Jasur bro shu mavzu doirasida video ishlagan ekan.

Tanishlar bilan oshdamiz, taom kelguncha issiq choydan simirib, uyoq-buyoqdan gaplashgan bo’ldik. Choyni biroz achchiq deb topdim, odatda bu borada injiqman. Qarshimdagi sherigim qayta-qayta simiryotgandi, yonimdagi esa bir qultum yutdi-yu, yuzi bo’zarib:

- Nima balo, zang suvmi bu, deb shakar aralashtirgan bo’ldi.

Osh ham keldi, yeyayabman-u, miyamda majlis: birimiz choyni ajoyib ta’mga ega deb topdik, birimiz achchiq hisobladik, birimiz ichib bo’lmaydigan darajada ekanligidan nolidik. Demak choy ta’mining aniq ta’rifi mavjud emas, u har bir ichuvchining dunyo qarashida, didida va ayni ehtiyojida shakllanuvchi tushuncha xolos.

Filmlarni ham shunday qabul qilsak to’g’ri bo’lar, ya’ni hammaga bir xil ekranda, bir xil voqealar ketma-ketligi bilan namoyon bo‘ladigan – obyektiv asar. Go’zallik shundaki, tomoshabinlarning ongida bu obyektiv voqealar subyektivlashadi. Har bir inson o‘z hayotiy tajribasi, hissiyoti, va dunyoqarashi bilan uni turlicha qabul qiladi.

Masalan, Nodir aka Qudrat Uzuklaridan ta’sirlanganliklarini yozadilar, meni esa serialni yerga uraman, Jasur aka o’rtacha baholaydi. Nuraliga esa – farqi yo’q. Bu yerda oddiy haqiqat yotadi: film na yaxshi, na yomon: u shunchaki inson ongida ma’no topadigan bir hodisa deymizmi, mexanizm deymizmi, xullas tushundingiz. Ko'p o'ylavordim, oshga qaray.

P.s: film so’zini kitobga almashtirib o’qisangiz ham bo’ladi.

@vasilbro

So’rovnoma

Emojilar online muloqotni qanchalik buzadi yoki aksincha qanchalik foydali ?

Madinadan chopib keldim🌚

Oramizda sharobxo’rlar borligi sir emas. Tez-tez “bazmi jamshid” qilib turishinglar ham ravshan. Ammo, bu faqat bo’kib ichish degani emas-da. Shu haqida to’rt qator…

Shoh Jamshid, fors xalqining afsonaviy qahramoni. Forslar uni nafaqat qudratli hukmdor, balki san'at va madaniyat sohasida ramziy shaxs sifatida ulug’lashadi. Shoh haqida afsonalar bisyor, vaqt o‘tgan sari yanada boyib, “bazmi jamshid” va “sharob kashfiyoti” kabi Ota Karlni qiziqtiradigan temalar bilan boyigan.

Afsonalarga ko‘ra, Jamshidning uzumzorlari tillarda doston bo’lgan. Bu oliy nav uzumlar esa yillab saqlanishi uchun xumlarda yig’ilgan. Kunlardan bir kun, xumlarning biridagi uzum suvi achib, g‘alati hid tarata boshlaydi. Saroydagilar buni zahar deb qaror qilishadi. Ammo, taqdiridan norozi malikalardan biri, o’z joniga qasd qilish niyatida, achigan ichimlikni tatib ko‘radi. Malikani fojiali poyon emas, g‘aroyib taskin va yengillik chulg’ab oladi. Yuzlariga tabassum yoyilib, yuragi sokin tortgan parivash bu zaharning yoqimli kuchga ega ekanligini anglaydi. Bu voqea Shoh Jamshidning qulog’iga yetib borib, uning o’zi ham ichimlikdan tatib ko’radi. Hayratda qolgan shoh achigan uzum suvini yangi ichimlik sifatida o‘z marosimlariga kiritadi va shu tariqa sharob Jamshid ziyofatlarining ajralmas qismiga aylanadi. Biroq, tarixiy dalillar bu hikoyaga boshqacha yondashadi. Arxeologik topilmalar shuni ko‘rsatadiki, sharob ishlab chiqarish qadimiy Mesopotamiya va Misr madaniyatlarida Jamshid davridan ancha oldin boshlangan. Fors afsonalarida bu ichimlikning Jamshidga tegishli qilib ko‘rsatilishi, xalqning o‘z qahramonini idealizatsiya qilishidan boshqa narsa emas. Hatto, Jamshidning haqiqatda mavjud bo’lganligining o’zi bahsli masala.

Tarixchilar Jamshidning obrazi bir necha qadimiy shohlarning siymosidan yig‘ilgan deb hisoblashadi. Fors adabiyotida u tinchlik va farovonlik timsoli, afsonaviy hukmdor sifatida tasvirlanadi. Masalan, “Shohnoma”da uning hukmronligi ilm-fan va san‘at gullab-yashnagan davr sifatida eslanadi. Lekin bu tasvirlarda tarixiy dalillarga asoslangan hujjatlar yo‘q. Jamshidni madaniy va diniy ramz desak nuqtaga urgan bo’lamiz. Xususan, Avestoda Jamshid asosiy figuralardan biri.

Endi o‘sha mashhur bazmi jamshidga qaytsak. Hozirda bu ibora biror kattaroq ziyofatni ifodalash uchun aytiladi. Lekin, fors afsonalarida bu shunchaki ziyofat emas, aksincha san‘at va madaniyat tantanasi sifatida zikr etilgan. Ushbu kechalarda sharob qadahlari xandon otar, she‘rlar oqib kelar, musiqa esa qalblarni chirmab olardi. Jamshid uyushtirgan bazmlar fors she‘riyatida ko’p bor tilga olinib, baxtiyorlikning cho‘qqisi sifatida tasvirlanadi.

Uchayotganingda anglaysan, onang derazadan qarab turgan bo’ladi…

Mana nega orzularing amalga oshmaydi…

Tig’iz vaqtda, kichik taqriz. (Ko’cha sovuq, ilhom esa kutmaydi)

Yana o’n yil o’tib, U o’z rekordini qariyb ikki barobarga yangilaydi. Bu gapim ostiga qalin chiziqlar torting (la’nati - mark my wordni o’zbekchaga jimjimador kelishtirmoqchi bo’ldim)

(blya, ko’cha rostan sovuq)

Film inson qo’rquvi va umidini bir vaqtda, bir ritmda ko’rsatolgani bilan qadrli.

Uni nima o’lmas qiladi ? Ehtiyoj, albatta. Nolan yaratgan asarning hissiy ta’siri insoniyatning davomiy ehtiyojlarini qondirib kelyapti. Jaydarisiga aytganda, ko’tarilgan muammo hali o’z javobini topmagan. Agar bu sodir bo’lsa, film o’z qiymatini yo’qotadi.

(shapka kiyib yuring)