G'alati mamlakat va g'alati tizimlar bilan birga yashaymiz)
1. Sen arizani shundoq ham imzo o'rnini bosuvchi tizimlar bilan qoldiryapsan (harholda bunga doir qonunlar ham bor)
2. Bu ishni elektron amalga oshiryapsan, qanaqa ish vaqti?
O'zbekiston qonunchiligida aslida bunday holatlar uchun juda yaxshi yechimlar keltirilgan. Elektron tizimlar haqidagi qonunlar tasdiqlanganiga 10 yildan oshgan allaqachon. Elektron imzo, elektron murojaatlar haqida ham xuddi shunday. Elektron hujjat tarzida yuborilgan so'rov qog'oz shaklida yuborilgan so'rovga ham tenglashtirilgan. Fuqarolik protsessual kodeksi va sud ishlarini yuritish toʻgʻrisidagi kodekslarda ham bunga doir moddalar va ularning bandlari yetarlicha (ish vaqti masalasida ham).
Yana bir qiziq holat, senga to'lovni elektron shaklda qildirishadi, uni bekor qilishga, qaytarish yoki boshqa joyga yo'naltirishga yana arizalar bilan bosishing kerak. Aynan shu elektron to'lov tizimlarida allaqachon to'lovni bekor qilish imkoniyatlari bo'lgan apilar bo'lsa ham.
Alyo Oliy Suddagilar...
Ba'zan tabib deb borganingni o'zi bemor bo'lib chiqadi.
P.S: Yana bir holat, qonunga asosan fuqarolar ham bunday tizimlarni xizmat ko'rsatish sifatini baholashda va takomillashtirish yuzasidan takliflar berishga haqli.
1. Sen arizani shundoq ham imzo o'rnini bosuvchi tizimlar bilan qoldiryapsan (harholda bunga doir qonunlar ham bor)
2. Bu ishni elektron amalga oshiryapsan, qanaqa ish vaqti?
O'zbekiston qonunchiligida aslida bunday holatlar uchun juda yaxshi yechimlar keltirilgan. Elektron tizimlar haqidagi qonunlar tasdiqlanganiga 10 yildan oshgan allaqachon. Elektron imzo, elektron murojaatlar haqida ham xuddi shunday. Elektron hujjat tarzida yuborilgan so'rov qog'oz shaklida yuborilgan so'rovga ham tenglashtirilgan. Fuqarolik protsessual kodeksi va sud ishlarini yuritish toʻgʻrisidagi kodekslarda ham bunga doir moddalar va ularning bandlari yetarlicha (ish vaqti masalasida ham).
Yana bir qiziq holat, senga to'lovni elektron shaklda qildirishadi, uni bekor qilishga, qaytarish yoki boshqa joyga yo'naltirishga yana arizalar bilan bosishing kerak. Aynan shu elektron to'lov tizimlarida allaqachon to'lovni bekor qilish imkoniyatlari bo'lgan apilar bo'lsa ham.
Alyo Oliy Suddagilar...
Ba'zan tabib deb borganingni o'zi bemor bo'lib chiqadi.
P.S: Yana bir holat, qonunga asosan fuqarolar ham bunday tizimlarni xizmat ko'rsatish sifatini baholashda va takomillashtirish yuzasidan takliflar berishga haqli.
😁57🔥15❤10👍6🤔1
Yetim dasturchi kundaligi
G'alati mamlakat va g'alati tizimlar bilan birga yashaymiz) 1. Sen arizani shundoq ham imzo o'rnini bosuvchi tizimlar bilan qoldiryapsan (harholda bunga doir qonunlar ham bor) 2. Bu ishni elektron amalga oshiryapsan, qanaqa ish vaqti? O'zbekiston qonunchiligida…
Ishni atmen degan xodim kundaligini topvoldim))
Xullas birad "O‘zbekiston Respublikasi Odil sudlov akademiyasining
2025/2026 o‘quv yili uchun kasbiy qayta tayyorlash kurslariga
qabul qilish bo‘yicha o‘tkazilgan " suhbat natijalarida 8.8 ball olgan ekan. Baholash mezoni adashmasam 20 ballik darajagacha.
Men esa arizani ish vaqtida topshirganman. Bu xodimni ish ko'nikmasi va bilimlari haqida qiziqib ko'rilsa bo'larkan menimcha.
P.S: Qayerdan olding deb qiziqilmasin
Xullas birad "O‘zbekiston Respublikasi Odil sudlov akademiyasining
2025/2026 o‘quv yili uchun kasbiy qayta tayyorlash kurslariga
qabul qilish bo‘yicha o‘tkazilgan " suhbat natijalarida 8.8 ball olgan ekan. Baholash mezoni adashmasam 20 ballik darajagacha.
Men esa arizani ish vaqtida topshirganman. Bu xodimni ish ko'nikmasi va bilimlari haqida qiziqib ko'rilsa bo'larkan menimcha.
P.S: Qayerdan olding deb qiziqilmasin
😁98❤9🔥5👍2😢1
Menimcha datalarni hack qilib olishmagan, o'zimizning tizimlar ochib qoldirgan joylardan parsing qilib olishgan 😂
Quyida yana 4 ta sayt ro'yxati. Konistitutsiya va shaxsga doir ma'lumotlarni tarqatishga zid holatda O'zbekiston Respublikasi fuqarolarining sha'ni va qadr-qimmati daxlsizligini buzishga olib keladigan nuqtalar. Sudning ochiq ma'lumotlar portalida santa barbara bo'lib yotipti hammayoq. Portaldagi ma'lumotlarni Ahad Qayumga berilsa kino qilsa bo'ladi. Eng qizig'i shu portalning o'zida JShShIR bilsangiz istalgan odamning to'liq shaxsiy ma'lumotlarini ham parsing qilib olishingiz mumkin (ha to'liq ma'lumot, uyi, qayerda yashashi, qachon qayerda tug'ilgani kim ekani).
https://mib.uz/wanted
https://mib.uz/aliment_not_pay
https://public.sud.uz/
https://jadval2.sud.uz/
Qonunda da sudlar va boshqa byurolar ochiq bo'lsin deyilgan. Lekin butun bir ishni internetga ob chiqish darajasida emas.
Shunda bu sirlarni oshkor qilgan shaxslar ham Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 46 (1,2 ham)-moddasiga asosan javobgar bo'lisharmikan?! Jinoyat kodeksida ham bu holatga tegishli moddalar bor.
P.S: Ch***voringlar....
Quyida yana 4 ta sayt ro'yxati. Konistitutsiya va shaxsga doir ma'lumotlarni tarqatishga zid holatda O'zbekiston Respublikasi fuqarolarining sha'ni va qadr-qimmati daxlsizligini buzishga olib keladigan nuqtalar. Sudning ochiq ma'lumotlar portalida santa barbara bo'lib yotipti hammayoq. Portaldagi ma'lumotlarni Ahad Qayumga berilsa kino qilsa bo'ladi. Eng qizig'i shu portalning o'zida JShShIR bilsangiz istalgan odamning to'liq shaxsiy ma'lumotlarini ham parsing qilib olishingiz mumkin (ha to'liq ma'lumot, uyi, qayerda yashashi, qachon qayerda tug'ilgani kim ekani).
https://mib.uz/wanted
https://mib.uz/aliment_not_pay
https://public.sud.uz/
https://jadval2.sud.uz/
Qonunda da sudlar va boshqa byurolar ochiq bo'lsin deyilgan. Lekin butun bir ishni internetga ob chiqish darajasida emas.
Shunda bu sirlarni oshkor qilgan shaxslar ham Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 46 (1,2 ham)-moddasiga asosan javobgar bo'lisharmikan?! Jinoyat kodeksida ham bu holatga tegishli moddalar bor.
P.S: Ch***voringlar....
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
😁59❤7🔥5👍4🤔1
Endi yana bir holatni sinab ko'ramiz. Aynan shu portallardan foydalanib 15 million tarqalgan ma'lumotlardan sample qilib bergan shaxslarni ma'lumotlarini yanada chuqurroq chiqarib ko'ramiz.
Bu jarayon uchun nonni olamiz, chocotellanni surta... Eee uzr reklama bilan adashib ketdim (buyerda sizning reklamangiz bo'lishi mumkin edi).
Xullas pinfl raqamini olamiz va tizim doirasida qidiruvga beramiz va shaxsning har qanday chuqur ma'lumotlarini qo'l ostimizda paydo bo'ladi. Hech qanday login va smslarsiz skachat qilib olishingiz ham mumkin....
Qo'limizda uning barcha shaxsiy ma'lumotlari, rasm, millat, hattoki uy manzili, kadastr raqami, amalda qayerda ekanligigacha kelib chiqadi.
Bu jarayon uchun nonni olamiz, chocotellanni surta... Eee uzr reklama bilan adashib ketdim (buyerda sizning reklamangiz bo'lishi mumkin edi).
Xullas pinfl raqamini olamiz va tizim doirasida qidiruvga beramiz va shaxsning har qanday chuqur ma'lumotlarini qo'l ostimizda paydo bo'ladi. Hech qanday login va smslarsiz skachat qilib olishingiz ham mumkin....
Qo'limizda uning barcha shaxsiy ma'lumotlari, rasm, millat, hattoki uy manzili, kadastr raqami, amalda qayerda ekanligigacha kelib chiqadi.
😁75👍7🔥6❤3
Yetim dasturchi kundaligi
Endi yana bir holatni sinab ko'ramiz. Aynan shu portallardan foydalanib 15 million tarqalgan ma'lumotlardan sample qilib bergan shaxslarni ma'lumotlarini yanada chuqurroq chiqarib ko'ramiz. Bu jarayon uchun nonni olamiz, chocotellanni surta... Eee uzr reklama…
Agar pinfl raqam bo'lmasa qo'shimcha ma'lumotlar bilanam umuman boshqa yana biri tizimdan ham shaxsiy ma'lumotlarni sug'urib chiqarsangiz bo'ladi. Bunda ham hech qanday api kalitlar yoki boshqa avtorizatsiya ma'lumotlari kerak emas.
P.S: Afsuski bunday tizimlarning son sanog'i yo'q. Shunchaki bitta no name xakerning forumdagi posti orqasidan skandal ko'tarildi xolos. Aslida teshik tog'ora bo'lib yotgan tizimlar har qadamda bor. Menimcha 15 million holat ham aslida shunday zanjir reaksiyasidan kelib chiqqan bo'lishi mumkin. Bir tizimga kirgan, undan keyin ikkinchisi, uchinchisida esa shell chiqqan bo'lsa ichki tarmoqda o'ralashib yuraveradi bemalol.
P.S: Afsuski bunday tizimlarning son sanog'i yo'q. Shunchaki bitta no name xakerning forumdagi posti orqasidan skandal ko'tarildi xolos. Aslida teshik tog'ora bo'lib yotgan tizimlar har qadamda bor. Menimcha 15 million holat ham aslida shunday zanjir reaksiyasidan kelib chiqqan bo'lishi mumkin. Bir tizimga kirgan, undan keyin ikkinchisi, uchinchisida esa shell chiqqan bo'lsa ichki tarmoqda o'ralashib yuraveradi bemalol.
🔥26👍8❤3
Yetim dasturchi kundaligi
Agar pinfl raqam bo'lmasa qo'shimcha ma'lumotlar bilanam umuman boshqa yana biri tizimdan ham shaxsiy ma'lumotlarni sug'urib chiqarsangiz bo'ladi. Bunda ham hech qanday api kalitlar yoki boshqa avtorizatsiya ma'lumotlari kerak emas. P.S: Afsuski bunday tizimlarning…
Yoki yana umuman boshqa tizim. Pasport uchun tushgan rasmidan uyalayotganlarni ko'rish imkonini yaratib beradigan...
🔥26😁9😢4👍3
Yetim dasturchi kundaligi
Ishni atmen degan xodim kundaligini topvoldim)) Xullas birad "O‘zbekiston Respublikasi Odil sudlov akademiyasining 2025/2026 o‘quv yili uchun kasbiy qayta tayyorlash kurslariga qabul qilish bo‘yicha o‘tkazilgan " suhbat natijalarida 8.8 ball olgan ekan. Baholash…
Bu akada yoki tizimlarda meni shaxsiy adovatim yo'q, ammo tizimlarni bu ishi va akani bilimini ham oqlamayman. Olgan balini ko'rmasimdan oldin bilim darajasi ma'lum bo'lgan edi. Aka haqidagi infolarni ham shunchaki OSINT orqali aniqladim xolos (aynan shu aka qaraganini esa shu teshik to'g'ora tizimni o'zi aytib berdi). Sudni o'zi fignya butun akademiyani ma'lumotlari ham internetda osilib yotipti. Nimani qayerdan qanday qidirishni bilsangiz bo'ldi...
Muammo boshqa nuqtada. Sud eshigigacha borgan odamning ishi boshqa joyda bitmagan yoki bitmaydigan bo'ladi aslida. Ming marta o'ylab xulosa chiqarib, bir dunyo hujjatni qilib topshirsayu aka ish vaqti deb tursa, o'zbekistonda o'rtacha oylik miqdoriga yaqin pulni elektron to'lasangu asosiy maqsading qolib uni orqasidan yana arizalar bilan yugurib yursang, har qanday odamning asabi buziladi.
Bugun oddiy foydalanuvchi oddiy OSINT bilan sud qaroridan, MIB ro‘yxatidan, bir-ikki davlat portalidan hech qanday login, API kalit, SMS-kodsiz boshqa bir odamning to‘liq shaxsiy ma’lumotlari, yashash manzili, oilaviy ahvoli, mol-mulki, kadastr raqami, hattoki ba’zi tibbiy yoki nozik holatlarini ham yuklab olishi mumkin. Bu axborotlar keyin esa shantaj, firibgarlik, doxxing, ijtimoiy bosim uchun ishlatiladi va ishlatilmayapti, deb hech kim kafolat berolmaydi. Kamiga ba'zi xodimlarning o'ziga ham garantiya yo'q.
Men qonun yoki kodekslardan gapirmayman. To'g'risi bunday ishdagilarni 90% qismi hattoki ma'muriy kodeksdanam xabardor emas. Shu kodeksni o'qib chiqishim kerakda bir degan uchastkavoy gapini eshitib vaxuye degan edim. Hali senmi meni huquqimni himoya qiladigan deb...
To'g'risini aytaman men oxirgi bir yilda huquqni muxofaza qilish va yana bir ikki tashkilotlardan zayebalim chiqqan odamman. Ularning noqonuniy harakatlari, bahslashsang moddasini ham topolmay, “siz noto‘g‘ri tushungan ekansiz” deyishlari, har kuni asabingga o'ynashi odamni yeb bitiradi. Kamiga umid qilib dodingni qoziga aytishga borsang, qozining o‘zi zolim bo'lib chiqayotgan bo'lsachi?! Birortasiga yomon muomila qilmaysan, odamga o'xshab kelishishga urinasan ammo ishtoningni yechib itarishga harakat qilaverishadi.
Muammo buyerda faqat ish vaqti ham emas, yana boshqa sababar ko'rsatilgan, bu holatdayam protsessual kodekslar buzilgan va ularga amal qilinmagan. Mavjud tizimlarni esa rasvosi chiqib yotipti.
Agar vaziyatga real qarasak O'zbekistondagi qonunlar judayam aniq va chiroyli yozilgan. Men ko'plarini alohida e'tirofda hurmat qilaman. Masalan elektron portallar va hujjatlar haqidagi qonunni o'ziyam juda chiroyli qilib yozilgan. Boshqa qonunlar va kodekslardayam mayli odam ovora bo'lmasin deb asosiy tushunchalarda yana alohida kiritilib ketilgan. Ammo uni ijro etuvchilarning juda katta qismi o'qib ko'rmagan, xabardor emas.
Yuqoridagi kabi ochiq infolar sabab esa ahvol hech qachon yaxshilanmaydi. Gyotening jazolashga qodir bo‘lmagan hakam oxir-oqibatda jinoyatga sherik bo‘ladi fikri haqiqatligicha qolib ketaveradi.
Muammo boshqa nuqtada. Sud eshigigacha borgan odamning ishi boshqa joyda bitmagan yoki bitmaydigan bo'ladi aslida. Ming marta o'ylab xulosa chiqarib, bir dunyo hujjatni qilib topshirsayu aka ish vaqti deb tursa, o'zbekistonda o'rtacha oylik miqdoriga yaqin pulni elektron to'lasangu asosiy maqsading qolib uni orqasidan yana arizalar bilan yugurib yursang, har qanday odamning asabi buziladi.
Bugun oddiy foydalanuvchi oddiy OSINT bilan sud qaroridan, MIB ro‘yxatidan, bir-ikki davlat portalidan hech qanday login, API kalit, SMS-kodsiz boshqa bir odamning to‘liq shaxsiy ma’lumotlari, yashash manzili, oilaviy ahvoli, mol-mulki, kadastr raqami, hattoki ba’zi tibbiy yoki nozik holatlarini ham yuklab olishi mumkin. Bu axborotlar keyin esa shantaj, firibgarlik, doxxing, ijtimoiy bosim uchun ishlatiladi va ishlatilmayapti, deb hech kim kafolat berolmaydi. Kamiga ba'zi xodimlarning o'ziga ham garantiya yo'q.
Men qonun yoki kodekslardan gapirmayman. To'g'risi bunday ishdagilarni 90% qismi hattoki ma'muriy kodeksdanam xabardor emas. Shu kodeksni o'qib chiqishim kerakda bir degan uchastkavoy gapini eshitib vaxuye degan edim. Hali senmi meni huquqimni himoya qiladigan deb...
To'g'risini aytaman men oxirgi bir yilda huquqni muxofaza qilish va yana bir ikki tashkilotlardan zayebalim chiqqan odamman. Ularning noqonuniy harakatlari, bahslashsang moddasini ham topolmay, “siz noto‘g‘ri tushungan ekansiz” deyishlari, har kuni asabingga o'ynashi odamni yeb bitiradi. Kamiga umid qilib dodingni qoziga aytishga borsang, qozining o‘zi zolim bo'lib chiqayotgan bo'lsachi?! Birortasiga yomon muomila qilmaysan, odamga o'xshab kelishishga urinasan ammo ishtoningni yechib itarishga harakat qilaverishadi.
Muammo buyerda faqat ish vaqti ham emas, yana boshqa sababar ko'rsatilgan, bu holatdayam protsessual kodekslar buzilgan va ularga amal qilinmagan. Mavjud tizimlarni esa rasvosi chiqib yotipti.
Agar vaziyatga real qarasak O'zbekistondagi qonunlar judayam aniq va chiroyli yozilgan. Men ko'plarini alohida e'tirofda hurmat qilaman. Masalan elektron portallar va hujjatlar haqidagi qonunni o'ziyam juda chiroyli qilib yozilgan. Boshqa qonunlar va kodekslardayam mayli odam ovora bo'lmasin deb asosiy tushunchalarda yana alohida kiritilib ketilgan. Ammo uni ijro etuvchilarning juda katta qismi o'qib ko'rmagan, xabardor emas.
Yuqoridagi kabi ochiq infolar sabab esa ahvol hech qachon yaxshilanmaydi. Gyotening jazolashga qodir bo‘lmagan hakam oxir-oqibatda jinoyatga sherik bo‘ladi fikri haqiqatligicha qolib ketaveradi.
7👍37❤15🔥8
Yetim dasturchi kundaligi
Endi yana bir holatni sinab ko'ramiz. Aynan shu portallardan foydalanib 15 million tarqalgan ma'lumotlardan sample qilib bergan shaxslarni ma'lumotlarini yanada chuqurroq chiqarib ko'ramiz. Bu jarayon uchun nonni olamiz, chocotellanni surta... Eee uzr reklama…
Bu darajada ochiq info berish inson huquqlariga qanchalik mos? Xoh u iplos bo'lsin xoh boshqa. Mabodo hali aybi isbotlanmagan bo'lsachi? Hech qaysi joyda hali aybi to'liq isbotlanmagan odamni bu tartibda e'lon qilib bo'lmaydi.
Bemalol ochiq datalar ichida kimni narkomanligi, kimnidir pedofilligini ko'rsatib turishipti. Ammo uning yaqinlarichi? Bu jamiyat uning atrofidagilarni yeb yuboradi.
https://jadval2.sud.uz/jib/jib/jib-jadval.html?
Bemalol ochiq datalar ichida kimni narkomanligi, kimnidir pedofilligini ko'rsatib turishipti. Ammo uning yaqinlarichi? Bu jamiyat uning atrofidagilarni yeb yuboradi.
https://jadval2.sud.uz/jib/jib/jib-jadval.html?
1👍30😢10❤4
Yetim dasturchi kundaligi
Bu darajada ochiq info berish inson huquqlariga qanchalik mos? Xoh u iplos bo'lsin xoh boshqa. Mabodo hali aybi isbotlanmagan bo'lsachi? Hech qaysi joyda hali aybi to'liq isbotlanmagan odamni bu tartibda e'lon qilib bo'lmaydi. Bemalol ochiq datalar ichida…
Sud ochiq bo'lishi kerak deyotganlar bir narsani unutmanglar.
Tasavvur qiling sizni odam o'ldirganlikda tuhmat bilan sudlashyapti. Tizim esa allaqachon sizni qotil deb e'lon qilgan. Siz oqlansagiz ham sizning orqangizdagi izlar qotil nomida qoladi buni unutmang. Tanangizda his qilmaysizmi yengil baho bermang.
Buni yuridik nomi: aybsizlik prezumpsiyasini buzish.
Shuningdek sudlar ochiqligi haqida qonun bor, ammo uyerda shaxsizlantirish yoki tomonlar roziligi asosida deyilgan. Eshmat qumg'ontepa mahallasida bittasini pichaqlab qo'ydi deb ochiq aytishni emas. Bittasi bittasini bir joyda mashnaqa qildi deb aytilishi kerak.
Aybdorni ham doim hamma oldida aybdor deb ko'rsatish tarbiyaviy jihatdanam to'g'ri emas. Yomonni yomon deyaverib undan yaxshi bo'lishi kutilmaydi. Nima qilsamam yaxshi nom olmayman maqomda harakat qilishni boshlaydi keyin.
Va yana bir holat qonunni buzayotganlarni o'zida keyin huquqingizni ham talab qilmang, shuyerni o'zida siz tizimni buzayotgan bir ishtirokchiga aylanib qolasiz.
Tasavvur qiling sizni odam o'ldirganlikda tuhmat bilan sudlashyapti. Tizim esa allaqachon sizni qotil deb e'lon qilgan. Siz oqlansagiz ham sizning orqangizdagi izlar qotil nomida qoladi buni unutmang. Tanangizda his qilmaysizmi yengil baho bermang.
Buni yuridik nomi: aybsizlik prezumpsiyasini buzish.
Shuningdek sudlar ochiqligi haqida qonun bor, ammo uyerda shaxsizlantirish yoki tomonlar roziligi asosida deyilgan. Eshmat qumg'ontepa mahallasida bittasini pichaqlab qo'ydi deb ochiq aytishni emas. Bittasi bittasini bir joyda mashnaqa qildi deb aytilishi kerak.
Aybdorni ham doim hamma oldida aybdor deb ko'rsatish tarbiyaviy jihatdanam to'g'ri emas. Yomonni yomon deyaverib undan yaxshi bo'lishi kutilmaydi. Nima qilsamam yaxshi nom olmayman maqomda harakat qilishni boshlaydi keyin.
Va yana bir holat qonunni buzayotganlarni o'zida keyin huquqingizni ham talab qilmang, shuyerni o'zida siz tizimni buzayotgan bir ishtirokchiga aylanib qolasiz.
2👍74❤30🔥12
Qanday qilib motherboard imkoniyatlaridan maksimum foydalanish mumkin?
Xullas bir joyda relelarni boshqarish uchun MCUni rs232 bilan main boardga ulab ishlatishga to'g'ri kelib qoldi. Ya'ni serial orqali MCUga buyruq yuboriladi va u kerakli relayni yoqib beradi. Asosiy bosh og'riq buyerda usb ttl va MCU kerak bo'lishi. Senda butun boshli operatsion tizim va kompyuter bor ammo MCU bilan o'ynashib o'tirishing kerak. Shuningdek hardware ishlab chiqish tomondan ham bu qo'shimcha xarajatlar keltirib chiqaradi.
Eng maqul yo'l, old school portlardan maqsadli foydalanish. LPT (Paralel port yoki printer porti) hozirda absolut ishlatilmay qo'yilgan, bunaqasini tekstil sexida ko'rmasangiz nima ekanini bilmay ketishingiz ham mumkin.
Paralel portda bir nechta sim orqali bir vaqtning o‘zida bir nechta bit uzatiladi. Ya'ni data, status va control linelar mavjud. Bu degani siz odatiy mother boardda 5 ta input va 11 ta gpioga o'xshash outputga ega bo'lishingiz mumkin.
Misol:
Qadim-qadim zamonlarda printerlar shu orqali ishlagan, data orqali kerakli info yuborilgan, status orqali esa printer bandman, chop ettim, jarayonda yoki boshqa shunga o'xshash ma'lumotlarni uzatgan. Demakki aynan shu nuqtani bypas qilish ham mumkin. Odatda LPT orqali ishlaydigan CNC machinelarda bu ish qilinadi ham.
LPT ko'p hollarda
Tasavur qilaylik tugma bosilganda relayni yoqishimiz kerak. Bunda ACK# (Hashtagga qarab input logikasi farq qiladi) push buttoni aniqlash uchun, PRND0 esa relayga buyruq yuborishga ishlab beradi. Jarayonni linuxdagi
Yuqoridagi example asosida kerakli modullarni ulab ACK# ni groundga ulasak relay ishlashni boshlaydi.
P.S: Asosiysi bir narsani unutmang: LPT bu motherboardni bir qismi shu sababli unda to'g'ridan to'g'ri tajriba qilish xavfli. Kattaroq load berishda, yoki inputlarda ehtiyot bo'lish kerak. Signallar uchun ishlash shunda ham optopara yoki bias bilan bu ishni qilgan maqul.
@yetimdasturchi
Xullas bir joyda relelarni boshqarish uchun MCUni rs232 bilan main boardga ulab ishlatishga to'g'ri kelib qoldi. Ya'ni serial orqali MCUga buyruq yuboriladi va u kerakli relayni yoqib beradi. Asosiy bosh og'riq buyerda usb ttl va MCU kerak bo'lishi. Senda butun boshli operatsion tizim va kompyuter bor ammo MCU bilan o'ynashib o'tirishing kerak. Shuningdek hardware ishlab chiqish tomondan ham bu qo'shimcha xarajatlar keltirib chiqaradi.
Eng maqul yo'l, old school portlardan maqsadli foydalanish. LPT (Paralel port yoki printer porti) hozirda absolut ishlatilmay qo'yilgan, bunaqasini tekstil sexida ko'rmasangiz nima ekanini bilmay ketishingiz ham mumkin.
Paralel portda bir nechta sim orqali bir vaqtning o‘zida bir nechta bit uzatiladi. Ya'ni data, status va control linelar mavjud. Bu degani siz odatiy mother boardda 5 ta input va 11 ta gpioga o'xshash outputga ega bo'lishingiz mumkin.
Misol:
PRND0..PRND7 -> data output
ACK#, BUSY, PE, SLCT, ERR# -> status input
SLIN#, INIT#, AFD# -> control
Qadim-qadim zamonlarda printerlar shu orqali ishlagan, data orqali kerakli info yuborilgan, status orqali esa printer bandman, chop ettim, jarayonda yoki boshqa shunga o'xshash ma'lumotlarni uzatgan. Demakki aynan shu nuqtani bypas qilish ham mumkin. Odatda LPT orqali ishlaydigan CNC machinelarda bu ish qilinadi ham.
LPT ko'p hollarda
0x378, 0x278, 0x3BC i/o manzillarida topiladi yoki linuxda /dev/parportX bilan ishlash ham mumkin. Boshqaruv esa base addressga bitlar qo'shilishi orqali davom etadi. Tasavur qilaylik tugma bosilganda relayni yoqishimiz kerak. Bunda ACK# (Hashtagga qarab input logikasi farq qiladi) push buttoni aniqlash uchun, PRND0 esa relayga buyruq yuborishga ishlab beradi. Jarayonni linuxdagi
<sys/io.h> ga tayanib inb() va outb() funksiyalari bilan boshqarishimiz mumkin (windowsda boshqacharoq).unsigned short base = 0x378;
unsigned char status = inb(base + 1);
if (status & 0x40) {
outb(0x00, base + 0);
} else {
outb(0x01, base + 0);
}
Yuqoridagi example asosida kerakli modullarni ulab ACK# ni groundga ulasak relay ishlashni boshlaydi.
P.S: Asosiysi bir narsani unutmang: LPT bu motherboardni bir qismi shu sababli unda to'g'ridan to'g'ri tajriba qilish xavfli. Kattaroq load berishda, yoki inputlarda ehtiyot bo'lish kerak. Signallar uchun ishlash shunda ham optopara yoki bias bilan bu ishni qilgan maqul.
@yetimdasturchi
2👍34❤21🔥5😁3🤔2🐳1