🌐🌐🌐 Әлемдегі жаңалықтар қысқаша:

🇺🇸 💵 АҚШ қор нарықтары бейсенбіде түсіп, Nasdaq индексі 4,3%, ал S&P 500 3,5%-ға төмендеді.

Сонымен қатар, АҚШ-та жылдық инфляция деңгейі наурыз айында 2,4%-ға дейін түсті, бұл экономистердің күткенінен (2,6%) және ақпан айындағы көрсеткіштен (2,8%) төмен. Деректер Дональд Трамптың Қытаймен сауда соғысы басталғанға дейін жиналған, бұл бағаға әлдеқайда күшті әсер етуі мүмкін.

🇺🇸 🇺🇦 FT жазуынша, АҚШ-тың Украинадағы елшісі Трамп әкімшілігімен саяси келіспеушіліктері себепті қызметінен кетті.

Басқа деректерге сәйкес, Бриджит Бринк АҚШ президентінің командасының «ұлғайып келе жатқан қысымына» ұшыраған. Олар оның Киевке қатысты жаңа бағытты қолдауға дайындығына күмәнданады.

Бринк Байден кезінде Ресейді белсенді түрде сынап, Трамптың іс жүзінде қызметіне кіріскеннен кейін Мәскеуді конфликтте айыптауды тоқтатқаны атап өтілді.

🇪🇺 Еуропа Одағы БАӘ-мен «заманауи және амбициялы» еркін сауда келісімі бойынша келіссөздер жүргізіп жатқанын мәлімдеді.

Бұрын блок АҚШ-қа қарсы кедендік баждарды 90 күнге тоқтатқан болатын, себебі Трамп сәрсенбіде көптеген елдерге баждарды уақытша бекітті.

Еуропа болат пен алюминийге 25%-дық баждарға жауап ретінде АҚШ тауарларына шамамен 21 млрд еуро (23 млрд доллар) мөлшерінде жинақтар енгізді. Сонымен бірге Қытайдың АҚШ-қа қарсы кедендік шаралары күшіне енді.

🇹🇿 Танзания соты оппозиция көшбасшысы Тунду Лиссуға қазан айында өтетін сайлау алдында мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айып тағылды.

Бұл айып үшін ең ауыр жаза — өлім жазасы қарастырылған.

Лиссу 9 сәуірде сайлау реформаларын қолдау митингісінде қамауға алынды. Ол 2020 жылы Chadema партиясынан президенттікке үміткер болған кезде өлтірілуден құтылған болатын.

ℹ️ Prada Versace-ні (тағы бір италияндық люкс бренді) €1,25 млрд ($1,4 млрд) төлеп сатып алады.

Versace-нің қазіргі иесі — Capri Holdings 2019 жылы компания үшін $2,1 млрд төлеген, бірақ ол қиындықтарға тап болды. Versacенің сатылымы 2024 жылдың соңғы тоқсанында жылдық негізде 15%-ға түсті. Prada Трамптың баж туралы жариялауынан кейін қор нарықтарының құлдырауына байланысты елеулі жеңілдікке қол жеткізген.

🇮🇱 🇹🇷 Израиль Сириядағы қарулы күштер арасында «аймақтық тұрақтылықты сақтау» мақсатында Түркиямен бұл аптада келіссөздер бастағанын растады. Екі жақ жақында бір-бірін жанама соғыс қозғауда айыптаған болатын.

Түркия да келіссөздерді растады. Жаңа Сирия президенті Ахмед әл-Шараа (Режep Тайип Ердоған қолдайтын уақытша үкімет басшысы) бейсенбіде Түркияға сапарын бастайды.

⚡️⚡️⚡️Президент Тоқаев Шымкентте: кейбіреулер сынап жатқанда, билік Қазақстанның жарқын болашағын құрып жатыр!

Бүгін Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев жұмыс сапарымен Шымкент қаласына келіп, қаланың қарқынды дамуын өз көзімен көрді.

«Диван сарапшылары» күмән таратқан кезде, нақты істер көзге көрініп тұр:

✈️ Жеке инвестиция есебінен 24 миллиард теңгеге салынған заманауи әуежай – бұл халықаралық хаб, рейстер санын 3,5 есеге арттырады! Енді Шымкент тек Қазақстанның ғана емес, Еуропа мен Азияның да әуе қақпасына айналмақ.

🚛 Almaar Logistics инновациялық логистикалық орталығы – 14,8 миллиард теңге жеке инвестициямен салынған, 24 000 м² жоғары технологиялық қойма. Бұл жай ғана нысан емес – бұл Қазақстанды сауданың жаңа деңгейіне көтеретін «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» жаһандық дәлізінің бір бөлігі.

🌱 Барлығы 50 өңдеу кәсіпорны тек 2024 жылдың өзінде 168,5 миллиард теңгенің өнімін шығарды. Жақын арада оларға қосылатындар:

🇹🇷 Түркиялық жылыжай кешені – 650 миллион АҚШ долларына
🇵🇱 Польшалық Fabe Polska кәсіпорны – 136 миллион АҚШ долларына
🥤 Coca-Cola-ның жаңа зауыты – толық автоматтандырылған өндіріс, жылына 283 миллион литр сусын шығарады және жаңа жұмыс орындарын ашты.

Міне, бос сөздің емес – нақты жұмыстың үлгісі!

‼️ Кейбіреулер әлеуметтік желілерде шағымданып жүргенде, Президент пен инвесторлар нақты іс атқарып, құрып, дамытып жатыр.

Шымкент – Қазақстанның қандай қиындық болса да алға жылжи алатынының жарқын мысалы.

Сын айтушыларға сұрақ: Бүгін ел үшін сіз не істедіңіз? 🔥

ℹ️ℹ️ℹ️ Шымкентте Мәдениет және өнер университеті ашылады: бұл неге маңызды?

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Шымкентте Мәдениет және өнер университетін ашу туралы қоғамдық бастаманы қолдады. Қала әкімі Ғабит Сыздықбеков пен Мәдениет министрі Аида Балаеваға тиісті тапсырмалар берілді.

«Неге Шымкентке мұндай жоғары оқу орны қажет?» — деп кейбір скептиктер сұрау мүмкін.

Жауап берейік:

✔️ Шымкент — Қазақстанның үшінші мегаполисі. Жаңа университет бүкіл оңтүстік аймақ үшін ірі білім беру және шығармашылық орталыққа айналады.

Мемлекет басшысы үнемі айтып келе жатқан басты құндылықтардың бірі — қоғамның мәдени және рухани деңгейін көтеру. Осы тұрғыда дәл осындай мәдени орталықтың маңызды қалада құрылуы — өте өзекті әрі уақыт талабына сай қадам. Бұл — кәсіби мамандар атқаратын іс. Өнер — мәдениеттің ажырамас бөлігі. Алайда, өкінішке қарай, біз әлі де өнер мен мәдениетке деген терең түсінік пен құрмет деңгейімен мақтана алмаймыз.

Қарапайым мысал: әлеуметтік желілерді парақтап көріңізші — театр сыншысы ретінде танымал бір маманды атай аласыз ба? Жоқ. Ал шын мәнінде, бұқаралық ақпарат құралдарының, оның ішінде әлеуметтік желілердің де міндеті — тек хайп пен дабыра емес, сонымен қатар ағарту, талғам қалыптастыру, сыни ойлау мәдениетін дамыту.

✔️ Университет өнер, музыка, театр және мәдениеттану саласында кәсіби білім алғысы келетін дарынды жастар үшін есік ашады.

Ең бастысы — жастар өзге өңірлерге кетуге мәжбүр болмайды. Алматыдағы жақындағы жағдайды еске түсірейік: жатақхана таппаған кейбір студенттер тіпті саябақтағы орындықтарда түнеген болатын. Соңғы екі жылда мемлекет студенттер ағынын өңірлерге бағыттау бағытында жүйелі жұмыс жүргізіп келеді. Шымкентте осындай университет ашу — сол саясаттың қисынды жалғасы.

✔️ Сонымен қатар, университет қазақтың дәстүрлі және заманауи өнерін терең зерттеу мен насихаттаудың маңызды алаңына айналады.

Бұл — аса маңызды міндет. Ұлттық мәдени кодты сақтау жеткіліксіз — оны дамыту қажет.

‼️ Өйткені мәдениет — халықтың жан дүниесі.

Алдағы уақытта университеттің тұжырымдамасы әзірленіп, білім беру бағдарламалары айқындалып, оқытушылар құрамын қалыптастыру жұмысы басталады.

🌐🌐🌐 Әлем жаңалықтары қысқаша:

🇨🇳 🇺🇸 Reuters агенттігінің хабарлауынша, Қытай Бейжіңдегі азаматтық үкімет шенеуніктерін «соғыс жағдайына» көшіріп, АҚШ президенті Дональд Трамп енгізген кедендік тарифтерге қарсы өзге елдерді жұмылдыруға бағытталған дипломатиялық науқанды бастауға бұйрық берген.

«Соғыс жағдайының» аясында (мұны алғаш рет Reuters хабарлады), сыртқы істер және сауда министрліктерінің қызметкерлеріне демалыс жоспарларын тоқтатып, ұялы телефондарын тәулік бойы қосулы ұстау тапсырылды.

🇨🇳 🇻🇳 Си Цзиньпин бүгін Ханойда Вьетнам басшылығымен кездеседі. Бұл оның Оңтүстік-Шығыс Азиядағы үш елге жоспарланған сапарының алғашқы бөлігі.

Си 14–15 сәуір аралығында Вьетнамда болады, ал 🇲🇾 Малайзия мен 🇰🇭 Камбоджада — 15–18 сәуір аралығында. Соңғы рет ол Камбоджаға 9 жыл, ал Малайзияға 12 жыл бұрын барған.

Сидің Ханойға сапары — соңғы 18 айда екінші мәрте — Қытайдың стратегиялық көршісімен қарым-қатынасты нығайтуды көздейді. Соңғы жылдары бұл елге Қытай тарапынан миллиардтаған доллар инвестиция тартылды. Себебі, қытайлық өндірістер алғашқы Трамп әкімшілігі енгізген баж салығынан қашу үшін оңтүстікке көше бастады.

🇺🇸 👔🇨🇳 Дональд Трамп жексенбі күні Қытайдан әкелінетін смартфондар мен компьютерлерге қатысты жеңілдіктер ұзаққа бармайтынын айтып, жартылай өткізгіштер саласында ұлттық қауіпсіздік бойынша тергеу жүргізуге уәде берді.

«Бұл электроника тек басқа “тарифтік себетке” көшіріледі», — деп жазды Трамп әлеуметтік желідегі хабарламасында. «Біз алдағы NSA тергеулерінде жартылай өткізгіштер мен ЭЛЕКТРОНИКАНЫҢ БАРЛЫҚ ЖЕТКІЗУ ТІЗБЕГІН қарастырамыз».

Сол күні Трамптың сауда министрі Говард Лютник келесі екі ай ішінде Қытайдан келетін ең маңызды технологиялық өнімдерге, оның ішінде жартылай өткізгіштерге де жаңа жеке кедендік баж салығы енгізілетінін мәлімдеді.

🇬🇦 Брис Клотер Олигуи Нгема Габон президенті болып сайланды. Ол сайлаушылардың 90,35% дауысын алды.

🇮🇱 🇵🇸 Израиль Газа қаласындағы жұмыс істеп тұрған жалғыз аурухана — Аль-Ахли баптист ауруханасына әуе соққысын жасады, The Economist хабарлайды.

Израиль Қорғаныс армиясы шабуылдың алдында эвакуацияға бұйрық берген. Айтуларынша, соққы аурухана ғимаратында орналасқан ХАМАС-тың «басшылық және бақылау» орталығын жоюға бағытталған.

🇭🇺 Будапештте ЛГБТ және оппозициялық қозғалыстар гей-парадтың тыйым салынуына қарсы наразылық шараларын өткізуде.

Премьер-министр Виктор Орбанның партиясы Fidesz және парламенттегі басым күш ЛГБТ+ фестивалі балаларға зиян келтіруі мүмкін деп санайды. Венгрия үкіметі елде көбейіп кеткен гомосексуалдарды ұзақ уақыт бойы шектеуге тырысып келеді.

Мемлекет басшысы Chevron корпорациясы директорлар кеңесінің төрағасы Майкл Уиртті қабылдады

✔️Кездесу барысында стратегиялық әріптестіктің қазіргі ахуалы мен перспективасы талқыланды. Cондай-ақ ірі инвестициялық жобаларға, соның ішінде газ және мұнай химиясы өндірісіне ерекше назар аударылды.

➤ Қасым-Жомарт Тоқаев:

🔵Chevron компаниясымен серіктестік еліміздегі энергетика саласын тұрақты дамытуда негізгі рөл атқаратынын атап өтті;

🔵Майкл Уиртті «Теңіз» кен орнын кеңейту жобасының табысты аяқталуымен құттықтады;

🔵Отандық компаниялардың мұнай-газ секторындағы үлесін арттырудың өзектілігіне назар аударды;

🔵Chevron компаниясымен өзара тиімді әрі ұзақ мерзімді ынтымақтастықты тереңдетуге дайын екеніне тоқталды.

➤ Майкл Уирт:

🔵Қазақстан компанияның стратегиялық әрі сенімді серіктесі болып қала беретінін жеткізді;

🔵«Теңізшевройл» бірлескен кәсіпорны 1993 жылдан 2024 жылға дейін елімізге айтарлықтай инвестиция салғанын айтты.

Мемлекет басшысы Еуразиялық даму банкінің басқарма төрағасы Николай Подгузовты қабылдады

➤ Қасым-Жомарт Тоқаев ЕАДБ басшысымен кездесіп, халықаралық қаржы институтының жұмыс нәтижесі мен алдағы жоспарын талқылады.

➤ 2024 жылдың қорытындылары:

✔️ банк Қазақстан экономикасына 1,4 млрд доллар қаржы салды;
✔️ инвестиция портфеліндегі қазақстандық жобалардың үлесі 60%-ға жетті.

➤ Инвестиция:

✔️ банк елімізге 2022-2026 жылдарға арналған стратегия аясында 3,8 млрд доллар инвестиция құю жоспарын мерзімінен бұрын орындады.

➤ 2025 жылға жоспар:

✔️ жалпы сомасы 4,5 млрд доллардан асатын жобалар ұсынылды;
✔️ мына салаларға 1 млрд доллардан астам инвестиция салу көзделген:
- энергетикалық нысандарды жаңғырту;
- жаңартылатын энергия көздері;
- көлік және логистика салаларын дамыту;
- республикалық маңызы бар жолдарды жөндеу;
- инфрақұрылым нысандарының құрылысы;
- өнеркәсіп және цифрлық технологиялар.

➤ Қаржы нарығын дамыту

✔️ Николай Подгузов ЕАДБ серіктестермен және көпжақты ұйымдармен тығыз қарым-қатынаста жұмыс істеп, сондай-ақ өздері ұйымдастыратын халықаралық іс-шаралар арқылы Қазақстанның қаржы нарығын дамыту және инвестиция тарту ісіне белсенді атсалысуға ниетті екенін айтты.

➤ Мемлекет басшысы банктің Қазақстан экономикасын дамытуға қосқан үлесін жоғары бағалап, ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға бейіл екенін растады.

📎 Анықтама:

🟦Еуразиялық даму банкі – инвестициялық қызметін Еуразия кеңістігінде жүргізетін көпжақты даму банкі.

🟦Штаб-пәтері Алматы қаласында орналасқан.

2025 жылғы жағдай:

🟦 ЕАДБ портфеліне жалпы инвестиция сомасы 16,5 млрд долларды құрайтын 305 жоба енген;
🟦 негізгі бағыттар: көлік инфрақұрылымы, цифрландыру, жасыл энергетика, ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп және машина жасау.

🌐🌐🌐 Әлем жаңалықтары қысқаша:

🇺🇸 👔 АҚШ Президенті Дональд Трамп сейсенбі күні Гарвард университетін салықтық жеңілдіктен айырумен қорқытты және академиялық бағдарламаларды қайта қарау талабын заңсыз деп атағаны үшін университет кешірім сұрауы керек деді.

Колумбия университетінен бастап, Трамп әкімшілігі палестинаны қолдайтын қозғалыстар үшін университеттерге қысым көрсетуде. Трамп бұл наразылықтарды антиамерикандық және антисемиттік деп атап, университеттерді марксизм мен «радикал солшыл» идеологияны таратып жатыр деп айыптады.

🇺🇳 🇺🇸 Ақ үйдің бюджет департаменті БҰҰ-ның бейбітшілік миссияларын қаржыландыруды тоқтатуды ұсынуда, себебі Мали, Ливан және Конго Демократиялық Республикасындағы миссиялар сәтсіз болған – [Reuters].

Вашингтон – БҰҰ-ның ең ірі доноры. Екінші орында тұрған Қытай БҰҰ-ның 3,7 млрд долларлық негізгі бюджетінің 22%-ын және 5,6 млрд долларлық бейбітшілік миссиясы бюджетінің 27%-ын құрайды. Бұл төлемдер міндетті болып саналады.

🇺🇸 🇨🇳 Қытаймен сауда соғысы шиеленісе түсті. [WSJ] мәліметінше, АҚШ серіктес елдерге Қытайды оқшаулау үшін импорттық тарифтер қолдану арқылы қысым жасауды жоспарлап отыр.

АҚШ шенеуніктері 70-тен астам елмен келіссөз жүргізіп, олардан Қытайдың өз елдері арқылы тауар тасымалдауына жол бермеуді және Қытай компанияларын өз территорияларына кіргізбеуді сұрайды.
Каролин Левит өз сөзінде былай деді:
Доп Қытай жағында.
Қытай бізбен келісімге келуі керек.
Трамп Қытаймен ынтымақтастыққа дайын.

🇨🇳 Қытай экспорты наурызда 12,4%-ға өсті. ⨯ [Bloomberg]

Бұл АҚШ тарифтерінің күшею қарсаңындағы экспорт көлемінің артуымен байланысты, сауда балансының оң сальдосы 103 млрд долларға жетті.

🇨🇳 Қытай үкіметі авиакомпанияларға Boeing ұшақтарын және қосалқы бөлшектерді сатып алуды тоқтатуды тапсырды. Бұл шешім Airbus компаниясына тиімді болып отыр.

🇷🇺🇺🇸🇺🇦 АҚШ Ресейдің Украинаға зымыранмен жасаған шабуылын айыптайтын G7 мәлімдемесімен келіспеді. ⨯ [Bloomberg]

АҚШ биыл Ресейдің шабуылын айыптайтын G7 мәлімдемесін қолдаудан бас тартты, өйткені бұл Мәскеумен келіссөз жүргізу мүмкіндігін сақтау үшін қажет болды.

Ресей Сумы қаласына Вербное жексенбі күні екі баллистикалық зымыранмен шабуыл жасады. Трамп бұл шабуылды «қорқынышты» деп атады, бірақ Мәскеу «қателік жасады» деді.

❗️АҚШ-тың бас тартуы G7-нің ортақ мәлімдемесінің жариялануына тосқауыл болды, өйткені Вашингтонсыз ол жариялана алмайды.
— Шабуыл алдында Стив Уиткофф Петербургте Путинмен 5 сағатқа жуық келіссөз жүргізіп, бітім мәселесін талқылады. Зеленский Украина бұл бастаманы қолдағанын, бірақ Ресей шабуылдарын жалғастырып жатқанын айтты.

⚡️💸 Ресей рублі 2025 жылдың ең жылдам өсіп жатқан валютасына айналды – ол доллармен салыстырғанда биржадан тыс нарықта 38%-ға нығайып, алтыннан да озды. ⨯ [Bloomberg]
Нығаю АҚШ долларының әлсіреуі және ішкі факторлар – рекордтық негізгі мөлшерлеме (21%), капиталды қатаң бақылау және экспорттаушылардың валюталық түсімді міндетті түрде сатуы – әсерінен орын алды. Сондай-ақ, Ресей мен АҚШ арасындағы келіссөздер де рөл атқарды.
❗️Бұл курс өсімі үкімет үшін күтпеген жағдай болды. 2025 жылға арналған бюджетте орташа айырбас бағамы 96,5 теңге деп жоспарланған болатын, бұл қазіргі деңгейден 14% төмен.