خودشیفته و خودشیفتگی
منظور همان نارسیسیت یا نارسیسیم است که از افسانه‌های زیبای اساطیر غرب گرفته شده و توسط فروید نیز در روانکاوی استفاده شده است. هر چند که این کلمه به عنوان خصوصیتی روانشناختی استفاده شده و دارای جنبه‌های منفی و همچنین جنبه‌های مثبتی می‌باشد ولی در بین مردم کلا یک ویژگی منفی بوده و به افرادی که تصور می‌کنند از همه بهتر هستند و دائم از خود تعریف می‌کنند خودشیفته می‌گویند.

اما لطافت و نکات داستان بسیار بیشتر از اینهاست.
بنا به گفته اوید (شاعر رومی)، نارکیسوس یا نارسیس پسرکی بسیار زیبارو بود، تا جایی که هرکس او را می‌دید برای همیشه در آتش عشق او می‌سوخت. پدرش "سِفیسوس" خدای رودخانه بود و مادرش الهه رودخانه "لیریوپه" نام داشت. به هنگام به دنیاآمدنش مادر وی از "تیرِسیاس" (پیشگوی بزرگ تِبِسی) جویای طول عمر پسرش شد و او جواب داد که: «این پسر عمر زیادی خواهد کرد به شرط اینکه هیچ گاه خودش را نشناسد.» این جواب نوعی معما بود که آن موقع کسی معنایش را درنیافت.
زمانی که نارسیس به سن بلوغ رسید محبوب و معشوق عده زیادی از دختران زیبارو و چندین الهه و پری گردید. ولی او به این درخواست‌ها و آرزوها توجهی نداشت.
در این میان یک پری به نام "اکو" از همه این دختران ناکام تر بود که خود داستان جذاب و جداگانه‌‌ای دارد.
در هر حال یک روز اکو که شیفته نارسیس بود، وی را در جنگل در حال شکار کردن دید و عشق خود را به او ابراز کرد. اما نارسیس که از عشق بهره‌ای نداشت، به شیوه سنگدلانه و ستمگرانه‌ای، اکو و عشق او را تحقیر کرد.
در افسانه این طور آمده که بعد از این واقعه، اکو به درون غاری دورافتاده و متروک پناه برد و گوشه‌نشینی اختیار کرد.
اما قبل از این کار اکو به یکی از خدایان به نام "نِمِسیس" (مظهر قصاص و مجازات کننده عاشقان سنگدل) شکایت برد و در نزد او نارسیس را نفرین کرد.
نمسیس این نفرین را اینگونه برآورده ساخت که نارسیس خودش را بشناسد.
به این ترتیب روزی نارسیس خم شد تا از آب زلال برکه‌ای در میان جنگل بنوشد که ناگهان تصویر خود را در آب دید و بی‌درنگ دلباخته خود شد. هنگامی که نارسیس عاشق تصویر خود در آب برکه شد، به اشتباه آن را بدنی واقعی فرض کرد و نفهمید که آن بازتابی از بدن خودش است و برای به دست آوردن و در آغوش گرفتن تصویر خود در آب فرو رفت و غرق شد.
دلدادگان نارسیس در جستجوی او گشتند تا جسدش را بیابند ولی آن را نیافتند. در عوض در جایی که او ناپدید شده بود گلی جدید و زیبا را دیدند که روییده بود و همچنان به تصویر خویش در آب خیره و نگران بود. آنها این گل را به نام و یاد او "نارسیس" یا همان "نرگس" نامیدند. بر همین اساس، گل نرگس را که در کنار رودخانه‌ها روییده و با شکلی چشم گونه به تصویر خود در آب خیره شده است، یادگار او می‌دانند.
نقاشان برجسته دنیا تابلوهای زیبایی از این افسانه خلق کرده‌اند.

برای حال خوب شامگاهی .....😍😍😍

از نالهٔ شبانه اثر برده‌ایم ما
ناموس گریه‌های سحر برده‌ایم ما

سرمای عافیت نشناسیم کز ازل
در گرمسیر عشق به سر برده‌ایم ما
.
..
خامی نرفت عرفی و گشتیم بحر و بر
بنشین که آبروی سفر برده‌ایم ما

"عرفی شیرازی"

از این خواب اینجوریا........😍
شبتون خوش🌙

جان چو بشنید که آن جان جهان باز آمد
از سر راه عدم رقص کنان باز آمد

ای دل رفته ز پیش من و آزرده به جان
لطف کن با من و باز آی که جان باز آمد

صبح اقبال من از کوه امل سر بر زد
بخت بیدار من از خواب گران باز آمد
..
..
جان بر افشان به هوایش چو نسیم ای سلمان!
که بهار تو علیرغم خزان باز آمد

"سلمان ساوجی"

هر فکر مثبتی یک دعای بی‌صداست که زندگی شما را تغییر خواهد داد.

صبحتون به خیر. 🌺

پایت را به اندازه گلیمت دراز کن
این ضرب‌المثل در موارد بسیاری بکار‌ می‌رود و در کل به نگهداشتن حد و حدود در انجام هر کاری اشاره دارد.
البته در اصل این گفته به عنوان پندی مثبت تلقی می‌شود، ولی متاسفانه در مواردی برای توهین و به غلط به ‌کار می‌رود. یعنی هنگامی که شخصی متکبر و صاحب قدرت برای بستن دهان طرف مقابل یا تهدید وی این اصطلاح را استفاده کند.

روزی پادشاهی از راهی می‌گذشت. درویشی را دید که روی گلیم خود خوابیده است و چنان خود را جمع کرده که به اندازه گلیم خود درآمده. شاه دستور داد یک مشت سکه به درویش دادند.
درویش شرح ماجرا را برای دوستان خود گفت. در میان آن جمع درویشی بود، به فکر افتاد که او هم از انعام شاه نصیبی ببرد، به این امید پوست‌تخت خود را بر سر راه شاه پهن کرد و به انتظار بازگشت شاه نشست. وقتی که موکب شاه از دور پیدا شد، روی پوست خوابید و برای اینکه نظر شاه را جلب کند هر یک از دست‌‌ها و پاهای خود را به طرفی دراز کرد بطوریکه نصف بدنش روی زمین بود .
در این حال شاه به او رسید و او را دید و فرمان داد تا آن قسمت از دست و پای درویش را که از گلیم بیرون مانده بود قطع کنند. یکی از محارم شاه از او سؤال کرد که: «شما در هنگام رفت درویشی را در یک مکان خفته دیدید و به او انعام دادید. اما در بازگشت درویش دیگری را خفته دیدید و چنین سیاست فرمودید، چه سری در این کار هست؟»
شاه گفت: «درویش اولی پایش را به اندازه گلیم خود دراز کرده بود اما درویش دومی پاش را از گلیمش بیشتر دراز کرده بود».

این حکایت را به شاه عباس صفوی و شروع استفاده از آن را به بعد از دوران وی نیز نسبت می‌دهند ولی از اشعار زیر که در قرون قبل از دوران صفوی سروده شده‌اند پیداست که این اصطلاح بسیار قدیمی‌تر است.

مجوی آنچت آرد سرانجام بیم
مکش پای از اندازه بیش از گلیم
اسدی

مکن ترک‌تازی، بکن ترک آز
به قدر گلیمت بکن پا دراز
سعدی

زین سرزنش که کرد ترا دوست حافظا
بیش از گلیم خویش مگر پا کشیده‌ای
حافظ

بِدان خود را میان انجمن جای
مکش بیش از گلیم خویشتن پای
ناصر خسرو

سر برآور از گلیمت ای کلیم
پس فرو کن پای بر قدر گلیم
عطار

خلاقیت برگی....
با یه برگ ساده و ظاهرا بی‌ارزش هم میشه دیگران رو شگفت‌زده کرد. 😍

گل شکفت و آن گل رخسار یاد آمد مرا
سرو دیدم آن قد و رفتار، یاد آمد مرا

صبح، دیدم طرِّهٔ شبنم به روی برگ گل
زان لب و دندان گوهر بار، یاد آمد مرا

چون به طرف گلستان آمد سحر باد صبا
از نسیم روحبخش یار، یاد آمد مرا

"شاطرعباس صبوحی"

فقط یه صبح زمستونی اینجوری با بخاری هیزمی و قهوه کنارش.....😍

روزتون به خیر

مفرداتش خوب است اما مرده شوی ترکیبش را ببرد.
این اصطلاح در مواقعی به کار می‌رود که شخصی از موضوعی سررشته ندارد ولی با یاد گرفتن چند کلمه و چند مطلب در باره آن موضوع و یا با لفاظی و استفاده از کلمات پیچیده می‌خواهد خود را اهل فن نشان دهد و در آخر هم گفته‌هایش هیچ سودی ندارد.
همچنین در مواردی که عواملی که هر کدام به تنهایی مفید بوده یا بی‌ضرر باشند ولی با ترکیب و اختلاطشان نتیجه مطلوبی به دست نیاید از این اصطلاح استفاده می‌شود.

در کتاب امثال و حکم مرحوم دهخدا اینچنین آمده که گویند سبحانی نامی درویش مسلک تعدادی کلمات حکمت و عرفان را یاد گرفته و دنبال هم به طنز به‌کار می‌برد، بدون آنکه ربطی بین آنها باشد. به نحوی که شنونده ناآگاه گمان می‌برد که او مطلبی جدی می‌گوید و فهم آن دشوار است.
روزی ناشناس در حلقه درس میرزا ابوالحسن حکیم معروف به جلوه حاضر شد و در میان مباحثه همان الفاظ را به کار برد.
حکیم چند لحظه متحیر بدو نگریست وسپس بفراست، بی‌معنی بودن گفته‌های او را دریافت و گفت:
مفرداتش خوب است اما مرده‌شوی ترکیبش را ببرد.

در اینجا منظور حکیم از ترکیب، اشاره‌ای دوگانه دارد از یک طرف به مجموعه کلمات او که هر کدام به تنهایی معنی دارند ولی در ترکیب با هم و دنبال هم بی‌معنی بودند، و از طرف دیگر ترکیب اشاره‌ای طنزگونه به ریخت و قیافه وی دارد به جهت توهین به وی.

این داستان را به مورد مباحثه مطربی با یکی از علمای دربار فتحعلی‌شاه هم نسبت می‌دهند.
وقتی مطرب در مورد تکان دادن دست‌ها و پاها به تنهایی از عالم می‌پرسد وی می‌گوید اشکالی ندارد. مطرب نیز با زرنگی برخاسته و شروع به رقصیدن می‌کند و می‌گوید پس این کار هم که ترکیب همان حرکات است نباید اشکالی داشته باشد. وی در پاسخ این جمله را به کار می‌برد.

ضمن اینکه امروزه مردم بیشتر از بخش دوم این اصطلاح یعنی جمله "مرده‌شوی ترکیبش را ببرد" یا "مرده‌شور ترکیبش را ببرد" در مورد یکدیگر استفاده می‌کنند و منظورشان توهین به ظاهر و قیافه شخص می‌باشد.

به این میگن ماسک زدن...😂

نه خانی آمده و نه خانی رفته
این ضرب‌المثل در مواردی به کار می‌رود که شخصی از انجام کار یا تعهدی و یا از پیگیری کاری که آرزو و قصد انجامش را داشته پشیمان می‌شود.

در امثال و حکم دهخدا از شخصی فقیر می‌گوید که در آرزوی ثروتمند شدن بوده و خربزه‌ای می‌خرد تا برای شادی همسرش به خانه ببرد و در جای دیگر می‌گویند هوس خربزه کرده و به‌ جای ناهار برای خودش خربزه‌ای می‌خرد که مورد اول به نظر صحیح‌تر باشد. در هر حال نکته اصلی خرید خربزه و آرزوی ثروتمند شدن است.

وی پس از خرید خربزه بین راه زیر سایه درختی می‌نشیند و نمی‌تواند به وسوسه خوردن خربزه و همزمان آرزوی زندگی مثل ثروتمندان و خان‌ها غالب شود.
با خود می‌گوید بهتر است برشی از خربزه بخورم و باقی را بر سر راه بگذارم تا رهگذران ببیند و تصور کنند خانی از اینجا گذشته و باقی خربزه را برای رهگذران باقی گذاشته.
پس از خوردن برشی از خربزه با خود می‌گوید بهتر است کل خربزه را بخورم و پوستش را رها کنم تا رهگذران تصور کنند خانی که اینجا بوده ملازمانی هم داشته.
بعد از خوردن کل خربزه هر چه می‌کند نمی‌تواند به وسوسه خوردن پوست خربزه غالب شود و با خود می‌گوید بهتر است پوست خربزه را هم بخورم تا رهگذران بیندیشند که خان اسبی هم داشته است.
دست آخر تخم‌ها و هر چه باقی مانده را هم می‌خورد.
وقتی می‌بیند چیزی از خربزه باقی‌ نمانده می‌گوید:
حالا "نه خانی آمده و نه خانی رفته".

مگر سر اشپختر را آورده؟
یا
مگر سر اشپختر را آورده‌ای؟
این اصطلاح در مواردی که کسی متکبر و بی‌ادب به جایی وارد شود و یا در هنگامی که کسی بی‌مورد عجله داشته باشد و یا در مواقعی که شخصی بخواهد کار کوچکی را بزرگ جلوه دهد در جواب وی استفاده می‌شود. ضمن اینکه اگر بخواهند کار مهم کسی را کوچک جلوه داده و تحقیر کنند هم به طعنه از این مثل استفاده می‌کنند.

در "امثال و حکم" به نقل از کتاب "قصص‌العلماء" اینگونه آمده که در جنگ بین فتحعلیشاه و روس‌ها، "اشپختر" نامی از سرداران روس بعضی ولایات مرزی را گرفت و در هر شهری خرابی ببار آورد و شاه مضطرب شد. میرزا محمد اخباری که در تهران بود، به شاه پیغام داد که من چهل روزه سر اشپختر را برایت می‌آورم مشروط بر اینکه مذهب مجتهدین را منسوخ کنی و مذهب اخباری را جایگزین آن نمایی. شاه در ابتدا پذیرفت. میرزا محمد چهل روز به اعتکاف نشست و از موم صورتی ساخت و گاه‌گاه با شمشیر به گردن آن صورت می‌نواخت. روز چهلم سر اشپختر را برای شاه آوردند. مشاوران سلطان به وی گفتند مذهب اخباری ضعیف است و مردم را نمی‌توان از مذهب مجتهدین برگرداند. ضمنا شاید میرزا محمد بعدها که به قدرت رسید با شما همان کند که با سردار روس کرد. مصلحت آن است که به او پولی داده، عذرخواهی کرده و حکم دهید که به عتبات عالیات رفته و در آن‌جا ساکن شود، چون وجودش در پایتخت به صلاح نیست. شاه پذیرفته و چنین می‌کند.
به نقل از جلد چهارم کتاب "تاریخ ادب" نوشته ادوارد براون نقل می‌کند که شاید کلمه "اشپختر" محرف یا تغییر یافته همان "ایسپکتور" روسی بوده که در زبان ترکهای آذربایجان "ایشی‌پخ‌دور" (و در زبان ترکی عثمانی "ایشی‌بوق‌در") گفته می‌شده و کم‌کم در زبان عوام‌الناس به اشپختر تغییر شکل داده است.
بنا بر نظر مسیو مینورسکی از دوستان نویسنده اشپختر باید همان سردار "تستسیانوف" از اهالی گرجستان باشد.

در هر حال از آن به بعد این اصطلاح در بین مردم رواج پیدا کرد‌.
اصطلاح‌های دیگری از قبیل "مگر بیژن را از چاه درآورده‌ای؟" و "مگر کمان رستم را شکسته‌ای؟" و "مگر کمر غول را شکسته‌ای؟" هم به منظور تحقیر کار دیگران رواج داشته و استفاده می‌شوند.

تصویر منسوب به سردار تستسیانوف

از این اصطلاح در مواقعی استفاده می‌کنند که کسی برای حل کردن یک مشکل کوچک، مشکل بزرگتر ایجاد کند.
یا در مورد کسانی به کار می‌رود که خودش پذیرفته نشده باشد ولی بخواهد معرف دیگری شود و ....موارد مشابه دیگر.

می‌گویند موشی از کوچه‌ای می‌گذشت، چشمش به یک در قدیمی افتاد که باز بود. به داخل حیاط رفت و پیرزنی را دید که سرگرم کار است. موش از فرصت استفاده کرد و جستی زد و به انباری رفت و دید در آنجا همه چیز فراوان است.
یک طرف کیسه‌های گردو، چند شیشه پنیر که روی طاقچه انباری بود که ردیف به ردیف گذاشته بودند و خلاصه هر چه که می‌خواست در آنجا یافت می‌شد. چشمش به سوراخی افتاد. با خودش گفت: همین جا زندگی می‌کنم. درون سوراخ رفت و متوجه شد که سقف اتاقش تار عنکبوت بسته است.
موش گفت: باید این جا را خوب تمیز و مرتب کنم.
او خوشحال و خندان از لانه خارج شد، نگاهی به اطراف کرد، چشمش به جارویی افتاد که در گوشه انبار به دیوار تکیه داده شده بود. با خود گفت چه کار کنم تا این جارو را با خودم به سوراخ ببرم؟ سوراخ خیلی کوچک است و اگر جارو را دست بگیرم و با آن به لانه بروم، نمی توانم از آن عبور کنم. قدری فکر کرد، بعد گفت: بهترین کار این است که جارو را به دم خود ببندم و دنبال خودم به داخل سوراخ ببرم و همین کار را کرد. ولی جارو در سوراخ گیر کرد. در این هنگام پیرزن وارد انبار شد و دید که از سوراخی در انباری، جارویی بیرون آمده است. جارو را کشید و دم موش با جارو کنده شد.
پیرزن خنده‌ای کرد و گفت:
«موش تو سوراخ نمی‌رفت، جارو هم به دمش می‌بست.»

نمونه‌هایی از این ضرب‌المثل در اشعار شاعران برجسته ایرانی:

نمی‌شد موش در سوراخ کژدم
به‌ یاری جایروبی بست بر دم
"نظامی"

بنده‌ات بود گرسنه پیرار
پار زن کرد و بچه زاد امسال
لاجرم از نوایب حدثان
تیره دارد چو خال صورت حال
مَثَل بنده اندر این حالت
این چنین گفته‌اند در امثال
تنگ بُد جای موش در سوراخ
بست جاروب نیز بر دنبال
"کمال‌الدین اسمعیل"

گر موش به سوراخ بدشواری رفت
جارو بدمش چگونه می‌آرد بست؟
"آصف ابراهیمی"