Gaurko egunez duela 40 urte, inoizko guda luze eta baketsuena amaitu zen: 335 Urteko Gerra.

Ingalaterrako bigarren guda zibila amaitzear zen. Espainiatik independentzia lortu eta gero, 1651n Herbehereak haien aliatu izandako Oliver Cromwellen parlamentarioen alde lerratu ziren, erregezaleen aurka. Azken hauek, Scilly Uharteetan gotortuta zeudenez, hauei guda deklaratu zieten eta ontzi bat bidali. Hauek ordea, berehala errenditu ziren, eta Herbehereei gerra deklarazioa bertan behera uztea ahaztu zitzaien.

1985ean Scilly Uharteetako Kontseiluko presidente Roy Duncan historialariak Herbehereen guda deklarazioaren kondaira ikertu, Herbehereen Londresko enbaxadara idatzi eta oraindik gerra deklaratuta zeudela jabetu ziren. Enbaxadore herbeheretarra uharteetara gonbidatuta eman zioten amaiera gerrari, sekula tiro bat bota gabe.

Gehiago:

1996, duela 30 urte: Brasilen MST mugimenduko hemeretzi kide hil eta 70 zauritu zituen poliziak

Ostiral on, jarraian webgunean argitaratu ditugun zenbait artikulu:

‼️ Nafarroako Gobernuak behin-behinekoz atzera bota ditu Arroitz eta Sesmako biometanizazio proiektuak https://labur.eus/pbokl0g5

AURRERAPENA | Josu Urrutikoetxearekin elkarrizketa hurrengo Larrun monografikoan https://labur.eus/rp5ljuvp

👉 Korrika eta agerian utzitako arrakalak. Imanol Galfarsoro (Zuzeu) https://labur.eus/mzdyarqi

Egun ona izan, lagunok.

Kaixo lagunok! Ostegun arratsaldean Asier Basurtoren Turismoa. Desazkundera bidaia liburua aurkeztu dugu Donostian, eta San Jeronimo kaleko Kripta jendez bete da. ⤵️

🗣 Basurtok nabarmendu du "lelo motz eta ideia sinpleetatik" harago, turismoaren inguruko eztabaida sakonak sustatzeko helburuz egina dela liburua. Gorka Peñagarikano editore eta ARGIAko kideak, berriz, nabarmendu du beharrezkoa zela "turismo eredu inbasore hau" osotasunez aztertuko zuen halako lan bat.
https://labur.eus/vqlkk2px

ARGIAren Azokan duzue liburua salgai jadanik 😉👇🏾
https://labur.eus/vutph6eg

Itzaletik argira | 1969ko apirilean, bidaia harrigarria egin zuten Teodoro Irazusta Usategieta eta Anjel Albisu Soarte harri jasotzaileek, Manuel Matxain tokalari famatuarekin batera. Japonian izan ziren, FUJI telebista kateak gonbidatuta, erakustaldia egiteko.

🏋🏿‍♀️ “Bai enetxoak, gure joko gizonak Japon’era daramazkite”, idatzi zuen pozarren Basarrik Zeruko Argia-ko bere txokoan. Bertsolariak kontatzen duenez, japoniarrak Europa osoan ibili ziren kirol berezien bila, “ez egunero ta nunai ikusten diranak”. Ez zuten askorik aurkitu, Gipuzkoara iritsi ziren arte... ⤵️

Gure joko gizonak https://labur.eus/i3ocjmvd

✍🏽 Urko Apaolaza Avila
📸 ARGIAren artxiboa

ARGIAren fototekan milaka argazki aurkituko dituzu 👇🏾
https://labur.eus/al7mdehs

Gaurko egunez duela 50 urte, Manuel Mari Garmendia mugalaria hil zuen Guardia Zibilak Beran. Korta gisa ezaguna, ETA m-ko kidea zen eta Antton Etxebeste urruñarrarekin batera etakide talde bat pasatzen laguntzen ari zen Guardia Zibilaren segada batek harrapatu zituenean eta beren aurka tiro egin zutenean. Aberri Eguna zen eta hamazazpi tiro eman zizkioten. Legorretakoa zen Korta, eta ezizena familiaren Kortatu baserritik zetorkion. Gerora, Kortatu talde irundarrak haren omenez hautatu zuen izena.

Gehiago:

1896, duela 130 urte: Xabier Lizardi olerkaria jaio zen Zarautzen
https://labur.eus/0edpd5fg

1955: Albert Einstein fisikaria hil zen
https://labur.eus/0zpgus8s

1982: Barricada taldeak bere lehen kontzertua eman zuen, Txantreako jaietan
https://labur.eus/zxxiogn3

1989: Konboi militar baten igarobidea eten zuen kontzientzia eragozle talde batek Gasteizen
https://labur.eus/veuxmyit

Egun on, lagunok! Astekari honetako iritzi bilduma segidan:

🖌 Goian Adur Larrearen zinta ⤴️

✍️ Diana Francoren teknologiaren zutabea: Disonantzia kognitiboak https://labur.eus/jqtcppuh

✍️ Imanol Epelderen ‘Berriketa gutxi’ zutabea: Kikara bat https://labur.eus/1lhaw0z8

✍️ Naroa Elortzaren ekonomiaren zutabea: Buffeteko gogokoena, lasaitasuna https://labur.eus/skuvgeyc

✍️ Nora Salbotx, maistra (🎨 Dom Campistron): Gora poesia, behera neutralak https://labur.eus/k9ln3hjs

✍️ Ximun Fuchs, antzerkilaria: Zapalkuntzaren hiztegia https://labur.eus/gwrydp8g

✍️ Karmele Gisasola, herri kirolaria: Bagara ala ez gara https://labur.eus/ewmplgoi

✍️ Uxue Apaolaza, euskara irakaslea: Zirkadiano https://labur.eus/rebqjxvb

✍️ Gorka Menendez, militantea, nekazaria eta botanikoa: Burkarekin jolasean https://labur.eus/ffmo56ie

Asteburu eta irakurketa on! 😘

Kaixo lagunok! Badira tradizio, lege eta debeku absurduak historian zehar mendetan iraun dutenak. Baina agian ez zenuten oraindik halakorik ikusiko...

🕌 Athos Mendia (Grezia), 1046. Monasterioz osatutako lurralde autonomoan, avaton izeneko araua jarri zuten indarrean, monjeen bake espirituala babesteko asmoz. Hala, ustez bizimodu aszetikoa hautsiko zuketen tentazioak saihesteko, emakume guztiei sarrera galarazi zieten. Handik bi mende eta erdira, beste elementu bat gehituko zioten debeku zerrendari: katalanak. ⤵️

Emeak eta katalanak debekatuta https://labur.eus/fpsdkmp5

✍🏽 Nagore Irazustabarrena Uranga

Gaurko egunez duela 90 urte, 1936an, Arabiar Matxinada Handia hasi zuten palestinarrek, dominazio britainiarraren aurka. Gerra arteko garaian, britainiarrek palestinarren arteko zatiketa sustatu zuten. Horregatik, herri izaerako altxamendu horrek sorpresaz harrapatu zituen britainiarrak eta elite palestinarra. Sei hilabeteko greba orokorra egin zuten eta ondoren hiru urteko altxamendu armatuan murgildu ziren. 1937ko urrian britainiarrek Palestinaren lurren %17 Juduen Estatu Nazionala eratzera bideratzea proposatu zuten. 1939ra arte, britainiar armadak 100.000 soldadu erabili zituen matxinada zapaltzeko eta milaka lagun atxilotu edo hil zituzten.

Gehiago:

1973: Eustakio Mendizabal 'Txikia' hil zuen Espainiako Poliziak Algortan
https://labur.eus/xam8lyqs

1995: ETAk Jose María Aznarren aurkako atentatua egin zuen.
https://labur.eus/oc6t7vdr

2013: Mila laguneko herri harresia Donostian, zortzi gazte babesteko
https://labur.eus/dhjp8yqe

Kaixo lagunak!

Maddi Altuna Galfarsorok jazarpen politikoa, torturaren gaia eta euskal gatazkaren inguruko memoria lanak ikertu ditu, besteak beste.

Iaz aurkeztu zuen honako lan hau: “Pertsekuzio politikoa, beldurraren ekoizpena eta tortura-mehatxua Espainiako estatuan, ‘terrorismoaren aurkako borrokaren’ testuinguruan. Euskal gazteria independentistaren bizipenak eta memoria, subjektu torturagarri gisa (2000-2015)”

“Torturaren helburua ez da bakarrik torturatua zigortzea, haren ingurua beldurrarazi eta diziplinatu nahi da”.

https://labur.eus/ock6ot7n

✍️ Danele Sarriugarte

Ondo jarraitu!

Gaurko egunez 2010ean, BP konpainiaren petrolio-plataforma bat lehertu zen Mexikoko Golkoan. Deepwater Horizon izeneko perforazio plataformaren leherketak marea beltz izugarria eragin zuen itsasoan eta golkoko uren %40 kutsatu zuen. Handik hiru astera, konpainiaren aseguru etxeak 401 milioi dolarreko ordainketa egin zion kalteengatik, eta epaiketaren zain, bere etekinen zati bat blokeatutako kontu batean sartu zuen.

Gehiago:

1634: Bilboko matxinada zapaltzeko Espainiako armada sartu zen hirian
https://labur.eus/q5xhruek

1941, duela 85 urte: Bilboko Buenos Aires antzokian Hitlerren urtebetetzea ospatu zuten
https://labur.eus/batlpiih

1964: Donostiako lau zinegotzik uko egin zioten Francoren "25 bake urteak" ospatzeari
https://labur.eus/batlpiih

1997: 70 asteren ostean, euskal presoen sakabanaketaren aurkako itxialdia bukatu zen
https://labur.eus/l2yke8ik

2002: 800 pertsona intsumiso deklaratu ziren Gernikako Auzitegian
https://labur.eus/6zw4jmsr

🎧Nola landu sexualitatea eskolan eta etxean? (1)

Bi saiotan banatutako lehenengo podcast honetan, gorputzak, emozioak, generoa, pornoa eta orokorrean sexualitatea haur eta gazteekin lantzeko estrategiez mintzatu zaizkio Mikel Garcia Idiakezi hiru sexologo: Mikel Oribe, Nahia Rojo eta Olatz Berastegi. Osorik entzuteko: https://labur.eus/sifkuvru

Etzun Etxerako Lanak podcastaren atal guztiak ARGIAren hezkuntza kanalean: https://www.argia.eus/hezkuntza

👋🏽 Astelehen on, ARGIAzale:

ELKARRIZKETA | “Ez dago desintoxikaziorako baliabide sozialik zuretzat, ez dago osasun mentaleko baliabiderik zuretzat, baina kartzelan beti duzu lekua”, Marta Aldanondo, Salhaketa ARabako abokatua: https://labur.eus/wddijfps

⚖️ Gasteizko lorezainaren kaleratzea baliogabetu dute (Hala Bedi bidez): https://labur.eus/ztqhnplf

🔸 Josu Reparaz (Nafarroako Ikastolak): “Neurri gogor eta larrienak, irizpideak bat-batean aldatuta, unerik delikatuenean hartu ditu Hezkuntza Departamentuak” (Euskalerria irratia):

🔸 Arabako dantza taldeen argazkia: konpromisoa, kezkak eta erronkak (Dantzan.eus): https://labur.eus/skazhjjg

🖨 Goizean argi: Ikurrinak eta txistualdiak

👋🏽 Eguerdi on, lagunok:

Genozidioak ez duela mugarik erakutsi digute berriz ere hainbat testigantzek:

❗️🇮🇱 Israelgo armadak txakurrak entrenatzen ditu preso palestinarrak bortxatzeko, hainbat testigantzek jaso dutenez: https://labur.eus/uxndvpuh

🏥 Osasungintza publikoari loturiko bi albiste ere:

🔸 Aparteko orduak ez egiten hasiko dira Hego Euskal Herriko medikuak: https://labur.eus/vnp1llua

🔸 Osakidetzak dauzkan arazoen aurrean “benetako konponbideak” galdegin dituzte, “promesetatik” harago: https://labur.eus/fdxs49tf

Amaitzeko, Gorka Bereziartuaren 'Ezetz astea ondo bukatu' saileko ale berria:

⚽️ Partidu hartatik final honetara: https://labur.eus/kmh9jnqj