Kaixo! Ea zer iruditzen aste honetan Denboraren Makina-n Urko Apaolazak ekarri digun gaia.

📚📖 Donostia, 1936ko urriaren 19a. José María Arellano Gipuzkoa eta Bizkaiko gobernadore zibilak, liburuak konfiskatu eta suntsitzeko dekretua sinatu zuen, faxistek hiria okupatu eta gutxira. Baina Francoren erregimena ez zen ezer asmatzen ari, Felipe II.a espainiar erregeak jadanik egin zuen antzeko zerbait laurehun urte lehenago, eta ondoren, tamalez, izan dira beste adibide batzuk. ⤵️

Liburu gorri, separatista, masoi eta pornografikoak

🔴 Nerea Ibarzabal garaile Eibarko Ipuruan.

Hauxe sailkapena:

740 Nerea Ibarzabal
722 Alaia Martin
713,5 Miren Artetxe
701,5 Oihana Iguaran
696 Nerea Elustondo
642,5 Asier Azpiroz

Irakurri kronika, hemen:
https://labur.eus/m5uvt1nd

📸 Maitane Campos Fundazuri/EHBT

Hizkuntz Eskubideen Behatokiak 25 urte bete ditu. Herritarren kexak kontuan hartuta, justizian, herrizaingoan eta osasungintzan hizkuntza eskubide urraketa berdinak egiten jarraitzen dute.

Aski argazki bera mende laurden ondoren
https://labur.eus/vp48ydxs

Gaurko egunez duela 260 urte, 1766an...

Euskarazko argitalpenak debekatu zituzten Espainiako Estatuan. Zehazki, Agustin Kardaberaz jesuitak idatziriko Loiolako San Ignazioren bizitzari buruzko liburua inprimatzea debekatu zuen Arandako Kondeak, euskaraz idatzia zegoelako. Era berean, kondearen baimenik gabe gaztelania ez zen hizkuntzetan liburuak inprimatzeko lizentziarik ez zela emango zehaztu zuten debeku agirianAzken bi mende eta erdian, ehunka izan dira euskararen eta euskaldunen aurka onartutako lege, arau eta erabakiak, gaztelania eta frantsesa inposatuz. Hala ere, zenbait historialarik nabarmentzen dutenez, behin eta berriro gauza berak debekatzen aritu ziren hezkuntzan, kulturan, komunikabideetan... eta horrek erakusten du arau horiek aplikatzeko mugak zituztela, jendeak ez zituelako guztiz errespetatzen eta helburua ez zutelako betetzen.

Gehiago:

1986, duela 40 urte: Desastre ekologikoa Suitzan, 30 tona produktu kimiko isuri zirenean Rin ibaira https://labur.eus/bkjuaad3

1538: Espainiako inkisidorea Bizkaira etorri zen, "sorgin-ehizan" sakontzera https://labur.eus/1y62zuic

1954: Aljeriak independentzia gerra abiatu zuen Frantziaren aurka, irabazi egingo zuena https://labur.eus/q4p9ht7b

1972: 'Wimmen’s Comix' argitaratzen hasi ziren, lehen komiki-aldizkari feminista https://labur.eus/gzcpmrht

2000: Mikel Zuluaga atxilotu zuen Espainiako Poliziak, desobedientzia zibila sustatzeagatik https://labur.eus/zlwtvlts

2019: Durangon 3.000 emakume* baino gehiago batu ziren Euskal Herriko V. Jardunaldi Feministak egiteko https://labur.eus/uzdyszjk

Josebe Blanco ARGIAko kolaboratzaile eta artzainak 'Rumiando' liburua atera berri du, ARGIArekin argitaratutako 'Hausnarrean' liburuaren galizierazko bertsioa.

Hausnar egiten dute ardiek Galizian ere
https://labur.eus/7bn38chx

Egun on!

Esaerak honela dio...

🌕 Zemendiko ilargia da argiena

🌕 Azaro, azaro, erein eta itxaro

🌕 Zemendian erein garie, idien apatxean be

🌕 Azaro euritsu, urte garitsu

🌕 Azaroko eguna, argi orduko iluna

🌕 Udazkenean azaroa eta udaberria baratzea loretan

🌕 Urrian eta azaroan hego haize

🌕 Hazila motz, negua motz; hazila bero, negua gero

🌕 Hazileko ortzia, neguko eguzkia


➡️ Bizi Baratzea kanalera harpidetuta, egunean behin jasoko duzu Jakoba Errekondok proposatutako lan berezi bat: https://t.me/bizibaratzea

Sukalde baten hormen barruan janaria baino gehiago egosten da. Sukaldariaren bizitza ere han gertatzen da. Pili Bereziartuak urte askotan gidatu du Hernaniko Irubide jatetxea. Orain erretiroa hartu du.

Birramonak 1905an ireki zuen jatetxea eta orain arte eutsi dio berak.

✍️ Onintza Enbeita

“Gogorra egin zait lau belaunaldi eta gero, neu izatea katea mozten duena”

Gaurko egunez 1917an...

Balfourreko deklarazioa izenpetu zuen Britainia Handiak. Bertan, Britainiar Inperioaren Atzerri ministroak, mugimendu sionista gazteak eskatzen zuen bezala, Palestinan juduen Etxe Nazionala eratuko zutela adierazi zuen. “Gainontzeko komunitate ez-juduen eskubide zibil eta erlijiosoak kaltetu gabe”, gaineratu zuen, baina juduen migrazio uholdeari ez zitzaion mugarik jarri, eta asko ziren Jainkoaren herri hautatu zirela sinetsita Israel bibliko osoa okupatzeko eskubidearen jabe zirela uste zutenak. Biztanleria natiboa, palestinarrak alegia, bertatik kanporatzen hasi ziren modu antolatuan. Deklarazio horrek eragin izugarria izango zuen palestinarrek hurrengo mendean pairatuko zuten zapalkuntzaren ikuspegitik.

Gehiago:

1936, duela 90 urte: Errepublikarrentzat armaz beterik iritsi zen Bilboko portura lurrunontzi sobietar bat https://labur.eus/1fjsugle

🎧Nolakoa da patio ordua ikasle itsuarentzat?

Aniztasun funtzionala duten ikasleak ongi zainduta daude ikasgela barruan. Baina jolas-garaira salto egitea oihanera jauzi egitea al da beraientzat? Zer aurkitzen dute eta nola goxatu dezakegu haien esperientzia? Manu Agirre entzule itsuak egin digun galderari tiraka, Mireia Centenok eta Edurne Gartziak pista ugari eman dizkiote Mikel Garcia Idiakezi.

▶️Entzun atala osorik: https://labur.eus/hoztgllw

📍Entzun Etxerako Lanak podcastaren atal guztiak ARGIAren hezkuntza kanalean: https://www.argia.eus/hezkuntza

Egun on! Hirugarren larunbatez jarraian, protestak izan dira Baionan bizitzaren garestitzeaz kexatzeko. Poliziak, beste behin, negarra eragiteko gasa erabili du mobilizazio baketsua zikintzeko, eta gai hori dakar gaur Goizean argi buletinak.

Gasa barra-barra
https://labur.eus/8wh6yl77

Horrez gain:

🏠 Kaleratzeak Stopek salatu du Azora putre funtsak Donostiako etxebizitza hutsak legez kanpoko pisu turistiko gisa erabiltzen dituela (Irutxulo): https://labur.eus/vvazqnjg

🗣'Buruz buru' saioaren lehen atala, solasaldi luzea Mikel Epaltza eta Josu Urrutikoetxearekin, Aieteko akordioaz, gatazkaz eta transmisioaz (Euskal Irratiak): https://labur.eus/hxxttaky

✊🏽 Mobilizazioz beteriko asteburua izan dugu Euskal Herrian:

🔸 Malen Grunigi eta Aratz Bilbaoren espetxeratzea salatu du Askek Bilboko manifestazioan: https://labur.eus/qkkcpyux

🔸 Manifestazio jendetsua eta 17 atxilotu Baionan, osteguneko greba orokorraren aurretik: https://labur.eus/jkcxdegv

🔸Poliziek 15 urteko manifestariarekin izan zuten jarrera euskarafoboa salatu du EHEk Baionan: https://labur.eus/hns1k8ga

Baita Europan ere:

🔸 Bizitzaren garestitzea, gerrak, zerbitzu publikoen gabeziak... Europako hiriek bor-bor jarraitzen dute: https://labur.eus/pxhxklwj

👩🏻‍🌾 Miarritzeko eta Bidarteko Herriko Etxeek baratze publikoa jarri dute martxan, eskolako eta zahar etxeko jantokiak hornitzeko. Garazi Zabaletaren artikulua: https://labur.eus/uzctyyy3

🔴 Nafarroan bada intxaur berezi bat, azal gorria eta mami zuria duena... Jakoba Errekondok aurkeztu digu https://labur.eus/zb3xzqbq

⛑ "Ez dut onartzen niri sorgintxo deitzerik, nik heilpraktiker izan nahi dudalako", dio Garbiñe Larreak artikulu honetan: https://labur.eus/vol0pbtj

🐬 Mazopa animalia eder bezain geldoa da, eta mantsotasun horrek heriotza ekartzen dio sarri. Irati Diez Virtok azaldu digu: https://labur.eus/lycfwike


📸 Lapurdiko kostaldean laborantza berreskuratzearen alde egiten du Miarritze eta Bidarteko Erroberri baratze proiektuak.

➡️ Bizi Baratzea kanalera harpidetuta, egunean behin jasoko duzu Jakoba Errekondok proposatutako lan berezi bat: https://t.me/bizibaratzea

Kaixo lagunok
Hona hemen arratsaldeko albiste sorta:

🐮 Lurrama: urari buruzko mahai-inguruak, azoka, abereen eta etxaldeko lanen erakusketa... https://labur.eus/hbmnzkrx

⚽️ Atotxako ikurriña San Mamesen, 50 urte geroago https://labur.eus/vzrrs2dh

🇺🇸Agintaldi erdiko hauteskundeak AEBetan: Trumpen estrategia islamofoboa martxan https://labur.eus/yi6nvzjk

✍️Nola hobetu herri mugimenduen eraginkortasun politikoa? https://labur.eus/ajb5dzgv

🎤 Frankensteinen obra (Oihana Aranaren analisia / Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa) https://labur.eus/3ejax55r

🚆 Abiadura Handiusteko Trenaren akabera (Gorka Bereziartuaren analisia) https://labur.eus/0hlx0cow

🎧 Saio distiratsua izan zen Eibarkoa, Ipurua kiroldegikoa, ez bakarrik bertso ederrengatik, baita espazio horretan metatzen den izerdi guztiarengatik ere. Futbolaren orroei kasurik egin gabe, irakasleek hartu zuten hitza bertso saioan.

Kontu horiek dakartzate BTLN saiora Oihana Aranak, Asier Galarzak, eta Lide Arregik, ohi moduan Danele Sarriugartek gidatuta. Hizketarako gaia, arrastoa.

Jantzi gerrikoa, Eibarren bihurguneak daude eta.

BTLN 1x02: Eibarko saioa

Gozatu!

Gaurko egunez duela 545 urte, 1481ean...

Frantzisko I.a Foixekoa, Nafarroako erregea, koroatu zuten Iruñean. Erregealdia 1479an hasi zuen 11 urterekin, bere ama Maddalen Frantziakoa erreginaorde zuela, baina fidel zituen agaramontarren eta Fernando “faltsarioarekin” lotura zuten beaumontarren arteko etengabeko gerrek lurraldea kontrolatzea eragotzi zioten. Haren amak bi leinuen arteko bakea lortu zuenean proposatu zuten Frantziskoren koroatzea. 1482an Bearnora itzuli zen, erresumako gobernua Pedro Foixekoaren esku utzita, eta 1483ko otsailean hil zen Pauen.

Gehiago:

1936, duela 90 urte: Iruñeko bi gazteri hamabi urteko kartzela zigorra ezarri zieten, soldadu bati deserta zezan aholkatu eta “abur” hitzarekin agurtzea egotzita https://labur.eus/gnasybms

2027ko egutegia dagoeneko salgai dago. Eskuratu ARGIAren Azokan.

Egun on!

Iruñeko Katakrak argitaletxeak hamar urte bete ditu, eta gaurtik igandera Sute bat pizteko oharrak jardunaldiak egingo dituzte.

🗣 Aitziber Jimenez de Aberasturi: “Liburu batek sor dezakeen indar kolektiboan sinesten dugu”
https://labur.eus/ekgtpija
 
🧐 Euskarabildua jardunaldietako gogoetak: adimen artifizial euskalduna eta burujabea eraikitzeko oinarrien bila
https://labur.eus/q23zeyup

✍️ 'Blocus' mugimenduaz, Gorka Peñagarikanoren analisia:
Nori egiten dio mesede?
https://labur.eus/nrloa1co

Eta Goizean argi-n, Europako hainbat supermerkatutan hacker talde batek eragindako kalteaz:

Klik bat eta dena zakarretara
https://labur.eus/xivouwbn

Gero arte!

Eguerdi on, ARGIAzaleok!

Hementxe duzue eguerdiko albiste buletina:

✊PAI programatik ateratzera animatu dituzte ikastetxeak https://labur.eus/mkp9yzxy

❗️Amiantoaren biktimek elkarretaratzea egin dute, biktimei laguntzeko funtsetatik kanpo geratu baita gehiengo zabal bat https://labur.eus/rwnyxm9x

‼️Orion hondoratutako Gure Gaskuña itsasontziak angulei kalte larriak eragiten dizkietela salatu dute https://labur.eus/8murmcso

⚖️Etxebizitza eskubidearen aldeko ekintza batengatik 12 urte arteko espetxea eskatzen diete bi kideri Bartzelonan; euretako bat euskal herritarra da https://labur.eus/h3uideck

👋🏽 Honatx arratsaldeko albiste buletina:

⚖️ EAEko Auzitegi Nagusiak Bizkaiko Aldundiaren euskara eskakizunen aurkako sententzia bat berretsi du: https://labur.eus/qopjnpb4

👧🏽Bederatzi akusazio ditu jada adingabeei sexu erasoak egin dizkien Getxoko futbol entrenatzaileak: https://labur.eus/ea7egmmw

2️⃣ gizon atxilotu dituzte Gasteizen indarkeria matxistarengatik: https://labur.eus/4eaeyvux

Amaitzeko, bi albiste soldatapeko lanaren mundutik:

4️⃣3️⃣ pertsonaren kaleratzea salatu du LABek Mallabiko Enerpac lantegian: https://labur.eus/lwf7cpkh

💰 Primarkek Bizkaiko ehungintza sektoreko hitzarmena aplikatu beharko du, orain arte ez bezala: https://labur.eus/qopjnpb4

🎧 Kaixo lagunok! Tabu handia da gure artean, bekatua kristauentzat, eta kutsakorra dela uste duenik ere bada. Suizidioaz ari gara. Gaurko saioan gai arantzatsu honi heldu diogu, suizidio denak ez direlako berdinak: Hitlerrena edo Sylvia Plathena adibidez. ⤵️

Oroimen Histerikoa 5x04: Besteen buruan beste

Bide batez, jakinarazi nahi dizuegu tarte batez ez dugula saiorik argitaratuko. Aste batzuk geldituko gara, baina hilabeteren buruan edo hemen izango gara bueltan, pozez historialari.