi. Nomi tilgan olingan hayvon turlarining har birini bu ish uchun maxsus yollangan himoyachilar qo'riqlardi. Yeguliklari esa ibodatxonaga kelgan insonlarning ikromlaridan ta'minlanardi. O'lgan hayvonlarning tanasi alohida e'tibor bilan ko'milar, hatto ba'zan mo'miyolanar va asosiy shaharlarga olib borilib, u yerdagi ibodatxonalarga dafn etilardi.

Frank H.Brooksbank, Qadimgi Misr kitobidan.

2/2

@feelsarchive

​​#maqola

"Afsonalar va fentezi haftaligi" doirasida yangi maqola yozdim. Aslida ancha oldin tayyorlab, to‘plab yurgandim, bugunga nasib qilgan ekan:

"Soyalar olamiga oid 35 ta afsonaviy qudrat sohiblari"

Reaksiya zo‘r bo‘lsa, turkiy mifologiyaga oid xuddi shunday soya sohiblari haqida ham maqola yozaman)

Tony o'ldi, Marvel emas.

Sen kutadigan, sen sog'inadigan Marvelning oltin davri Stark bilan birga tugadi. Tony'ni qurbon qilib katta yo'qotish qilgan Marvel uning va o'yindan chiqqan eski qasoskorlarning o'rnini ayol superqahramonlar bilan kompensatsiya qilishga o'tdi. Nailoj, zamon talabi shu. Millenial va Zoomerlar uchun Tony, Steve, T'Challa kabi personajlar yaratgan Marvel doimo zamon bilan hamnafas bo'lgan.

Chunki bu katta bizneslardan biri. Endigi ularning missiyasi - bundan keyingi avlodlar ya'ni Alpha va Betalar uchun yangi personajlar tayyorlash. Asosiy pul oqimi endi ular orqali keladi. Ularning miyasini o'qib, shunga qarab film ishlash kerak. IQ'dagi akseleratsiyani hisobga olsak, AI bilan yashayotgan yangi avlodni AI bilan lol qoldirish qiyin ish.

Zamon o'zgaradi. Urush yillarida ishlangan filmlar va ulardagi qahramonlar menga qiziq emas va yoqmaydi. Marvelning dastlabki fazalari ham shubhasiz yangi keladigan avlodlarga yoqmaydi. Bu esa shunday davom etsa, film industriyasiga katta zarar olib keladi. Zamon gender tengligi va feminizmni, texnologiyaning yangi asrini va koinot haqida yangi tasavvurlarni talab qilmoqda. Marvel esa shunga qarab harakat qiladi, afsuski.

Abadiy emas hech narsa va hech kim. Tony o'ldi, Steve o'ldi, T'Challa o'ldi. Ular Y va Z avlodning yuragidan joy olishgandi. Afsus, u davrlar endi qaytmaydi. Tirik ekanmiz, nostalgiya uchun o'sha shedevrlarni qayta ko'rishga vaqt topib tura olamiz, xolos. Xususiylikdan umumiylikka yurib borayotgan Marveldan esa yana shu kabi shedeverlar tug'ilishiga umid qilamiz.

P.S. Vasilbek "Afsonalar va fentezi haftaligi" proyektini o'tkazayotgan ekan, men ham bir narsa yozib qo'yay degandim. Hozir esa "Temir Odam 1" filmi pauzada kutib qoldi. Yana hali ko'p gaplashamiz bu temada. Marvellashguncha xayr, elites)

@ceotony

“Afsonalar va fentezi haftaligi” doirasida

Vesta Bokiralari — Rim taqdirini o'z yelkasiga ortgan go'zal rohibalar.

©️Jean Raoux, 1727. Palais des Beaux-Arts, Fransiya.

@feelsarchive

#longread

Rimning eng yaxshi oilalaridan tanlangan bu rohibalarning go'zal bo'lishlari va hech qanday jismoniy kamchiliklari bo'lmasligi talab etilgan. Vesta Bokiralari Rim madaniyatining judayam muhim parchasi bo'lgan. Shu sababli, qiz farzandning bu vazifa uchun tanlanishi ham qiz ham uning oilasi uchun buyuk sharafni bildirgan.

To'liq o'qish

"Afsonalar va fentezi haftaligi" doirasida.

@feelsarchive

#6

Karl qonuni

Karl happy birthday deb telegramda story qo'ymaydi.

@vasilbro

“Afsonalar va Fentezi haftaligi” o’z yakuniga yetdi. Barcha qo’llab quvvatlaganlarga o’z tashakkurimni bildiraman. Haftalik davomida;

Alp Demir;

Vesta Bokiralari
Maftunkor Misr mifalogiyasi
Yggdrasil
Havvo va Lilit

Nurali Karimov;

Soyalar olamiga oid 35 ta afsonaviy qudrat sohiblari

Nofalsafiy;

Fenteziga oid filmlar

CEO Tony;

Stark

Geek madaniyat

Ekskalibur afsonasi

Factuz

Ragnarok

O’zim tomonimdan chiqmay qolgan postlar;

Bugungi kungacha yashab kelayotgan Loh-ness afsonasi
Fentezi kun kelib dinga aylanadimi, yoxud Nitsshening qarashlari
Abadiy yoshlik favvorasi
Qadimiy afsun

Hafta yakuniga borib, biroz motivatsiyam tushib ketdi, shu sabab o’zim postlar yozolmadim. Balki, keyinchalik joylab qo’yarman )

@vasilbro

#live

Ushbu kundalikda ismi zikr etilgan inson vafot etadi.

Kundalik egasi biror kimsaning ismini yozayotganda, uning yuzini ko’rmagan bo’lsa, kundalikdan hech qanday foyda yo’q. Shu sababli, kundalikdagi afsun bir xil ismdagi insonlarga ta'sir qilmaydi.

Agar, o'lim sababi odamning ismi yozilgandan keyingi 40 soniya ichida qayd etilsa, bu sodir bo'ladi.

Agar, o'lim sababi zikr etilmagan bo’lsa, nishon yurak xurujidan vafot etadi.

Payqagan bo’lsangiz, “Death Note”ni ko’rishni boshladim. Maza qilayapman. Ohirgi paytlar, “Naruto va Attack on Titan” animelarini ko’rib chiqgan edim. Narutoni ulg’ayishini, inson sifatida shakillanib borishini kuzatish maroqli, biroq bu bolalikda sodir bo’lsa, o’rinliroq bo’lardi. Nisbatan yosh tomoshabinlar uchun mos keladi. “Attack on Titans va Death Note” esa qiziqroq, falsafiyroq va intellektualroq, ayniqsa Death Note borasidagi fikrlarim anchayin iliq. Animeni tugatishim bilan, bir uyum fikrlar bilan qaytib kelaman, hozircha zavqlanishimga qo’yib bering.

Kundalik qoidalarini yuqoridagi kabi kunlik tarjima qilib, joylab boraman.

@vasilbro

Bir-birini fikri va qarorlarini hurmat qilish, ba'zan absurd tushuncha. Deylik siz gomoseksualsiz, men buni hurmat qilaman. Har bir shaxs o'zi qaror chiqarishi va hayoti qanday kechishini o'zi hal qilishga haqli. Xohishingizga ko'ra, it yoki baliqman deb ham hisoblashingiz mumkin, buni ham hurmat qilaman, ammo bu sizni qo'llayman degani emas. Men, sizni sog'lom fikr yuritmaydigan inson deb hisoblayman, siz esa o'z prinsipingizga ko'ra, bu fikrimni hurmat qilishga majbursiz. Ya'ni sizni fikringizni eshtishim, qarorlaringizni hurmat qilishim, buni to'g'ri deb hisoblashimni anglatmaydi.

Gazli ichimliklar (energetiklarsiz) va shakarsiz o’tgan 40 kun

Shu davr oralig’ida biror shirinlik, gazli ichimlik va shakarni qabul qilmadim. Nimalar o’zgardi ?

Ancha tetikroqman, holsizlik kamaygan. Fikrni bir joyga jamlash va g’oyalar kelishi yana iziga qaytmoqda, muhimi kitob o’qishga ishtiyoqni qaytarib oldim. Vazn to’plash me’yorlashdi, 3 kilogrammga ozdim. Shu 40 kunlikning tahminan 10 - kunidan boshlab yuzimda biror toshma, husnbuzar kabilar ko’rinish bermadi.

Dastlabki kunlar, yozning bu issiqida, gazli ichimliklardan qutilish qiyin bo’ldi (o’ylaganimdan ko’ra ancha qiyin, ayniqsa hamkasblaring yoningda yahna ichimlik ichib o’tirishsa-yu, sen qarab tursang). Kunlik suv ichish ratsionimni 4 litrga yetkazib oldim.

Hozricha shular )

@vasilbro

⚡️Ertaga soat 18:00 da “Shayboniyxon siymosi: o‘zbek millati va temuriylar tanazzuli” mavzusida suhbatlashamiz. Mehmonimiz Shayboniylar davri bo‘yicha mutaxassis, falsafa doktori Akbar Zamonov. O‘tkazib yubormang.

#qurultoy #dervish_nod #podcast

@insusambil

Ko’p aytganman, Vivaldiga yetadigani yo’q. Ayniqsa uning “The four seasons” turkimidagi winteriga. Tuyg’ularim qarama-qarshiligi ifodasi )