Dostoyevskiy aytgandi;

Iblis Yaratgan bilan kurashadi, jang maydoni esa odamlarning qalbidir.

#info

The Godfather I (Cho’qintirgan ota I) filmi kadr orti. (spoiler bor)

• Cho’qintirgan ota filminining ekranlashtirish jarayonlari kutilmagan voqealarga boy bo’lgan. Jumladan filmning ekranlashtirish ishlari mafiyozalar va siyosatshunoslar sabab juda cho’zilgan. O’sha kezlar taniqli amerikalik siyosatchi, kelib chiqishi Italiyga borib taqaluvchi Mario Bydaji, mafioza Kolombo va aktyor Frank Sinatra filmning ekran yuzini ko’rmasligi uchun faol qarshilik ko’rsatishgan. Amerikalik italyanlar o’rtasida filmga qarshi turli namoyishlar bo’lib o’tgan, mafiozalar film ijodkorlariga o’lim bilan tahdid qilishgan.

• Cho’qintirgan ota filmi mafiyalar hayoti haqida bo’lsada, filmning birinchi qismida “mafia” so’zi biror marotaba tilgan olinmagan. Uning o’rniga oila so’zi ishlatilingan. Bu prodyuser Albert Ruddining Nyu-Yorkdagi “Besh oila” deb ataladigan mafoizalar oilasi a’zosi, Kolombo oilasi boshi Joe Kolomboga bergan vadasi edi. Keyinchalik Ruddi va Kolombo do’stlashishadi va Kolombo filmni suratga olish ishlarini qo’llab quvvatlaydi.

• Filmda o’zining qo’rqinchli yuz tuzilishi, sovuq qarashlari, haybatli gavdasi bilan ajralib turishi kerak bo’lgan Luka Brazi roliga mos aktyor haaa deganda chiqavermaydi. Keyinchalik bu rolga Lenni Montana tasdiqlanadi. Ajablanarlisi shundaki, Montana aktyor emas edi, u muvaffaqiyatli restler bo’lishi bilan bir qatorda Joe Kolombo oilasida qo’riqchi sifatida ham ishlagan.

• Al Pachino barcha davrlarning eng yaxshi aktyorlari qatorida e’tirof etilsada. Cho’qintirgan otagacha uni hech kim tanimasdi. Maykl Karleone roliga esa Jek Nikolson va Jeyms Kann tasdiqlanshi mumkin edi, chunki Paramountdagilar Al Pachino taniqli bo’lmagani, bu yengil harakteri bilan qattiyatli Maykl Karleoneni gavdalantira olshiga shubha bilan qarashadi, biroq rejissyor Frensis Ford Kopolla agar Al Pachino Maykl rolini o’ynamasa, ishlashdan bosh tortishini aytadi. Prodyuser Albert Ruddi uni to’la qo’llab quvvatlaydi. Ohir-oqibat Paramount Al Pachinoni rolga tasdiqlaydi. Qiziq tomoni Jeyms Kann Mayklning akasi Sonni Karleone roliga tasdiqlanadi.

• Barchaning yodida qolgan boshi uzilgan ot sahnasida haqiqiy otning boshidan foydalanilgan. Biroq qiziq tomoni shundaki, bundan na aktyorlar jamoasi, na Paramount direktori Robert Evansning xabari bo’lgan, hamma uni juda real chiqqan rekvezit deb o’ylagan. Dastlabki tayyorlangan rekvezit rejissyor Kopollaga yoqmaydi, keyinchalik mafiya yordamida qassobxonadan haqiqiy otning boshini topib kelishadi. Bundan faqat bir necha kishi va Albert Ruddigina xabardor bo’ladi.

• Vito Karleone rolini ijro etgan Marlon Brondo, mafia sardorining obrazini o’zi yaratgan. Gapirish tonidan tortib, jag’ tuzilishi va soch turmagining barchasi Brondoning ijodkorligi mahsuli. Kopolla Brondoning kashfiyotidan hayratga tushadi va biror e’tirozsiz buni qabul qiladi. Yana bir fakt shuki, film Brondoga Oskar mukofotini olib keladi, biroq aktyor mukofotni qabul qilishdan bosh tortadi.

• Paramount film juda cho’zilib ketgan deb hisoblaydi. 3 soat juda ko’p bo’lib, kinoteatrlarda ko’p seans qo’yib bo’lmasdi. Paramount direktorlar kengashi esa ko’proq pul xohlardi, shu sabab filmni qisqartirmoqchi bo’lishadi, biroq Ruddi va Kopolla jiddiy qarshilik ko’rsatishadi, Robert Evans ham ularni qo’llab quvvatlaydi. Keyinchalik bir necha joylarda premyerani o’tkazish taklifi filmning muvaffaqiyatli sotuvini ta’minlaydi, film vaqti kesilmaydi. Natijada Cho’qintirgan ota o’sha davrlar uchun rekord – 300 million dollarga yaqin mablag’ yig’adi. Bungacha hech bir film bu summaning yaqiniga ham kelolmagan edi.

• Mafiya filmning chiqishiga yordam berganiga qaramay, Paramountdagilar film statusini tushishini xohlamaganliklari sabab, ularni premyeraga taklif etishmaydi. Prodyuser Albert Ruddi esa Kolombo oilasi uchun alohida seans qo’yib beradi. Qiziq tomoni shundaki, ular filmni barchadan oldin tomosha qilishadi.

@vasilbro

Nuralidan sovg'a va xat kelibdi. Doimgidek, xayron qoldirishni uddalaydi bu bola.

Muhtasham sovg'a uchun rahmat🥂

@vasilbro

​​#maqola

MUQANNA VA NAPOLEON

Muqanna deganda ko‘pchilikning ko‘z oldiga niqobdor, oq kiyimli, arablarga qarshi kurashgan vatanparvar bir inson gavdalanadi. Lekin Hoshim ibn Hakimning biz bilmagan boshqa qirralari va ta'sirlari ham mavjud.

Bu uchun biz Muqanna yashagan davrga ko‘z tashlashimiz kerak. Xalifalikda taxt uchun kurashlar endi tinib, mustamlaka hududlardagi aholi islom dinidan chiqib o‘z diniga qaytgan, ularni musulmon bo‘lishga qayta chorlash payti edi. Ayni shu vaqtda bir necha tilda erkin so‘zlasha oladigan, turli karomatlar-u jodu sirlariga ega lider paydo bo‘ladi va unga ergashganlarga cheksiz boylik va'da qiladi. Shunday qilib "Oq kiyimlilar" qo‘zg‘aloni boshlanadi. Lekin Muqannaning maqsadi Xuroson hududini arab bosqinchilaridan ozoq qilish emas, balki mazdakiylik ta'limotini yoyish va o‘zini payg‘ambar deb e'lon qilish edi.

Mazdakiylik ta'limotiga to‘xtaladigan bo‘lsak, u zardushtiylikning bir oqimi sifatida Mazdak tomonidan asos solingan bo‘lib, uning asosiy g‘oyalari mulk va barcha narsa, barcha uchun teng bo‘lishidir. Muqanna bu ta'limotga tayangan holda o‘z ortidan ko‘pchilikni ergashtira oldi. Narshaxiydan keltirgan parcham ham aynan shu davrda mazdakiylikka ergashgan, "erkak-u ayolni teng bilganlar" haqidadir. Mazdakning bu g‘oyalarining Muqanna sababli yoyilishi keyinchalik g‘arbga ham ta'sir ko‘rsatdi. Xususan Fixte va Karl Markslarning zamonaviy kommunizm g‘oyalariga asos bo‘lib xizmat qildi.

Muqannaning yana bir olamshumul ishi esa, o‘zini "payg‘ambarman" deya olganligidir. Bu keyinchalik hatto Fransiya imperatori Napoleonni ilhomlantirdi va "Niqobdor payg‘ambar" nomli hikoya ham yozdi. So‘ng Tomas Mur unga bag‘ishlab butun boshli poemasini atadi. Shunday qilib Lyudovik XIVning "Davlat - bu men", atamasi singari, Muqanna ham tezda g‘arbning yashirin hukmron sinfi ichida ommalashdi. Amerikada hattoki Muqanna sharafiga1876-yil 4-iyul kuni maxsus parad ham tashkil etishdi. Parad har yili uyushtirilardi. Toki "oq tanli aslzodalar" tomonidan asos solingan o‘ta millatchi Ku-Kluks-Klan, ya'ni Amerika tarixidagi birinchi uyushgan terror guruhiga ham "Pardali payg‘ambar" asosiy ramz qilib olinib, ular davlat tomonidan tazyiqqa uchragunga qadar(shu Amerikaga baribir terrorga sabab bo‘lgan biz bo‘lib qolyapmiz-da).

Shunday qilib Muqanna ham tarixiy, ham falsafiy, ham diniy, ham siyosiy, ham ijtimoiy jihatdan o‘rganilishi kerak bo‘lgan va o‘rganilmayotgan shaxsdir. Ko‘p manbalarda u fors deb aytilsada, lekin qadim tomiri so‘g‘dga taqaladi. Shunday qilib biz faqatgina "vatanparvar" deb biladigan qondoshimiz, aslida, dunyo tarixi va ijtimoiy-siyosiy hayotiga yetarlicha ta'sir qilgan shaxslardan biridir. Aslida, shanba kuni yettinchi sinflarga shu mavzuni o‘tish uchun tayyorlanayotgan edim, juda ko‘p ma'lumot topdim. Bu postda esa o‘zim anglab yeta olgan va tushunganlarimni qisqa bayon qildim. Xullas, Muqanna shaxsiyatiga qiziqsangiz Beruniy va Narshaxiy asarlarini birlamchi, professorlarimiz maqolaridan esa ikkilamchi manba sifatida foydalandangiz bo‘ladi. Hurmat va ehtirom ila S.N.K

P.s: Napoleon yozgan hikoya atigi ikki bet ekan, yoqsa tarjima ham qilib yuboramiz)

2023-yil filmlariga qisqacha reaksiya.

@boredpandablog