"Hidrogeno zuria: urre beltz berria, amets eta burbuila".

Lur azpian dagoen hidrogenoa da hori eta Mantle enpresa frantziarra miatze lanetan ari da Euskal Herrian. Hidrogeno zuriaren ustiaketa leku bakarra dago munduan: Malin.

Baina hidrogeno berdeaz ere mintzatu gara. Bazirudien mundua jan behar zuela, baina berde baino berdeago dago kontua: saldu hamalau, gerturatu eta lau. Hidrogenoa egongo da etorkizuneko mix energetikoan, baina ez petrolioa ordezkatzeko. Teknologia hori oraindik oso konplexua eta garestia da.

✍️ Xabier Letona

Hidrogeno zuria: urre beltz berria, amets eta burbuila

NOBEDADEA | Data-zarta: Bertsolariak

🎤Ausartu bertsolaritzaren historian murgiltzera!

Ba al dakizu noizkoa eta norena den gorde den lehen bertsoaldia? Plazida Otañok, 18 urte bete berritan, zer erantzun zion aitari? Zenbat urterekin eta non egin zuen Xabier Amurizak bere lehen plaza? Eta Maialen Lujanbiok?…

Historia egin duten bertsolariak, bertsoak eta pasadizoak jaso ditugu, kartaz karta.Osatu denbora-lerro zuzena… ondokoak baino lehenago!

Prezioa: 15€

Eskuratu Data-zarta: Bertsolariak mahai-jokoa ARGIAren Azokan

Gaurko egunez 1914an...

Bittor Iturria jaio zen Basusarrin, granadekin nazien gerra-gurdiak birrintzen zituen pilotaria. Saran hazi zen, eta bertan ikasketak eta baserriko lanak frontoiarekin tartekatzen zituen. II. Mundu Gerran baliatu zituen esku huskako bere gaitasunak, eskuko granadak jaurtiz ibilgailu alemaniarren aurka. 1943an domina militarra eman zioten Frantzia Askeko tropekin paraxutista bezala borrokan erakutsitako ausardiagatik. 1944ko abuztuan hil zuten naziek segada batean, Bretainian. Saran ehortzi zuten, eta 1947an oroigarri bat paratu zioten herriko pilota-plazan.

Gehiago:

1936, duela 90 urte: Bobby Seale jaio zen, Pantera Beltzen Alderdiaren sortzaileetako bat https://labur.eus/fxywh7xl

1905: 250 pertsona hil zituen Txileko Poliziak, haragiari jarritako zergaren aurkako manifestazioari tiroka https://labur.eus/c2opgebp

1972: Vancouverreko mugimendu feministek SORWUC sindikatua eratu zuten Kanadan https://labur.eus/cvjayizg

Egun on lagunak!

Terrorismoa leporatuta espetxeratu berri dituzten bi euskal herritarren abokatu Aratz Estonbarekin hitz egin dugu.

“Poliziak berak badaki borroka armatua berraktibatzea buloa dela” https://labur.eus/ym3vbp2i

👮🏼‍♀️ Zigor gogorrak, etxeratze aginduak eta mugimenduaren kriminalizazioa, urriaren 17ko biharamunean https://labur.eus/43lmcdat

❌ Hapoel eta Maccabi talde israeldarrak Gasteizera etorriko direla salatu du berriz Palestinarekin Elkartasunak https://labur.eus/rvoqqzqy (Gedar)

⚖️ Anita Lopepe: “Iduri du Frantziako Estatuak euskara bera judizializatu nahi duela” https://labur.eus/ahuq5s7a (Euskal Irratiak)

Eta gaurko Goizean argi buletinak etxebizitza babestuen gaia dakar, atzo Donostian iragarri zenari tiraka, erakunde publikoek jabetza publikoa bigarrenez erosteaz, alegia.

Kanpaina da, lagunok
https://labur.eus/q5hiqstb

Ondo izan!

👋🏽 Kaixo, lagunok:

👮🏻‍♂️ Biolentzia polizialaren eta torturaren 60 biktima berri aitortu dituzte, eta hainbat komisaria eta kuartel “memoriaren leku” izendatzea proposatu dute: https://labur.eus/tbxt0iga

⚖️ Jon Olarra euskal preso politikoaren aurka beste helegite bat aurkeztu izana gaitzetsi du Sarek: https://labur.eus/mibdk0cp

🏭 Tubos Reunidos erosteko interesdunekin bilerak egiteko aukerak izango dituzte sindikatuek (Aiaraldea): https://labur.eus/ifcm25rf

⚾️ Ofizialki estreinakoz, lan ederra ari da egiten Euskal pilota selekzioa: https://labur.eus/voe7x9nm

⚠️ Batasun sindikala osatu dute greba orokorrerako, “etxebizitza eskubidea bermatzeko, espekulaziorik ez!” lelopean https://labur.eus/pfqteghy

Gaurko egunez 1923an...

Hanburgoko matxinada hasi zen, Alemanian. Alemaniako Alderdi Komunistako atalik militanteenak abiatu zuen, Hanburgoko hamazazpi polizia-etxe eta Schleswig-Holstein probintziako beste zazpiri eraso egin eta bertatik armak eskuratuz.

I. Mundu Gerra galdu osteko zigorren ondorioz, Alemaniako Weimarreko Errepublika krisi sakonean zen, hiperinflazio tasa oso altuekin. Egoera horrek Alderdi Komunistaren igoera eragin zuen, egiturazko krisiari erantzuna langile mugimendutik emateko asmoz.

Bi egunetan poliziak matxinada zapaltzea lortu zuen, ordea. 21 matxinatu, 17 polizia eta gatazkarekin zerikusirik ez zuten 61 lagun hil ziren istiluetan, eta 1.400 ezkertiar atxilotu zituzten.

Gehiago:

2006, duela 20 urte: Guardia Zibilak herriko tabernak miatu zituen https://labur.eus/bdvwnzk2

1940: Hitler eta Franco Euskal Herrian elkartu ziren, Hendaiako tren geltokian https://labur.eus/09ip9mhm

Ostiral on, lagunok. Jarraian webgunean argitaratu ditugun zenbait berri:

⚠️ Ertzaintzak Aritz Bilbao eta Malen Grunigiren etxeak miatzeko baimena eskatu dio Auzitegi Nazionalari, eta epaitegiak ukatu egin dio https://labur.eus/gimwgbo1

🎉 Abian da Errigoraren kanpaina eta azaroaren 12ra arte iraunen du https://labur.eus/iywsufd7

📕 Iparretarrak-eko Maddi Heguyri buruzko 'Hegal egiten' liburua plazaratu du Eneko Bidegainek (Euskal Irratiak) https://labur.eus/lncdg3mr

ELKARRIZKETA | Gipuzkoako zaharren egoitzetako ELAko Aintzane Orbegozo: “Borroka kolektibo feministaren garaipena kontatzea garrantzitsua da, oraindik zapalduta daudenentzako eredu delako” https://labur.eus/stcgo7kj

Eta biribiltzeko, gaurko Goizean argi buletina, Italiako garraiolarien protesten eragin handiaz.

Essere al verde
https://labur.eus/qqqp5vjl

📌 Kaixo lagunok, 2027an ARGIAn praktikak egiteko deialdia abiatu dugula jakinarazi nahi dizuegu.

Gure komunikazio proiektua barrutik ezagutu eta kazetari gisa trebatzeko aukera zabalduko dugu. 2027an ARGIAren erredakzioan praktikak egin nahi badituzu, animatu eta aurkeztu zaitez azaroaren 12an egingo dugun probara.

Deialdia zuzenduta dago Kazetaritzako, Ikus-entzunezko Komunikazioko, Giza Zientziak eta Komunikazioko, Publizitate eta Harreman Publikoetako, Soziologiako eta Zientzia Politikoetako 3. eta 4. mailako ikasleei; eta masterra eta gradu bikoitzak egiten ari direnei.

Informazio guztia, hemen 👇

ARGIAren praktika-deialdia (2027)

Itzaletik Argira | 1980ko otsailaren 3an, Ataunen (Gipuzkoa). Kamino zatar batetik kotxea poliki gidatuta. Halaxe iritsi ziren Zeruko Argia-ko Elixabete Garmendia eta Lurdes Auzmendi Iturriotz baserriraino, norbaitek eskopetaz “hegazti arraro bat” bota omen zuela entzunda. Han aurkitu zutenak ez zituen hotz utzi: Anttoni Urdangarin, 74 urteko amona, etxekoandrea eta, ehiztaria.

Iturriozko Anttoni https://labur.eus/yb0i7jnl

✍🏽 Urko Apaolaza Avila
📸 ARGIAren artxiboa

💦🌾 Biologo ezaguna da Gilles Boeuf (1950, Paimboeuf (Bretainia)), ozeanografian berezitua, eta hain justu horregatik gomitatu du EHLGk azaroaren 6tik 8ra iraganen den Lurrama laborantza herrikoiaren azokara.

Karia horretara elkarrizketatu du Jenofa Berhokoirigoinek eta luze eta zabal aritu dira uraz, bioaniztasunaz, klima larrialdiaz, agroindustriaz, politikaz, trantsizioaz... ⤵️

“Bizidunak jakin du 4.000 milioi urtez aldatzen, eta gu ezaxolakerian gabiltza eta ez gara gai aldatzeko”

Gaurko egunez 1512an...

Gaztelako armadak Nafarroa Beheretik atzera egin zuen Iruñera. Nafarrek erresuma berreskuratzeko kanpaina hasi zuten aliatu frantsesekin batera, eta Nafarroa Beherean ziren tropa espainiarrek, armada nafarraren eta frantsesaren artean geratzeko beldurrez, erreinuko hiriburura egin zuten atzera. Joan aurretik, ordea, Monjolose herri baxenafarra erre zuten. Lapurretak eta bortxaketak ere egin zituzten inguru guztian. Iruñerako bidea presaka egin zuten, Nafarroako erregea buru zuten tropak gertu baitzituzten, Iruñeraino iristea eragozteko prest. Gutxigatik lortu zuten lehenago iristea eta bertan eutsi zioten.

Gehiago:

1929: 29ko kraka hasi zen AEBetan, eta ondorioz, Depresio Handia https://labur.eus/1wyzjydu

1947: Walt Disneyk langile ezkertiarrak salatu zituen https://labur.eus/cfxmynv1

1970: Allende izendatu zuten Txileko presidente, ezkerreko koalizioak hauteskundeak irabazi ostean https://labur.eus/uvt4s7zd

1975: Islandiako emakumeen grebak herrialdea gerarazi zuten https://labur.eus/vnvylyc2

2002: EHE-ko hiru kide mahaira kateatu ziren Osakidetzako azterketan, euskara soilik meritu gisa kalifikatzen zutelako https://labur.eus/sdx8bkry

2005: Rosa Parks hil zen, AEBetako beltzen eskubideen aldeko ekintzaile ikonikoa https://labur.eus/71yeunws

Egun on, lagunok! Astekari honetako iritzi bilduma segidan:

🖌 Goian Adur Larrearen zinta ⤴️

✍️ Diana Francoren teknologiaren zutabea: Loro estokastikoak

✍️ Ula Iruretagoienaren ‘Lurraldea eta arkitektura’ zutabea: Doitu

✍️ Malores Etxeberria (🎨 Dom Campistron): Mindu zaitez lasai

✍️ Asier Blas, EHUko irakaslea: Sezesioak botoen eta boterearen erdian

✍️ Mikel Basabe, irakaslea: Euskara barik, unibertsitatera

✍️ Edu Zelaieta, irakaslea eta idazlea: Erresistentzia-saioak VII: oximoronetik paradoxara

✍️ Roser Espelt, ekonomialaria: Zortzi egun jabeentzat

Asteburu eta irakurketa on! 😘

Arratsalde on! Ea zer iruditzen zaizuen aste honetan Denboraren Makina atalean Urko Apaolazak ekarri digun historia hau.

📸 New York, 1932ko irailaren 20a. Rockefeller Center 256 metroko etxe orratza eraikitzen ari ziren langileei argazkia atera zieten aldamio baten gainean, hamaiketakoaren atsedenaldian. Argazkia ez zen espontaneoa izan, eraikinaren publizitate kanpaina batentzat aurrez prestatua baizik.

🧐 Garai hartan AEBetara iritsitako migratzaileen –ICEk gaur ostikoka bidaltzen dituenak– ekosistema ezin hobeto ordezkatzen dute argazkiko langileek, eta tartean euskaldun bat dago, Natxo Ibarguen balmasedarra. Zer egiten zuen hor? ⤵️

Bizkaitar intsumiso bat Rockefeller dorrean

🔴 Amets Arzallusek irabazi du lehen finalaurrekoa, eta puntu sorta poltsikoratu du Beñat Gaztelumendik ere.

Puntuazioak:
746,5 - Amets Arzallus
733 - Beñat Gaztelumendi
689,5 - Saioa Alkaiza
674,5 - Xabat Illarregi
664 - Xabat Galletebeitia
624 - Gorka Pagonabarraga

Irakurri kronika:
https://labur.eus/vaya3kyk

📸 Maitane Campos Fundazuri / Euskal Herriko Bertsozale Elkartea

Gaurko egunez 1990ean...

Besòseko intifada hasi zen “Bartzelona markaren” aurka. Sant Adrià de Besòs udalerrian bizilagunek aspalditik ekipamendu publikoak eraikitzeko eskatzen zuten lur eremu batean Udalak etxebizitzak eraiki nahi zituen. Horren aurrean, bizilagunak antolatu eta protesta zikloa abiatu zuten.

Intifada deritzona polizia eta bizilagunen arteko istilu gogorrekin hasi zen, azken horiek barrikadak altxata poliziari aurre egin baitzioten. Bartzelonako Joko Olinpikoen prestakuntzaren testuinguruan bizilagun- eta gizarte-mugimenduek higiezinen espekulazioa eta hiriaren hipotekatzea salatu zuten.

Lau egunera eten ziren istiluak, bizilagunek gatazkari amaiera ematea erabaki eta Udalarekin negoziazio prozesu bat abiatzea adostu zutenean.

Gehiago:

2016, duela 10 urte: Elhadji Ndiaye senegaldarra hil zen Iruñeko polizia-etxean https://labur.eus/8mwpccbw

1985: Nafarroako Gobernuak euskara zonifikatzeko lege baztertzailea aurkeztu zuen publikoki https://labur.eus/35uypof5

Itsaso Zubiriak eman digu albistea Komunitatea atalean: urriaren 26an estreinatuko omen da BTLN Betelana podcasta. Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa jarraitzen ari bazara, podcasta gustatuko zaizulakoan gaude.

Produkzioa bikoizteko podcasta
https://labur.eus/udrouvi9