📬 ARGIA 2.969 | “Europak ez du merezi inork bizitza arriskatzerik”

Ali El Amry gazteak Marokotik Euskal Herrira egindako bidea eta amets europarra, Maria Ortegaren eskutik. Horrez gain: Zinegoakeko zuzendari Alaitz Arenzanari elkarrizketa, Ciga fundazioa, Europan gerra aurten hedatu daitekeela... ⤵️

Azaleko argazkia: Pello Maudo Herrero

WEB | https://labur.eus/vb0dva9a

PDF | Hemen aldizkaria osorik eta libre

Kaixo, lagunok!

Adur Larrearen zinta eta Urko Apaolazaren analisia, beroa hizketagai:
🔥 Beroaldia ez du zeruak ekarri, biolentzia politikoa da https://labur.eus/fasp6cdj

🇵🇸 Israelek haurrak hiltzea du helburu: Palestinaren aurkako genozidioaren NBEren azken froga https://labur.eus/fy8ivhr0

✅ Korsikaren autonomia estatutua onartu du Frantziako Asanblea Nazionalak https://labur.eus/nntn9gqh

Gero arte!

Arratsalde on!

🎬 ‘Patria’-ren zuzendariak Poliziaren torturari buruzko pelikula bat egingo du https://labur.eus/qybwu5o2

❗️ Ia hiru milioi adin txikiko arriskuan daude ebola epidemiagatik Kongoko Errepublika Demokratikoan https://labur.eus/r6grvn4g

👉 Hiru eta sei urte bitarteko kartzela-zigorra eskatu dute Iruñean gazte bati jipoia eman zioten hiru militarrentzat https://labur.eus/9vz9voiu

Informatzen jarraituko dugu 👋

👤 Urtarrilean ezagutu zuen ARGIAko irakurleak Ali El Amry, etorkizunik ez zuen Marokoko gazte bat zenean. Itsasoaren atzeko herrialde kristaua zuen amets artean, Hori bai bizi zoriontsua zioen bere rapak.

Urte erdi geroago, Laudioko tren estazioan dio: “Europak ez du merezi inork bizitza arriskatzerik”. Bien artean, bidaia bat, pausoz pauso zehaztutako plan bat eta urratsez urrats deseraiki, hautsi den amets bat. Amets europarra, burokraziaren eta aukera urrien zamak estalia, desagerrarazia.

➡️ Europan lurra garratz

✍️ Maria Ortega Zubiate
📸Pello Maudo Herrero

Gaurko egunez 1876ean, Lakota, Cheyenne eta Arapahoe herriek AEBetako armada garaitu zuten Montanan.

Custer jenerala buru zuten 650 soldaduk ezusteko erasoa egin nahi izan zioten milaka indigena biltzen zituen kanpalekuari. Indigenek aurre egin zieten Little Big Hornen, ordea, maldan gora ihes egitera behartu zituzten eta garaipen handia erdietsi zuten. Zazpigarren zalditeriako 268 gizon eta 48 gudari indigena hil ziren borrokaldian. Borrokan parte hartu zutenen artean ziren Zezen Eseri, Zaldi Zoro eta Bi Ilargi buruzagi indigena ospetsuak.

Gehiago:

1635: Lurra eguzkiaren inguruan mugitzen zela zioen teoriari uko egitera behartu zuen Galileo Galilei Eliza katolikoak https://labur.eus/asvfni8e

1937: Lauaxeta fusilatu zuten frankistek https://labur.eus/5rqs4uew

1978: Ortzadarraren bandera lehen aldiz erabili zuten LGTB kolektiboaren sinbolo gisa https://labur.eus/kchb2d03

👋 Egun on, lagunok!

Bero zapa honek gaur izango omen du beheraldia... Ea hala den. Baina hau ez da klima aldaketa soilik; helburu klimatikoak alboratu dituzten buruzagien biolentzia politikoa da, Reporterre-k idatzi duen moduan. Gaia dakar gaur Goizean argi buletinak.

Albiste gehiago:

🏳️‍⚧️ Iruñerrian gertatzen ari diren eraso transfoboak salatzeko agerraldia egin dute. Terf sektorearen gorroto-diskurtsoak salatzeko agerraldia egin dute Iruñerriko 20 bat kolektibok

📉 Apartamendu turistikoei neurria hartzen hasita, bisitarien kopurua %16 bat apaldu da Hendaian (Antxeta Irratia)

🫏 715 sinadura berri aurkeztu dituzte Leioan Asto Probak jaietatik kentzeko eskatzeko (Hiruka)

Eta amaitzeko, desazkunde turistikoaren aldeko Donostiako Bizilagunekin elkartearen iritzi-artikulua:

✍️ Ez 2030eko Mundiala Donostian jokatzeari. Bai desazkunde turistikoari

Gero arte!

‼️ Onartu dute Eusko Legebiltzarrean Euskal Enplegu Publikoaren Legerako EAJren proposamena, EH Bilduren abstentzioarekin.

🔸EAJk eta EH BIlduk sinatu duten akordio orokorraren laburpena.

Eta jarraian, akordioak sortu dituen hainbat erreakzio:

🔸 Euskalgintzaren Kontseilua: "Sentipen gazi-gozoa".

🔸 ELA: “Euskarak menpekotasun egoeran jarraituko du”.

🔸 LAB: “Ez da hau momentuak eskatzen duen lege aldaketa”.

🔸EHE: “Legea ez da euskalgintzak aldarrikatutakora hurbildu ere egiten”.

👋🏽 Albiste zenbait mundutik eta Euskal Herritik:

🇻🇪 Bi lurrikara gogor Venezuelan: gutxienez 164 hildako eta 700 zauritu daude, tartean euskal jatorriko herritar bat.

⚖️ Egiari Zor-ek estatu indarkeriaren legea erreformatzea eskatu dio Eusko Jaurlaritzari, biktimarik “baztertuta” gera ez dadin.

🏭 “Trantsizio ekosozialerako industria politika” baten beharra plazaratu du LABek.

🌎🔥 2003ko beroaldiaren ondorio tragikoak errepikatuko ote diren beldur da Frantzia.

Arratsaldeon, webgunean argitaratu ditugun bi albiste jarraian:

🔟 Baskoierazko zenbaki baten lehen lekukoa izan daitekeen idazkun bat agertu da Irulegin https://shorturl.at/DK4iC

⚠️ Euskal jatorriko pertsona bat dago Venezuelako lurrikaren ondorioz hildakoen artean https://labur.eus/czb01n1u

Ongi segi!

Gabon lagunok, erreportaje bat proposatzera gatoz:

Aspaldidanik mapatuak dira mundu mailako itsas korronteak, oihan motak edo hainbat txori espezieren banaketak. Baina azken asteotan baizik ez da argitaratu mikorrizen mundu mailako lehen mapa. Mikorrizak landareen eta onddoen artean ematen den elkarketa sinbiotikoa dira eta lan horrek garrantzi handia du, elikatzen gaituzten eta kliman eragina duten hainbat ekosistemaren inguruko gure ulermena asko hobetu baitezake. Eskaintzen duen kuantifikazioak lurzoruen erabilera hobetzeko aukera ematen digu –baldin eta erabilera hori aldatzeko prest bagara–. Nicolas Goñiren eskutik ⤵️

Landareak laguntzen dituzten onddoen lehen mapa globalak zer erakusten digu?

Gaurko egunez 1937an, Alberto Espinosa Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburua fusilatu zuten frankistek Gasteizen.

Bilbon sortua, Union Republicanako kidea eta lehen Euzko Jaurlaritzako sailburua izan zen. Bere pilotuak traizionatu zuelako harrapatu zuten frankistek Zarautzen: Baionatik Bilbora zihoala hegazkinaren matxura bat antzeztu zuen eta hondartzan lur hartu zuenean atxilotu zuten. Karmengo komentuan galdekatu eta heriotza zigorrera kondenatu zuten. Santa Isabeleko hilerrian hil zuten. Fusilatutako Euzko Jaurlaritzako sailburu bakarra izan zen.

Gehiago:

1907: Iraultza prestatzen ari ziren boltxebikeek lapurreta historikoa egin zuten Tbilisiko bankutik, egungo zenbait milioi euro https://labur.eus/bkacy2e6

1960: Madagaskarrek Frantziarekiko independentzia aldarrikatu zuen https://labur.eus/a6de868c

1979: 'Egin' egunkariko zuzendari Mirentxu Purroy eta zuzendari komertzial Mikel Lakasta atxilotu zituzten https://labur.eus/yn4wvtpk

Ostiral on, lagunok!

Administrazioko hizkuntza eskakizunen auzian, EAJren lege proposamena ahalbidetu zuen atzo EH Bilduk. Esanguratsua izan da euskalgintzaren erreakzioa: inor ez da erabat ase, ez erabat kontent. Horixe du hizketagai Gorka Peñagarikanoren Goizean argi buletinak: Ez da garaipen bat.

Horrez gain:

‼️ Batxilergoko notak puzten dituzten ikastetxeak: Nafarroako Parlamentura iritsi da eztabaida. Goiko irudian, Opuseko El Redin ikastetxea https://labur.eus/wifrfj3v

🏗 Hiri-eredu kapitalistaren aurka mobilizatzeko deia, presente Donostiako kaleetan (Gedar) https://labur.eus/mfrhusta

⚠️ Irungo jaietarako Henry Mendez kontratatzeagatik udalaren “hipokrisia” salatu du Itaiak (Antxeta Irratia) https://labur.eus/bef5jdgo

💧Euri ura hobeki atxikitzeko, ur erreserba berria eraiki dute Lekorneko Garroan (Euskal Irratiak) https://labur.eus/bc8oqlcu

👉 Kalean bizi zen pertsona bat hil da Donostian (Irutxuloko Hitza) https://labur.eus/0m8dh1mr

Egun ona izan!

Arratsalde on

Hementxe gaurko bigarren txanpa

▶️ Gazte bat hil da Santurtzin, udaltzainek taser pistola bat erabilita geldiarazi eta bi egunera
https://labur.eus/5tf9kyi1

▶️ Euskal Udalekuek jasandako kanpaina “manipulatua eta interesatua” salatu dute, abuztuaren 29rako jaialdia iragartzearekin bat
https://labur.eus/7pcyxepv

▶️ Bizkaiko Foru Aldundiak “irregulartasunak” topatu ditu Durangoko Tabira Berri adinekoen egoitzan
https://labur.eus/kahkrnoj

▶️ Adin txikikoei zezen ikuskizunetan parte hartzeko aukera emanen dien legea onartu du Eusko Legebiltzarrak
https://labur.eus/ltrlmgko

▶️ Substantziak analizatzeko eta informatzeko gune bat zabaldu du Ai Laket!! elkarteak Iruñean
https://labur.eus/lfz8ly6r

Kaixo lagunak!

Javier Ciga margolariaren bilduma iraunkorra jarri dute Pompaelo Civican aretoan, Iruñean, eta hantxe egin dute elkarrizketa Pello Fernándezekin, Ciga fundazioko presidentearekin, Cigaren kuadro artean. Amets Aranguren Arrietaren eskutik ⤵️

“Duela mende bat margotutakoak badu harremana gaur egungo gizarte nahasi eta konplikatuarekin”

Ongi segi!

Gaurko egunez 1869an, Emma Goldman jaio zen Lituanian, emakumeen eskubideen aldeko militantea eta “AEBetako pertsonarik arriskutsuena” FBIren arabera.

Militante anarkista eta emakumeen emantzipazioaren aldeko ekintzailea izan zen. Chicagoko Haymarketeko sarraskiaren osteko giroan, AEBetako mugimendu libertarioaren aurpegi ezagunenetakoa izan zen. FBIk bere kide Alexander Berkmanekin batera AEBetako pertsona arriskutsuena izendatu zuen, eta herrialdetik deportatu zuten bikotea 1919an. Sobietar Batasunera joan ziren, baina boltxebikeen gobernuak disidente anarkistei ematen zien tratua ez zitzaien batere gustatu eta gogor kritikatu zuen SESB Goldmanek. Handik Kanadara joan zen, agitazio anarkistari jarraipena eman asmoz eta han hil zen 1940an.

Gehiago:

1931: Realak armarritik sinbolo monarkikoak ezabatu eta Donostia F.C. izena hartu zuen https://labur.eus/uzj0pdot

1994: Negu Gorriak taldeak kontzertu sorpresa eman zuen Gipuzkoako epaitegiaren aurrean, kamioi batean https://labur.eus/9fymcvhb

Gaurko egunez 1996an, EHZ musika jaialdiaren lehen edizioa hasi zen Arrosan, Nafarroa Beherean.

Ekainaren 30era bitarte garaiko zenbait talde entzutetsuk hartu zuten parte. Piztu elkarteak eta Irulegiko Irratiak bultzatutako jaialdia musikaz harago joateko, eta Ipar Euskal Herriko kostalde eta barnealdearen arteko haustura eten eta Nafarroa Beherea eta Zuberoa dinamizatzeko asmoarekin jaio zen. Ikuspegi politiko sakona du Euskal Herria Zuzenean festibalak, antikapitalismoan kokatuta kontrakultura aldarrikatzen baitu, eta komunitatea indartzeko egiten du lan, antolaketatik hasita. Ordutik, edizioz edizio milaka pertsonak egin dute bolondres lana eta askorentzat herri mugimenduetan murgiltzeko ate eder bat izan da.

Gehiago:

1919: Versallesko Ituna sinatu zuten, I. Mundu Gerrari amaiera eman eta munduko ordena berrantolatzeko https://labur.eus/p5rvvbj9

1991: Greenpeace-ren bi zodiac zulatu zituen Santurtzin Espainiako armadak https://labur.eus/u7ehbufi

Gaurko egunez 1960an, Belgikako erregeari ezpata lapurtu zioten jendaurrean Kinshashan, Kongon.

Patrice Lumumba presidente izango zuen Kongoko Errepublika Demokratikoaren independentzia aldarrikatu bezperan, Baudouin I.a errege belgaren segizioa gelditu egin zen Belgikako bandera agurtzeko. Une hori baliatu zuen soldadu izandako Ambroise Boimbok, jendartetik korrika atera, erregeari bere boterearen sinboloa kendu eta ihes egiteko. Poliziak atzeman eta jipoitu egin zuen arren, kongotarren artean heroi bilakatu zen Boimbo. Belgikako kolonia izan zen garaian izugarrizko zapalketa sistema ezarri zuten bertan eta independentzia aldarrikatu berritan ere, Belgikak eta AEBek Lumumbaren aurkako estatu kolpea gerta zedin lan egin zuten hasieratik.

Gehiago:

1944: Naziek Ospitalepeko etxaldeak arpilatu zituzten, Zuberoan https://labur.eus/it8hpuft

1992: Kataluniako independentismoaren aurka operazioa abiatu zuen Garzonek eta askok torturak salatu zituzten https://labur.eus/yg2msyxc