WikiTarjima
1.05K subscribers
137 photos
2 videos
5 files
424 links
Maqsadimiz faqat ilm ulashish, bu kanalda nafaqat Zakovatga oid faktlar, balki har qanday inson o'rgansa arziydigan ma'lumotlar yuklab boriladi.
Download Telegram
#fakt

▪️Merinos – eng mayin junli qoʻy zoti

Merinos qoʻylari dunyodagi eng nozik va yumshoq jun beruvchi zotlardan biridir. Ularning vatani Ispaniya hisoblanadi, ammo bugungi kunda Avstraliya eng yirik merinos yetishtiruvchisi sanaladi.

Merinos junining asosiy xususiyati – uning nozikligi (17-24 mikron), teriga yoqimliligi va haroratni saqlash xususiyatidir. Bu juni nafas oladi, issiqda salqin, sovuqda esa iliq tutadi. Shuning uchun undan tayyorlangan kiyimlar sportchilar, sayohatchilar va bolalar uchun ayni muddao.

Merinos juni ekologik toza, hidsiz, yengil va bardoshlidir. U ko‘rpa-to‘shak, paypoq, ichki kiyim va yuqori sifatli sviter, palto va sharflar tayyorlashda keng qo‘llaniladi.

Qiziqarli fakt: “Shrek” laqabli merinos qoʻy 6 yil qirqilmay yurib, undan 27 kg jun olingan.

Do'stlaringizga ulashing va post ostida reaksiya qoldiring

wikiTarjima - Original tarjimalar
👍5🥰2🔥1🐳1🏆1
#fact

Gavana sindromi
— 2016-yilda Kubaning Gavana shahrida AQSh diplomatlarida birinchi bor aniqlangan sirli sogʻliq muammosi. Bemorlar bosh ogʻrigʻi, quloq shangʻillashi, bosh aylanishi, eshitish va muvozanat buzilishlari, charchoq va kognitiv muammolardan shikoyat qilishgan.

Ushbu sindromning aniq sababi noma’lum. Ayrim nazariyalarga ko‘ra, bunga mikroto‘lqinli qurollar, atrof-muhitdagi zaharli moddalar yoki psixologik omillar sabab bo‘lishi mumkin.

Keyinchalik bu holatlar Xitoy, Rossiya, Avstriya va AQShning o‘zida ham kuzatilgan. AQSh hukumati bu hodisani jiddiy o‘rganib chiqqan, ammo hali ham aniq tushuntirish yo‘q. Gavana sindromi hanuzgacha ilm-fan uchun sirli holat bo‘lib qolmoqda.

Do'stlaringizga ulashing va post ostida reaksiya qoldiring

wikiTarjima - Original tarjimalar
🔥5🏆2
​​▪️Virjiniya Apgar — amerikalik shifokor, anesteziolog va ilmiy tadqiqotchi bo‘lib, u yangi tug‘ilgan chaqaloqlar sog‘lig‘ini tezkor baholash imkonini beruvchi Apgar testini ishlab chiqqan. U 1909-yilda tug‘ilgan va butun umrini tibbiyotga, ayniqsa bolalar hayotini saqlab qolishga bag‘ishlagan. Apgar shuningdek, tibbiyotdagi ayollar uchun yo‘l ochgan yetakchi shaxs sifatida ham tanilgan.

1952-yilda u ishlab chiqqan Apgar testi chaqaloq tug‘ilgach 1 va 5 daqiqadan so‘ng uning umumiy holatini 5ta ko‘rsatkich asosida baholaydi:

A - Teri rangi (Appearance)

P - Yurak urishi (Pulse)

G - Refleks javobi (Grimace)

A - Harakat faolligi (Activity)

R - Nafas olish (Respiration)

Har bir ko‘rsatkich 0 dan 2 gacha ball bilan baholanadi, maksimal 10 ball olinadi. Yuqori ball sog‘lom chaqaloqni bildiradi, past ball esa zudlik bilan tibbiy yordam zarurligini ko‘rsatadi.

Apgar testi bugungi kungacha dunyo bo‘ylab barcha tug‘ruqxonalarida qo‘llanilib, millionlab chaqaloqlarning hayotini saqlab qolishga xizmat qilmoqda. Virjiniya Apgar 1974-yilda vafot etadi.

Do'stlaringizga ulashing va post ostida reaksiya qoldiring

wikiTarjima - Original tarjimalar
👍6🏆2
#fakt

▪️“Oltin Burgut” mukofoti (ruscha: Золотой Орёл) — bu Rossiya kinematografiyasidagi eng nufuzli milliy mukofotlardan biridir. U 2002-yilda Rossiya Kinematografiya san’ati va fanlari akademiyasi tomonidan ta’sis etilgan bo‘lib, har yili eng yaxshi filmlar, rejissyorlar, aktyor va aktrisalar, ssenariy mualliflari va seriallar taqdirlanadi.

Mukofot ko‘rinishi qanot yozgan oltin burgut haykarchasi bo‘lib, u Rossiyaning "Oskar"i sifatida tan olingan. “Oltin Burgut” mukofoti “Nika” mukofotiga muqobil tarzda yaratilgan va yildan-yilga kino sohasidagi yirik marosimlardan biriga aylangan.

Do'stlaringizga ulashing va post ostida reaksiya qoldiring

wikiTarjima - Original tarjimalar
🔥5👍2🏆2
​​▪️Hospis shifoxonasi

Hospis shifoxonasi — bu hayotining oxirgi bosqichida bo‘lgan, tuzalishi imkonsiz bemorlar uchun mo‘ljallangan maskan bo‘lib, u yerda asosiy maqsad — og‘riqlarni kamaytirish, ruhiy yengillik berish va qolgan umrni izzat bilan o‘tkazishga yordam berishdir.

Dunyodagi birinchi hospis 1967-yilda Londonda ochilgan bo‘lib, uni ingliz shifokori Sisili Sonders tashkil etgan. U bemorlarga nafaqat tibbiy, balki insoniy mehr bilan yondashish kerakligini targ‘ib qilgan. “Hospis” so‘zi esa lotincha “mehmon kutish joyi” degan ma’noni anglatadi — bu yer bemorlarni mehmondek izzat bilan kutib olish g‘oyasini bildiradi.

Hospislarda shifokorlar, hamshiralar, psixologlar va ijtimoiy xodimlar jamoasi bemorning ham jismoniy, ham ruhiy holatini yengillashtirishga xizmat qiladi. Ba’zan ular bemorning oxirgi orzularini amalga oshirishga harakat qilishadi. Masalan, yana bir bor sayohatga chiqish, sevimli joyini ko‘rish yoki yaqinlari bilan bayram qilish. Dunyoning ayrim hospislarida esa bemorlar uchun musiqachilar chiqish qiladi yoki hayvonlar bilan terapiya olib boriladi.

Bugungi kunda ko‘plab hospislar uyda xizmat ko‘rsatadigan mobil hospis sifatida ham faoliyat yuritadi.

Mashhur yozuvchi Chak Palanik ham hospis shifoxonasida davolangan va hospisdagi hayoti Jang klubi romaniga ham o'z tasirini ko'rsatgan.

Do'stlaringizga ulashing va post ostida reaksiya qoldiring

wikiTarjima - Original tarjimalar
🆒5👍1🥰1🏆1
#personaj

▪️Ugolino della Gherardesca – tarixdagi fojiali qahramon

Ugolino della Gherardesca (1210–1289) – Italiyadagi Piza shahzodaligida yashagan graf va siyosiy arbob bo‘lgan. U o‘z zamonasining ziddiyatli shaxslaridan biri sifatida tanilgan. Ugolino Ghibellinlar va Gvelflar o‘rtasidagi siyosiy kurashda faol ishtirok etgan va oxir-oqibat o‘z oilasi bilan birga xoinlikda ayblanib, Piza shahridagi Gradanella minorasiga qamab qo‘yilgan.

Ugolino haqida eng mashhur eslatma Dante Alighierining "Ilohiy komediya" asarida, ya’ni “Do‘zax” qismida uchraydi. Dante uni do‘zaxning eng past doirasida — xoinlar joylashgan bo‘limda, Arxibishop Ruggieri bilan birga muz ichida tasvirlaydi. Ugolino bu yerda ochlikdan bolalari bilan birga halok bo‘lganini aytadi.

Rivoyatlarga ko‘ra, Ugolino va uning to‘rt farzandi ochlikdan vafot etgan, bu esa uni O‘rta asrlar adabiyotidagi eng ta’sirli fojia qahramonlaridan biriga aylantirgan.

Do'stlaringizga ulashing va post ostida reaksiya qoldiring

wikiTarjima - Original tarjimalar
🔥4🏆2
#termincha

▪️Nuvorish — yangi boy, eski didsizlik

Nuvorish — yaqinda boyib ketgan, ammo boylik madaniyatiga ega bo‘lmagan odamga aytiladi. Bu atama fransuz tilidagi "nouveau riche" — “yangi boy” degan iboradan olingan. Ular ko‘pincha o‘z boyligini haddan tashqari ko‘z-ko‘z qiladi, qimmatbaho narsalarni maqtanib namoyish etadi, ammo nafislik va did yetishmaydi. Nuvorish so‘zi ko‘pincha tanqidiy yoki kinoyaviy ma’noda ishlatiladi.

Do'stlaringizga ulashing va post ostida reaksiya qoldiring


wikiTarjima - Original tarjimalar
🔥4🏆2
#fakt

Shvartsval’d o‘rmoni
(nem. Schwarzwald, ya’ni “Qora o‘rmon”) — Germaniyaning janubi-g‘arbidagi Baden-Vyurtemberg hududida joylashgan mashhur tog‘li o‘rmon. U zich archa va qarag‘ay daraxtlari bilan qoplangan bo‘lib, quyosh nurlari yerga zo‘rg‘a yetadi — shuning uchun "Qora o‘rmon" deb ataladi.

Maydoni taxminan 6,000 kv.km bo‘lib, eng baland nuqtasi Feldberg tog‘i (1,493 m). Bu hudud sayyohlar orasida piyoda yurish, tog‘ chang‘isi, spa dam olish joylari bilan mashhur. Shvartsval’d — afsonalar va Grimm ertaklariga ilhom bergan sirli joy hisoblanadi. Bu yerda mashhur yog‘ochdan yasalgan kukuruz soatlari ham yaratilgan.

Baden-Baden (kurort shahri) va Triberg (sharsharalari bilan tanilgan). Shvartsval’d — tabiat, tarix va madaniyat uyg‘unlashgan noyob maskan.

wikiTarjima - Original tarjimalar
🔥6👍2🏆1
▪️Klakyo‘rlar yoki klaka

Klakyo‘rlar (fransuzcha claqueur so‘zidan olingan) — spektakl, konsert yoki boshqa tomoshalarda olqishlash, kulish, yig‘lash yoki hushtak chalish orqali chiqishni ijobiy ko‘rsatishga xizmat qiluvchi yollanma tomoshabinlardir. Ular XIX asrda Fransiyada, ayniqsa Parij teatrlarida paydo bo‘lgan. O‘sha davr teatrlarida klakyo‘rlar maxsus guruhlarga bo‘linib, kimdir kulishga, boshqasi qarsak chalishga, yana boshqasi esa yolg‘ondan yig‘lashga mas’ul bo‘lgan.

Ularning vazifasi — sahnadagi chiqishni ommaga yoqqandek ko‘rsatib, aktyorlar yoki asarning muvaffaqiyatini ta’minlash edi. Klakyo‘rlar orqali spektakllar mashhurlikka erishgan, hatto ba’zida aktyorlar o‘zlarining shaxsiy klakyo‘rlarini yollashgan.

Zamonaviy davrda bu usul turli nomlar ostida — "yollanma auditoriya" yoki "professional tomoshabinlar" sifatida — televizion dasturlar, shoular va hatto siyosiy tadbirlarda ham uchraydi.

wikiTarjima - Original tarjimalar
👍5🏆1
Brinell shkalasi — metall va boshqa materiallar qattiqligini aniqlashda keng qo‘llaniladigan usul bo‘lib, uni 1900-yilda shved olimi Yohan August Brinell taklif qilgan. Bu usulda diametri odatda 10 mm bo‘lgan po‘lat yoki karbidli shar material yuzasiga 500 dan 3000 kgf gacha bosim bilan 10–15 soniya davomida bosiladi. So‘ng, hosil bo‘lgan izning diametri o‘lchanadi va Brinell qattiqlik soni (HB) maxsus formula orqali hisoblab chiqiladi.

Ushbu usul alyuminiy, guruch, po‘lat, qo‘rg‘oshin kabi yumshoq va o‘rta qattiq materiallar uchun qulay bo‘lib, ishlab chiqarish, metallshunoslik va mashinasozlikda keng qo‘llaniladi.

Brinell usulining afzalliklari — oddiyligi, aniqligi va katta yuzalarda qo‘llanilishi, kamchiligi esa qattiq va yupqa materiallar uchun mos emasligi va sirtga doimiy iz qoldirishi hisoblanadi. Ushbu metod bugungi kunda Rockwell va Vickers usullari bilan bir qatorda eng ishonchli qattiqlik o‘lchash tizimlaridan biri hisoblanadi.

Do'stlaringizga ulashing.

wikiTarjima - Original tarjimalar
👍2🔥1🥰1
▪️Katzenklavier

Katzenklavier (nemischa: "mushuk pianinosi") — 17-asrda taklif etilgan g‘ayrioddiy va dahshatli musiqa asbobi bo‘lib, mushuklarning nolasi orqali ohang yaratishni nazarda tutgan. Uni nemis faylasufi Athanasius Kircher tavsiflab bergan. Ushbu “asbob”da turli balandlikdagi tovushlar chiqaradigan mushuklar qator qilib joylashtirilgan, ularning dumiga igna sanchilsa, mushuklar og‘riqdan qichqiradi va bu tovushlar musiqa kabi eshitilishi kerak bo‘lgan.

Aslida bu asbob hech qachon amalda yaratilmagan, lekin o‘sha davrda ruhiy kasalliklarni “davolash” yoki shunchaki hukmdorlarni kuldirish uchun taklif etilgan bo‘lishi mumkin.

Bugungi kunda Katzenklavier insoniylik va axloqiy me'yorlar haqida chuqur savollarni o‘rtaga qo‘yuvchi tarixiy ibora sifatida eslanadi.

Do'stlaringizga ulashing va post ostida reaksiya qoldiring

wikiTarjima - Original tarjimalar
🆒6🏆1
​​▪️Sokushinbutsu

Sokushinbutsu
— tiriklayin Buddaga aylanish yo‘li
Sokushinbutsu (即身仏) — bu Yaponiyaning Shingon buddizmiga oid noyob diniy amaliyot bo‘lib, rohiblar o‘z tanalarini tiriklayin mumiyalash orqali Budda darajasiga erishishga intiladilar. So‘zma-so‘z tarjimada bu “tirik tanada Buddaga aylanish” degan ma’noni bildiradi.

Jarayon qanday amalga oshiriladi?

Rohiblar avvalo yillar davomida yog‘siz, oddiy o‘simlik parhezi tutib, tanani ichki yog‘lardan tozalashadi. So‘ng, urushi (zaharlovchi daraxt suvi) ichib, tanani bakteriyalar uchun yaroqsiz holga keltiradilar. Oxirida ular tor qabrga kirib, meditatsiya holatida vafot etadilar. Ular qo‘ng‘iroq yordamida tirik ekanini bildiradilar — tovush to‘xtasa, qabr muhrlanadi.

Bu amaliyot rohibning nafs va dunyoviy istaklardan to‘liq xalos bo‘lganini, ruhiy poklik darajasiga chiqqanini bildiradi. Sokushinbutsu amaliyoti IX asrda boshlangan va ayniqsa Yamagata viloyatida keng tarqalgan. Bugungi kunda Yaponiyada 20 dan ortiq sokushinbutsu mumiyalari saqlanmoqda.

Do'stlaringizga ulashing va post ostida reaksiya qoldiring

wikiTarjima - Original tarjimalar
⚡3🔥1🏆1
Escopetarra — bu “escopeta” (miltiq) va “guitarra” (gitara) so‘zlaridan tuzilgan atama bo‘lib, miltiqdan yasalgan gitara degan ma’noni anglatadi. Ushbu noodatiy musiqiy asbob 2003-yilda kolumbiyalik musiqachi va tinchlik faoli César López tomonidan yaratilgan. U bu g‘oyani Bogotadagi portlashdan so‘ng, qo‘lida qurol ushlagan askar bilan yonma-yon turgan musiqachini ko‘rib ilhom olgan.

Birinchi escopetarra AK-47 avtomatidan yasalgan va u janglardan qaytgan sobiq askar qurolini topshirgach, qurolni ijod vositasiga aylantirish g‘oyasi bilan yaratilgan. Escopetarra urush va zo‘ravonlik qurolini san’at va tinchlik ramziga aylantirish orqali kuchli ijtimoiy va madaniy xabar yetkazadi.

Ushbu gitara Kolumbiyada va boshqa mamlakatlarda tinchlik konsertlari, ko‘rgazmalar va xalqaro tadbirlarda namoyish qilinadi. Ba'zilari Dalay Lama, BMT va mashhur musiqachilar, jumladan Fito Páez kabi shaxslarga sovg‘a qilingan.

..... terrositlarga jo'natib qo'yamiza)

wikiTarjima - Original tarjimalar
🔥7🏆1
▪️Tomas Melori

Tomas Melori (taxminan 1415–1471) ingliz ritsari va yozuvchisi bo‘lib, u Qirol Artur va uning dumaloq stolidagi ritsarlari haqidagi eng mashhur asarlardan biri — “Le Morte d’Arthur” (“Artur o‘limi”)ni yozgan. Bu asar o‘rta asr ritsarlik adabiyotining durdonasi sanaladi.

Melori bu asarni ehtimol qamoqda yozgan va unda fransuz ritsarlik romanlaridan ilhom olgan holda Qirol Arturning hayoti, uning qilichi Excalibur, sehrgar Merlin, Lancelot va qirolicha Guineverening muhabbati, Muqaddas Graalni izlash, va oxirida Arturning o‘limi kabi afsonaviy voqealarni bir butun hikoya sifatida jamlagan.

Asar 1485-yilda William Caxton tomonidan nashr etilgan va o‘shandan beri Qirol Artur haqidagi eng mashhur va to‘liq versiyalardan biri hisoblanadi. U ingliz tilida Qirol Artur haqidagi afsonalarni proza shaklida yozgan birinchi mualliflardan bo‘lib, uning ta’siri adabiyot, san’at va hatto zamonaviy filmlargacha yetib kelgan.

Do'stlaringizga ulashing.

wikiTarjima - Original tarjimalar
👍3🏆1