Boshginamga ag'anagan katta tog'lar alvido.
Men ketarman hasratlanib, ruhi sog'lar alvido.
Bu dunyoning sho'r ishiga nav-nihollar tebraning,
esliroq bog'boni yo'q, qoldi bog'lar alvido.

#tavsiya

Nihoyat, Dune 2 ni ko’rib chiqdim. Shuni baralla aytishim mumkunki, 2024 yilda boshqa bu darajadagi film ekranlarga chiqmaydi. Har bir lahzadan zavqlanadi odam, sokin va zalvorli dinamika ta’sirida “kayf” qilasiz, musiqa Arrakis qumliklari tomon eltadi. Filmda juda ko’p savollar o’rtaga tashlangan: fatalizm, iroda erkinligi, tinchlikka erishish yo’lidagi axloqiy va ma’naviy murakkabliklar, qudratning inson shuuriga ta’siri. Filmdan hissiyotni qidirsangiz – hissiyotni, falsafani qidirsangiz – falsafani, safsatani qidirsangiz – safsatani topasiz. Kim nima xohlab kirsa, shu qarshisidan chiqadi. Taassurotlar maksimal darajada bo’lishi uchun dastlab birinchi qismni qayta ko’rdim, sizga ham shuni maslahat beraman.

Frank Herbertga qoyil qolmasdan iloj yo’q, muhtasham va shafqatsiz dunyoni yarata olgan. Asaxiy 2024 yilda “Dune”ni taqdim etishi kerak, sabrsizlik bilan kutyapman. Bu juda kata franshiza. Frank Herbertning o’zi 6 ta kitob yozgan, Dune haqidagi yozilgan kitoblarning umummiy soni esa 23 ta. Ko’lamni his qilishingiz uchun Dune 1 va Dune 2 filmlari Herbertning faqatgina birinchi kitobi asosida ishlanganligini eslatish kifoya bo’lsa kerak.

Vaqtni ayamang, 5 soat o’tadi, ketadi. Bir bor yashaymiz, axir.

Munavvarqori rock haqida ma‘ruza qiling!

35–40-yillar oldingi O‘zbekistonda juda zo‘r rock maktablari yaratilgan. Rock rivoji uchun katta masshtabdagi harakatlar bo‘lgan. Jarayon vulqondek otilib qaynagan. Ijod ishxonamizning yonidagi gilosdek gullagan. Ijodkorlar yangilikka men shokoladga o‘ch bo‘lganimdek o‘ch bo‘lgan. Har xil eksperimentlarni amalga oshirishgan. Kerak bo‘lsa rock to‘ylarga moslashtirilgan. Saviyasi boshqa masala, hursand qiladigani va qayta umid beradigani shuki, rockni chuqur his qiluvchi ijodkor guruhlar yetarli bo‘lgan. Shunga to‘g‘ri proparsional ravishda rockni his qiladigan muxlislar, menga o‘xshagan jinni fanatiklar ham ko‘p bo‘lgan.

Eslasangiz ‘‘Kelajakka qaytib‘‘ filmida Chuck Berry yangi ovoz qidirib yurgan bo‘ladi. Unga doctor Emmett Braunning vaqt mashinasida kelajakdan kelib qolgan Marti MakFlayning sahnada zo‘r berib kuylayotgan qo‘shig‘ini telefon orqali jonli ijrodan eshittirishadi. Va bu rock-n-rollni keyinchalik Chuck Berry kuylaydi(chunki qo‘shiq o‘ziniki edi). Ha bu 50-yillar Amerika jamiyati edi.

Bizda ham shunday yangi ovoz qidirib yurgan ijodkorlar yetarli bo‘lgan. Jamiyat ham rockka labbay deb javob bergan. Bu yaqin tarixdagi O‘zbekiston. Hammasining tagiga sekinlik bilan H²O quyilgan. H²O quyish haqida o‘ylaganlarning miyasi ham taxminan H²O bo‘lgan. Qora qozonni qaynatish uchun rockerlar to‘ychiga aylangan, eplagani chetga surgan, rockni tushunuvchi, sevuvchi jamiyatning qulog‘iga ‘‘ma‘naviyat‘‘ga botirilgan paxta tiqilgan. Bu paxtadan rock barabanlarning ovozi o‘tmagan. O‘ta olmagan. Bunaqa tragediyani Shekspir ham yoza olmaydi.

O‘rtada katta uzilish bilan rock haqiqatdan ham O‘zbekistonga qaytayotganini his qilaman. Harakatlar bor. To‘xtamaslik kerak. Faqat endi bir kichkinagina muammo, huddi Kattaqo‘rg‘onda birinchi o‘zbek spektakli ‘‘Padarkush‘‘ dramasi qo‘yilgan vaqtdagidek, rock janri haqida ham biror soat ma‘ruza qilishi kerak. Chunki jamiyatning ko‘zlari va quloqlari shu darajada kasallanganki, rock desa tepa sochi tikka bo‘ladi. Ha, bu juda kulguli, lekin achchiq haqiqat, aytish kerak, onglar hali ham o‘sha 100-yil oldin birinchi spektakl qo‘yilgan zamondagi onglar bilan bir xil va bir xil. Bularga Avloniy, Behbudiy yoki Munavvarqori kelib yana ma‘ruza qilishi kerak.

@Noyabr_simfoniyasi

"Uch jism masalasi": kitobi yaxshimi yoki seriali?

Mart oyi oxirida Netflix tomonidan taqdim etilgan “Uch jism masalasi” serialining birinchi mavsumi birpasda omma e’tiborini qozondi. Ilmiy-fantastika ishqibozlari esa ushbu premyerani anchadan berish kutishayotgan edi. Ushbu maqolada aynan shu serial haqida soʻz boradi va ilmiy-fantastika muxlislarining “kitobi yaxshimi yoki seriali?” mazmunidagi savollariga javob berishga harakat qilamiz.

Xoʻsh, asar nima haqida?...

Maqola: https://www.afisha.uz/uz/cinema/2024/04/13/three-body-problem

@Bookerberg

Taksidaman. Haydovchi negadir jim ketmoqda, kamiga playlistda Betxoven. Ko’chada yomg’ir. Nima jin urdi bularni )

Nodir bro yaxshi video chiqariptilar, yangiliklar bisyor. Ushbuni qo'shimcha sifatida qabul qilgaysiz.

@vasilbro

#mem

Radagast jigarrangning uyiga ketishayotganda, yomg’irda shalabbo bo’lgan Bilbo Gendalfga qarab shunday deydi;

U buyuk sehrgarmi ? Yoki ko’proq sizga o’xshaydimi ?

Bu voqeadan 77 yil o’tib Gendalf…

@vasilbro

Nega Dune 2 darajasidagi filmni 2024 yilda boshqa ko’rmaymiz ?

Aytishingiz mumkin; Shunchalik zo’rmi ?
Men aytaman; Ha, shunchalik zo’r.

Bir qancha yerlarda kuzatyapman, ko’pchilik Joker: Ikki kishilik telbalik yoki Deadpool 3 chiqsin, keyin gaplashamiz, qabilidagi fikrlarni bildirib o’tgan. Siz biri komediya, biri esa psixalogik triller bo’lgan filmlar haqida gapiryabsiz. Dune 2 esa epik fentezi, uchalasi uch xil olam. Har birining o’z muxlislari bor.

Deadpool franshizasi bir martalik ko’rishlik ajoyib komediyadan nariga o’tolmaydi. Ortiqcha izoh shart emas. Jamiyatimizda jangari filmlarga bo’lgan simpatya yuqori. Jon Uikni Dune bilan solishtirishganda ham hayron bo’lmaganman.

Jokerga keladigan bo’lsak, birinchi qism albatta shedevr. Nega ? Jin ursin, Joker boshlovchining peshonasidan darcha ochib qo’ygani uchun emas, sinflar nomutanosibligi - ijtimoiy tengsizlik, Joker shaxsiyatining qanday paydo bo’lishi, jamiyatning e’tiborsizligini ko’rsatib berolganligi uchun ajoyib. Film umuman Artur Flekning hatti harakatlarini qo’llab quvvatlamagan.

Ayrim antagonistlarning olqishlanish sababini izohlaydigan bo’lsam; har bir shaxsning o’z haqiqati, chizgilari, ushalmaydigan niyatlari bo’ladi. Masalan, bir notanish, qaysidir holat yuzasidan, biror to’g’ri gapni aytib, ensangni qotirib turibdi. Sen esa uni maraz deb hisoblab, yuziga musht tushurishni o’ylaysan, lekin qilolmaysan. Antagonist esa qiladi. Shundan so’ng u bilan hissiy yaqinlik sezasan o’zingda, sening ham boshingdan o’tgan bu narsa. O’zaro o’xshash g’oyalar, fikrlar bo’lishi, adolatsizlikka nisbatan umumiy qarashlarning mavjudligi va hokazo holatlarda ham shunday narsa kuzatiladi.

Joker 2 yaxshi chiqsin, dastlabkisidan a’loroq bo’lsin, Oskarni yutsin. Lekin Dune bilan solishtirmang.

P.s: barchasi shaxsiy fikrlar.

@vasilbro

Kung Fu Panda 4 (spoiler bor)

Tay Lung ajdarho jangchisi bo’laolmaganidan alamzada va barchadan o’ch olmoqchi, Tovus kung-funi tiz cho’ktirmoqchi, Kay ruhiy quvvat evaziga barchadan ustun bo’lmoqchi, uchala qismdagi antagonistlarning maqsadlari, motivlarining toshi og’ir. To’rtinchi qismdagi Xameleon esa uni kung-fu maktabiga qabul qilishmaganidan xafa. WTF, Karl. Ssenariyni boshqa odam yozganmikan deb qarab ko’rdim, ammo Aibel joyida.

Syujet juda tez. Yangilik ko’p, ammo yaxshi o’ylanmagan va sinchkov tomoshabin uchun dastlabki 10-15 daqiqalikdanoq voqealar qanday davom etishi ma’lum bo’lib qoladi.

5/10 qo’yaman.

"Тахтлар Ўйини" таржимасига доир баъзи деталлар.

1. Таржима асносида асарнинг достондек жаранглашини истадим.

2. Ёзувчи асарни Европадаги Юз Йиллик Уруш асосида ёзгани учун ўша давр тарихий матнларини ҳам ўқиб чиқишимга тўғри келди. Англия ва Фрация орасидаги уруш билан асар орасидаги боғлиқликларни ўрганиш умумий сюжетни тушунишимга ёрдам берди.

3. Юқорида айтганимдек, асарнинг достондек жаранглаши учун унга туркийча жанговар руҳ беришим керак эди. Шу боис таржимада Юсуф Хос Ҳожибнинг "Қутадғу Билиг", Маҳмуд Қошғарийнинг "Лисони Луғотут Турк" ва "Навоий Асарларининг Изоҳли Луғати" каби манбалардан фойдаландим.

4. Сарой учун алоҳида, саройдан ташқаридаги ҳаёт учун алоҳида тиллар ишлаб чиқдим, чунки оригиналида ҳам шундай эди. Саройдаги қирол ва аъёнлар нисбатан ўрта асрларга хос Шекспир шевасида гаплашишса, саройдан ташқаридаги халқ эса ўн тўққизинчи аср инглизлари, ҳатто бугунги америкаликлар каби "қора тил" да гаплашишарди. Шунинг учун асар таржимасида саройликларнинг оғирроқ, форсча ва арабча иси келиб турадиган тилда, сарой ташқарисидагиларнинг эса соф туркийча гаплашишаётганини кўрасиз.

5. Атоқли отларнинг ҳеч қайсиси ўзбекчага таржима қилинмади. Лақаблар ва айнан биз тушунишимиз керак бўлган маънога эга жўғрофий номларгина бундан мустасно. Блеквотер Уруши ўрнига Қорасув Муҳорабаси, масалан.

6. Жараёнда асарнинг туркча, русча, французча ва испанча таржималари ҳам солиштириб чиқилди. Мақсад эса ўзбекча таржиманинг улардан мукаммалроқ бўлиши эди. Бу тилларда гаплашадиган кишилардан таржималардаги камчиликлар сўралди. Менимча, қайсидир маънода мақсадимизга ҳам етдик.

7. Асардаги ўзбекчанинг янада тиниқ, тушунарлироқ бўлиши учун шоирлар, хусусан Жонтемир, Муҳаммад Сиддиқ ва устоз таржимонлар Одил Икромлар билан ишладик. Уларнинг тажриба ва танқидлари баробарида ишлатилган сўзлар бир неча марта ўзгарди.

8. Таржима жараёнида асарнинг ўзбек мухлислари билан ҳам алоқа қурилди. Уларга асардан боблар ўқитилди, фикр ва мулоҳазалари олинди. Ёзувчи яратган дунёни мендан кўра яхшироқ танийдиган дўстлар тавсияларини аяшмади. Ҳаммаларидан миннатдормиз.

9. Сиз асардаги худди сарёғдек оқадиган, силлиқ ва тушунарли, деб ўйлаган қисмлари катта эҳтимол билан кунлаб, ҳатто ҳафталаб тўкилган терлар мевасидир. Чунки, фантастикада ҳам бадииятни сақлаш, ҳам ўқувчи оммасини эътиборга олган ҳолда барини меъёрда тутиб, тилни соддалаштириш жуда қийин бўлди.

10. Мени энг кўп қийнаган бўлимлар Даенериснинг бўлимлари эди. Гап фақат Дотрак теримларида эмас. Ёш қизнинг бунча қийноқларга гирифтор бўлгани ҳам мени анча ўйлантирди. Яна Тирионнинг ақлга асосланган ҳазиллари, луқма ва истеҳзолари ҳам анча қийинчилик туғдирди.


Қисқаси, шу. Эсимга келганда яна ёзаман.

Мирзоҳид

@bobil_kutubxonasi

#wiki #maqola

Hozircha syujet qismini qo‘shmadim, kitob nashr etilgach qo‘shaman🫠

Visca el Barca❤️