​​#maqola

MUQANNA VA NAPOLEON

Muqanna deganda ko‘pchilikning ko‘z oldiga niqobdor, oq kiyimli, arablarga qarshi kurashgan vatanparvar bir inson gavdalanadi. Lekin Hoshim ibn Hakimning biz bilmagan boshqa qirralari va ta'sirlari ham mavjud.

Bu uchun biz Muqanna yashagan davrga ko‘z tashlashimiz kerak. Xalifalikda taxt uchun kurashlar endi tinib, mustamlaka hududlardagi aholi islom dinidan chiqib o‘z diniga qaytgan, ularni musulmon bo‘lishga qayta chorlash payti edi. Ayni shu vaqtda bir necha tilda erkin so‘zlasha oladigan, turli karomatlar-u jodu sirlariga ega lider paydo bo‘ladi va unga ergashganlarga cheksiz boylik va'da qiladi. Shunday qilib "Oq kiyimlilar" qo‘zg‘aloni boshlanadi. Lekin Muqannaning maqsadi Xuroson hududini arab bosqinchilaridan ozoq qilish emas, balki mazdakiylik ta'limotini yoyish va o‘zini payg‘ambar deb e'lon qilish edi.

Mazdakiylik ta'limotiga to‘xtaladigan bo‘lsak, u zardushtiylikning bir oqimi sifatida Mazdak tomonidan asos solingan bo‘lib, uning asosiy g‘oyalari mulk va barcha narsa, barcha uchun teng bo‘lishidir. Muqanna bu ta'limotga tayangan holda o‘z ortidan ko‘pchilikni ergashtira oldi. Narshaxiydan keltirgan parcham ham aynan shu davrda mazdakiylikka ergashgan, "erkak-u ayolni teng bilganlar" haqidadir. Mazdakning bu g‘oyalarining Muqanna sababli yoyilishi keyinchalik g‘arbga ham ta'sir ko‘rsatdi. Xususan Fixte va Karl Markslarning zamonaviy kommunizm g‘oyalariga asos bo‘lib xizmat qildi.

Muqannaning yana bir olamshumul ishi esa, o‘zini "payg‘ambarman" deya olganligidir. Bu keyinchalik hatto Fransiya imperatori Napoleonni ilhomlantirdi va "Niqobdor payg‘ambar" nomli hikoya ham yozdi. So‘ng Tomas Mur unga bag‘ishlab butun boshli poemasini atadi. Shunday qilib Lyudovik XIVning "Davlat - bu men", atamasi singari, Muqanna ham tezda g‘arbning yashirin hukmron sinfi ichida ommalashdi. Amerikada hattoki Muqanna sharafiga1876-yil 4-iyul kuni maxsus parad ham tashkil etishdi. Parad har yili uyushtirilardi. Toki "oq tanli aslzodalar" tomonidan asos solingan o‘ta millatchi Ku-Kluks-Klan, ya'ni Amerika tarixidagi birinchi uyushgan terror guruhiga ham "Pardali payg‘ambar" asosiy ramz qilib olinib, ular davlat tomonidan tazyiqqa uchragunga qadar(shu Amerikaga baribir terrorga sabab bo‘lgan biz bo‘lib qolyapmiz-da).

Shunday qilib Muqanna ham tarixiy, ham falsafiy, ham diniy, ham siyosiy, ham ijtimoiy jihatdan o‘rganilishi kerak bo‘lgan va o‘rganilmayotgan shaxsdir. Ko‘p manbalarda u fors deb aytilsada, lekin qadim tomiri so‘g‘dga taqaladi. Shunday qilib biz faqatgina "vatanparvar" deb biladigan qondoshimiz, aslida, dunyo tarixi va ijtimoiy-siyosiy hayotiga yetarlicha ta'sir qilgan shaxslardan biridir. Aslida, shanba kuni yettinchi sinflarga shu mavzuni o‘tish uchun tayyorlanayotgan edim, juda ko‘p ma'lumot topdim. Bu postda esa o‘zim anglab yeta olgan va tushunganlarimni qisqa bayon qildim. Xullas, Muqanna shaxsiyatiga qiziqsangiz Beruniy va Narshaxiy asarlarini birlamchi, professorlarimiz maqolaridan esa ikkilamchi manba sifatida foydalandangiz bo‘ladi. Hurmat va ehtirom ila S.N.K

P.s: Napoleon yozgan hikoya atigi ikki bet ekan, yoqsa tarjima ham qilib yuboramiz)

2023-yil filmlariga qisqacha reaksiya.

@boredpandablog

2023 yilni bir gap bilan ta'riflang deyishdi;

2023 onasinikiga ketib qolgani bo'yicha hali qaytib kelmadi

#mood

O'tgan yangi yil kunidan bu galgisini yagona farqi, olivyeni go'shtlik qilishibdi.