اوچ دوست و اوچ فیکیرداشین آذربایجان سفری...!
#حسن_راشدی
(بؤلوم ۴)

🌒 قوتور سویو، شابیل، شعر- موسیقی و
اسرائیل حمله‌سی...!!

✍️ پنجشنبه ٢٢ خورداد ١۴٠۴ ناهاردان قاباق «آت‌گؤلو»نو گؤروب و منطقه آداملاری ، اؤزللیکله  شاهسون ائللری آراسیندا بو حاقدا دئییلن افسانه‌نی ائشیدندن سونرا «قوتورسویو» - «شابیل» طرفینه حرکت ائتدیک.
من ایلک دفعه ۶۵ - ۶۶ ایل قاباق یعنی۵ ـ۶ یاشیمدا و ١٣٣٨-١٣٣٩ جو ایل  رحمتلیک آنام و آتاملا «#قوتور_سویو» و  «#شابیل» سویونا گلمیشدیم، او زامان کندیمیزدن «#لاری» ( دؤلت دفترینده لاهرود) کندینه کیمی بوغدا داشییان یوک ماشینی اوستونده و لاری کندیندن ( ایندی شهرجیک اولوب) قوتورسو و شابیل‌ـه قَدر قاطیر- ائششک ایله گئتمیشدیک!
ایکینجی دفعه‌ده بو سولارا ١٣٩٢ جی ایل و ۵٣ ایل سونرا ۵٩ یاشیمدا و ماشینلا گئتمیشدیم، بو دفعه‌ده اوچونجوسو و ٧١ یاشیم اولان زامان گئدیردیم، دؤردونجوسونوده گئده‌جه‌یم یا یوخ، آللاه بیلیر!
آت گؤلونون داشلی- دره‌لی، گوللو چیچکلی یولونا داوام ائده‌رک «#سلطان_ساوالان» داغی آغ اؤرپَکلی قاری ایله گؤزوموز قارشیسیندا متانتله دایانمیشدی، بئله بیر گؤزل تابلونو سئیر ائدرکن «قوتور سویو» کندینه چاتدیق، آمما سویا دوشه بیلمه‌دیک، چونکو خانیملارین نوبتی‌ایدی.
اینانین، من گؤردویوم ۶۶ ایل قاباق  قوتورسویو کندی‌نین دوکانلاری ایله بوگونکو دوکانلارین بیناسیندا چوخدا فرق یوخ ایدی، یالنیز دوکانلار قاباغی و دار- دودوک کوچه‌لر مینیک ماشینلارلا دولموشدو!
بوردا چوخ قالماییب «#شابیل» سویونا طرف گئتدیک.
منجه، شابیل مجتمعی، قوتور سویوندان داها بهداشتی سیستیمه مالیکدیر؛ بورادا سویا دوشوب چیمدیک، آز آدام واریدی.
نظره گلیردی قوتور سویونون مشتری‌لری شابیل‌دن داها چوخ، آمما شابیلین تمیزلیگی داها اوستون‌ درجه‌ده ایدی.
شابیل سویوندا چیمندن سونرا تله‌سیک حالدا آللی کندینه و« ساوالان ایگیدلری» بومگردی مکانیمیزا قاییتدیق، چونکو ناهار یئمه‌میشدیک، ساعات بئشی کئچمیشدی، ساعات آلتی‌دا، خیاودا و شهر اورتاسیندا دا شعر- موسیقی برنامه‌سینده شرکت ائده‌جکدیک.
سرعتله ناهار- شام یئمه‌یینی بیرلشدیریب بیر آز گئج اولسادا برنامه‌ده شرکت ائدیب گئجه ساعات ١٢حدودو «آللی» کندینه، استراحت مکانیمیزا قاییدیب باشیمیزی قویوب راحات خیال ایله یاتدیق.
      جمعه صبح، ٢٣ خورداد ١۴٠۴ فاجعه...!!
جمعه صبح یوخودان دوروب صبحانه یئمه‌یه حاضیرلاشیب اینتئرنئت دونیاسینا باش چکنده، ایران خبر آژانسلاری‌نین شاشیردیجی خبرلرینه اینانا بیلمیردیک!!
-اسرائیل ایرانا حمله ائدیب و چوخلو فرمانده‌لری شهید ائدیب...؟؟!!
داوام ائده‌جک....

https://telegram.me/yurddash

https://www.instagram.com/hasan_rashidi_zahra

https://x.com/Hasan_rash_zahr

http://yurddash.arzublog.com

اوچ دوست و اوچ فیکیرداشین آذربایجان سفری...!
#حسن_راشدی
(سون بؤلوم، ۵ )

اردبیل گؤروشو،  ایرانین هر یئری بومباران اولور، داها تهرانا قاییدیریق...!

جمعه خوردادین ٢٣-و صبحدن بومباران خبری هر یئری بؤروموشدو!
اسرائیل تهرانی بومباران ائتدی، فرمانده لری و هسته‌ای بیلگینلری تئرور ائتدی.
اصفهانی، نطنزی ووردو، تبریزی، کرمانشاهی و...!
خبر، خبر اوستوندن گلیردی، شاشیریب قالمیشدیق بو نه جریاندیر هئچ بیر ساواش هاواسی اولمادان بئله بیر اتفاق دوشدو!
ایران طرفیندنده سرعتلی عکس العمل‌دن خبر یوخ ایدی...!
بو خبرلری ایزلرکن نیگران حالدا «#اردبیل» شهرینه گئتدیک، گزی برنامه میزین بیر بؤلومو اردبیلی گزمک و تاریخی یئرلردن گؤرش ائتمک ایدی، آمما هر ساعات بومباران خبری و چوخلو اینسانلارین اؤلوم خبری گلیردی!
اردبیلده قالماغی قیسالدیب تهرانا قاییتماغا تصمیم توتدوق، چونکو عائله‌میز تهراندا بومباران آلتیندایدی!
اردبیلدن الی بوش قاییتماماق اوچون،  «#کهرآلان» (کلخوران) منطقه‌سینه گئدیب  بورادا یئرله‌شن «سید امین الدین جبرائیل» شیخ صفی‌نین آتاسی‌نین مزاریندان گؤروش ائتدیک.
بو مزاردان علاوه بورادا چوخلو اسکی مزار و بو مزارلارین یازیلی داشلاری یئرلشمیشدی، اگر بئله بیر اثر تورکیه‌ده اولسایدی، اونو گونده بلکه اون مین‌لر توریستلرین زیارت ائتدیگی مکانا چئویرردیلر!
تورکیه قالسین قیراقدا، شیراز و یا اصفهاندادا اولسایدی بو فصل‌ده، گونده مین‌لر توریست اوندان گؤروش ائدردی، آمما بورادا توریست‌دن، زاددان خبر یوخ‌ایدی !
«#شیخ_صفی» مجتمعیندن ده گؤروش ائده‌جکدیک کی، آذربایجانین « شاهی، شیخی، شاعیری» شاه اسماعیل سلطانیمیزین‌دا مزارینی زیارت ائدک، آمما اونا فورصت و امکان اولمادی!
منجه، حتی چوخلو آذربایجانلیلاردا بیلمیرلر #شاه_اسماعیل_صفوی‌ نین مزاری‌دا  بوردا و جدّی شیخ صفی مزاری‌نین یانیندادیر!
بیر گئجه‌ده اردبیلده قالیب صاباحی، شنبه ٢۴ خورداد زنجان- طارم یولو ایله تهرانا قاییتدیق، آمما سعید موغانلینی اردبیلده قویدوق کی، آناسی، تهران بومباران اولدوغونا گؤره سعیددن نیگران قالماسین و سعید گئتسین آناسینین یانینا کندلرینه.
تهرانا قاییداندا یول اوستونده قیزیل آذربایجان مرکزی، یعنی زنجان شهرینده دایانیب بیر دوست ایله بیرلیکده صبحانه یئییب، طارم منطقه‌سینه طرف حرکت ائتدیک؛ آذربایجانین بو گؤزل بؤلگه‌سینده ده‌ گؤزل بیر توریستی رستوراندا صمیمی بیر ادیب، شاعیر و دوکتور دوستا ناهار قوناغی اولوب، زیتون باغیندان گؤروش ائدیب منجیل یولو ایله آخشامی تهرانا قاییتدیق و بو دؤرد گونلوک آذربایجان سفرینی سونا چاتدیردیق...!

https://telegram.me/yurddash

https://www.instagram.com/hasan_rashidi_zahra

https://x.com/Hasan_rash_zahr

http://yurddash.arzublog.com

سازمان ‎#یونسکو روز ١۵ دسامبر (٢۴ آذر) را به عنوان «‎#روز_جهانی_خانواده_زبان_ترکی» اعلام کرد.
تصمیم یونسکو در نامگذاری ١۵ دسامبر به عنوان «روز جهانی خانواده زبان ترکی» گامی مهم و تاریخی در راستای تقویت همکاری‌های بین‌المللی برای حفظ و انتقال زبان ترکی به نسل‌های آینده است.
بیش از ۴۶ سال از انقلاب اسلامی ایران می‌گذرد، اما از اجرای آنچه در قانون اساسی برای تدریس زبان‌های غیر فارسی در مدارس، در کنار زبان رسمی، پیش‌بینی شده، هنوز خبری نیست. این در حالی است که زبان ترکی، با گویشورانی حداقل چهل‌درصدی در ایران، باید همچون زبان فارسی، زبانی ملی، رسمی، دولتی و سراسری باشد.
تمامیت‌خواهان باستان‌گرا، که ایران را ملک مطلق یک قوم و زبان می‌دانند و تحصیل و تدریس را در یک زبان خلاصه کرده‌اند، همواره کوشیده‌اند طرفداران آموزش و تحصیل به دیگر زبان‌ها، به‌ویژه زبان ترکی را، با اتهاماتی چون «پان» و «تجزیه‌طلبی» از میدان بیرون کنند. اما باید بدانند آتش تجزیه را خود آنان روشن می‌کنند و تاریخ، گواه روشنی بر این‌گونه تجربه‌هاست.
ایران زمانی «ایران» است که همه زبان‌ها و فرهنگ‌ها بتوانند در آن رشد و بالندگی یابند؛ و هر زبانی، به نسبت جمعیت گویشوران خود، حق بهره‌مندی از آموزش و تحصیل در مدارس و دانشگاه‌ها، و نیز استفاده از زبان معیار و ادبی خویش – نه گونه‌های مخلوط – را در مطبوعات و رسانه‌های دیداری و شنیداری داشته باشد.
با این همه، در استان‌های آذربایجان (آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل و زنجان)، حتی در برنامه‌هایی مانند اخبار که به ترکی اما بیشتر با ساختار فارسی پخش می‌شوند، زیرنویس‌های تلویزیون به فارسی است؛ یعنی نمی‌خواهند حتی جمله‌ای به‌صورت نوشتاری به زبان ترکی در چشم تماشاگر تلویزیون دیده شود!

https://telegram.me/yurddash

https://www.instagram.com/hasan_rashidi_zahra

http://yurddash.arzublog.com

هم صاحب رقص آذربایجانیم، هم «دده قورقود» مال آذربایجان است!
#حسن_راشدی – ٢١ آبان ١۴٠۴
در این روزهای نگران‌کننده که فعالین مدنی‌مان در زندان اوین تهران در اعتراض به شرایط زندان در اعتصاب غذا به‌سر می‌برند و سلامتی‌شان در خطر است، عده‌ای هم که تصمیم‌گیرنده در مناصب دولتی و رسانه‌های دیداری و شنیداری هستند، خارج از دایره‌ی اطلاعاتشان نظریه‌پرداز شده و اعلام می‌کنند که حماسه‌ی «دده قورقود» و رقص پرتحرک و رزمی آذربایجان ـ که در میان فارس‌ها به رقص «لزگی» هم معروف است ـ ارتباطی با مردم آذربایجان ندارد!
من اطمینان دارم آن کسی که در مورد «حماسه‌ی دده قورقود» در تلویزیون افاضه‌ی کلام کرده است، صفحه‌ای از کتاب «دده قورقود» را هم نخوانده است، و آن‌که در مورد رقص پرتحرک آذربایجانی نظریه داده، اصلاً با رقص و پیدایش رقص آذربایجانی و دیگر رقص‌ها اطلاعاتی نداشته است!
بعضی‌ها فکر می‌کنند ایران مساوی فارس است و هر آنچه از رقص، افسانه، داستان، اثر حماسی و دیگر آثار ادبی و هنری است باید در چارچوب و تعلقات قوم فارس تعریف شود، و خارج از آن گناه نابخشودنی است!
مورخ نامی روس «و. بارتولد» می‌نویسد:
«در اثری که بوسیله‌ی ابوالفرج، مؤلف قرن سیزدهم میلادی [حدود ٨٠٠ سال پیش] به زبان سریانی نوشته شده، شرح عروسی سلطان #طغرل_بیگ، اولین نوه‌ی پسری سلجوق با دختر خلیفه‌ی بغداد آمده است. وی ضمن شرح مراسم عروسی، رقص تُرکی را توصیف می‌کند که در آن ترکان در حال رقص گاه می‌نشینند و گاه برمی‌خیزند. بر اساس کلیه‌ی شواهد، این رقص همانی است که در روسیه به عنوان «پلیاسکاف پریزیادکو» (pliaskov prisiadkou) نامیده می‌شود و روس‌ها به احتمال قریب به یقین آن را از ترک‌ها آموخته‌اند.»
(و. بارتولد، تاریخ ترک‌های آسیای میانه، ترجمه‌ی دکتر غفار حسینی، ص ١٢۶)
در این اثر که بوسیله‌ی مورخ مشهور و نامور روس «واسیلی ولادیمیر بارتولد» به رشته‌ی تحریر درآمده و از ابوالفرج، مؤلف قرن سیزدهم میلادی نقل کرده است، نشان داده می‌شود که هزار سال پیش، «رقص پرتحرک و رزمی تُرکی و آذربایجانی» ـ یا همان رقص «لزگی» ـ توسط تُرکان اجرا می‌شده و در طول سده‌ها، روس‌ها و دیگر اقوام قفقازی هم این رقص را از تُرک‌های آذربایجان یاد گرفته‌اند.
چرا که طغرل بیگ در سال ۴۴٧ هجری قمری به دعوت خلیفه به بغداد رفته و با دختر وی ازدواج کرده است.
در مورد اثر کم‌نظیر «#دده_قورقود»، بی‌سوادی گوینده‌ی تلویزیون نشان می‌دهد که وی فقط از روی عقده‌ی حقارت و دشمنی کور و نژادپرستانه، این اثر را غیرآذربایجانی می‌نامد؛ چرا که تمام داستان‌های این اثر در خطه‌ی آذربایجان تاریخی و شرق ترکیه‌ی امروزی رخ می‌دهد و بیشتر نام شهرها، قلعه‌ها، دریا، دریاچه و کوه‌ها و مناطق با همان نام‌هایی که در این اثر آمده، امروزه هم در آذربایجان و ترکیه شناخته می‌شوند.
در نسخه‌ی «درسدن» دده قورقود، نام قلعه‌ی «الینجه» (در نخجوان)، شهر «برده» (در جمهوری آذربایجان)، «دمیر قاپی» (در شمال شرقی جمهوری آذربایجان که امروزه در جمهوری خودمختار داغستان قرار دارد)، «گؤگجه‌دنیز» (در نزدیکی مرز جمهوری آذربایجان ولی در داخل سرحدات امروزی ارمنستان)، «آغ‌حصار» (در شرق ترکیه در منطقه‌ی ارزروم)، «قارا‌دنیز» یا همان دریای سیاه (در ترکیه)، و در نسخه‌ی سوم کتاب دده قورقود از تبریز، کوه ساوالان، آذربایجان، رودخانه‌ی آراز و شهر شیروان چندین بار نام برده شده است.
حال، آن‌هایی که رقص زیبا و رزمی آذربایجان و اثر کم‌نظیر «دده قورقود» را اثری غیرآذربایجانی می‌نامند، چه نامی بر خود می‌گذارند؟!

https://telegram.me/yurddash

https://www.instagram.com/hasan_rashidi_zahra

http://yurddash.arzublog.com