ARGIA Aranzadi Zientzia Elkarteko Ion Garin herpetologoarekin eta Juan Arizaga ornitologoarekin egon da, anfibioak, narrastiak eta hegaztiak klima aldaketa nola nozitzen ari diren eta zer etor dakiekeen aztertzeko.

Beroari ezin ihes egin
https://labur.eus/dbynxm7j

Gaurko egunez 1975ean...

Manuel López Treviño torturatzailea eta Zarauzko Guardia Zibilaren burua hil zuen ETA pm-k. Badajozen jaioa, antieuskaldun ezaguna zen herrian eta Txerrimutur gisa ezagutzen zuten. ETA pm-k atentatua bere gain hartu zuen komunikatuan azaldu zuenez, pertsona ugarik salatu zuten López Treviñok torturatu zituela, eta heriotzara zigortutako Txiki, Otaegi eta Garmendia etakideei elkartasuna adierazteko manifestazio batean “euskaldunak hil!” oihukatuz jendearen aurka tiroka hasi zela. Atentatuaren erantzuleak harrapatu nahian, Guardia Zibilak dozenaka pertsona atxilotu eta torturatu zituen Zarautzen, eta martxoan herria okupatu zuen, tabernak hustu eta etxeetako leihoei tiro egin zieten.

Gehiago:

1889: Telefonoa asmatu baina meriturik eraman ez zuen Antonio Meucci hil zen New Yorken https://labur.eus/8pdjiot4

1929: Kanadan emakumeek pertsona juridiko estatusa eskuratu zuten https://labur.eus/vrx0ld6f

Mugarik Gabe GKEak gonbidatuta, Guatemalako eta nazioarteko ia hogei behatzaile izan dira Guatemala iparraldean. ARGIAko Leire Artola kazetariak hango komunitate indigenek multinazionalen eskutik jasaten dituzten eskubide urraketak bildu ditu.

Bazterrak, parajeak eta ertzak
https://labur.eus/tr434jjd

ARGIA EHUko Donostiako Hezkuntza Fakultateko Lehen Hezkuntzako ikasleen Murgiltze Astean izan da. Irakaslegaientzat gaitasun eta ezagutza soziolinguistikoetan trebatzeko astea izan da.

Irakaslegaien hizkuntza-kontzientzia kritikoa lantzen
https://labur.eus/xts7vh02

Patxi Martinez de Marigorta. Memoriaren bide bihurtsua.

Aitona fusilatu eta desagerrarazi zioten frankistek 36ko Gerran Gasteizen. Bere amak utzitako haren gutunekin eskuetan mintzo da kazetariarekin, mina agerian.

✍️ Miel. A. Elustondo

📸 Zaldi Ero

“Trantsizio garaiko barkamen-ituna izan zena, ahanztura-itun bihurtu da”

Gaurko egunez 1923an...

Primo de Riverak gaztelania inposatu eta beste hizkuntzak debekatu zituen Kataluniako eskoletan. Diktadurako Hezkuntzaren Zuzendaritza Orokorreko zirkular horren arabera, irakasle guztiek gaztelaniaz irakasteko eta haurrei uneoro gaztelaniaz hitz egiteko beharra zuten, haurrak eskola zapaltzen zuen lehen egunetik hasita. Katalanez onartzen zituen liburu bakarrak kristau jarraibidekoak eta gobernuak onartutakoak ziren. Bestalde, gaztelaniazko hiztegi bat eta katalan-gaztelaniako beste bat egoteko agindua ezarri zuen.

Gehiago:

2001, duela 25 urte: Rumsfeldek Irak bonbardatu behar zuten militarrei: “Bi aukera ditugu, gu bizi garen modua aldatu edo besteak bizi diren modua aldatu” https://labur.eus/8imxldja

1512: Monjolose herri baxenafarra erre zuten soldadu gaztelarrek https://labur.eus/sa4klsyv

1934: Espainiako armadak Asturiasko Iraultza txikitu zuen izugarrizko errepresioa baliatuta https://labur.eus/tyscnmbk

🎧Norekin hitz egin seme-alaben heziketaz?

Heziketa oso gauza bakartia bilakatu daiteke. Plazan hasitako solasaldiak motz geratzen bazaizkizu, solasaldi horiei forma emateko eta gurasotasunaz eta heziketaz hitz egin ahal izateko taldetxoa sortu nahi baduzu, horretarako pistak eman dizkio Maite Aranzabalek Mikel Garcia Idiakezi.

▶️Entzun atala osorik: https://labur.eus/kty4abda

📍Entzun Etxerako Lanak podcastaren atal guztiak ARGIAren hezkuntza kanalean: https://www.argia.eus/hezkuntza

👋🏽 Astelehen on, ARGIAzale:

👏🏼 ✊🏽“Elkartasun feministaren garaipena” ospatu dute, Zestoako sei herritarren absoluzioaren ondoren: https://labur.eus/8wrnvd5h

👧🏽 Herri eta eskoletako jolas-parkeen kautxuzko “zoru toxikoak berehala kentzea” eskatzeko kanpaina abiatu dute: https://labur.eus/u54zsj2t

🏠 ANALISIA | Greba eta hauteskundeak. Nork kapitalizatuko du etxebizitza gatazka?, Zigor olabarria kazetariaren eskutik: https://labur.eus/krgycavv

Amaitzeko, Frantziako eta Europako beste hainbat lekutako mobilizazio jendetsuei zuzendu zaie gaurko Goizean argi buletina. Protesta guztiek oinarrian dute krisia: bizitzaren garestitzea.

Sintoma da sua
https://labur.eus/d6lg4ko7

👋🏽 Honatx eguerdiko albiste buletina:

‼️ Ertzaintzak terrorismoa leporatu die hiru herritarri, eta Jardunek bere aurkako kriminalizazioa salatu du: https://labur.eus/6nc0fq15

🏠 Testa putre funtseko maizterrek erran dute euren etxebizitzetan segituko dutela kontratua amaitzerakoan: https://labur.eus/2vvamwqn

⛔️ Indarkeria matxistagatik izandako heriotza salatzeko elkarretaratzea antolatu dute Baionan: https://labur.eus/3yitej1f

Amaitzeko, Lekeitiko Euskal Zine Bilerako sariketaren berri:

🎥Aitor Gametxoren ‘Geratzen den hori’ filmak irabazi du Urrezko Antzarra: https://labur.eus/ai5c19mm

👋🏽 Kaixo! Hemen lurreko berriak:

🐝 Beroak erleen ordutegia aldarazi du. Hala behatu du Mattin Jauregik https://labur.eus/kbsl79t2

🪶 Hegaztiek migratzearen arrazoi nagusia ez da tenperatura. Nerea Pagaldairi esker hobe ulertuko dugu migrazioa https://labur.eus/z8gdcroa

🧀 Zuberoako artzainen gasnategia da Azkorria kooperatiba eta aurten bete ditu 20 urte. Garazi Zabaletaren artikulua https://labur.eus/lpsml87w

🍷 Ardo botila zabaldu du Jakoba Errekondok eta... ezetz asmatu zein materialez egindakoa zuen kortxoa? https://labur.eus/gnlutfko

➡️ Bizi Baratzea kanalera harpidetuta, egunean behin jasoko duzu Jakoba Errekondok proposatutako lan berezi bat: https://t.me/bizibaratzea

Arratsalde on, jarraian webgunean argitaratu ditugun zenbait albiste:

‼️ Frantziaren ofentsibak ere ez du etenik euskararen aurka: Polizia Judizialak EEPko bi ordezkari deklaratzera deitu ditu. Irudian agindua eman duen Simon Fetet prefeta https://labur.eus/9qs8t5uw

🐞 EHKO zigilu agroekologikoa aurkeztu dute: Ongi-etorri, mantangorri https://labur.eus/vs7rpfnw

🇵🇸 Iruñeak inauguratu du Palestinarekiko elkartasunaren eta genozidioaren biktimen oroimenezko memoriala (Ahotsa) https://labur.eus/izix4geq

👉 Ostiralean etxetik bota nahi dute sei adin txikiko familia babesteko deia Gasteizen https://labur.eus/palfs66e

⚠️ Bismillah, ilunpea da. Gorka Bereziartuaren artikulua https://labur.eus/emzifkqn

Ongi segi, lagunok.

Gaurko egunez duela 15 urte, 2011n...

ETAk jarduera armatua behin-betiko amaitu zuela jakinarazi zuen. Aieteko Bake Adierazpenetik hiru egunera, erakunde armatuak egindako komunikatuan garai politiko berri bat irekita, euskal gatazkari irtenbide demokratiko bat emateko aukera zabaldu zela adierazi zuen. Ziklo berri horretan elkarrizketak indarkeria eta errepresioa ordeztu behar zituela zioen. Hala, mende erdi inguruko gatazka armatua amaitutzat eman zuen ETAk, nahiz eta hurrengo zazpi urteetan ere Espainiako Estatuaren partetik zailtasunak besterik ez zituen aurkituko armagabetzeko eta bere burua desegiteko. Lortuko zuen, dena den.

Gehiago:

1936, duela 90 urte: 22 preso Ondarretako kartzelatik atera eta Hernaniko hilerriko horman fusilatu zituzten frankistek https://labur.eus/j43gt1li

1952: Kenyan larrialdi egoera ezarri zuten independentisten matxinada zapaltzeko https://labur.eus/fky62d5a

Egun on! Bart gaueko notizia da Trump-Xi-Putin bilera egiteko asmoa dutela Ukrainako gerraz hitz egiteko, Zelenski gonbidatu gabe. Izan ere, AEBen jarrera aldatu da: Errusiari zigorrak kentzekotan da, milioika litro erregai erosteko. Horrekin abiatu da gaurko Goizean argi buletina.

Estrategia aldaketa?
https://labur.eus/2qrui6lr

Albisteak:

⭕️ Ekitaldi antifaxistak egingo dituzte urriaren 31n Lizarran eta Garesen (Gedar) https://labur.eus/lum5ropy

😏 Noka eta toka konplexurik gabe Errenterian (Oarsoaldeko Hitza) https://labur.eus/jlz48krw

Eta ez galdu hau ⤵️

Oiana Ortegaren gutuna, bere aitaren alzheimerraz eta nola ia dena ahaztu arren, pairatu zituen torturak oroitzen dituen, Paradoxa krudela https://labur.eus/ezwpavv7

Egun ona izan, lagunok.

Eguerdi on, ARGIAzaleok!

Gaurko urteurrena, ETAren jardun armatuaren amaiera, da hizketagai nagusi. Baita alderdi eta eragileen ahotan ere. https://labur.eus/ogczcm6s

❗️Bilboko itsasadarraren azpiko tuneleko obrak hasi direla salatu du Subflubiala EZ! plataformak, eta manifestazioa deitu du larunbaterako https://labur.eus/etkqmjhb

4️⃣4️⃣.0️⃣0️⃣0️⃣ urte inguru dituzte Nafarroan aurkitu dituzten giza aztarnek, orain arteko zaharrenak https://labur.eus/nnhuaqzd

📍1936an faxistek Hernanin fusilatutako 200 herritarrak oroitu dituzte https://labur.eus/37jslxpm

👋🏽 Honatx arratsaldeko albiste buletina:

⚖️ Espetxeratu egin dituzte terrorismo delituak leporatuta Ertzaintzak atxilotutako bi herritarrak. Erabakia “oso-oso larria” dela adierazi dio ARGIAri akusatuen abokatuetako batek: https://labur.eus/cpvzfmyi

Larunbateko Ipar Euskal Herriko mobilizazioekin lotuta, bi albiste:

🔸 Larunbatean Baionan atxilotutako bi gazteri gibelapenezko kartzela zigorra ezarri diete: https://labur.eus/pwefwade

🔸 Asteburuko “bortizkeria” salatzeko elkarretaratzeak egin dituzte hainbat herritako auzapezek deituta: https://labur.eus/hcfv36yh

Amaitzeko, berri gehiago epaitegietatik:

🏥 Astearte honetan hasi da Osakidetzako filtrazioen auzia

🎧 Aupa lagunok! Gure alde zientifikoa atera dugu aste honetan, eta kimikari lotutako hiru konturekin gatoz. Baina, kimika bere horretan motz geratzen zaigunez heriotzarekin lotzea pentsatu dugu. ⤵️

Oroimen Histerikoa 5x03: Kimika ala hil

Gozatu!

Gaurko egunez duela 90 urte, 1936an...

Amaia Aroma jaio zen Abadiñon, kontzertu batean jo zuen lehen emakume txistularia. 1959ko Bilboko Aste Nagusian izan zen hori eta ongi borrokatu ostean. 18 urterekin Garbi Alaiak dantza taldean hasi zen txistua jotzen, eta Txistulari Elkarteko kide egin zen. Elkarte honekin borrokatu behar izan zen Bilboko kontzertuan parte hartzeko, emakumeen parte hartzea eragotzi nahi izan baitzuten. Azkenik, Amaiaren ahizpa Eskarnek elkarteari idatziriko gutun baten bitartez, baimena eman eta parte hartu eta emakumeei bidea zabaldu zien.

Gehiago:

1914: Pierre Etxeberri izpurarra fusilatu zuen Frantziako armadak, desertatzea egotzita https://labur.eus/4aka55sh

1938: Bere semeari kalean euskaraz “Jontxu” deitzeagatik, 500 pezetako isuna https://labur.eus/lkosdcgk

1967: Vietnamgo gerraren aurkako ekintzaileek Pentagono kanpoan exorzismo saioa egin zuten, AEBetan https://labur.eus/pnyyqstu

Egun on! Atzo arratsaldean heldu zen Madrildik notizia: "terrorismoa" leporatuta atxilo harturiko bi gazteak espetxean sartu ditu epaileak. Gaiaz hitz egin du Gorka Peñagarikanoren gaurko Goizean argi buletinak.

Itxura txarra du
https://labur.eus/emzoutcz

Albiste gehiago:

❗️Bortxatu dituztela salatu dute bi adin txikiko neskak Gasteizen: https://labur.eus/gwyliszf

⚖️ Frankismoaren biktima gisa aitortu dute Aquiles Cuadra Tuterako alkate ohia: https://labur.eus/i7kiq4cw

Geroago itzuliko gara!