جایی نمی‌خوابه آب زیرش بره

این مثل در مورد افراد زرنگ و محتاط به کار می‌رود.

از گذشته تا حال کوچ یکی از کارهایی است که ایلات انجام می‌دهند. اصطلاحاً ییلاق قشلاق می‌کنند و برای اقامت چادر می زنند. محل زدن چادر برای خودش یک هنر محسوب می‌شود. باید مکانی را انتخاب کنند که موقع باران یا طغیان رودخانه نم به زمین نرسد و خوابیدن و زندگی را دشوار نکند.

همین موضوع ضرب‌المثلی شده که به وسیله آن افراد با احتیاط را توصیف می‌کنند.
البته در موارد بسیاری این ضرب‌المثل به صورت کنایه استفاده شده و در مورد افراد رِند و سودجو نیز به کار می‌رود.

آبشار زیبای کاترات در هندوستان😍
بر اثر وزش بادهای اقیانوسی آب این آبشار معمولا به به پایین سرازیر نمیشه.

در احوالات برخورد پراید و گاری 😕

بعد از هفت كُرّه، ادعاي بكارت

این ضرب‌المثل در مواردی استفاده می‌شود که حقیقتی ناخوشایند در مورد اعمال یا رفتار شخصی به وضوح آشکار باشد، و آن شخص به کتمان آن بپردازد، و غالبا در مورد تکرار رفتار و اعمال ناخوشایند و کتمان آنها کاربرد دارد.

خدا خر را شناخت شاخش نداد
یا:
خدا خرشو شناخت شاخش نداد

خر هر چند به ظاهر آرام و بی‌آزار به نظر می‌آید اما به وقتش جفتکهای ناگهانیش بسیار زبانزد و خطرناک است.
حال، همین خر که جفتک می‌اندازد اگر شاخ نیز داشت حتما خطرناک‌تر میشد.
به نظر می‌رسد چنین طرز فکری منجر به باب شدن این ضرب‌المثل شده باشد.

این ضرب‌المثل در مورد کسانی استفاده می‌شود که اگر چیزهایی را که در حال حاضر ندارند می‌داشتند آسایش مردم را سلب کرده و به هر طریقی سوءاستفاده می‌کردند.
چنانچه قدرت داشته باشند امنیت را از مردم می‌گیرند.
چنانچه ثروت داشته باشند فخر می‌فروشند و از آن در راه آزار و تحقیر دیگران و سوء‌استفاده از آنان استفاده می‌کنند. 
و در کل یعنی شخصی لیاقت و ظرفیت نداشته باشد که نعمت‌ها و امکانات بیشتری به او بدهند.

بغداد خراب است

به شوخی و طنز گفته می‌شود و منظور از آن بیان گرسنگی است.
وقتی می‌گویند فلانی بغدادش خراب است یعنی به شدت گرسنه بوده و در حال حاضر فکر خوردن و رفع گرسنگی است و انتظار دیگری از وی نداشته باشید.

ریشه این مثل را به اوج دوران بغداد نسبت می‌دهند که در آن نعمت به وفور بود و هیچ کس گرسنه نبود ولی بر اثر حمله مغولان ویران شد و فقر و گرسنگی در آن شهر بیداد می‌کرد و اشاره به گرسنگی و فقر بعد از ویرانی بغداد دارد.

سرتاسر بغداد همه دود کباب است
فلسی نبود در کف و بغداد خراب است

اگر دانی که نان دادن ثواب است
تو خود می‌خور که بغدادت خراب است

ما را ز شب وصل چه حاصل، که تو از ناز
تا باز کنی بند قبا، صبح دمیدست

"صائب تبریزی"

در زیر ابر ساغر خورشید شد نهان
روز قدح کشیدن و عیش نهانی است

ساقی بیا و جام می مُشک‌بو بیار
این دم که باد صبح به عنبرفشانی است

"وحشی بافقی"

مثل اینکه آقا از آسمان افتاده

این مثل در مورد افراد گردن کلفت و زورگو و متکبر که می‌خواهند همه چیز را به زور تصرف کنند و یا در هر کاری خیلی به قدرت خود می‌بالند و تکبر می‌کنند استفاده می‌شود‌.

داستان این مثل مربوط به دوران قاجاریه است و آن را به دو اتفاق مشابه نسبت می‌دهند.

یکی اینکه سید محمد باقر شفتی، در عصر فتحعلی شاه و محمد شاه قاجار در اصفهان سکونت داشت.
وی در مرافعات، بسیار دقیق بود و طول می‌داد به قسمی ‌که بعضی از مرافعاتش بیش از یک سال هم طول می‌کشید تا حقیقت مطلب به دستش آید.
میرزا محمد تنکابنی می‌گوید:
«... زنی خدمت آن جناب رسید و عرض کرد کدخدای فلان قریه ملک صغار مرا غضب کرده. کدخدا را حاضر کردند. او منکر برآمده و چهارده حکم از چهارده قاضی اصفهان گرفته و در همه مجالس آن زن را جواب گفته.
سید (حجةالاسلام شفتی را سید می‌نامند و مسجد سید در اصفهان از بناهای اوست) آن احکام را ملاحضه کرد و آن نوشتجات را پیش روی خود بالای هم گذاشته، پس به آن زن گفت که: "کدخدا مرد درستی است و سخن بقاعده می‌گوید!" آن زن شروع به الحاح و آه و ناله نمود. سید به مرافعات دیگر اشتغال فرمود و در میان مرافعات پرسید که: "ای کدخدا، مگر تو این ملک را خریده ای؟" گفت: "نه، مگر در مالکیت خریدن لازم است؟" سید گفت: "نه، ضروری نیست." باز مشغول سایر مرافعات شد. در آن اثنا از کدخدا پرسید که: "این ملک از باب صلح یا وصیت به شما رسیده؟" گفت: "نه، مگر در مالکیت اینگونه انتقال شرط است؟" سید فرمود: "نه". پس در اثنای مرافعات یک یک از نواقل شرعیه را نام برد و آن شخص همه را نفی کرده اقرار بر عدم آنها نمود. سید گفت: "پس به چه سبب این ملک به تو انتقال یافته؟" گفت که: "سببی نمی‌خواهد. از آسمان سوراخی پدید آمده و به گردن من افتاده". سید فرمود: "چرا از آسمان برای من ملک نمی‌آید؟! برو ملک صغار این زن را رد کن که تو غاصبی". پس سید آن چهارده حکم را درید و به خواهش آن زن حکمی ‌به کدخدای قریه خود نوشت که: آن ملک را گرفته تسلیم آن زن نموده باش...»

اما واقعه دیگری که در زمان ناصرالدین شاه قاجار اتفاق افتاده به شرح زیر است:
محمد ابراهیم خان معمار باشی ملقب به وزیر نظام که مردی بسیار هشیار و زیرک بود از طرف کامران میرزا نایب السلطنه (وزیر جنگ ناصرالدین شاه) مدتی حکومت تهران را بر عهده داشت. در طول مدت حکومتش شهر تهران در نهایت نظم و آرامش بود. با مجازات‌های سختی که برای خاطیان و متخلفان وضع کرده بود، هیچ کس یارای دم زدن نداشت و تهرانیها از آرامش و آسایش کامل برخوردار بودند.
روزی یکی از اهالی تهران به وزیر نظام شکایت کرد که چون عازم زیارت مشهد بودم، خانه‌ام را برای حفاظت و نگاهداری به فلان روضه خوان دادم. اکنون که با خانواده‌ام از مشهد مراجعت کردم مرا به خانه راه نمی‌دهد. حرفش این است که متصرفم و تصرف قاطعترین دلیل مالکیت است. هر کس ادعایی دارد برود اثبات کند! وزیر نظام بر صحت ادعای شاکی یقین حاصل کرد و روضه خوان غاصب را احضار نمود تا اسناد و مدارک تملک را ارائه نماید. غاصب شانه بالا انداخت و گفت: "دلیل و مدرک لازم ندارد، خانه مال من است زیرا متصرفم." حاکم گفت: "در تصرف تو بحثی نیست، فقط می‌خواهم بدانم که چگونه آن را تصرف کردی؟" غاصب مورد بحث که خیال می‌کرد وزیر نظام از صدای کلفت و اظهارات مقفی و مسجع و دلیل تصرفش حساب می‌برد با کمال بی پروایی جواب داد: "از آسمان افتادم توی خانه و متصرفم. از متصرف مدرک نمی‌خواهند".
وزیر نظام دیگر تأمل را جایز ندید و فرمان داد آن روحانی نما را همان جا به چوب بستند و آن قدر شلاق زدند تا از هوش رفت. آنگاه به ذیحق بودن مدعی حکم داد و به غاصب پس از به هوش آمدن چنین گفت: "هیچ میدانی که چرا به این شدت مجازات شدی؟ خواستم به هوش باشی و بعد از این هر وقت خواستی که از آسمان بیفتی، به خانه خودت بیفتی نه خانه مردم! چرا باید این گونه افکار، آن هم نزد امثال شما باشد؟"

شانه بر زلف پریشان زده‌ای به به به
دست بر منظرۀ جان زده‌ای به به به

صبح از دست تو پیراهن طاقت زده چاک
تا سر از چاک گریبان زده‌ای به به به

"عارف قزوینی"

آب از آب تکان نمی‌خورد

این مثل احتمالا اشاره دارد به آرامش آب در تالاب‌ها و برکه‌ها، در شرائطی که هوا آرام و بدون طوفان است.

در اصل به کمال آرامش و امنیت اشاره دارد ولی امروزه در موارد متعدد و متنوعی از این مثل استفاده می‌شود.
هم در مواقع کسادی کسب و کار به کار می‌رود، و هم در مواردی که هیچ اتفاق خاصی رخ نداده و خبری نباشد، و همچنین در مواقعی که بخواهند هر نوع کار غیر قانونی انجام داده و خیال همدست یا همدستان را از بابت نگرانی در مورد عواقب منفی آن کار راحت کنند از این عبارت استفاده می‌شود و ....

تصویر زیبای مربوط به خورشید گرفتگی
برنده عکس‌های نجومی (در سال ۲۰۲۱)

‍ تو قوطی هیچ عطاری پیدا نمیشه
یا
در دکان هیچ عطاری پیدا نمی‌شود.

چنانچه کسی حرفی بزند و یا از چیزی سخن بگوید که وجود خارجی نداشته و یا اینکه غیر قابل باور باشد می‌گویند در قوطی یا در دکان هیچ عطاری پیدا نمیشه.

احتمالا ریشه این ضرب‌المثل اشاره به تنوع و فراوانی انواع داروها و گیاهان دارویی و ادویه‌جات و در کل تنوع زیاد اجناس عطاری دارد.
در گذشته اگر شخصی برای درمان بیماری یا خرید ادویه‌ای به عطاری مراجعه می‌کرد، عطار وی را دست خالی رد نکرده و حتی اگر داروی یا جنس خواسته شده را نداشته چیزی مشابه آن را به شخص می‌داده.
بنابراین اگر حتی عطار هم با آنهمه اجناس متنوع از تهیه چیزی برنیاید یعنی آن چیز احتمالا وجود نداشته و دروغ است.

برای شخصی که نمی‌داند به کجا می‌خواهد برود، باد موافق وجود ندارد.

"سِنِکا فیلسوف و سیاستمدار رومی"

لوگو امروز گوگل به مناسبت نوروز باستانی با گل‌های کاغذی.

جهان از باد نوروزی جوان شد
زهی زیبا که این ساعت جهان شد

شمال صبحدم مشکین‌نفس گشت
صبای گرم‌رو عنبرفشان شد

"عطار نیشابوری"

خوشا به موسم نوروز بوی باد بهار
خوشا به صبحدم آواز بلبل از گلزار

پیام دوست ز باد بهار می‌شنوم
غلام باد بهارم غلام باد بهار

"مجد همگر"